†. Ερχόμεθα σέ ἕνα νέο θέμα πού ἀναφέρεται στήν πνευματική διαθήκη τοῦ Τωβίτ πρός τόν γιο του, τόν Τωβία, καί τό θέμα αὐτό εἶναι τό περί ἐλεημοσύνης. Διά τόν Τωβίτ εἶναι μέγα θέμα. Καί πράγματι εἶναι μέγα θέμα, γι’ αὐτό ἐνῶ καί ἀπασχολεῖ -στό ἱερό κείμενο- τέσσερα χωρία, ὅμως λίγο πιό κάτω, θά ἐπανέλθει ὁ Τωβίτ γιά νά ὑπενθυμίσει τήν μεγάλη σημασία καί ἀξία τῆς ἐλεημοσύνης.
Θά πάρουμε τόν 7ον στίχον (δηλαδή μόνο ἕναν στίχο) καί βλέπουμε νά λέει τά ἐξῆς: «Ἐκ τῶν ὑπαρχόντων σοι ποίει ἐλεημοσύνην, καὶ μὴ φθονεσάτω σου ὁ ὀφθαλμὸς ἐν τῷ ποιεῖν σε ἐλεημοσύνην· μὴ ἀποστρέψῃς τὸ πρόσωπόν σου ἀπὸ παντὸς πτωχοῦ, καὶ ἀπὸ σοῦ οὐ μὴ ἀποστραφῇ τὸ πρόσωπον τοῦ Θεοῦ». Δηλαδή, νά σᾶς τό ἀποδώσω: «Ἀπ’ τά ὑπάρχοντά σου κάνε ἐλεημοσύνη, καί μήν τσιγκουνευτεῖ τό μάτι σου σ’ αὐτό πού δίνεις. Μήν ἀποστρέψεις τό πρόσωπό σου ἀπό κάθε πτωχό, γιά νά μήν ἀποστρέψει κι ὁ Θεός τό πρόσωπό Του ἀπό σένα». Τό μέγα, λοιπόν, θέμα τῆς ἐλεημοσύνης, παιδιά. Ἔχει μία εὐρεῖα διάσταση, διότι ἔχει καί ὑλική μορφή, ἔχει καί πνευματική μορφή. Εἶναι δηλαδή, ἡ ὑλική ἐλεημοσύνη (νά δώσω στόν ἄλλον νά φάει νά πιεῖ, νά ντυθεῖ), ἀλλά ἔχει ὅμως καί πνευματική μορφή, ὅταν τόν βοηθήσω τόν ἄλλον σέ κάτι πού ἀπό πλευρᾶς πνευματικῆς εἶναι πτωχός. Διότι τί θά πεῖ ἐλεημοσύνη; «Ποιῶ ἔλεος μετά τοῦ πλησίον». Δηλαδή, κάνω ἔλεος. Δηλαδή ἐλεῶ τόν ἄλλο ἄνθρωπο. Αὐτό θά πεῖ ἐλεημοσύνη.
Ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ προτρέπει τήν ἐλεημοσύνη, γιατί ἁπλούστατα ἐλεήμων εἶναι ὁ Θεός. Μήν ξεχνᾶμε ὅτι κάθε ἀρετή ξεκινάει ἀπό τόν Θεό, κάθε ἐνέργεια. Λέγει ὁ 102ος ψαλμός· οἰκτίρμων καὶ ἐλεήμων ὁ Κύριος, μακρόθυμος καὶ πολυέλεος, ὅτι ὁ Κύριος εἶναι ἐλεήμων. Καί μακρόθυμος. Μακροθυμεῖ. Δηλαδή, δέν τιμωρεῖ ἀμέσως. Καί εἶναι πολυέλεος, ὄχι ἁπλῶς ἔχει ἔλεος, ἀλλά ἔχει πολύ τό ἔλεος καί σέ ποσότητα καί σέ πλευρές. Καί ὅπως λέγει ὁ 32ος ψαλμός: «Ἀγαπᾷ ἐλεημοσύνην καὶ κρίσιν ὁ Κύριος, τοῦ ἐλέους Κυρίου πλήρης ἡ γῆ». Ὅτι ἀγαπάει ὁ Κύριος, λέγει, καί τήν ἐλεημοσύνην, καί τήν «κρίσιν», δηλαδή τήν δικαιοσύνη (θά τό δοῦμε αὐτό λίγο πιό κάτω). Ἡ γῆ εἶναι γεμάτη ἀπό τό ἔλεος τοῦ Κυρίου. Εἴδατε; «Τοῦ ἐλέους Κυρίου πλήρης ἡ γῆ». Ἡ ἐλεημοσύνη, παιδιά, εἶναι μία ἄκτιστη ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ, ὅπως εἶναι καί ἡ ἀγάπη. Ἐξάλλου ἡ ἐλεημοσύνη δέν εἶναι παρά μία πρακτική μορφή τῆς ἀγάπης. Καί ἔτσι εἶναι μία ἄκτιστη ἐνέργεια. Θά πεῖ: Ξεκινάει ἀπό τόν Θεό, ἔρχεται στούς ἀνθρώπους, καί ἐάν βρίσκει ἀνταπόκριση, μένει. Ἐάν δέν βρίσκει, δέν μένει. Ὅταν οἱ ἄνθρωποι ἀποδεχθοῦν τήν ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ, τήν ἀνακλοῦν πίσω. Ὅπως ἀκριβῶς ἡ σελήνη δέχεται τίς ἀκτίνες τοῦ ἡλίου -καί ἡ γῆ μας τό κάνει αὐτό- καί στέλνει τίς ἀκτίνες τοῦ ἡλίου στό περιβάλλον της. Ἔτσι λέμε: «Τό φεγγάρι εἶναι φωτεινό». Τί θά πεῖ αὐτό «εἶναι φωτεινό»; Ὄχι ἁπλῶς δέχεται τίς ἀκτίνες, ἀλλά καί τίς ἀνακλᾶ. Ἔτσι καί ὁ ἄνθρωπος δέχεται τίς ἐνέργειες τοῦ Θεοῦ καί τίς ἀνακλᾶ. Ὅταν λέμε ὅτι ἀνακλᾶ μία ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ, σημαίνει: τήν ἀποδίδει· σημαίνει: τήν ἐφαρμόζει. Ἔτσι ἐνέργεια ἄκτιστη -λέμε ἄκτιστη γιατί ἔρχεται ἀπο τόν ἄκτιστον Θεόν- ἐξάλλου οἱ ἐνέργειες τοῦ Θεοῦ εἶναι ἄκτιστες, εἶναι δηλαδή ἀδημιούργητες, εἶναι Θεότης. Ὅταν λοιπόν ἔρχεται μία ενέργεια -φέρ’ εἰπεῖν τῆς πίστεως- τότε ἄν ὁ ἄνθρωπος ἔχει προαίρεση ἀγαθή νά δεχθεῖ τήν πίστη, τότε ἀποδίδει ἐκεῖνο πού δέχθηκε, δηλαδή τήν πίστη. Δέν μπορεῖ ὁ ἄνθρωπος ἀπό μόνος του οὔτε νά πιστέψει, οὔτε ν’ ἀγαπήσει, τίποτα… τίποτα… τίποτα… τίποτα. Θά μοῦ πεῖτε ὁ ἄνθρωπος εἶναι παθητικός δέκτης. Ὄχι, ἀλλά ἁπλῶς διαθέτει τήν προαίρεσή του. Ἔτσι ἄν ἔχει ἀγαθή προαίρεση, δέχεται καί ἀνακλᾶ πίσω. Ἄν δέν ἔχει, δέν δέχεται. Ἐκεῖ εἶναι ἡ ἐνεργητικότητα καί φυσικά ὄχι παθητικότητα τοῦ ἀνθρώπου.
Ὁ Θεός, λοιπόν, εἶναι οἰκτίρμων καὶ ἐλεήμων. Ἔχει τό ἔλεος καί τό στέλνει στούς ἀνθρώπους, καί ὅσοι εἶναι μέ ἀγαθήν προαίρεσιν, τό ἀποδέχονται καί τό ἀποδίδουν πίσω ὑπό τήν μορφήν τῆς ἐλεημοσύνης. Ἔτσι, λοιπόν, βλέπουμε ὅτι ἡ ἐλεημοσύνη ἔρχεται ἀπό τόν Θεό. Γιατί ὁ ἄνθρωπος πρέπει νά εἶναι ἐλεήμων; Γιατί ὁ Θεός εἶναι ἐλεήμων. Γιατί ὁ ἄνθρωπος πρέπει νά εἶναι μέ ἀγάπη; Γιατί ὁ Θεός εἶναι μέ ἀγάπη… κ.ο.κ. Γιατί ὁ ἄνθρωπος πρέπει νά εἶναι μέ ὑπομονή; Γιατί ὁ Θεός εἶναι μέ ὑπομονή. Λέγεται «Ὁ Θεός τῆς ὑπομονῆς», πού σημαίνει ὅτι ὁ Θεός ἔχει τήν ἐνέργεια τῆς ὑπομονῆς… κ.ο.κ. Γιατί ἐπιμένω τόσο πολύ; Ἐπιμένω γιὰ νὰ σᾶς πῶ ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἀπό μόνος του δέν μπορεῖ νά δημιουργήσει τίποτε, ἐάν δέν ἔλθει ἀπό τόν Θεό. Ἄνωθεν ἔρχονται ὅλα. «Πᾶσα δόσις ἀγαθή» -λέγει ὁ Ἅγιος Ἰάκωβος ὁ Ἀδελφόθεος- «καί πᾶν δώρημα τέλειον ἄνωθέν ἐστι», ἀπό πάνω κατεβαίνει, «πᾶσα δόσις ἀγαθή, κάθε δώρημα τέλειον», κάθε ἐνέργεια σπουδαῖα, ἀπό πάνω, ἀπό τόν Θεό, ἀπό τόν Πατέρα τῶν Φώτων, ἀπό κεῖ ἔρχεται. Γιά νά μή νομίσουμε ὅτι μποροῦμε νά ἀπομονώσουμε τήν ἐλεημοσύνη -γι’ αὐτό ἔκανα τόση κουβέντα- ἀπό τόν Θεό, καί νά ποῦμε ὅτι «ἐγώ κάνω ἐλεημοσύνη γιατί ἔτσι γιατί μ’ ἀρέσει». Μπορεῖ νά μήν εἶμαι Χριστιανός, μπορεῖ νά εἶμαι ὅ,τι θέλω, νά πιστεύω ὅ,τι θέλω, ἀλλά θά ἤθελα ὅμως ν’ ἀγαπῶ τόν ἄλλον ἄνθρωπο. Ἀποκόπτω δηλαδή αὐτό πού δέχομαι, ἤ καλύτερα, ὄχι τό ἀποκόπτω, ἀλλά δέν τό ἀναγνωρίζω. Καί τότε; Τότε, παιδιά ὅ,τι πράξω, ὅ,τι κάνω, τότε δέν ἔχω ἀπολύτως κανένα κέρδος! Ξέρετε τί θά πεῖ, ἐκεῖνο τό φοβερό πού λέγει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος «πᾶν ὅ οὐκ ἐκ πίστεως ἁμαρτία ἔστί»; Ἐάν θά κάνω ἐλεημοσύνη, ἀλλά δέν τήν κάνω ἀπό πίστη -γιατί πιστεύω στόν Ἰησοῦ Χριστόν- ὅτι ἐλεῶ τόν ἄλλον ἄνθρωπο πού εἶναι εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ, , οὔτε λίγο, οὔτε πολύ, φτάνει νά μᾶς πεῖ ὁ Ἀπόστολος Παῦλος ὅτι εἶναι ἁμαρτία. Δέν μποροῦμε νά ἀπομονώσουμε, λοιπόν, τήν φιλανθρωπία μας, τήν ἐλεημοσύνη μας ἀπό τόν Θεό. Ὄχι! Ὄχι! Ἔτσι, γιατί πρέπει νά εἴμεθα ἐλεήμονες; Γιατί εἶναι ὁ Θεός. Γι’ αὐτό πρέπει νά εἴμεθα ἐλεήμονες. Αὐτό εἶναι πάρα πολύ σημαντικό καί θά παρακαλέσω νά τό θυμόσαστε, ἔχει πάρα πολύ μεγάλη ἀξία.
Ἀλλά ἐδῶ λέγει ὁ Ψαλμός ὁ 32ος: «Ἀγαπᾷ ἐλεημοσύνην καὶ κρίσιν ὁ Κύριος». «Ἀγαπάει καί τήν ἐλεημοσύνη, ἀλλά ἀγαπάει καί τήν κρίση». «Κρίσις» ἐδῶ θά πεῖ δικαιοσύνη. Μήπως αὐτά τά δυό ἔρχονται σέ ἀντίφαση; Ἐλεημοσύνη καί κρίσις (δικαιοσύνη); Ἀκοῦστε τί λέγει ὁ Μέγας Βασίλειος ἐπάνω σ’ αὐτό, νά δεῖτε σέ τί ἀρμονικό συνδυασμό εἶναι αὐτά τά δύο: «Εἰ (:ἐάν δηλαδή) καθ’ ἑαυτήν ὑπῆρχε ἡ τοῦ Θεοῦ κρίσις -γιατί ἀναλύει αὐτόν τόν Ψαλμό ὁ Μέγας Βασίλειος καί λέγει: «Ἐάν ὑπῆρχε μόνη της ἡ δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ»-, ποία ἦν ἐλπίς;». «Ποία ἐλπίδα θά εἴχαμε, ἀφοῦ ὑπάρχει μόνο ἡ δικαιοσύνη;». Δηλαδή, δικαιοσύνη θά πεῖ: θά σέ καθίσω στό σκαμνί. Δικαιοσύνη! Μάλιστα. «Νῦν δέ ἀγαπᾶ ἐλεημοσύνην καί κρίσιν - τώρα ὅμως ὁ Θεός ἀγαπᾶ καί τήν ἐλεημοσύνη καί τή δικαιοσύνη- οἱωνεί πάρεδρον ἑαυτῷ τήν ἐλεημοσύνη ποιησάμενος». «Σαν» λέει, «νά ἔκανε πάρεδρο στόν ἑαυτόν του, νά ἔχει δίπλα του τήν ἐλεημοσύνη». «Οὔτε ἡ ἐλεημοσύνη ἄκριτος», δηλαδή οὔτε ἡ ἐλεημοσύνη χωρίς δικαιοσύνη, «οὔτε ἡ κρίσις ἀνελεήμων», οὔτε, ἀκόμα, ἡ δικαιοσύνη χωρίς ἔλεος. Δηλαδή ἐλεημοσύνη μέ δικαιοσύνη καί δικαιοσύνη μέ ἐλεημοσύνη. Εἶναι πολύ σπουδαῖο. «Πρό τῆς κρίσεως οὖν ἀγαπᾶ ἐλεημοσύνην (:πρίν μᾶς κρίνει ὁ Θεός μετέρχεται τό ἔλεος, τήν ἐλεημοσύνη), καί μετά τήν ἐλεημοσύνην ἔρχεται ἐπί τήν κρίσιν (:καί μετά ἀπό τό ἔλεος ἔρχεται στήν δικαιοσύνη)».
Γιά νά τό καταλάβετε: Αὐτή ἡ περίοδος μεταξύ τῶν δύο Παρουσιῶν τοῦ Χριστοῦ, εἶναι περίοδος ἐλέους τοῦ Θεοῦ (ἐλεημοσύνης τοῦ Θεοῦ). Ὅταν ὅμως ἔρθει ξανά ὁ Χριστός (στην Δευτέρα Του παρουσία), τότε δέν θά ὑπάρχει πιά ἐλεημοσύνη. Ἔκλεισε ἡ πόρτα τῆς ἐλεημοσύνης. Τώρα (τότε) θά ὑπάρχει μόνο ἡ δικαιοσύνη, δηλαδή ἡ «κρίσις». Τελείωσε! Γιατί τό λέγω αὐτό; Παιδιά, ὅ,τι σᾶς λέγω, μπορεῖ σήμερα νά μή σᾶς φαίνεται ὅτι εἶναι πολύ σημαντικό, κάποτε ὅμως νά σᾶς σταθεῖ πολύ σημαντικό. Στήν ἐποχή μας ὑπάρχει μία θέσις θεολογική πού λέγει ὅτι «ὁ Θεός εἶναι ἀγάπη, μήν ἀναφέρεστε εἰς κρίσιν». Ὁ Θεός εἶναι ἀγάπη, ἔ; Μην ἀναφἐρεστε στήν κρίση, δηλαδή στήν δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ. Κάποτε μ’ ἕναν σπουδαῖο καί τρανό θεολόγο -ὄχι ἐδῶ στήν Λάρισα, στήν Ἀθήνα- ἔπιασα κουβέντα καί μόλις κάτι πῆγα νά πῶ γιά τήν δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ… Πά πά πά! Μέ κατετρόπωσε! Μοῦ καταβούλωσε τό στόμα! «Ὄχι, ὄχι, ὄχι!», λέει, «μήν ἀναφέρεσαι στήν δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ, ὁ Θεός εἶναι ἀγάπη, ὁ Θεός εἶναι ἀγάπη». Τό ‘λεγε… ἔμεινα νά τόν κοιτάζω. Ἀγαπητοί μου, εἶναι, φοβερή αὐτή ἡ θέσις! Ἄς μοῦ ἐπιτραπεῖ νά πῶ, εἶναι αἱρετική θέσις. Ναί εἶναι αἰρετική θέση. Ὁ Θεός εἶναι καί ἀγάπη, ὁ Θεός εἶναι καί δικαισύνη. Καί θά ἐπαναλάβω τόν στίχον: «Ἀγαπᾶ -ποιός;- ὁ Κύριος, ἐλεημοσύνην καί κρίσιν». Καί τήν ἐλεημοσύνη, τήν ἀγάπη, ἀλλά καί τήν κρίση, δηλαδή τήν δικαιοσύνη. Ὄχι τό ἕνα χωρίς τό ἄλλο. Διότι, ὅπως μᾶς λέγει ἐδῶ ὁ Μέγας Βασίλειος, ἄν εἴχαμε μόνο τήν κρίση χωρίς τήν ἐλεημοσύνη, τότε ἀλλοίμονό μας, δέν εἴχαμε καμιά ἐλπίδα νά σωθοῦμε. Ἄν πάλι ἔχουμε μόνο τήν ἐλεημοσύνη καί ὅχι τήν κρίση, τότε ὁ καθένας θά μπορεῖ νά κάνει ὅ,τι θέλει καί νά λέει: «Ἒ, δέν βαριέσαι, ὁ Θεός εἶναι ἀγάπη, ὅ,τι καί νά γίνει, θά μέ συγχωρέσει». Δηλαδή ἀναχωρεῖ, πάει περίπατο ἡ δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ. Ὄχι, πᾶνε καί τά δυό μαζί. Μόνο πού ὁ Θεός ἐκφράζει σέ μιά περίοδο περισσότερο τό ἕνα καί σέ μιά ἄλλη περίοδο περισσότερο τό ἄλλο.
Κι αὐτό πού σᾶς εἶπα μεταξύ τῶν δύο παρουσιῶν Του (πού ἔχουμε τώρα τό ἔλεος, τότε τήν κρίσιν, τήν δικαιοσύνη), αὐτό εἶναι ἀκόμη καί γιά τήν ζωή ἐνός ἀνθρώπου. Κάποια ἐποχή σοῦ δείχνει ἔλεος ὁ Θεός, σέ περιμένει. Γιατί; Μακροθυμεῖ. Ὅταν δεῖ ὅτι ἐκμεταλεύεσαι τήν ἐλεημοσύνη τοῦ Θεοῦ, τότε κάποια στιγμή σταματάει αὐτή καί ἔρχεται ἡ δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ. Εἶναι φοβερό πρᾶγμα. Ὁμιλεῖ διά τόν κακόν ποιμένα καί λέγει ὅτι ἔρχεται στιγμή πού… ἀνέχεται ὁ Κύριος… ὅταν ὅμως αὐτός ἐξακολουθεῖ νά εἶναι κακός ποιμένας (ὁμιλεῖ διά τόν κακόν οἰκονόμον, κακός ποιμήν), τότε λέγει ἔρχεται σέ ὥρα πού δέν τόν περιμένει, καί τόν διχοτομεῖ, τόν κόβει στή μέση. Θά πεῖ: τόν θανατώνει. Κι αὐτό θά πεῖ διχοτόμησις τοῦ ἀνθρώπου, κόβεται ἡ ψυχή ἀπό τό σῶμα· δηλαδή θάνατος. «Καί τό μέρος του» λέγει (:ἡ θέση του) «μετά τῶν ὑποκριτῶν». Ἔ φοβερό! Φοβερό. Βλέπετε ὅτι καί στήν ἀνθρώπινη ζωή ἐπεμβαίνει ὁ Θεός, ὡς δικαιοσύνη. Ἡ παραβολή τοῦ ἄφρονος πλουσίου, πού τήν εἴχαμε τήν πιό πάνω Κυριακή: Αὐτός μάζεψε ὅλα τά ἀγαθά του, καί ἔλεγε «τά ἀγαθά μου» καί «τά ἀγαθά μου», κάποια στιγμή τοῦ λέγει ὁ Θεός· -ὅταν εἶπε αὐτός: «Ἒχω γιά πολλάαα πολλάαα χρόνια, γιά νά φάω καί νά πιῶ καί νά εὐφραίνομαι»-: «Ἂφρον, ταύτῃ τῇ νυκτί (:Άμυαλε, ἀσύνετε, αὐτήν τήν νύχτα), τὴν ψυχήν σου ἀπαιτοῦσιν ἀπὸ σοῦ· ἃ δὲ ἡτοίμασας τίνι ἔσται;». « Ζητᾶνε ἀπό σένα -Ποιοί; Οἱ δαίμονες- τήν ψυχή σου, ἐκεῖνα δέ πού ἑτοίμασες, ποιανοῦ θά μείνουν;». Ἀντιλαμβάνεστε, λοιπόν, παιδιά ὅτι δέν μπορεῖ ἡ ἐλεημοσύνη νά εἶναι χωρίς τήν δικαιοσύνη, οὔτε ἡ δικαιοσύνη νά εἶναι χωρίς τήν ἐλεημοσύνη.
Ἡ ἐλεημοσύνη εἶναι ἡ ὡραιοτέρα ἔκφρασις τῆς ἀγάπης. Καί ἐπειδή ὁ Θεός εἶναι ἀγάπη, γι’ αὐτό εἶναι καί ἐλεήμων. Ἐκθειάζοντας τήν ἐλεημοσύνη ὁ Ἱερός Χρυσόστομος, ἀκοῦστε τί λέγει. Θά σᾶς διαβάσω τό κείμενο, θά σᾶς τό ἐξηγῶ ὅμως. Τί κρῖμα! … Ἒτσι θά εὐχόμουνα πάλι κάποτε νά ἐπανέλθουν τά Ἀρχαῖα στό σχολειό σας καί νά μπορεῖτε νά ἀπολαμβάνετε ἕνα κείμενο· στό πρωτότυπο! Γιατί ἔχει ὀμορφιά. Ὅσο νά τό μεταφράσουμε δέν μπορεῖ-ποτέ μά ποτέ- νά εἶναι δροσερό ὅπως τό κείμενο. «Λέγω δή -λέγει ὁ Ἱερός Χρυσόστομος- τήν ἐλεημοσύνην, τήν βασιλίδα τῶν ἀρετῶν, τὴν ταχέως ἀνάγουσαν εἰς τὰς ἁψῖδας τῶν οὐρανῶν τοὺς ἀνθρώπους, τὴν συνήγορον τὴν ἀρίστην». Δηλαδή «ὁμιλῶ γιά τήν ἐλεημοσύνη», λέγει, «αὐτή πού εἶναι ἡ βασίλισσα τῶν ἀρετῶν, αὐτή πού πολύ γρήγορα ἀνεβάζει στίς ἀψίδες -στίς μεγάλες πόρτες- τῶν οὐρανῶν, τούς ἐλεήμονας ἀνθρώπους. Αὐτή, ἡ ὁποία εἶναι ἡ καλύτερη συνήγορος». Δηλαδή ὅταν βρεθεῖ ὁ ἄνθρωπος μπροστά στόν Κριτήν, θά πεῖ ἡ ἐλεημοσύνη ὅτι «αὐτός -πού εἶναι τώρα κατηγορούμενος- ἔκανε καλές πράξεις, δηλαδή ἔκανε ἐλεημοσύνη». Καί εἶναι γνωστό ὅτι «τό ἔλεος κατανικᾶ τήν κρίσιν», ὅπως λέγει πάλι ἡ Καινή Διαθήκη. Συνεχίζει ὁ Ἱερός Χρυσόστομος: «Μέγα πρᾶγμα ἐλεημοσύνη (:εἶναι μεγάλο πρᾶγμα ἡ ἐλεημοσύνη). Μεγάλα τὰ πτερὰ τῆς ἐλεημοσύνης· (:τά φτερά της εἶναι μεγάλα), τέμνει τὸν ἀέρα (ὅπως πετᾶ, κόβει τόν ἀέρα) παρέρχεται τὴν σελήνην (:ξεπερνᾶ τό φεγγάρι), παρατρέχει τὰς ἀνωτέρας πάσας δυνάμεις, -δηλαδή ξεπερνᾶ καί τούς ἀγγέλους- καὶ αὐτῷ παρίσταται τῷ θρόνῳ τῷ βασιλικῷ (: καί παρίσταται ἡ ἐλεημοσύνη εἰς αὐτόν μπροστά τόν θρόνο τοῦ βασιλέως Χριστοῦ)». Ἔτσι ἔχει πολλή ὀμορφιά, ὅπως τά περιγράφει ὁ Ἱερός Χρυσόστομος. Γι’ αὐτό, παιδιά, ὁ Τωβίτ θεοπνεύστως ὁμιλεῖ διά τήν ἐλεημοσύνην, ὥστε νά λέγει ὁ Ὅσιος Μάξιμος, ὁ Ὁμολογητής: «Ἐλεημοσύνης χωρίς ἄκαρπος ἡ ψυχή», «ἐάν δέν εἶσαι ἐλεήμων, ἡ ψυχή σου εἶναι ἄκαρπη». Καί ἐπειδή ὁ Τωβίτ δέν ἤθελε τό παιδί του νά εἶναι ἄκαρπο, γι’ αὐτό τοῦ συνιστᾶ καί τοῦ ἐπανασυνιστᾶ τήν ἐλεημοσύνη, καί μάλιστα προσέξτε τί τοῦ λέγει. Τοῦ λέγει νά κάνει ἐλεημοσύνη -θά μείνω μόνο στό χωρίο αὐτό γιατί τ’ ἄλλα χωρία ἔχουν ἄλλα σημεῖα τά ὁποῖα θά δοῦμε προσεχῶς- «ἐκ τῶν ὑπαρχόντων», δηλαδή «ἀπό τά ὑπάρχοντά σου». Τί ἔχεις; Δέν σοῦ ζητάει νά εἶσαι πλούσιος γιά νά κάνεις ἐλεημοσύνη. Αὐτό πού ἔχεις. Μήν πεῖς: «Ἂ! Νά ἤμουν πλούσιος, νά δεῖς τί ἐλεημοσύνη θά ἔκανα!». Ὄχι, «ἐκ τῶν ὑπαρχόντων». Θυμηθεῖτε τό δίλεπτον τῆς χήρας. Δίλεπτον εἶναι τό 1/5 τῆς δεκάρας. Εἶναι τό 1/50 τῆς δραχμῆς. Τί ἀξία μπορεῖ νά εἶχε; Ὄχι σήμερα πού ἔχουμε κάποιον πληθωρισμόν, ἀλλά καί στήν ἐποχή ἐκείνη, τί ἀξία μποροῦσε νά ἔχει ἕνα δίλεπτον; Ὁ Κύριος παρατηροῦσε, λέγει, πῶς ἔριχναν μέσα στό ταμεῖο, στό παγκάρι (θά τό λέγαμε ἔτσι) τοῦ Ναοῦ τοῦ Σολομῶντος. Καί ἔριχναν ἄλλοι πλούσια νομίσματα, χρυσάφι… κ.λπ. ἄλλοι χαλκόν, ἀνάλογα ὁ καθένας ὅ,τι εἶχε, ὅ,τι μποροῦσε. Καί μία χήρα ἔριξε ἕνα δίλεπτον, καί εἶπε -ὁ Κύριος- ὅτι ἔριξε περισσότερο ἀπό ὅλους. Γιατί; Γιατί ἀκριβῶς ὅλη της ἡ περιουσία ἦταν αὐτή. Εἶναι ἐκπληκτικόν! Βλέπετε ὅτι δέν εἶναι τό τί θά δώσεις, ἀλλά τί ἀπό τά ὑπάρχοντά σου καί τί μερίδιο ξεχωρίζεις γιά τήν ἐλεημοσύνη.
Ὥστε ἐδῶ λέγει: «Παιδί μου νά κάνεις ἐλεημοσύνη ἀπό τά ὑπάρχοντά σου». Ὅπως ξέρετε τήν Πρωτοχρονιά ὅλα τά σπίτια λίγο ἤ πολύ ἔχουν μιά βασιλόπιτα. Τήν βασιλόπιτα αὐτήν τήν σταυρώνουμε. Μάλιστα ὁ πατέρας τῆς οἰκογενείας, ὁ ἀρχηγός τῆς οἰκογενείας σταυρώνει τήν βασιλόπιτα καί τήν κόβει σέ κομμάτια να μοιραστεῖ στό τραπέζι. Λέμε: «Ἡ πρώτη μερίδα εἶναι τοῦ Χριστοῦ». Ἡ δεύτερη μερίδα… τώρα ὡς πρός ἡμᾶς πού εἶναι ἀφιερωμένο στήν Παναγία καί στόν Ἅγιο Δημήτριο, λέμε τῆς Παναγίας. Ἡ τρίτη μερίδα λέμε «Τοῦ Ἁγίου Δημητρίου». Ἀλλά ἕνα σπίτι ὅμως λέει: «Ἡ πρώτη μερίδα εἶναι τοῦ Χριστοῦ». Μπορεῖτε νά μοῦ πεῖτε ἡ δεύτερη μερίδα ποιανοῦ εἶναι; … (ἀκούονται διάφορες προτάσεις….)… Ὡραῖα τό εἴπατε: «Τοῦ φτωχοῦ»! Δηλαδή πρῶτα μετά ἀπό τόν Χριστό βγάζουμε μερίδα τοῦ φτωχοῦ, καί μετά τῶν μελῶν τῆς οἰκογενείας. Αὐτό ξέρετε τί σημαίνει; Δέν πρέπει -σοφώτατα καί ὡραιότατα- δηλαδή σέ μιά λαογραφία πού ἔχουμε, ζωντανή γεμάτη ἀπό θεολογία, νά μήν ξεχνᾶμε τήν ἐλεημοσύνη. Ἀλλά καί κάτι ἀκόμα, νά δώσουμε τή μερίδα τοῦ φτωχοῦ, ἀπό τί; Ἀπό μία μόνη πίτα! Πού σημαίνει: στό σπίτι μας μόνο μία πίτα μποροῦμε νά ἔχουμε, δηλαδή «ἐκ τῶν ὑπαρχόντων σου» πού λέει ὁ Τωβίτ εἰς τόν Τωβία.
Ὁ Ἀπόστολος Πέτρος ὅταν κάποτε πήγαινε στόν Ναό μέ τόν Ἰωάννη γιά προσευχή (ἦταν ὥρα ἡ ἐνάτη) προσκυνήσουν, ἐκεῖ ἦταν ἕνας χωλός ἄνθρωπος, ἕνας κουτσός καί τόν πλησίασε ὁ Ἀπόστολος Πέτρος, τοῦ λέει: «Κοίταξέ με… θά μείνω μόνο σέ μία φρασούλα πού εἶπε, γιατί ἔχει καί συνέχεια τό πρᾶγμα: «Ὃ ἔχω, τοῦτο σοί δίδωμι» (Πράξ. 3, 6). « Αὐτό πού ἔχω θά σοῦ δώσω». Ὄχι αὐτό πού δέν ἔχω, αὐτό πού ἔχω. Καί βέβαια δέν τοῦ ἔδωσε χρυσάφι καί ἀσήμι, γιατί λέει, «δέν ἔχω νομίσματα», ἀλλά «στό Ὄνομα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ σήκω ἐπάνω καί περπάτα». Τί ἄλλο θά ἤθελε ὁ ἄνθρωπος αὐτός; Ἐτούτη ἡ φρασούλα ἀπομονωμένη: «Αὐτό πού ἔχω αὐτό σοῦ δίνω». Εἶναι σημαντικό. Ὄχι νά πάμε νά ζητᾶμε γιά νά δώσουμε, αὐτό πού ἔχουμε. Ἐκ τῶν ὑπαρχόντων μας δηλαδή.
Ἀκόμη λέγει μιά ἄλλη παρατήρηση τοῦ Τωβίτ στόν Τωβία: «Καὶ μὴ φθονεσάτω σου ὁ ὀφθαλμὸς ἐν τῷ ποιεῖν σε ἐλεημοσύνην». «Τό μάτι σου ὅταν θά δίνει τήν ἐλεημοσύνη, δηλαδή παίρνεις χρήματα, πράγματα… νά μή φθονεῖ». Δηλαδή νά μήν τσιγκουνεύεται. Εἶναι ἡ τσιγκουνιά, εἶναι ἡ ὑπολογισμένη ἐλεημοσύνη… νά τό δώσω-νά μήν τό δώσω… νά τό δώσω-νά μήν τό δώσω… δέν μοῦ πάει νά τό δώσω… ἄντε βγάζω καί λιγάκι… ξέρω γώ, αὐτή ἡ τσιγκουνιά, πρόσεξε -λέει στό παιδί του- νά ὑπάρχει μιά ἄνετη καρδιά, πού ὅ,τι δώσεις θά εἶναι πλούσιο καί ἁπλόχερο. Κι ὅταν λέμε πλούσιο δέν σημαίνει ὅτι πρέχεις νά ‘χεις πλούτη, ἀλλά αὐτό πού θά δώσεις νά εἶναι ἁπλόχερο, μέ μιά ἁπλόχερη καρδιά. Δηλαδή μέ τήν καρδιά σου! Μέ τήν καρδιά σου.
Κι ἀκόμα μία παρατήρηση κάνει ὁ Τωβίτ. Λέγει: «Μὴ ἀποστρέψῃς τὸ πρόσωπόν σου ἀπὸ παντὸς πτωχοῦ», δηλαδή «Μή γυρίσεις ἀπό τήν ἄλλη μεριά τό πρόσωπό σου, ἀπό κάθε φτωχό». Πρόκειται γιά τό γύρισμα τοῦ προσώπου πού κάνουμε ἀπό τό ἄλλο μέρος, ὅταν αἰσθανόμεθα μίαν ἐνόχληση. Ὅταν ἐνοχλούμεθα ἀπό αὐτή τήν πλευρά, γυρίζουμε ἀπό τήν ἄλλη πλευρά τό πρόσωπό μας, καί πολλές φορές ὑποτίθεται ὁ πτωχός ἤ μέ τά λόγια του ἤ μέ τήν παρουσία του μᾶς ἐνοχλεῖ. Αὐτό δέν εἶναι παρά ἕνα κλείσιμο τῆς καρδιᾶς. Καί λέγει ἀκόμη «παντός πτωχοῦ», γιά κάθε πτωχό. Ἐδῶ προσέξτε, ὑπάρχουν δύο ἀπόψεις. Ἡ μία εἶναι τοῦ Κλήμεντος τοῦ Ἀλεξανδρέως, ἡ ἐξῆς: « Ἐλεημοσύνην δεῖ ποιεῖν, ἀλλά μετά κρίσεως καί τοῖς ἀξίοις», πρέπει νά κάνει κανείς τήν ἐλεημοσύνη του, μετά κρίσεως. Δηλαδή θά ἐξετάζεις. Κι ἀκόμη, μόνο εἰς τούς ἀξίους ἐλεημοσύνη. Ἡ ἄλλη ἄποψις. Εἶναι τοῦ Ἱεροῦ Χρυσοστόμου. Ἀκοῦστε τί λέει ὁ Ἱερός Χρυσόστομος: «Καί σύ τοίνυν ὅτε ἐλεημοσύνην ποιεῖς, μή βίον ἐξετάσῃς, μηδέ τρόπων εὐθύνας ἀπαίτει». «Ὅταν κάνεις, ἐπιτελεῖς τήν ἐλεημοσύνη σου, μήν ἐξετάζεις τήν ζωή τοῦ ἀλλουνοῦ, οὔτε ἀκόμη νά ζητᾶς ὑπευθυνότητα συμπεριφορᾶς».
«Ἐλεημοσύνη γάρ διά τοῦτο λέγεται, ἵνα καί τοῖς ἀναξίοις παρέχωμεν». «Γι’ αὐτό λέμε ἐλεημοσύνη καί λέγεται ἐλεημοσύνη, γιατί παρέχουμε τήν ἐλεημοσύνη, ἀκόμη καί εἰς τούς ἀναξίους». Τί σημαίνει αὐτό; Εἶναι ἀντιφατικό αὐτό τό πρᾶγμα; Ὄχι, παιδιά, δέν ἀντιφατικό, ἀλλά καί οἱ δύο περιπτώσεις μποροῦν νά ἐφαρμοστοῦν. Διότι καί οἱ δύο αὐτές περιπτώσεις (οἱ πατερικές περιπτώσεις, τοῦ Κλήμεντος τοῦ Ἀλεξανδρέως καί τοῦ Ἱεροῦ Χρυσοστόμου), τίς συναντοῦμε καί τίς δύο στήν Ἁγία Γραφή. Θά σᾶς πῶ μία περίπτωση πού εἶναι στά σοφιολογικά βιβλία, λέγει: «Ὃταν δίδεις ἐλεημοσύνη, τό νόμισμα νά ἱδρώσει στό χέρι σου». Ὄχι μέ τήν ἔννοια τῆς τσιγκουνιᾶς, ἀλλά μέ τήν ἔννοια νά ξέρεις ποῦ θά δώσεις τήν ἐλεημοσύνη σου, γιατί μπορεῖ νά βλάψει. Εἶναι χρήσιμο. Ἀλλά καί τό ἄλλο, ὑπάρχουν περιπτώσεις, μή ρωτήσεις. Διότι ἄν ρωτήσεις, μπορεῖ νά πληγώσεις. Ἀκοῦστε, μπορεῖ νά πληγώσεις ἐάν ρωτήσεις. Σκεφθεῖτε παιδιά, ἐμεῖς λίγο-πολύ ἔχουμε τό καθημερινό μας καί τρῶμε. Κάποια στιγμή λείπει αὐτό καί ἀναγκαζόμαστε νά χτυπήσουμε μιά πόρτα καί νά ζητήσουμε ἐλεημοσύνη. Θά θέλατε νά μᾶς ἐρωτοῦν: «Καί γιατί…; Καί πῶς…; Καί πῶς καί γιατί;». Μᾶς πληγώνει αὐτό. Συνεπῶς καί ἐνῶ μοιάζουν ἀντίθετες ἀπόψεις στήν πραγματικότητα καί οἱ δύο εἶναι μές στήν Ἁγία Γραφή, ὅπως καί οἱ Πατέρες τίς μετέρχονται, καί ἄλλοτε μέν εἶναι ἡ μία περίπτωσις καί ἄλλοτε εἶναι ἡ ἄλλη περίπτωση. Πάντως ἡ ἐλεημοσύνη εἶναι σπουδαῖο πρᾶγμα, ὅπως ὁ Κορνήλιος, ὁ στρατιωτικός, ἐδέχθηκε ἄγγελον πού τοῦ εἶπε ὅτι «οἱ ἐλεημοσύνες σου καί οἱ εὐχές σου ἀνέβηκαν στόν οὑρανό». Καί δέχθηκε νά γίνει Χριστιανός ἀπό τόν Ἀπόστολο Πέτρο, ἐπειδή ἔκανε ἐλεημοσύνη. Πράγματι ἡ ἐλεημοσύνη εἶναι πολύ σπουδαία! Ἀλλά θά συνεχίσουμε, πρῶτα ὁ Θεός, τήν ἐρχομένη Κυριακή.
6η ομιλία στην κατηγορία "Ἡ Πνευματική Διαθήκη τοῦ Τωβίτ".
►Όλες οι ομιλίες της Κατηγορίας :
" Ἡ Πνευματική Διαθήκη τοῦ Τωβίτ. " εδώ ⬇️
https://arnion.gr/index.php/palaia-diauhkh/h-pnevmatikh-diauhkh-toy-tvbit
↕️
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/blog-post_7.html?m=1
Ἀπομαγνητοφώνηση, ψηφιοποίηση: Ἠλίας Τσακνάκης.
Επιμέλεια κειμένου : Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος.
🔸Λίστα ομιλιών της σειράς
«Ἡ Πνευματική Διαθήκη τοῦ Τωβίτ».🔻
https://drive.google.com/file/d/1RZ1sYHVgLqBWiFNCBGi90Z__kjEnhr2H/view?usp=drivesdk
💠Πλήρης απομαγνητοφωνημένες σειρές ομιλιών (Βιβλία).
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%92%A0%CE%A0%CE%BB%CE%AE%CF%81%CE%B7%CF%82%20%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%BC%CE%B1%CE%B3%CE%BD%CE%B7%CF%84%CE%BF%CF%86%CF%89%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B5%CF%82%20%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%AD%CF%82%20%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CF%8E%CE%BD%20%28%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%B1%29.?m=1
🔸Επεξηγηματικό βίντεο Ασπάλαθου.
https://youtu.be/8tNfAHRkTCk
__⬇️Playlist "Ασπάλαθου".⬇️__
https://aspalathos21.blogspot.com/2021/07/blog-post_83.html?m=0
Όλες οι ομιλίες ~4.487~ του μακαριστού πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/4487.html?m=0
📃Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες του πατρός Αθανασίου. ⬇️
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0
📜 Αποσπάσματα ομιλιών πατρός Αθανασίου ⬇️
https://athanasioslogos.blogspot.com/?m=0
__⬇️ Facebook ⬇️__
https://www.facebook.com/groups/1637818926362004/?ref=share
Κατάλογος ομιλιών πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://drive.google.com/file/d/1JmrxaObMVyTA4_pS5yuMaQdoBf8-LwBP/view?usp=drivesdk
†.Πρός Δόξαν τοῦ Ἁγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ.