†. Ὅπως θά ἐνθυμεῖσθε, παιδιά, ὕστερα ἀπό τήν διακοπή μας αὐτή, εἴχαμε μείνει εἰς τήν περίφημη, ἐκείνη, διαθήκη τοῦ Τωβίτ πρός τόν Τωβία, μέ τίς θαυμάσιες καί πάντοτε ἐπίκαιρες, καί διαχρονικές συμβουλές του, πού εἶναι τόσο χρήσιμες γιά τούς νέους καί γιά τίς νέες, σέ κάθε ἐποχή. Παρότι αὐτά εἶναι γραμμένα π.Χ., βλέπετε ὅμως κάποια πράγματα ἔχουν τήν ἀξία τους πάντοτε καί τήν ἐπικαιρότητά τους, ὅσα χρόνια κι ἄν περάσουν. Γιατί; Γιατί ἀγγίζουν θέματα πού εἶναι πάντοτε ἐπίκαιρα καί σπουδαῖα πού ἀπασχολοῦν τούς ἀνθρώπους καί ἰδιαίτατα τούς νέους, ἀνθρώπους.
Συνεχίζει, λοιπόν, ὁ Τωβίτ καί λέγει εἰς τό παιδί του τόν Τωβία: «Πρόσεχε σεαυτῷ, παιδίον, ἐν πᾶσι τοῖς ἔργοις σου καὶ ἴσθι πεπαιδευμένος ἐν πάσῃ ἀναστροφῇ σου». Δηλαδή πρόσεχε, παιδί μου, τόν ἑαυτόν σου, καί σέ ὅλα σου τά ἔργα νά εἶσαι πεπαιδευμένος, καλλιεργημένος, σέ κάθε σου ἀναστροφή, σέ κάθε σχέση σου μ’ ὁποιονδήποτε ἄνθρωπο. Εἶναι πολύ σπουδαῖο. Κατ’ ἀρχάς ἀξιοπρόσεκτο εἶναι αὐτή ἡ ἐπανάληψις τοῦ «Πρόσεχε σευατῷ, παιδίον» πού παλιότερα (πέρσι συγκεκριμένα) θυμᾶσθε, εἴχαμε μιλήσει διά πολλῶν, πάνω σ’ αὐτό τό «Πρόσεχε σεαυτῷ», πού σημαίνει ὅτι, ὁτιδήποτε, εἴτε καλό εἴτε κακό, πάντοτε ξεκινάει ἀπό τόν ἑαυτόν μας. Ἐάν προσέχουμε τόν ἑαυτό μας ἤ δέν προσέχουμε, θά ἔχουμε τά ἀνάλογα ἀποτελέσματα. Γι’ αὐτό πρέπει ὡς ἔσχατον, ἐσχάτην αἰτίαν, νά ἀναζητοῦμε πάντοτε καί γιά τά καλά καί γιά τά ἄσχημα, πάντα τόν ἑαυτό μας. Ἄν ἔχουμε δηλαδή μιά σοβαρότητα ἤ μιά ἐπιπολαιότητα, ἀγαθότητα ἤ μιά ἐριστικότητα -πού τήν ἔχουν τόσοι ἄνθρωποι γιατί δυστυχῶς φθονοῦν, ζηλεύουν- ἄν ἔχουμε μία ταπείνωση ἤ ἕναν αὐταρχισμό καί ἐγωισμό. Ἀντιλαμβάνεστε ὅλα αὐτά, εἶναι ἐκεῖνα πού μπορεῖ νά μᾶς κρίνουν. Πάντως τά ἔργα πού θά κάνουμε, ἀπό τό ἐπάγγελμα μέχρι τόν γάμο καί μέχρι τίς μικρολεπτομέρειες τῆς καθημερινότητος, ὅλα αὐτά εἶναι στοιχεῖα πού ἐκδηλώνεται αὐτή ἡ παιδεία μας. Δηλαδή τό νά εἴμεθα πεπαιδευμένοι, νά εἴμεθα καλλιεργημένοι. Ἔτσι αὐτό τό θέμα τῆς καλιεργείας τοῦ ἀνθρώπου (πού βέβαια ξεκινάει ἀπό τά νηπιακά του χρόνια), αὐτό θά μᾶς ἀπασχολήσει παιδιά σήμερα. Γι’ αὐτό λέει ὁ Τωβίτ «Πρόσεχε καὶ ἴσθι πεπαιδευμένος ἐν πάσῃ ἀναστροφῇ σου», δηλαδή νά εἶσαι παιδαγωγημένος ἄνθρωπος.
Τίθεται, λοιπόν, τό ζήτημα τῆς ἐν γένει πνευματικῆς μας καί ψυχικῆς μας καλλιεργείας. Τό θεωρῶ πάρα πολύ σπουδαῖο θέμα. Εἶναι ἕνα θέμα πού κάνει τόν ἄνθρωπον, μέ ἄλφα μικρόν, μέ ἄλφα κεφαλαῖο. Ἄνθρωπος! Αὐτός πού γίνεται Ἄνθρωπος, ὁ καλλιεργημένος ἄνθρωπος. Εἶναι σπουδαιότατο θέμα, γι’ αὐτό καί βέβαια δέν θά τελειώσουμε σήμερα, ἀλλά θά ἔχουμε μία σειρά ἀπό μερικά τέτοια θέματα, γιά νά δοῦμε τί εἶναι ἀκριβῶς αὐτός ὁ καλλιεργημένος ἄνθρωπος. Καί ὅπως ἕνα χωράφι καλλιεργημένο… ἔτσι… οἱ πρασιές του εἶναι καλά διευθετημένες, εἶναι φυτεμένο, εἶναι ὁλοπράσινο, εἶναι δροσερό, καί τό χαίρεται κανείς πού τό βλέπει, ἔτσι εἶναι καί ὁ ἄνθρωπος ὁ καλλιεργημένος, πού ἔχει δηλαδή μιά καλλιεργημένη ψυχή. Ἀντίθετα ὁ ἀκαλλιέργτος ἄνθρωπος ἔχει μία ψυχή βάναυση, χοντροπετσιασμένη, «Χοντρός ἄνθρωπος», λέμε, «αὐτός». Παντοῦ τσαλαβουτᾶ ἀπρόσεκτα, εἶναι ρηχός, εἶναι αὐθάδης ὁ ἀκαλλιέργητος ἄνθρωπος. Δέν ἀντιλαμβάνεται τόν πλαϊνό του. Σάν νά ζεῖ αὐτός μόνο ἐπάνω στή γῆ, ἀγενής καί ἐγωκεντρικός. Κι ἐπειδή θέλω νά σᾶς δίνω καί καμιά εἰκόνα καμιά φορά (κάνα παράδειγμα), μοῦ ἐλέγετο ἀπό ‘να συγγενικό μου πρόσωπο πού ταξίδευε μέ τό τρένο, ἐδῶ καί κάποιο καιρό, κάποιος…. ξέρετε πῶς εἶναι οἱ θέσεις, ἡ μία ἀπέναντι στήν ἄλλη, δυό θέσεις ἀπό δῶ ἤ τρεῖς… δύο, καί ἡ ἄλλη ἀπέναντι, ὁπότε κάποιος ἀφοῦ ἀπέναντι δέν ὑπῆρχε κανείς νά καθίσει -ἦταν ὅμως κάποιος δίπλα του, κάποιος καθότανε δίπλα του (τό πρόσωπο πού μοῦ τό διηγήθηκε)- ἔβγαλε τά παπούτσια του κατ’ ἀρχάς, γιατί… ἔ τόν κούραζαν, ἔμεινε μέ τίς κάλτσες… τ’ ἀνέβασε τά πόδια του στό ἀπέναντι κάθισμα (γιά νά ξεκουραστεῖ)… σέ λίγο ἔβγαλε τίς κάλτσες του καί ἄρχισε νά σκαλίζει καί νά τρίβει τά δάχτυλά του! Λοιπόν, βλέπετε ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτός ζοῦσε μόνος του ἐπάνω στή γῆ, δέν λογάριαζε ὅτι μποροῦσαν νά ὑπάρχουν καί ἄλλοι ἄνθρωποι. Εὔκολα λοιπόν ἀντιλαμβανόμεθα ὅτι ὁ ἀκαλλιέργητος ἄνθρωπος μπορεῖ νά εἶναι ἀντικοινωνικός. Μπορεῖ νά εἶναι καλός στό βάθος, νά μήν εἶναι κακός ἄνθρωπος, ἀλλά εἶναι… δέν στέκεται καλά μέσα στήν κοινωνία. Εἶναι δύσχρηστος. Πιστεύω ὅτι ὅλοι θά θέλαμε νά καλλιεργηθοῦμε, γι’ αὐτό ἄς προσέξουμε νά δοῦμε τί σημαίνει καλλιεργημένος ἄνθρωπος, τί ἀξία ἔχει ἡ καλλιέργεια τῆς ψυχῆς, καί πῶς μπορεῖ κανείς αὐτό νά τό πετύχει.
Τί σημαίνει, λοιπόν, καλλιεργημένος ἄνθρωπος; Εἶναι ὁ πεπαιδευμένος. Πεπαιδευμένος -γιά νά σᾶς βοηθήσω, γιατί δέν μαθαίνετε σήμερα καί πολλά πράγματα ἀπό Γραμματική… κ.λπ.- εἶναι μετοχή Παρακειμένου, τοῦ ρήματος παιδεύω πού θά πεῖ παιδαγωγῶ. Πεπαιδευμένος. Παίρνει αὐτήν τήν αὔξηση -νά μή λέω πιό πολλά καί σᾶς μπερδεύω- ἤ τόν ἀναδιπλασιασμό (ἀναλόγως πῶς εἶναι τό ρῆμα), στόν Παρακείμενο καί στόν Ὑπερσυντέλικο (ἐννοῶ στήν ὁριστική)… κ.λπ. εἶναι αὐτός πού εἶναι παιδαγωγημένος, αὐτός πού ἔχει δεχθεῖ παιδείαν, αὐτός πού ἔχει ἀγωγή. Ἀκόμη εἶναι ὁ μορφωμένος ἄνθρωπος. Καί μορφωμένος ἄνθρωπος σημαίνει αὐτός πού ἔχει μόρφωση. Καί μόρφωση σημαίνει τό δίδειν (ἀπαρέμφατο) μορφήν. Τό διαμορφώνειν. (Ὅλα ἀπαρέμφατα εἶναι. Δέν πειράζει, γιά νά τά μαθαίνετε σᾶς τά λέω ἔτσι). Εἶναι τό σχηματίζειν. Αὐτό θά πεῖ δίδω μορφή, σχηματίζω. Τό ἀντίθετο εἶναι τό ἀ-μόρφωτος, αὐτός πού δέν ἔχει μορφή, αὐτό τό στερητικόν ἄλφα τό ἀ-μόρφωτος. Εἶναι -ἄν τό φανταζόσαστε ποτέ!- εἶναι ὁ ἄσχημος. Αὐτός πού δέν ἔχει σχῆμα. Αὐτός εἶναι ὁ ἄσχημος, αὐτός πού δέν ἔχει σχῆμα. Ἔτσι, βλέπετε, κάθε ἄνθρωπος πού ἔρχεται στόν κόσμο, φυσικά ἔρχεται μέ μίαν διάστασιν, ἐντελῶς βιολογική, δέν εἶναι ὁ καλλιεργημένος ἄνθρωπος, εἶναι ἀ-μόρφωτος, δηλαδή ὁ ἀδιαμόρφωτος. Εἶναι ἄ-σχημος, χωρίς σχῆμα. Μέ τήν ἀγωγή, μέ τήν καλλιέργεια γίνεται μορφωμένος, σχηματισμένος ἄνθρωπος, γι’ αὐτό καί ἡ ἀγωγή εἴτε στό σχολειό εἴτε στό σπίτι, βέβαια ξεκινάει ἀπό τό σπίτι, προεκτείνεται στό σχολειό, ἀλλά ἐκεῖ δέ σταματᾶ, ἀλλά πηγαίνει καί πιό πέρα μέσα σ’ ἕνα κοινωνικό σύνολο, γιατί ὁ νέος ἄνθρωπος βγαίνει στήν κοινωνία καί ἡ κοινωνία τόν διαμορφώνει. Ἔχουμε λοιπόν τό σπίτι, τό σχολειό καί τήν κοινωνία πού διαμορφώνουν ἕναν ἄνθρωπο. Γι’ αὐτό ἀκριβῶς αὐτή ἡ ἀγωγή, ὅπου κι ἄν τήν πάρει ὁ ἄνθρωπος, εἶναι ἕνας μέγας συντελεστής τῆς μορφώσεως.
Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος γράφει, ἔτσι πολύ χαρακτηριστικά, στήν ἐπιστολή του «Πρός Γαλάτας». Λέγει: «Τεκνία μου (:παιδάκια μου!) -εἴδατε τί χαριτωμένο, τό χρησιμοποιεῖ αὐτό μιά φορά ὁ Ἀπόστολος Παῦλος, πολύ συχνότερα τό χρησιμοποιεῖ ὁ Εὐαγγελιστής Ἰωάννης- οὓς πάλιν ὠδίνω, ἄχρις οὗ μορφωθῇ Χριστὸς ἐν ὑμῖν!». «Ὠδίνω», κατά λέξη θά πεῖ «κοιλοπονῶ», ἐκείνους τούς πόνους πού ἔχει ἡ γυναῖκα πού ἑτοιμάζεται νά γεννήσει. Κοιλοπονῶ-ὠδίνω. Γιατί κοιλοπονῶ; Μόνο ἕνας γονιός μπορεῖ νά καταλάβει τί ἀνησυχία μπορεῖ νά ἔχει μέσα του, τό τί θά γίνει τό παιδί του. Ἅμα θά γίνετε αὔριο γονεῖς θά μέ θυμηθεῖτε σ’ αὐτό, εἶναι πολύ χαρακτηριστικό. Ὅπως ὑπάρχει ἡ φυσική γέννησις (ἡ βιολογική) ὑπάρχει καί ἡ πνευματική γέννησις. Ὁ Παῦλος ἐδῶ δέν ὑπερβάλλει στό χαρακτηρισμό του, ὅτι κοιλοπονοῦσε. Τί κοιλοπονοῦσε; «Ἂχρις οὗ (:Ἓως ὅτου) μορφωθῇ Χριστὸς ἐν ὑμῖν!». «Ἓως ὅτου», λέει, «σχηματισθεῖ ὁ Χριστός μέσα στήν ὕπαρξή σας, μέσα στή ζωή σας». Σάν νά εἶναι ὁ Χριστός ἕνα καλούπι… πῶς ἔχουμε τά καλούπια πού φτιάχνουμε διάφορα πράγματα, ἀντικείμενα. Κάνουμε φέρ’ εἰπεῖν…. ἕνα γλυκό, ἕνα κέϊκ. Δέν εἶναι ἄ-σχημον (χωρίς σχῆμα) ἀλλά τό βάζουμε μέσα σέ μία φόρμα, δίνουμε, δηλαδή, μία μορφήν καί βγαίνει τό γνωστό μας… ἤ ἕνα τέλος πάντων σχῆμα πού δίνουμε σ’ ἕνα γλυκό, δίνουμε στό κέικ πού σᾶς εἶπα προηγουμένως. Ἐδῶ, λοιπόν, σάν εἶναι ὁ Χριστός ἕνα καλούπι, μέσα στό ὁποῖο μπαίνει ὁ ἄνθρωπος καί διαμορφώνεται («μορφοῦται») εἰς Χριστόν. Μή σᾶς παραξενεύει ἡ λέξις «μπαίνω σ’ ἕνα καλούπι», γιατί ξέρετε στήν ἐποχή μας δέν μᾶς ἀρέσουν τά καλούπια. Ἐν τούτοις, ἐνῶ ἀπωθοῦμε τά καλούπια καί τά θεωροῦμε στοιχεῖον ἀνελευθερίας, στήν πραγματικότητα χωρίς νά τό καταλαβαίνουμε, μπαίνουμε σέ καλούπια. Γι’ αὐτό θά δεῖτε ἐκεῖνο πού καλουπιάζει τούς ἀνθρώπους εἶναι ἡ μόδα. Θά σοῦ ἐπιβάλλει τό μπλοῦ-τζίν, θά σοῦ ἐπιβάλλει τά μακριά μαλλιά, θά σοῦ ἐπιβάλλει τό ξεφτισμένο μπλοῦ-τζίν… Μοῦ ‘λεγε ἕνας νεαρός… «Εἶναι ἁμαρτία», λέει, «νά ‘ναι ξεφτισμένο τό μπλοῦ-τζίν, γιατί;». Γιατί εἶναι φόρμα.
Βλέπετε, λοιπόν, λέμε ὅτι «Εἴμεθα ἐλεύθεροι», δέν εἴμαστε στήν πραγματικότητα. Φεύγουμε ἀπό τό καλούπι «Χριστός», γιά νά μποῦμε στό καλούπι «μόδα»! Μή λοιπόν σᾶς φαίνεται περίεργο αὐτό πού λέγω, ὅτι μπαίνω μέσα στό καλούπι «Χριστός». Ὕστερα γιά ν’ ἀγοράσεις ἕνα αὐτοκίνητο, αὐτό δέν μπαίνει σέ καλούπια γιά νά γίνει; Ἕνα ἀντικείμενο… ὁτιδήποτε δέν μπαίνει αὐτό σέ καλούπια γιά νά γίνει; Γιατί ἐκεῖ μᾶς φαίνεται περίεργον; Ἔτσι αὐτό τό καλούπι «Χριστός», πού δέν εἶναι στήν πραγματικότητα, παρά… -ἀναλύω τήν λέξη «μόρφωσις» πού λέει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος «ἄχρις οὗ μορφωθῇ», δηλαδή καλουπιαστεῖ ὁ Χριστός σέ σᾶς- εἶναι πολύ σπουδαῖο γιατί στήν πραγματικότητα μᾶς κάνει ἐλευθέρους ἀνθρώπους, μᾶς κάνει ἀληθινούς ἀνθρώπους, καλλιεργημένους ἀνθρώπους, ὅπως θά τό δοῦμε στή συνέχεια. Ἔτσι, λοιπόν, ὁ Ἀπόστολος Παῦλος περίμενε τούς ἀγαπημένους του Γαλάτας καί κοιλοπονοῦσε, τρόπον τινα, ἕως ὅτου τούς δεῖ νά καλουπιάζονται στό καλούπι Χριστός. Ἄν ἔπρεπε νά τό ποῦμε μέ μίαν ἄλλη ἔκφραση εἶναι τοῦτο: Νά μπεῖ ὁ Χριστός μέσα στό πετσί μας, νά μπεῖ ὁ Χριστός μέσα στό κύτταρό μας, νά διαμορφώσει ὅλο μας τό εἶναι, αὐτό θά πεῖ μόρφωσις. Καί νά μήν ξεχνᾶμε ὅτι τό νόμισμα τῆς πνευματικῆς καλλιεργείας, ποτέ δέν χάνει τήν ἀξία του, ὅ,τι καί νά συμβαίνει.
Ὅμως αὐτή ἡ καλλιέργεια ἔχει ἕνα εὐρύ φάσμα, καί θά προσπαθήσουμε νά δοῦμε καί στά ἑπόμενα μαθήματά μας, αὐτό τό εὐρύ φάσμα τῆς καλλιεργείας. Ἕνα ὅμως ἀπό αὐτά, μέ τό ὁποῖο μποροῦμε καί ν’ ἀρχίσουμε, εἶναι τό στοιχεῖον τῆς εὐγενείας. Ναί, τό στοιχεῖον τῆς εὐγενείας. Ὁ εὐγενής ἄνθρωπος δέν εἶναι ἕνας καλλιεργημένος ἄνθρωπος; Μέ τή διαφορά μόνο πώς δέν εἶναι μόνη ἡ εὐγένεια. Εἶναι ἡ τέχνη (οἱ καλές τέχνες ἐννοῶ), εἶναι ἡ μουσική, εἶναι τά γράμματα… εἶναι πολλά πράγματα, θά τά δοῦμε αὐτά στή συνέχεια. Τἰ εἶναι ἐκεῖνα τά ὁποῖα θά μᾶς βοηθήσουν πραγματικά νά γίνουμε καλλιεργημένοι ἄνθρωποι. Ἀλλά μιά πού ἀναφέραμε τήν εὐγένεια, πού βεβαίως εἶναι ἕνα στοιχεῖον τοῦ καλλιεργημένου ἀνθρώπου, γι’ αὐτό ἄς τήν δοῦμε λίγο ἀπό πιό κοντά. Εἶναι γνωστό ὅτι σήμερα ἡ εὐγένεια -νά ‘μαι δηλαδή εὐγενής στούς τρόπους μου- θεωρεῖται ἕνα κάπως μειονέκτημα, γιατί ἡ ἐπιτυχία -λέγουν- στή ζωή, χρειάζεται τό θράσος καί τήν ἀγένεια. Γιά νά ἐπιτύχεις πρέπει νά εἶσαι θρασύς, πρέπει νά εἶσαι ἀγενής. Ἀλλά μήν ξεχνᾶμε -καί θά ‘θελα αὐτό νά σᾶς τό τονίζω ὅσο μπορῶ περισσότερες φορές- ὅτι ἡ ἐποχή μας εἶναι ἐποχή παρακμῆς. Ὅταν κάποτε μελετηθῆ ἀπό τούς ἱστορικούς ἡ ἐποχή μας, ἔτσι θά κριθεῖ. Εἶναι βέβαια δύσκολο νά δεῖ κανείς τήν ἐποχή του, ὅταν ζεῖ μέσα στήν ἐποχή του. Γι’ αὐτό εἶναι γνωστό ὅτι ἡ Ἱστορία γράφεται πολύ κατοπινά, γιά νά φύγει κανείς ἀπό μίαν κατάσταση ὑποκειμενισμοῦ, γιά νά κρίνει ἀντικειμενικά. Ἀλλά δέν μᾶς ἐμποδίζει, παρά ταῦτα, νά δοῦμε τήν ἐποχή μας, ἄν ἔχουμε τόν τρόπο νά βγοῦμε ἀπό τόν ὑποκειμενισμό μας γιά νά δοῦμε τά πράγματα ἀντικειμενικά. Ἔχουμε τόν τρόπο, τόν ἔχουμε, νά δοῦμε ὅτι πράγματι ἡ ἐποχή μας εἶναι ἐποχή παρακμῆς καί κοινωνικοῦ ἐκφυλισμοῦ. Γιά νά δεῖτε πόσο δύσκολο εἶναι αὐτό, λέμε σ’ ἕνα παιδί -ἐγώ τό ‘χω πολλές φορές δοκιμάσει αὐτό- «Ξέρεις, παιδί μου, ὅτι περνᾶμε μιά ἐποχή παρακμῆς;». Μοῦ λέγει: «Ποῦ τό βλέπετε αὐτό;». Ἀμέσως, «Ποῦ τό βλέπετε αὐτό;». Δέν διαθέτει τά μάτια ἐκεῖνα, δηλαδή τά κριτήρια ἐκεῖνα, μέ τά ὁποῖα θά μπορεῖ νά δεῖ ὅτι ἡ ἐποχή μας εἶναι ἐποχή παρακμῆς. Μάλιστα, ἄν θέλετε, φοβερῆς παρακμῆς! Γι’ αὐτό δέν θά πρέπει νά λαβαίνουμε ὑπόψη μας συμπεράσματα ἀπό μία παρηκμασμένη ἐποχή. Ὅπως καί ὁ ἄνθρωπος τότε πού κάναμε Χριστιανική ἀνθρωπολογία, λέγαμε, ὅτι δέν μπορεῖς νά πάρεις τόν ἄνθρωπο νά τόν ἐξετάσεις καί νά βγάλεις συμπεράσματα, ὅπως ἡ Ψυχιατρική καί ἡ Ψυχολογία, παίρνει γιά νά βγάλει, ἴσως, συμπεράσματα ὑγείας, τόν πεσμένον ἄνθρωπο, αὐτός ὁ ὁποῖος πάσχει στήν πραγματικότητα, τόν ὁποῖον λέει ὅτι εἶναι ὑγιής, κι ἀπό κεῖ συγκρίνει μετά τόν ἄρρωστο. Γιατί; Διότι δέν ἔχει τό πρότυπον τοῦ ἀνθρώπου, πού ἦταν ὁ Ἀδάμ, πρίν πέσει, ὅπως λέγαμε τότε, καί ὁ νέος Ἀδάμ «πρότυπον» εἶναι ὁ Ἰησοῦς Χριστός καί ὅτι δέν μποροῦμε νά βγάλουμε συμπεράσματα τί θά πεῖ ἄρρωστος ἄνθρωπος, ἐπειδή τά κριτήριά μας δέν διαθέτουν τόν ἐξ ἀντικειμένου ἄνθρωπο, τόν σωστόν. Ἐπιμένω βλέπετε σ’ αὐτό τό σημεῖο γιά νά σᾶς πῶ ὅτι θά ἦταν εὐχῆς ἔργον νά μποροῦμε νά βλέπουμε τίς πτυχές τῆς παρακμῆς τῆς ἐποχῆς μας καί τοῦ ἐκφυλισμοῦ τῆς κοινωνίας μας, θά ἦτο εὐχῆς ἔργον.
Πάντως -γιά νά ἐπανέλθω στό θέμα τῆς εὐγενείας- ἡ εὐγένεια ὑποχρεώνει. Ὅπως κι ἄν τό κάνετε, ὅσο διεφθαρμένη κι ἄν εἶναι ἡ ἐποχή, ὅ,τι συνθήματα κι ἄν ἔχουν δοθεῖ ἐναντίον τῆς εὐγενείας, ὑποχρεώνει. Ἡ εὐγένεια, βέβαια, δέν εἶναι ἕνας καρπός ἑνός savoir vivre, αὐτά τά βιβλία πού κυκλοφοροῦν καί πού δίδουν στοιχεῖα καλῆς συμπεριφορᾶς… πῶς θά στρώσετε τό τραπέζι σας, καί πῶς θά ὑποδεχθεῖτε τούς ἐπισκέπτες σας, ἀλλά εἶναι καρπός τῆς ἀγάπης καί τῆς καλλιεργημένης ἐν Χριστῷ ζωῆς. Ἀπό κεῖ βγαίνει ἡ άληθινή εὐγένεια. Ὁ εὐγενής εἶναι εὐγενής ἐν παντί τόπῳ καί χρόνῳ, καί δέν μπορεῖ νά εἶναι μόνο κάπου καί κάπου ἀλλοῦ νά μήν εἶναι. Δέν μπορεῖ νά εἶναι εὐγενής στούς φίλους του καί νά μήν εἶναι εὐγενής στό σπίτι του, εἰς τούς οἰκείους του. Ὁ εὐγενής ἐν παντί τόπῳ καί χρόνῳ, εἶναι εὐγενής. Ἡ εὐγένεια δέν εἶναι ἡ ὑψηλή καταγωγή, γιατί κατά λέξη αὐτό θά πεῖ εὐγενής· αὐτός πού εἶναι ἀπό καλόν γένος, ἀλλά εἶναι ἡ καλλιεργημένη ψυχή. Αὐτός εἶναι ὁ εὐγενής.
Ἡ εὐγένεια δέν κάνει διακρίσεις μπροστά σέ μικρούς ἤ μεγάλους, σέ εὐσήμους ἤ ἀσήμους. Θυμοῦμαι ἕναν ἄνθρωπο, ἐλέγετο Γεώργιος Στρέϊτ (προπολεμικά αὐτό, πρό τοῦ ’40). Εἶχε πολύ μεγάλο ἀξίωμα ἀρκεῖ νά σᾶς πῶ ὅτι στό σπίτι του, πολύ συχνά (τουλάχιστον μιά φορά τήν ἑβδομάδα), ἐδέχετο ἐπισκέπτην, ποιόν λέτε; Τόν Βασιλέα Γεώργιο. Εἶχαν κι ἕνα παρεκκλήσι, μάλιστα Μεγάλη Ἑβδομάδα … κ.λπ. κάναν ἐκεῖ τίς ἀκολουθίες. Ἦταν εὐγενέστατος ἄνθρωπος. Τί νά σᾶς πῶ; Νά σᾶς πῶ ὅτι ἡ σύζυγός του κι αὐτός ἔκαναν παρέα μέ μᾶς τούς μικρούς καί τούς φτωχούς; Νά σᾶς πῶ ὅτι ἔβλεπαν μικρά παιδάκια (αὐτός ὁ κύριος Στρέϊτ), μικρά παιδάκια, τοῦ Δημοτικοῦ!... Φοροῦσε ρεπούμπλικο καί ἔβγαζε τό ρεπούμπλικο, κι ἔλεγε: «Καλημέρα σας! Καλησπέρα σας!», στόν πληθυντικό, βγάζοντας τό καπέλο στά μικρά παιδάκια! Παροιμιώδης ἡ εὐγένειά του, χωρίς νά διακρίνει ἄν μπροστά του εἶχε τόν βασιλέα ἤ εἶχε ἕνα παιδάκι τοῦ λαοῦ, τοῦ Δημοτικοῦ Σχολείου. Αὐτό θά πεῖ νά εἶσαι εὐγενής, χωρίς νά διακρίνεις, ἐάν ὁ ἄλλος εἶναι εὔσημος ἤ ἄσημος. Κατορθώνει ἡ εὐγένεια ὅ,τι δέν κατορθώνει ἡ βία καί ἡ ἀγένεια, αὐτά πού ἐπικρατοῦν στήν ἐποχή μας. Λέει μιά παροιμία ὅτι μιά σταγόνα μέλι μαζεύει πιό πολλές μῦγες ἀπό ἕνα βαρέλι ξύδι. Καταλάβατε τήν παροιμία.
Ἡ εὐγένεια, ἀκόμα, παιδιά, εἶναι μεταδιτική, μεταδίδεται. Ἄν ἔχεις μπροστά σου ἕναν ἀγενῆ ἄνθρωπο καί τοῦ μιλήσεις μέ εὐγένεια, ἀμέσως τοῦ μετέδωσες τήν εὐγένειά σου καί θά ἀνταποκριθεῖ εὐγενῶς. Εἶναι σπουδαῖο αὐτό, ὑποχρεώνει καί ἐπιβάλλεται πραγματικά ἡ εὐγένεια, καί ἐμπνέει. Καί συνεπῶς κατέχει τό μυστικό τῆς κοινωνικῆς κατακτήσεως. Ἄν θέλει κανείς νά κατακτήσει τήν κοινωνική συμπάθεια. Ἡ εὐγένεια, βέβαια, δέν εἶναι μόνο λόγια, ἀλλά εἶναι τό ἀποτέλεσμα ἀρετῶν, ὅπως εἶναι ἡ πραότης, εἶναι ἡ ἐξυπηρετικότης. Εἶναι ἡ ἀνοικτή, γελαστή καρδιά, εἶναι ἡ φιλοξενία, εἶναι τό καλόκαρδο μειδίαμα. Εἶναι ἡ ἁπλοχεριά, εἶναι ἡ εὐγνωμοσύνη, εἶναι ἡ εἰλικρίνεια, εἶναι ἡ διακριτικότης, εἶναι ἡ ἀγάπη. Αὐτά εἶναι στοιχεῖα πού, ἄν τά μαζέψετε αὐτά, δίνουν μία συνισταμένη, πού λέγεται εὐγένεια. Ἐκεῖνο τό εἰλικρινές «Εὐχαριστῶ» πού θά σοῦ πεῖ ὁ ἄλλος, διότι… ἁπλῶς μιά κουβέντα τοῦ εἶπες… τόν βοήθησες νά βρεῖ μία διεύθυνση, εἶναι τό «σῆμα κατατεθέν» τῆς εὐγενείας, τό «Εὐχαριστῶ». Εἶναι τόσο φτηνό, καί τόσο ἀκριβό. Εἶναι φτηνό γιατί δέν σέ δυσκολεύει νά τό πεῖς. Ὄχι, σέ δυσκολεύει φοβερά νά τό πεῖς ὅταν εἶσαι ἐγωιστής ἄνθρωπος. Δέν λές «Εὐχαριστῶ». Ὅταν λοιπόν λέμε «Εὐχαριστῶ», αὐτό πού εἶναι πραγματικά τό σῆμα κατατεθέν τῆς εὐγενίας, πόσα πράγματα κερδίζουμε!
Ἡ Ἁγία Γραφή, παιδιά, μᾶς προσφέρει μερικές συμπυκνωμένες προτροπές γιά τήν εὐγένεια. Τό πιστεύετε; Ναί. Δέν θά μποροῦσε νά μήν ἀναφέρεται στήν εὐγένεια ἡ Ἁγία Γραφή. Καί ἡ Παλαιά γέμει. Εἶναι γεμᾶτη ἡ Παλαιά Διαθήκη, ἀπό τέτοια στοιχεῖα (θά τά ποῦμε τήν ἐρχομένη φορά), ἀλλά καί ἡ Καινή Διαθήκη. Θά σᾶς πῶ ἔτσι τέσσερις-πέντε περιπτώσεις. Λέει στούς Κολοσσαεῖς (4,6) ὁ Ἀπόστολος Παῦλος: «Ὁ λόγος ὑμῶν πάντοτε ἐν χάριτι (:τά λόγια σας νά εἶναι χαριτωμένα) ἅλατι ἠρτυμένος (:τά λόγια σας, ὁ λόγος σας νά εἶναι μέ ἁλάτι ἁλατισμένος)». Τί κάνει τό ἁλάτι; Νοστιμίζει. Δηλαδή νά ‘ναι νόστιμα τά λόγια σας, νά ‘ναι χαριτωμένα, «εἰδέναι πῶς δεῖ ὑμᾶς ἑνὶ ἑκάστῳ ἀποκρίνεσθαι (:γιά νά μάθετε πῶς πρέπει στόν καθένα νά μιλᾶτε)». Ἀκόμη λέει στήν «πρός Ρωμαίους» ἐπιστολή του (12,10): «Τῇ τιμῇ ἀλλήλους προηγούμενοι», δηλαδή, «Νά σπεύδετε πρῶτοι ‘σεῖς νά ἀποδώσετε τιμή στούς ἄλλους». Κοιτάξτε: «προηγούμενοι», «νά σπεύσετε ἐσεῖς πρῶτοι». Ἐκεῖνο τό «Περᾶστε». Νά τρέξετε ἐσεῖς νά χαιρετήσετε πρῶτοι… κ.ο.κ. Λέει, πάλι, στούς Κολοσσαεῖς (3,15): «Εὐχάριστοι γίνεσθε». «Εὐχάριστος» θά πεῖ εὐγνώμων. Δηλαδή νά λέτε παντοῦ καί πάντα τό εὐχαριστῶ σας. Λέει ὁ Ἀπόστολος Πέτρος, στήν Α’ του ἐπιστολή (1,15): «Ἅγιοι ἐν πάσῃ ἀναστροφῇ γενήθητε», «Νά γίνετε», λέγει, «ἅγιοι, ὡραῖοι, σέ κάθε σας συναναστροφή, πού εἶναι τόσο σπουδαῖο αὐτό». Ἀκόμη, λέει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος στήν Α’ πρός Τιμόθεον ἐπιστολή του (4,12): «Τύπος γίνου τῶν πιστῶν» (τύπος=καλούπι), «Νά γίνεις τύπος, ὑπόδειγμα, παράδειγμα εἰς τούς πιστούς». Σέ τί; «Ἐν λόγῳ, ἐν ἀναστροφῇ, ἐν ἀγάπῃ», «στά λόγια σου, στήν ἀγάπη σου καί στήν ἀναστροφή σου». Νά εἶσαι εὐγενής ἄνθρωπος. Ἀλλά ὅπως βλέπετε τό θέμα εἶναι πολύ σπουδαῖο, ὅπως ἤδη σᾶς προανήγγειλα τοῦ καλλιεργημένου ἀνθρώπου καί, πρῶτα ὁ Θεός, θά συνεχίσουμε τήν ἐρχομένη Κυριακή.
30η ομιλία στην κατηγορία "Ἡ Πνευματική Διαθήκη τοῦ Τωβίτ".
►Όλες οι ομιλίες της Κατηγορίας :
" Ἡ Πνευματική Διαθήκη τοῦ Τωβίτ. " εδώ ⬇️
https://arnion.gr/index.php/palaia-diauhkh/h-pnevmatikh-diauhkh-toy-tvbit
↕️
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/blog-post_7.html?m=1
Ἀπομαγνητοφώνηση, ψηφιοποίηση: Ἠλίας Τσακνάκης.
Επιμέλεια κειμένου : Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος.
🔸Λίστα ομιλιών της σειράς
«Ἡ Πνευματική Διαθήκη τοῦ Τωβίτ».🔻
https://drive.google.com/file/d/1RZ1sYHVgLqBWiFNCBGi90Z__kjEnhr2H/view?usp=drivesdk
💠Πλήρης απομαγνητοφωνημένες σειρές ομιλιών (Βιβλία).
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%92%A0%CE%A0%CE%BB%CE%AE%CF%81%CE%B7%CF%82%20%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%BC%CE%B1%CE%B3%CE%BD%CE%B7%CF%84%CE%BF%CF%86%CF%89%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B5%CF%82%20%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%AD%CF%82%20%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CF%8E%CE%BD%20%28%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%B1%29.?m=1
🔸Επεξηγηματικό βίντεο Ασπάλαθου.
https://youtu.be/8tNfAHRkTCk
__⬇️Playlist "Ασπάλαθου".⬇️__
https://aspalathos21.blogspot.com/2021/07/blog-post_83.html?m=0
Όλες οι ομιλίες ~4.487~ του μακαριστού πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/4487.html?m=0
📃Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες του πατρός Αθανασίου. ⬇️
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0
📜 Αποσπάσματα ομιλιών πατρός Αθανασίου ⬇️
https://athanasioslogos.blogspot.com/?m=0
__⬇️ Facebook ⬇️__
https://www.facebook.com/groups/1637818926362004/?ref=share
Κατάλογος ομιλιών πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://drive.google.com/file/d/1JmrxaObMVyTA4_pS5yuMaQdoBf8-LwBP/view?usp=drivesdk
†.Πρός Δόξαν τοῦ Ἁγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ.