†. θα πρέπει να προσέξομε να καλλιεργούμε μέσα μας τον φόβο του Θεού. Ο φόβος του Θεού είναι η αρχή της σωτηρίας μας. Και θα σκεφθούμε: «Τι συνέπειες μπορώ να έχω εγώ, εάν διαπράξω την αμαρτία; Βεβαίως όχι ευχάριστες συνέπειες».Ξέρομε όλοι μας ότι οι συνέπειες της αμαρτίας είναι φοβερές. Γι’αυτό λοιπόν θα καλλιεργώ τον φόβο του Θεού. Ξέρετε η εποχή μας δεν καλλιεργεί τον φόβο του Θεού. Καλλιεργεί τους λεγομένους «αθεόφοβους ανθρώπους». Έχετε ακούσει που λέγουν: «Μη μιλάτε για τον φόβο του Θεού, γιατί τα παιδιά σας καταπιέζονται, κομπλεξάρονται!» και δεν ξέρω τι άλλες εκφράσεις τέτοιες που λένε. Γιατί; Υπάρχει ο φόβος, αγαπητοί, εκείνος που πρέπει να αποβάλλεται, κι εκείνος ο φόβος που πρέπει να καλλιεργείται. Ποιος είναι ο φόβος που πρέπει να αποβάλλεται; Στο παιδί μου δεν θα πω ότι υπάρχουν βρυκόλακες, ότι υπάρχουν καλικαντζάρια, όπως αυτές τις μέρες, που είναι…-τι περίεργο πράγμα, μας λένε να πετάξομε τον φόβο και καλλιεργούν αυτά τα μέσα μαζικής ενημερώσεως αυτόν τον περίεργον φόβον, αυτόν που πρέπει να πετάξομε! Και μιλάνε για καλικαντζάρους, μιλάνε για βρυκόλακες, μιλάνε για τούτα, μιλάνε για κείνα… Και, πέστε μου, πολλές φορές όχι μόνο τα παιδιά και οι μεγάλοι κάνουν ανώμαλο ύπνο, γιατί φοβούνται από εκείνα τα οποία βλέπουν;
Και λέγει ο λόγος του Θεού: «Εφοβήθησαν εκεί που δεν υπήρχε φόβος». Είναι ένας ψαλμικός στίχος αυτός. Αυτά δεν θα τα φοβηθούμε. Δεν θα πούμε στο παιδί μας ότι είναι νύχτα και πρέπει να φοβάσαι. Να βγει από την πόρτα, να κινηθεί μες στο δάσος, οπουδήποτε, να μην φοβάται το παιδί μας. Κι εμείς να είμεθα άφοβοι άνθρωποι. Ούτε βρυκόλακες, ούτε καλικαντζάρους, ούτε φαντάσματα, ούτε τίποτε. Να κάνομε τον σταυρό μας και να προχωρούμε. Να είμεθα άφοβοι. Τι θα φοβηθούμε; Την αμαρτία. Θα φοβηθούμε τον Θεό, για να μην διαπράξομε την αμαρτία. Αυτός είναι καλός φόβος. Ο άλλος δεν είναι καλός. Πρέπει να αποβληθεί. Ο κόσμος; Ο κόσμος βάζει τα αντίστροφα, τα ανάποδα: «Όχι, δεν θα φοβηθείς τον Θεό και θα φοβηθείς τα στοιχεία του κόσμου τούτου». Τι φοβερό πράγμα! Αντιλαμβάνεσθε, αγαπητοί.
Ακόμη, δεν είναι αρκετός ο φόβος του Θεού να μας φυλάξει από την αμαρτία. Πρέπει να μπει και η αγάπη του Θεού. Η αγάπη του Θεού είναι πολύ σπουδαίο στοιχείο. Πιστέψτε με, όσα δεν πετυχαίνει ο φόβος, τα πετυχαίνει η αγάπη. Ένα μικρό παράδειγμα. Ας πάρομε τον εαυτό μας σε μεγάλη ηλικία όπως είμαστε. Τι θα μπορούσαμε να πούμε, ότι φοβόμαστε τον πατέρα μας και την μητέρα μας -εάν ζουν- για να μην διαπράξομε κάτι κακό απέναντί τους; Όχι. Αλλά τι; Η αγάπη. Πώς θα κάνουμε κάτι και να τους λυπήσουμε τους γονείς μας;
Είναι δε γνωστό ότι η αγάπη είναι ανωτέρα του φόβου. Θα πρέπει να έχομε αγάπη για να μην διαπράξομε κάτι. Ένας σύζυγος δεν θα μπορούσε ποτέ να κάνει κάτι κακό, αν αγαπάει την σύζυγό του και αντίστροφα. Μπορεί να αμαρτήσει ένας άνδρας αν αγαπάει την γυναίκα του; Θα πάει δηλαδή έξω να κάνει μία άλλη αμαρτία με άλλη γυναίκα, εάν αγαπάει την γυναίκα του; Όχι. Κάποτε ο Σωκράτης είχε βρεθεί, μας λέγει εκεί ο Ξενοφών, μας διηγείται, είχε πάει σε έναν φίλο του ζωγράφο, ο οποίος ζωγράφιζε μία πόρνη γυναίκα που επόζαρε και την ζωγράφιζε ο ζωγράφος. Αυτή η πόρνη γυναίκα εκάλεσε τον Σωκράτη να αμαρτήσουν. Κι εκείνος λέγει: «Άκουσε να σου πω· ευχαρίστως να ερχόμουνα μαζί σου, εάν δεν είχα κάποια καλύτερή σου στο σπίτι να με περιμένει». Και τα είπε αυτά ο ειδωλολάτρης Σωκράτης. Είχε κάποια άλλη γυναίκα στο σπίτι του, την γυναίκα του· που τον αγαπούσε και τον περίμενε.
Βλέπετε, λοιπόν, η αγάπη δεν σ’ αφήνει να αμαρτήσεις. Άμα αγαπάς τον Ιησούν Χριστόν, δεν αμαρτάνεις. Πώς θα κάνω αυτό το πράγμα; Πώς θα το κάνω και προσβάλλω τον Χριστόν; Ξέρετε δε, τον φιλότιμον Χριστιανόν, τον ευαίσθητον Χριστιανόν, όταν έρθει η αμαρτία και αισθάνεται ότι ελύπησε τον Χριστόν, ξέρετε πόσο στενοχωρείται; Δεν στενοχωρείται για να μην τιμωρηθεί. Σπουδαίο κι αυτό. Αλλά κατώτερο. Αλλά στενοχωρείται και κλαίει και οδύρεται γιατί ελύπησε τον Χριστόν. Αυτό θα πει ανωτέρα ψυχή, καλλιεργημένη, χριστιανική ψυχή.
Απόσπασμα απο την 🔸26η🔸ομιλία στην κατηγορία : " Ὁμιλίες εἰς προσκυνητὰς ".
†. Ο Απόστολος Παύλος, αγαπητοί μου, δέσμιος στη Ρώμη, γράφει εις τον Τιμόθεον στην δευτέρα του επιστολή, μέσα από τα κακοπαθήματά του, από τις φυλακίσεις, κατατρεγμούς και διωγμούς: «Οἶδα γὰρ ᾧ πεπίστευκα(:Τα περνάω όλα αυτά, διότι γνωρίζω σε Ποιον έχω πιστέψει)». Δηλαδή «αξίζει. Γιατί ξέρω Ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός». Είναι δε ωραιοτάτη αυτή η θέσις του. «Οἶδα γὰρ ᾧ πεπίστευκα(:γιατί γνωρίζω Εκείνον τον Οποίον έχω πιστεύσει)».
Αλλά αυτό, όμως, εμείς, μέσα από τυχόν κακοπάθειές μας, μπορούμε να το πούμε; Εμείς. Μπορούμε να πούμε: «Γνωρίζω σε Ποιον έχω πιστεύσει;»Αυτό το γνωρίζω, από πού; Μέσω της Ορθοδοξίας! Μέσω της Ορθοδοξίας μας θα γνωρίσομε Ποιος είναι πραγματικά ο Ιησούς Χριστός.
Βέβαια, έχομε την μεγάλη ευλογία εμείς οι Ορθόδοξοι Έλληνες, να έχομε αυτήν την ορθήν πίστιν, δηλαδή να είμεθα Ορθόδοξοι. Γιατί έξω από την Ορθοδοξία μας παραπαίει η παρέκκλισις, η αίρεσις, και δεν έχομε σαφή εικόνα του προσώπου του Ιησού Χριστού. Γιατί αν ξέρεις Ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός, πεθαίνεις γι’ Αυτόν. Αν, όμως, δεν ξέρεις Ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός, έχεις εσφαλμένη εικόνα, ένα κακέκτυπον του προσώπου Του, τότε βέβαια δεν μπορείς να πεθαίνεις για Αυτόν. Γι' αυτόν, λοιπόν, τον λόγο, είμεθα ευτυχείς που είμεθα Ορθόδοξοι, γιατί αυτό θα πει Ορθοδοξία, το να έχω σωστή, πιστή εικόνα του Θεανθρωπίνου προσώπου του Ιησού Χριστού· διότι υπάρχει μία υποκειμενική αντίληψη του Ευαγγελίου, δηλαδή του προσώπου του Ιησού Χριστού, η οποία υποκειμενική αντίληψη αλλάζει τα πράγματα.
Επί παραδείγματι, προχθές την Κυριακή που είχαμε, προ ημερών, την περασμένη εβδομάδα, είχαμε την Κυριακή του Σπορέως, δηλαδή την Κυριακή την αφιερωμένη στους Πατέρες της Ζ΄ Οικουμενικής Συνόδου· η οποία Οικουμενική Σύνοδος εστήριξε την ορθόδοξη θέση, μάλιστα με το θέμα των εικόνων, και δεν είναι απλώς να βάλομε ή να μη βάλομε τις εικόνες· το θέμα είναι: «Μπορεί να απεικονιστεί το πρόσωπο του Ιησού Χριστού;».Εάν έγινε άνθρωπος, βεβαίως μπορεί. Εάν δεν έγινε άνθρωπος, αλλά νομίζομε ότι έγινε άνθρωπος, τότε βεβαίως όχι.
Η Ορθοδοξία, λοιπόν, πού βρίσκεται; Στο ότι ο Ιησούς Χριστός είναι ο Λόγος του Θεού, ο οποίος έγινε άνθρωπος. «Ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν». Άρα, λοιπόν, η Ορθοδοξία είναι να επιμείνει και να στηρίξει την αληθινή ανθρωπίνη φύση του Χριστού. Γιατί αλλιώτικα υποβόσκει ένας Μονοφυσιτισμός. Μονοφυσιτισμός θα πει να υπάρχει η πίστις μόνο σε μία φύση του Χριστού. Ο Χριστός δεν είναι μία φύσις. Είναι δύο φύσεις. Είναι η θεία και η ανθρωπίνη. Έτσι, λοιπόν, στηρίζομε την ανθρωπίνη φύση του Χριστού.
Αντίθετα, ο Αρειανισμός, που τον πολέμησε η Α΄Οικουμενική Σύνοδος, ξέρετε, Α΄(πρώτη) και τελευταία Ζ΄(εβδόμη), είναι τα δύο άκρα, οι δύο πόλοι που στρέφονται γύρω από το θεανθρώπινο πρόσωπο του Χριστού. Τι έλεγε ο Άρειος; «Όχι», λέει, «δεν είναι Θεός, είναι μόνον άνθρωπος». Κι έτσι διασώζει ο Αρειανισμός μόνον την ανθρωπίνη φύση και όχι την θεία. Τι είπαν οι Ορθόδοξοι; «Είναι τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος».
Συνεπώς αντιλαμβανόμεθα ότι μόνο μέσα εις την Ορθοδοξίαν έχομε, αν μπόρεσα να σας δώσω να εννοήσετε, το σωστό πρόσωπο του Χριστού ποιο είναι. Είναι θεανθρώπινον, τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος.
Έτσι, αγαπητοί, στην Εκκλησία μας έχομε δύο πράγματα τα οποία είναι ισόκυρα. Είναι η Αγία Γραφή και η Ιερά Παράδοσις. Τι είναι η Ιερά Παράδοσις; Η Ιερά Παράδοσις δεν είναι τίποτε άλλο παρά ό,τι ειπώθηκε για τον Ιησούν Χριστόν. Αυτό είναι Παράδοσις. Μάλιστα αν θέλετε, χρονικά, προηγείται η Ιερά Παράδοσις από την Αγία Γραφή. Διότι η Ιερά Παράδοσις μας διασώζει ότι το Ευαγγέλιο του Ματθαίου το έγραψε ο Ματθαίος, το Ευαγγέλιο του Λουκά το έγραψε ο Λουκάς, ότι οι «Πράξεις των Αποστόλων» είναι έργο του Λουκά, ότι η επιστολή «προς Ρωμαίους» είναι επιστολή του Παύλου κ.ο.κ. Ποιος μας διασώζει και μας πιστοποιεί ότι είναι γνήσια αυτά τα βιβλία; Η Ιερά Παράδοσις!
Ακόμη και η Αγία Γραφή στηρίζεται επάνω εις την Ιερά Παράδοση. Αν λάβετε υπόψιν ότι αρκετά χρόνια μετά από την Ανάληψη του Χριστού άρχισε να γράφεται η Αγία Γραφή. Έκτοτε τι υπήρχε; Η Παράδοσις. Και τι είναι η Παράδοσις; Αυτό που πήραν οι Απόστολοι και το παραδίδουν στην Εκκλησία. Αυτό είναι Παράδοσις. Αλλά τι παρέλαβαν; Παρέλαβαν τον Χριστό. Και τι παραδίδουν; Παραδίδουν τον Χριστό. Η Ιερά Παράδοσις, λοιπόν, είναι ο Χριστός, ο Ίδιος ο Χριστός.
Λέει ο Απόστολος Παύλος στους Κορινθίους: «Ἐγὼ γὰρ παρέλαβον ἀπὸ τοῦ Κυρίου ὃ καὶ παρέδωκα ὑμῖν». «Εγώ», λέει, «παρέλαβα από τον Κύριον αυτό που σας παρέδωσα». Τι παρέλαβε; Παρέλαβε το μυστήριον της Θείας Ευχαριστίας. Και τι παρέδωσε; Το μυστήριον της Θείας Ευχαριστίας. Αλλά το μυστήριον της Θείας Ευχαριστίας είναι ο Χριστός. Συνεπώς θα το λέγαμε έτσι: «Πήρα τον Χριστό και σας έδωσα τον Χριστό».
Ώστε η Παράδοσις τι είναι; Είναι η παραλαβή και η παράδοση του Χριστού. Αυτό είναι Ιερά Παράδοσις. Η Αγία Γραφή, εγράφη, δηλαδή τα Ευαγγέλια, η Αγία Γραφή εγράφη για να μας παρουσιάσει Ποιος είναι ο Χριστός. Αλλά πώς θα μπορέσομε να ερμηνεύσομε την Αγία Γραφή; Δεδομένου ότι εκεί είναι ο μεγάλος ύφαλος, που προσκρούουν οι άνθρωποι. Ο Χριστός είπε: «Τίνα μὲ λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι;». «Τι λένε οι άνθρωποι για μένα;». Και λένε οι μαθηταί: «Άλλος λέει ότι είσαι ένας προφήτης, άλλος ότι είσαι ο Πρόδρομος, ανεστήθης –όπως το έλεγε ο Ηρώδης-, άλλος ετούτο και άλλος εκείνο». -«Εσείς τι λέτε για μένα;». Και ο Απόστολος Πέτρος λέει: «Συ είσαι ο Υιός του Θεού του ζώντος».
Τι βλέπομε, λοιπόν, εδώ; Παίρνοντας την Αγία Γραφή, ο καθένας έχει διαφορετική αντίληψη περί του προσώπου του Χριστού. Διαφορετική. Ο άλλος λέει αυτό, ο άλλος λέει εκείνο. Μέχρι σήμερα. «Ποιος είναι ο Χριστός;», ρωτήστε: -«Ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός;». -«Ένας μεγάλος ανθρωπιστής».«Ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός;». -«Ένας Κοινωνιολόγος». -«Ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός;». -«Ένας φιλόσοφος». -«Ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός;». -«Ένας άγιος άνθρωπος».Όλα αυτά δεν είναι σωστά. Ο Ιησούς Χριστός είναι ο Υιός του Θεού, που έγινε άνθρωπος. Ποιος, λοιπόν, θα ερμηνεύσει ορθά; Ενώ έχομε την Αγία Γραφή. Ποιος, λοιπόν, θα ερμηνεύσει ορθά την Αγία Γραφή; Η Παράδοσις, οι Πατέρες της Εκκλησίας, η Παράδοσις.
Συνεπώς για να έχομε σαφή εικόνα του προσώπου του Ιησού Χριστού, χρειαζόμαστε δύο πράγματα: Την Αγία Γραφή και την Ιερά Παράδοση. Αυτά τα δυο. Η Ιερά Παράδοσις είναι γραμμένη. Κι αυτή είναι γραμμένη. Είναι ό,τι είπαν οι Πατέρες, οι Αποστολικοί Πατέρες και Πατέρες για το πρόσωπο του Χριστού. Δηλαδή ερμήνευσαν σωστά, ερμήνευσαν ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι. Αυτά, λοιπόν, τα δυο συνιστούν ό,τι θα λέγαμε «πιστεύω». Και πιστεύω ορθώς, δηλαδή Ορθοδοξία.
Έτσι έχομε, αγαπητοί, αυτά τα δυο. Δεν θα σας πω τι είναι η Αγία Γραφή σήμερα. Αλλά θα σας έλεγα τι είναι η Ιερά Παράδοσις. Διότι εάν ερωτήσομε: «Τι επιτέλους είναι η Ιερά Παράδοση;», τι θα απαντούσαμε; Βεβαίως είναι πολλά πράγματα η Ιερά Παράδοσις. Θα το δείτε στη συνέχεια. Λυπούμαι βέβαια γιατί ο χρόνος είναι πάντα περιορισμένος και θα είμαι ικανά σύντομος. Ένα ένα από αυτά που θα σας έλεγα, θα μπορούσε να γίνει μία ωριαία ομιλία. Αλλά θα είμαι βέβαια πάρα πολύ σύντομος.
Και πρώτα πρώτα Ιερά Παράδοσις είναι οι επτά Οικουμενικές Σύνοδοι, αλλά και οι Τοπικές Σύνοδοι. Τι είναι αυτό; Είναι το σύστημα το συνοδικό, δηλαδή οι Πατέρες της Εκκλησίας μας όλοι μαζί, όχι ένας ένας. Όλοι μαζί, ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι, αποφαίνονται για το πρόσωπο του Ιησού Χριστού. Όλοι μαζί οι Πατέρες στην Α΄Οικουμενική Σύνοδο. Πόσοι ήσαν; Τριακόσιοι δέκα οκτώ. Όλοι μαζί είπαν ότι ο Χριστός είναι ο Θεός Λόγος που έγινε άνθρωπος. Στην Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδο τι είπαν; Ότι ο Χριστός είναι και τέλειος άνθρωπος.Πώς, λοιπόν, βγαίνει το συμπέρασμα αυτό; Όταν συγκεντρώνεται όλη η Εκκλησία για να ερμηνεύσει. Άρα λοιπόν αι Οικουμενικαί Σύνοδοι και Τοπικές Σύνοδοι δεν είναι τίποτε άλλο παρά εκείνο που εκφράζει την Ορθοδοξία μας. Λέμε: «Το λέει η Οικουμενική Σύνοδος». Εγκυρότης, πέρα για πέρα.
Μάλιστα, για να το δείτε αυτό, θα σας πω μόνο ένα μικρό παράδειγμα. Ο Απόστολος Παύλος δεν ήτο θεόπνευστος; Εντούτοις, δεν θέλει κάτι να πει, εάν δεν συμφωνεί όλη η Εκκλησία. Θεόπνευστος ο Παύλος! Μάλιστα, τι λέει εκεί, ο Χριστός είπε στον Ανανία: «Μόνον θα τον βαπτίσεις. Δεν θα τον διδάξεις- στη Δαμασκό-. Εγώ θα του αποκαλύψω αυτά που θέλω». Είδατε; Άμεσα θεόπνευστος. Όπως άκουσαν την διδασκαλία του Χριστού οι δώδεκα μαθητές, έτσι ακούει τώρα και ο Παύλος, που είναι μεταγενέστερος. Εντούτοις, ακούστε τι γράφει: «Ἔπειτα διὰ δεκατεσσάρων ἐτῶν πάλιν ἀνέβην εἰς Ἱεροσόλυμα(:Ύστερα από 14 χρόνια ξανανέβηκα εις τα Ιεροσόλυμα).Ἀνέβην δὲ κατὰ ἀποκάλυψιν (:Μου απεκαλύφθη να ανεβώ. -Λέει στους Γαλάτας αυτά) ·καὶ ἀνεθέμην αὐτοῖς τὸ εὐαγγέλιον ὃ κηρύσσω ἐν τοῖς ἔθνεσι -«ἀνεθέμην» θα πει «ανέθεσα», «εξέθεσα», «είπα». Σε ποιους «αυτούς»; «Αὐτοῖς». Ποιοι είναι αυτοί; Οι μαθηταί, οι Απόστολοι. Τότε εκείνη την εποχή ήτανε τρεις μόνο. Ήταν ο Απόστολος Πέτρος, ο ευαγγελιστής Ιωάννης και ο άγιος Ιάκωβος ο Αδελφόθεος, που γιορτάζομε σήμερα τη μνήμη του. «Σ’ αυτούς», λέει, «οι οποίοι εθεωρούντο και στύλοι της Εκκλησίας». Θα το πει πιο κάτω. «Ανέθεσα», λέει, «το Ευαγγέλιο, το οποίο κηρύττω εις τους ειδωλολάτρας) κατ᾿ ἰδίαν δὲ τοῖς δοκοῦσι, μήπως εἰς κενὸν τρέχω ἢ ἔδραμον (:ιδιαιτέρως δε σε εκείνους οι οποίοι εθεωρούντο στύλοι, ανέθεσα και τους είπα: ‘’Αυτά διδάσκω. Τα λέω καλά;’’. Ακούστε. ‘’Τα λέω καλά;’’. Ένας Παύλος! «Τα λέω καλά;». Να τ’ ακούσει η Εκκλησία, όλη η Εκκλησία, να τον εγκρίνει η Εκκλησία. Ο θεόπνευστος Παύλος! «Ώστε», λέει, «μην τρέχω εις κενόν, κούφια ή έτρεξα κούφια. Δηλαδή να μην έκανα τίποτα»)».
Βλέπετε, λοιπόν, ότι εδώ το συνοδικό σύστημα είναι πάρα πολύ σπουδαίο; Δεν μπορεί κάποιος να πει κάτι γιατί έτσι του ήρθε. Συμφωνεί η Εκκλησία; Βεβαίως έχομε γνώμες Πατέρων απομονωμένες. Αλλά τις ενέκρινε η Εκκλησία. Κάτι είπε ο Ιερός Χρυσόστομος, κάτι είπε ο Μέγας Βασίλειος. Το είπαν ξεχωριστά, δεν το είπαν σαν Σύνοδος. Το εγκρίνει, όμως, η Εκκλησία αυτό. Αυτό λέγεται Παράδοσις.
Δεύτερο σημείο είναι η Θεία Λειτουργία. Η Θεία Λειτουργία μάς παρεδόθη, διαμέσου της ιερωσύνης. Και έτσι… -αυτό δα, αν είναι και δεν είναι- είναι κορυφαίον, έχομε δια της ιερωσύνης, με την τέλεση του μυστηρίου, το Σώμα και το Αίμα του Χριστού. Έξω από την Θεία Λειτουργία, χωρίς ιερωσύνη, ένας λαϊκός, να τελέσει την Θεία Λειτουργία, έχει Σώμα και Αίμα Χριστού; Βέβαια όχι. Αλλά το Σώμα και το Αίμα του Χριστού, σας το είπα προηγουμένως, είναι η Εκκλησία, δηλαδή η Παράδοσις, δηλαδή αυτό που μας παρεδόθη. Σας βεβαιώνω, αγαπητοί μου, ξαναλέω άλλη μία φορά, η Θεία Λειτουργία είναι το μυστήριον της Εκκλησίας, χωρίς την οποία Θεία Λειτουργία, δεν έχομε Εκκλησία.
Οι Προτεστάντες, επί παραδείγματι, δεν έχουν Εκκλησία. Γιατί; Γιατί δεν έχουν ιερωσύνη. Κι αφού δεν έχουν ιερωσύνη, δεν έχουν το Σώμα και το Αίμα του Χριστού, άρα δεν έχουν Εκκλησία. Πέφτουν στο κενόν. Για να καταλάβετε τι θα πει «είμαι Ορθόδοξος». Βλέπετε πόσοι Ευαγγελικοί υπάρχουν σήμερα στην Ελλάδα, προτεστάντες. Θεός να φυλάξει. Επειδή λένε μερικά καλά λόγια, επειδή, ξέρω γω, επειδή, παρουσιάζονται σαν πρόβατα ήρεμα και επιεική και νομίζομε ότι εκεί είναι η αλήθεια. Δεν είναι. Δεν είναι εάν έχω χρηστολογία, δηλαδή αρετή, ξέρω γω, τούτα, εκείνα. Όχι… Αυτό που παρουσιάζεις εσύ, ήρεμος, καλός, δεν είναι τίποτα. Αυτό είναι δευτερεύον. Αυτό είναι δορυφόρος. Πιστεύεις στο Σώμα και στο Αίμα του Χριστού; Έχεις το Σώμα και το Αίμα του Χριστού; Εάν δεν το έχεις, δεν είσαι τίποτα. Δεν είσαι τίποτα, δεν έχομε Εκκλησία.Γι'αυτό και οι Προτεστάντες κατακερματισμένοι, κατακομματιασμένοι, επειδή δεν είναι Εκκλησία. Έτσι, παρακαλώ, να τα προσέξομε αυτά.
Ακόμη, τρίτο σημείο, είναι τα σοφά θεόπνευστα συγγράμματα των Πατέρων της Εκκλησίας. Ό,τι σας είπα προηγουμένως· είναι εκείνα τα οποία περιέχουν την αποδεκτή ερμηνεία της Αγίας Γραφής, χωρίς την οποία δεν μπορούμε να ερμηνεύσομε ορθά την Αγία Γραφή.
Τέταρτον. Είναι ο Μοναχισμός. Όπως θα ξέρετε, οι Προτεστάνται δεν έχουν Μοναχισμόν. Τώρα πάνε κάτι να κάνουν, γιατί είδαν ότι είναι ξεκρέμαστοι. Ο μοναχισμός, ο οποίος δυστυχώς και από τους Ορθοδόξους πολεμείται!Αλλά και από εκείνους που έχουν άγνοια. Και δεν γνωρίζουν τι είναι ο μοναχισμός. Ο μοναχισμός είναι έκφρασις της Εκκλησίας. Δεν είναι αποπαίδι της Εκκλησίας. Δεν είναι νόθο παιδί της Εκκλησίας. Είναι έκφρασις. Κι αν θέλετε, όχι επειδή εγώ είμαι μοναχός γι'αυτό σας το λέω, είναι η αρίστη έκφραση της Εκκλησίας ο μοναχισμός.
Θέλετε με δυο λόγια μόνο να σας το πω; Ο μοναχισμός έχει τις ρίζες του στην Παλαιά Διαθήκη. Είναι γνωστό ότι όλοι οι Προφήται και ο Μωυσής και ο Ααρών και ο Ησαΐας, όλοι οι προφήται, όλοι, όλοι, όλοι· πλην ενός, ή, αν θέλετε, πλην δύο προφητών, ήσαν έγγαμοι. Διότι έπρεπε να τονιστεί ο γάμος, για να υπάρχει ο λαός του Θεού, ιστορικά να μην χαθεί, για να έρθει ο Μεσσίας. Έπρεπε να υπάρχει το πλαίσιο. Ο λαός του Ισραήλ είναι ένα πλαίσιο. Μέσα στο οποίο πλαίσιο ήρθε ο Μεσσίας, ως άνθρωπος. Δύο προφήται -και μάλιστα τι προφήται- είναι ο Ηλίας και ο Ελισσαίος· για να καταλάβετε ποιος είναι ο Ηλίας, δεν έγραψε τίποτα ο προφήτης Ηλίας· και μόνο γιατί στάθηκε στην Μεταμόρφωση του Χριστού μαζί με τον Μωυσή, να καταλάβομε ποιος είναι ο Ηλίας. Ήταν άγαμος, είχε ακτημοσύνη, υπακοή στον Θεό, δεύτερη αρετή και παρθενία. Είναι οι τρεις αρετές του μοναχισμού. Παρθενία, υπακοή, ακτημοσύνη. Αυτά τα τρία. Μαθητής του ήταν ο Ελισαίος. Και είχαν δημιουργήσει μίαν σχολήν. Δηλαδή μοναστικά τάγματα, τα οποία ήσαν στην εποχή τους και ζούσαν μοναστικά. Ίσως πρώτη φορά τα ακούτε αυτά. Πηγαίνετε στο Δ’ Βασιλειών να δείτε ότι αυτοί οι άνθρωποι, κάπου 400-500 ήσαν και ελέγοντο «υἱοὶ τῶν προφητῶν»· «υἱοὶ τῶν προφητῶν». Ήσαν μάρτυρες της αναλήψεως του προφήτου Ηλία. Ζούσαν στα δάση εκεί κοντά στον Ιορδάνη ποταμό. Με εκείνο το γνωστό περιστατικό με το τσεκουράκι που του έφυγε του ενός και έπεσε μέσα στο ποτάμι κ.λπ. κ.λπ. και λέει: «Δεν είναι και δικό μου το τσεκουράκι». Είχαν ακτημοσύνη. Και αυτοί οι άνθρωποι έγραψαν αρκετά βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης, τα λεγόμενα «Χρονικά». Ήσαν και συγγραφείς.
Ώστε, λοιπόν, οι ρίζες του μοναχισμού στην Παλαιά Διαθήκη. Τι λέω στην Παλαιά Διαθήκη; Γιατί η Παλαιά Διαθήκη από πού αρχίζει; Με τον Αβραάμ αρχίζει, 2100 π.Χ. Ο μοναχισμός έχει τις ρίζες του μέσα εις τον αρχαίον Παράδεισον. Οι πρωτόπλαστοι είχαν παρθενία.Προσέξτε, αν ο Θεός τους ευλόγησε για να κάνουν παιδιά, αυτό ενόψει της πτώσεως. Δηλαδή a priori, εκ των προτέρων ο Θεός το κάνει. Έτσι, ενόψει της πτώσεως δημιουργεί τον άνθρωπο άρρεν και θήλυ, άνδρα και γυναίκα. Γιατί ήξερε ο Θεός. Ο Θεός δεν έχει… «ξέρω χθες, ξέρω αύριο». Μπροστά στον Θεό η γνώσις είναι μία. Έκανε τον άνθρωπο με τα δύο φύλα και θα εισήρχετο ο θάνατος, να μην χαθεί ο άνθρωπος, μπαίνει ο γάμος. Μέσα στον Παράδεισον, όμως, δεν υπήρχε γάμος. Διαβάστε στην Αγία Γραφή, θα δείτε, ότι μετά την πτώσιν των πρωτοπλάστων «ἔγνω Ἀδάμ», λέει, «τὴν γυναῖκα αὐτοῦ». Ἔγνωθα πει «την αναγνωρίζει ως γυναίκα του», δηλαδή έρχεται σε σχέση γάμου. Πού; Πότε; Έξω από τον Παράδεισο. Συνεπώς μες στον Παράδεισο υπήρχαν οι τρεις αρετές του μοναχισμού. Βεβαίως ακτημοσύνη· τι θα είχαν περιουσία; Αδιανόητο. Βεβαίως παρθενία. Ήσαν παρθένοι ο Αδάμ και η Εύα. Και βεβαίως υπακοή στον Θεό. Έσπασε η υπακοή, βγήκαν από τον Παράδεισο και αρχίζει η πορεία, μετά, της ανθρωπότητος.
Ώστε οι ρίζες του Μοναχισμού πού είναι; Εις αυτόν τον αρχαίον Παράδεισον. Μάλιστα, αν θέλετε, ξέρετε τι είναι ο μοναχισμός; Μία πρόγευσις –προσέξτε: πρόγευσις- του τι θα είναι η Βασιλεία του Θεού. Τι θα είναι η Βασιλεία του Θεού; Όταν θα αναστηθούμε, τότε βεβαίως δεν θα υπάρχει γάμος. Δεν είπε ο Χριστός «στην Βασιλεία του Θεού ούτε παντρεύονται ούτε νυμφεύονται;». Δεν θα υπάρχει γάμος. Θα υπάρχει η υπακοή, στην Βασιλεία του Θεού οι άγιοι, και βεβαίως δεν θα υπάρχει περιουσία, θα υπάρχει ακτημοσύνη. Θα ήταν αδιανόητο πράγμα.
Βλέπετε λοιπόν ότι επανέρχεται η ανθρωπότητα εις αυτά τα τρία στοιχεία που συνιστούν τον μοναχισμό και είναι η Βασιλεία του Θεού. Τι είναι, λοιπόν, ο μοναχισμός στον παρόντα κόσμο; Μία μικρή πρόγευσις της Βασιλείας του Θεού. Ελάτε τώρα να μου πείτε εάν είναι ή δεν είναι η εκλεκτοτέρα έκφρασις της Εκκλησίας ο μοναχισμός. Ελάτε να μου το πείτε.
Γι'αυτό βλέπετε, αγαπητοί, ότι… πόσο έχει παρανοηθεί ο μοναχισμός κα να είναι πολέμιοι του μοναχισμού και κληρικοί ακόμη και επίσκοποι ακόμη και λαϊκοί ακόμη. Μόλις κάποιο μοναστήρι γίνει, μόλις κάτι, ξέρω γω, αμέσως να το χτυπήσουν τηλεόρασις, περιοδικά, εφημερίδες να το χτυπήσουν! Αυτό δείχνει πόσο λίγο ορθόδοξοι είμαστε. Γι'αυτό σας τα λέω αυτά. Για να καταλάβομε τι θα πει «είμαι Ορθόδοξος Χριστιανός».
Αλλά ας προχωρήσομε. Πέμπτο σημείο. Είναι η ασκητική πνευματικότης. Τι είναι αυτή η ασκητική πνευματικότης; Μόνον εάν θα ξέρατε την πνευματικότητα των Ρωμαιοκαθολικών και των Προτεσταντών, τότε θα μπορούσαμε αν εκτιμήσομε τι θα πει «ορθόδοξος ασκητική πνευματικότης». Η πνευματικότης δεν είναι παρά ο τρόπος με τον οποίον εγώ θα ζήσω εκείνα που μου προσεφέρθησαν. Δηλαδή, μου δίνουν φαγητό. Άμα το φάω, γίνομαι μέτοχος του φαγητού και αυτό με τρέφει. Τι είναι, λοιπόν, η πνευματικότητα; Ο τρόπος που θα ζήσω και θα σταθώ απέναντι σε εκείνα που μου πρόσφερε ο ουρανός.
Από πού ξεκινάει η ορθόδοξος ασκητική; «Ασκητικός» θα πει «με άσκηση, με δυσκολία», αυτό θα πει ασκητικό. Από πού ξεκινάει η ορθόδοξος ασκητική πνευματικότης; Από τον Σταυρό του Χριστού.Ο Σταυρός του Χριστού, όμως, είναι πάθος, είναι θυσία, είναι κάρφωμα. Από εκεί ξεκινάει. Μη σας κάνει εντύπωση. Αυτό το θεωρούμε παμμέγιστο πράγμα, τεράστια μεγάλο πράγμα. Γιατί; Διότι αλλιώτικα, αν δεν ξεκινά η πνευματικότητά μας από τον Σταυρό του Χριστού, δηλαδή της θυσίας, του κόπου, της δυσκολίας, της πιέσεως του εαυτού μας -τι είπε ο Χριστός; «Η Βασιλεία του Θεού μέσα σου; Θα ασκήσεις βία στον εαυτό σου». Είδατε τι ρήμα βάζει; «Βιάζεται».«Καὶ βιασταὶ ἁρπάζουσιν αὐτήν». «Βιάζομαι», «βιαστής», «αρπάζω». Όχι…: «Σας παρακαλώ, μου δίνετε αυτό;». Αρπάζω. Όλα αυτά γιατί; Γιατί ο εαυτός μου είναι νωθρός, τεμπέλικος. Και πρέπει να ασκήσω βία για να μπορέσω να αποκτήσω την Βασιλεία του Θεού.
Έτσι, αν δεν το κάνω αυτό, δηλαδή έχω μία πνευματικότητα ραστώνης, τεμπελιάς, ανέσεως, αυτό σημαίνει ότι έχω βάλει το στοιχείο του κόσμου στη ζωή μου. Κι αυτό σημαίνει ότι ο Χριστιανισμός, τον οποίο δέχομαι, είναι εκκοσμικευμένος.Η μεγάλη πληγή της Εκκλησίας μας, ο μεγάλος διώκτης της Εκκλησίας μας είναι ο κόσμος, η εκκοσμίκευσις. Αλλά όταν, όμως, έχω εκκοσμίκευση, δεν σώζομαι. Γιατί η ορθόδοξος πνευματικότης ξεκινάει από τον Σταυρό. Αλλιώτικα δεν έχω σωτηρία. Όταν λέω: «Έχω όλα τα αγαθά μου, τρώω και πίνω…»· εντάξει. Δεν σου λέει ο Θεός να μη φας και να μην πιεις. Ο Θεός δίνει τα αγαθά. Αλλά κοιτάξτε όμως. Τι βάζει η Εκκλησία; Είναι στην Αγία Γραφή το θέμα, αλλά η Εκκλησία το ρυθμίζει. Σου λέει: «Θα νηστέψεις Τετάρτη, Παρασκευή, Σαρακοστές». Ξέρετε τι σημαίνει αυτό; Έχεις, οι αποθήκες σου είναι γεμάτες. Και την αποθήκη σου την γεμίζει ο Θεός με πολλήν πολλήν ευλογίαν. Ο Θεός σου την γεμίζει την αποθήκη. Θα πεις όμως: «Κράτα τον εαυτό σου.Σήμερα θα νηστέψουμε. Εκείνο που θα νηστέψουμε και μας περισσεύει, θα το κάνομε ελεημοσύνη».
Βλέπετε, λοιπόν, αγαπητοί, ότι το πράγμα ξεκινάει από εκεί. Η νηστεία τι είναι; Είναι υπόμνησις σταυρικού βίου, ασκητικού βίου, ασκητικής πνευματικότητος. Μάλιστα ο Απόστολος Παύλος, κατά γράμμα, ακούστε πώς το λέει. Γράφει στους Φιλιππησίους: «Πολλοὶ γὰρ περιπατοῦσιν, -οὓς πολλάκις ἔλεγον ὑμῖν, νῦν δὲ καὶ κλαίων λέγω, τοὺς ἐχθροὺς τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ(:Πολλοί από σας πολιτεύονται, ζουν, για τους οποίους πολλές φορές σας έλεγα, τώρα δε και πάλι σας ξαναγράφω, κλαίγοντας. ‘’Κλαίων’’, λέγει, ‘’λέγω’’. Τι; Για τους εχθρούς του Σταυρού του Χριστού. Μπα… Χριστιανοί αυτοί: «Ἐχθροί τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ». Πού είναι η εχθρικότητα; Ο Σταυρός είναι το σύμβολον της θυσίας, το σύμβολον της ασκητικότητος. Όταν όμως εσύ απορρίπτεις την ασκητικότητα, απορρίπτεις την θυσία, δεν γίνεσαι εχθρός του Σταυρού;
Και λέγει: «ὧν τὸ τέλος ἀπώλεια (:που το τέλος τους είναι η απώλεια. ‘’Απώλεια’’ σημαίνει κόλασις), ὧν ὁ θεὸς ἡ κοιλία(:των οποίων ο Θεός είναι η κοιλιά. Δηλαδή η άνεση· δηλαδή η απουσία ασκήσεως) καὶ ἡ δόξα ἐν τῇ αἰσχύνῃ αὐτῶν (:και η δόξα τους είναι σε πράγματα που είναι άξια να ντρέπεται κανείς. Θέλετε να πάρετε μία εικόνα; Ο σύγχρονος Χριστιανός σου λέει: «Να φάω και να πιω, να έχω φιλενάδα, να γλεντάω» για πράγματα… φιλενάδες, ε; Και μάλιστα αν είναι και έγγαμος και σου λέει: «Τι, με μία γυναίκα θα μείνω;». Ή να λέει η γυναίκα: «Τι; Με έναν άντρα θα μείνω;». Γι’ αυτό σήμερα η μοιχεία είναι στην ημερησία διάταξη. Κάπου οκτώ στα δέκα είναι διαδεδομένη η μοιχεία, 80 % από στατιστικές. Τι δείχνει αυτό; Δείχνει, αγαπητοί μου, ότι οι άνθρωποι έχουνε την δόξα τους, την τιμή τους, τον ανδρισμό τους, αν θέλετε, για τους άνδρες, σε πράγματα που θα έπρεπε να ντρέπονται. Των οποίων η δόξα, λέει, είναι εν τη αισχύνη αυτών. Είναι σε πράγματα που είναι άξια ντροπής), οἱ τὰ ἐπίγεια φρονοῦντες(:αυτοί που φρονούν τα επίγεια)!».Αυτοί οι Χριστιανοί βεβαίως δεν σώζονται. Και πώς λέγονται; «Ἐχθροί τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ». Γιατί; Διότι δεν ξεκινάει η πνευματικότητά τους από τον Σταυρόν, την θυσία. Μπορεί να κάνουν ελεημοσύνη, αλλά αυτό δεν είναι, αυτό είναι κατοπινό. Μπορεί να έχουν μία αγάπη γενικότερη. Αν αυτό μπορεί να λέγεται καθαρή αγάπη. Τίποτα, τίποτα. Θα ξεκινήσει η ασκητικότητά μας από τον Σταυρό του Χριστού.
Ο δε Απόστολος στα Λύστρα, είχε υποστεί λιθοβολισμόν άγριον, που εθεωρήθη ότι είχε σκοτωθεί. Τον πήραν απ’ το πόδι, τον έσυραν -πώς ένα σκυλί που το σκοτώνει ένα αυτοκίνητο στον δρόμο, το παίρνομε και το βάζομε στην άκρη, το παίρνομε από το πόδι και το πετάμε στην άκρη. Έτσι τον τράβηξαν τον Παύλο, τον έβγαλαν έξω από την πόλη, τον πέταξαν. Πήγαν οι Χριστιανοί την νύχτα να τον πάρουν να τον θάψουν. Και ο Παύλος ζούσε. Σηκώθηκε. Ξέρετε τι είπε; Καταπληκτικό. Άλλο πράγμα να τα λες σε μία αίθουσα, σε έναν ναό, σε ένα ιερό σπουδαστήριο, σε μια συντροφιά και άλλο να το ζεις αυτό το πράγμα: «Διὰ πολλῶν θλίψεων δεῖ ἡμᾶς εἰσελθεῖν εἰς τὴν Βασιλείαν τοῦ Θεοῦ». «Δεῖ». Θα πει «πρέπει». «Πρέπει δια πολλών θλίψεων να μπούμε στην Βασιλεία του Θεού».Αλλιώτικα δεν μπαίνομε.
Έκτον. Είναι Παράδοση Ορθοδοξίας, Ορθόδοξη Παράδοση -μην ξεχνάτε αυτά απαριθμούμε, έτσι;- είναι η αδιάλειπτος δοξολογία στις ακολουθίες, όπως ακόμα και εις την προσωπική μας προσευχή. Στην προσωπική μας προσευχή λέμε ευκαίρως ακαίρως: «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με».Κι έχω διαρκώς την μνήμη του Θεού. Η προσευχή εκεί πρέπει να καταλήγει, στη μνήμη του Θεού. Την πέτυχα την μνήμη του Θεού; Προσεύχομαι.
Αλλά και η Εκκλησία έχει αυτή την αδιάλειπτη προσευχή. Υπήρχαν μοναστήρια στο Βυζάντιο που είχανεικοσιτετράωρον δοξολογία. Ήσαν χωρισμένοι οι μοναχοί σε τρία τμήματα, τρεις ομάδες. Η μία ομάδα δοξολογούσε τον Θεό οκτώ ώρες· δηλαδή προσευχές· οκτώ ώρες. Έφευγε αυτή, ήρχετο η άλλη ομάδα, χωρίς διακοπή και μετά η τρίτη ομάδα, και πάλι η πρώτη ομάδα. Γι'αυτό και οι ακολουθίες μας, σε μας τους Ορθοδόξους, είναι μακρές. Αυτός είναι ο λόγος. Οι Ρώσοι, που πήραν από το Βυζάντιο, διετήρησαν τα ακριβέστερα, γιατί εμείς κάναμε περιτομή, κόψιμο, κόψιμο, κόψιμο. Σήμερα, μέσα σε μία ώρα σου βγάζει Λειτουργία και Όρθρο... Στην Αμερική, δυστυχώς, μου το λέγαν αυτό, μέσα σε μία ώρα, γίνεται, λέει, Εσπερινός, Όρθρος και Θεία Λειτουργία!!! Εδώ το «Φῶς ἱλαρόν» να πεις από τον Εσπερινό, να το ψάλλεις, θέλεις… πέντε λεπτά, έξι λεπτά, επτά λεπτά. Πώς βγαίνουν αυτά; Κι εγώ έχω την απορία. Δεν ξέρω. Οι Ρώσοι, όμως, που διατήρησαν την Παράδοση από το Βυζάντιο, έχουνε πολλές ώρες. Η Λειτουργία κρατάει 2,3,4 ώρες! Ο Όρθρος περισσότερο. Και ούτω καθεξής. Πάντως είναι η αδιάλειπτη δοξολογία, που μιμείται η Εκκλησία τις ουράνιες δυνάμεις, τα Χερουβείμ και τα Σεραφείμ, που έχουν ασίγητον, χωρίς να σιγούν, ασίγητον δοξολογία στον Θεό. Όπως λέει εις το όραμά του ο προφήτης Ησαΐας, στο έκτον κεφάλαιο είναι: «Είδα», λέει, «εκεί, τα Σεραφείμ να υμνούν τον Θεό ἀσιγήτοις στόμασι», διαρκώς, διαρκώς, διαρκώς…
Έβδομον. Ορθόδοξος Παράδοσις είναι και η δογματική εικονογραφία. Η εικόνα, που είναι ιστορημένη, δηλαδή ζωγραφισμένη κατά τρόπον που να εκφράζει δογματικές αλήθειες. Διότι μια εικόνα αυτό εκφράζει. Ο αγιογράφος μπορεί να έχει κάποιες ελευθερίες, κάποιες, γι'αυτό έχομε μία ποικιλία ας πούμε, του Χριστού, της Παναγίας, αλλά δεν πρέπει να ξεφύγει από εκείνα που έχει ορίσει η Παράδοσις και μάλιστα η Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδος. Θα ζωγραφίζει τον Χριστόν «έτσι», «έτσι» και όχι «έτσι κι έτσι».
Ώστε τι εκφράζει τώρα μία εικόνα; Πάρτε της Μεταμορφώσεως, πάρτε της Γεννήσεως την εικόνα. Κάθε σημείον της εικόνος είναι και μία δογματική αλήθεια. Ναι. Ενώ η Δύσις ζωγραφίζει έναν ρεαλιστικόν κόσμον, δηλαδή όπως τον βλέπει, φυσικόν κόσμον, φυσικόν. Βλέπει ένα πρόσωπο, μάλιστα θα το ξέρετε, οι Παναγίες της Δύσεως - οι Παναγίες (!) της Δύσεως- δεν ήταν παρά πρόσωπα φιλεναδών των ζωγράφων. Έκαναν μοντέλο την φιλενάδα τους, την έβαζαν και την ζωγράφιζαν. Είναι γνωστό αυτό. Εμείς δεν πήραμε ποτέ άνθρωπο για μοντέλο να κάνομε την Παναγία. Γιατί; Διότι η Ορθόδοξος Εκκλησία ζωγραφίζει έναν θεωμένον κόσμο. Ενώη Δύσις ζωγραφίζει έναν ξεπεσμένον, που είναι καταδικασμένος σε θάνατο, κόσμον. Γι'αυτό έχει τον ρεαλισμόν. Εμείς έχομε τον αντιρεαλισμόν. Ρεαλισμός θα πει κάτι που είναι πραγματικό. Είμεθα έξω από το… ό,τι βλέπομε, το νατουραλιστικό, το φυσικό. Να, πάρτε τον άγιο Ιωάννη· βλέπετε, υπάρχει άνθρωπος σ’ αυτό το στυλ; Δεν υπάρχει. Είναι ο θεωμένος άνθρωπος αυτός· που είναι έξω πια από τον κόσμον αυτόν. Και ούτω καθεξής.
Έχομε κατόπιν την Υμνογραφία μας. Τι είναι η Υμνογραφία; Είναι ποίησις που εκφράζει, όπως και τα χρώματα εις την εικονογραφία, εκφράζει χωρίς χρώματα αλλά με την ποίηση, τα λόγια, δόγματα και πνευματικά βιώματα. Διαβάζεις ένα τροπάριο, διαβάζεις έναν Κανόνα της Εκκλησίας μας, και λες: «Τι είναι αυτό!». Σε ανεβάζει. Όπως σε ανεβάζουν τα χρώματα της αγιογραφίας, εδώ σε ανεβάζει η ποίηση της Υμνογραφίας. Δηλαδή είναι θέματα, προϊόντα αφθάστου μεγαλείου, με λίγα λόγια, που εκφράζονται με τρόπον λογοτεχνικόν, ποιητικόν.
Ένατον. Είναι η Υμνολογία. Τι είναι η Υμνολογία; Η λεγομένη «Βυζαντινή μουσική»· η οποία είναι σεμνοπρεπής, είναι ιεροπρεπής. Δεν είναι μουσική θυμελική. Τι θα πει «θυμελική»; Η θυμέλη είναι το θέατρο. Δηλαδή δεν είναι θεατρική μουσική. Άμα ακούσετε ένα εκκλησιαστικό έργο, μία εκκλησιαστική υμνολογία της Δύσεως, λέμε… «τα κατά Ιωάννην πάθη, του Μπαχ», «τα κατά Ματθαίον πάθη, του Μπαχ», λέμε «ο Μεσσίας, του Χέντελ», αυτά ήτανε εκκλησιαστική μουσική, άμα τα ακούσετε… ωραία μουσική, δεν την υποτιμώ, αλλά δεν είναι εκκλησιαστική, είναι κοσμική. Άμα ακούσετε την Ορθόδοξον Υμνολογία, αυτή σε ανεβάζει πραγματικά στον ουρανό. Γι'αυτό η Υμνολογία είναι πάρα πολύ σπουδαία, μοναδική στους Ορθοδόξους. Και μην ξεχνάτε ότι οι Ρώσοι έγιναν Ορθόδοξοι Χριστιανοί, επειδή τους γοήτευσε η Ορθόδοξος Βυζαντινή Υμνολογία.
Δέκατον. Όλα αυτά αποτελούν, ξαναλέγω, εκφράσεις ορθόδοξες ή εκφράσεις της Ορθοδόξου Παραδόσεως. Είναι οι μάρτυρες και οι άγιοι που κυκλώνουν τον θρόνο του Χριστού. Είναι γνωστό ότι οι Προτεστάνται απορρίπτουν τους αγίους και χτυπούν, προσβάλλουν τους αγίους, ότι δεν πρέπει να τους τιμούμε. Ακόμη και την Παναγία να μην τιμούμε… Είναι πασίγνωστα αυτά τα πράγματα. Λοιπόν, οι άγιοι είναι οι φίλοι του Χριστού. Και τιμώνται επειδή τους τιμά ο Θεός. Και δοξάζονται επειδή τους δοξάζει ο Θεός. Ξέρετε τι λέει το «Α΄Βασιλειών, 2ο κεφάλαιο, 30ον εδάφιον; «Τούς δοξάζοντάς με, δοξάσω (:Εκείνους που με δοξάζουν, αυτούς θα τους δοξάσω)». Αυτό λέγει ο Θεός. Κιεπειδή το λέει ο Θεός, ότι δοξάζει Εκείνος τους αγίους Του, τους δοξάζομε κι εμείς. Με λιτανείες, με τροπάρια, με εορτές, με θυμιάματα. Τους τιμούμε και τους δοξάζουμε εμείς. Και με υμνογραφία πλουσιοτάτη, έχομε στους αγίους πλουσιοτάτη. Ξέρετε, δεν είναι αυτή που υπάρχει μόνο. Υπάρχει ανέκδοτος υμνογραφία πολύ μεγάλη. Πρώτα πρώτα του Ρωμανού του Μελωδού. Κάτι ελάχιστο έχομε, ελάχιστο, ίσως το ένα χιλιοστό από εκείνα τα οποία έγραψε ο περίφημος Ρωμανός ο Μελωδός, ο λεγόμενος «Πίνδαρος της Εκκλησίας». Όλα αυτά είναι τιμή προς τους αγίους.
Ενδέκατον. Είναι τα λείψανα των αγίων. Λείψανα αγίων να δουν οι Προτεστάντες της Δύσης… «Αααα….! Πάρτε τα από δω», λέει, «αυτά τα κόκαλα!». Για να μην πω ότι και οι Ορθόδοξοι δεν τιμούν τα λείψανα των αγίων. Τι είναι τα λείψανα των αγίων; Ακούστε τι είναι. Όπως το λέει πολύ ωραία - δεν έχω χρόνο όμως, γιατί σας είπα, το καθένα από αυτά, θα ήθελε ανάλυση και ανάλυση- ο άγιος Νικόλαος ο Καβάσιλας, ο Θεσσαλονικεύς, όπως κι εσείς είσαστε Θεσσαλονικείς… Τι λέει; Ότι όσο ζούσαν οι άγιοι ήσαν θεωμένοι, ενωμένοι με το Πνεύμα το Άγιον, και το σώμα τους και η ψυχή τους. Όταν πέθαναν, εκοιμήθησαν, το σώμα εναπετέθη στον τάφο, η ψυχή στον Παράδεισο. Όχι στην Βασιλεία του Θεού, στον Παράδεισο. Αλλά, ενώ εχωρίσθη η ψυχή από το σώμα, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ και ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι είναι ηνωμένα. Διότι το Πνεύμα το Άγιον είναι και εις την ψυχήν που είναι στον Παράδεισο και εις το σώμα που είναι στον τάφο. Δεν χωρίστηκαν ούτε από τον Χριστό, ούτε από το Πνεύμα το Άγιον. Και αφού, λοιπόν, τα λείψανα, «λείψανα» θα πει απομεινάρια, είναι τα οστά, λείπει το ανθρώπινο σώμα ολόκληρο, είναι μόνο τα οστά, έτσι τα λείψανα, επειδή είναι θεωμένα και είναι θεωμένα γιατί, όσο ζούσαν αυτοί οι άγιοι ήσαν θεωμένοι, ενωμένοι με το Πνεύμα το Άγιον, θαυματουργούν, δίνουν χάρη. «Και μόνο θα αγγίξεις…», λέει ο Ιερός Χρυσόστομος, «ακόμα και η λειψανοθήκη έχει χάρη, που είναι μέσα».
Μην πάτε μακριά. Για να δείτε πόσο Ορθόδοξοι είμαστε, ο Χριστός όταν πήγαινε να αναστήσει τον δούλο του Εκατοντάρχου, να τον κάνει καλά, στον δρόμο εκείνη η αιμορροούσα, τι έκανε αυτή η αιμορροούσα; Πήγε… - «κράσπεδον» είναι αυτό το κάτω κάτω- πήγε και ακούμπησε και λέγει: «Εγώ θα γίνω καλά, αν ακουμπήσω στο κράσπεδο των ιματίων του Ιησού». Και ο Χριστός τι είπε; «Από μένα βγήκε δύναμις». Ε, αυτή η δύναμις είναι ακόμη και από τα ρούχα! Ο Απόστολος Παύλος στην Έφεσο, του έπαιρναν τις ποδιές που είχε στον αργαλειό και τα μαντήλια που σκούπιζε τον ιδρώτα του, «ἐκ τοῦ χρωτὸς αὐτοῦ», λέει ο Ευαγγελιστής Λουκάς στις Πράξεις. Από το δέρμα του. Τα έπαιρναν αυτά, μόνο που τα ακουμπούσαν επάνω στους αρρώστους και στους δαιμονισμένους, εγίνοντο καλά. Ο Απόστολος Πέτρος, λέει, έβαζαν τους αρρώστους και τους δαιμονισμένους στις πλατείες. Μόνο η σκιά του Πέτρου που έπεφτε επάνω στον άρρωστο, εγίνετο καλά. Αυτό είναι τα άγια λείψανα. Για να μην πούμε ότι κάτι είναι έξω από τον λόγο του Θεού. Όλα έχουν την ρίζα τους μέσα στην Αγίαν Γραφήν.
Ακόμη ένα τελευταίο, δωδέκατο, ο μη συγκερασμός Εκκλησίας και κόσμου. Το παν δυνατόν κάνει η Εκκλησία να μη συγκεραστεί –ενωθεί- με αυτό που λέγεται «κόσμος» εν εννοία ηθική. Τι θα πει «κόσμος»; Λέγει ο άγιος Ισαάκ ο Σύρος: «Ὄνομα περιεκτικὸν ὅλων τῶν παθῶν». «Μία λέξις», δηλαδή, «που δείχνει όλα τα πάθη». Αν θέλεις να αναλύσεις την λέξη «κόσμος», θα μιλήσεις με τα ονόματα των επί μέρους παθών. Μα είναι δυνατόν ποτέ η Εκκλησία να είναι ηνωμένη με τον «κόσμον»;
Τι λέει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης; «Μὴ ἀγαπᾶτε τὸν κόσμον, μηδὲ τὰ ἐν τῷ κόσμῳ. Ἐάν τις ἀγαπᾷ τὸν κόσμον, οὐκ ἔστιν ἡ ἀγάπη τοῦ πατρὸς ἐν αὐτῷ (:Εάν κανείς αγαπά τον κόσμον, η αγάπη του Πατέρα δεν είναι εις αυτόν)». Τι σημαίνει; Ο κόσμος εν εννοία ηθική. Όχι να μην αγαπώ τον κόσμον, γιατί λέει η Γραφή: «Τόσο πολύ αγάπησε ο Θεός τον κόσμον, ώστε τον Υιόν Αυτού τον μονογενή έδωκε…» κ.λπ. κ.λπ. Όχι έτσι, αλλά εν εννοία ηθική. Να λέω: «Πώς ζει ο κόσμος, θα ζω κι εγώ. Χορεύει ο κόσμος; Θα χορεύω κι εγώ».Αν το κάνεις έτσι, ανακατεύεις την Εκκλησία με τον κόσμον. Αφήνεις τον κόσμο να μπαίνει μες στην Εκκλησία. Αντί η Εκκλησία να εκκλησιαστικοποιεί τον κόσμον, αντίθετα, ο κόσμος κοσμικοποιεί την Εκκλησία. Και λέγεται, όπως σας είπα προηγουμένως, εκκοσμίκευσις. Μία τέτοια κατάσταση είναι αδύνατον, αδύνατον να σώζει.
Επί παραδείγματι, η δυτική Εκκλησία, η Ρώμη, η λεγομένη ρωμαϊκή Εκκλησία, είναι εις το ΕΠΑΚΡΟΝ εκκοσμικευμένη. Όταν ο Πάπας έχει Τράπεζα, η Εκκλησία της Ρώμης έχει Τράπεζα -και τι βλασφημία, εγώ το θεωρώ βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος, και η επωνυμία της Τραπέζης λέγεται «του Αγίου Πνεύματος», «Τράπεζα του Αγίου Πνεύματος», πω, πω! «Τράπεζα του Αγίου Πνεύματος»… Συντηρεί πολέμους, πρόσφατα στη Σερβία. Γράφτηκαν στις κοσμικές εφημερίδες: «Η Ρώμη, ο Πάπας, το Βατικανό συντηρεί τον πόλεμο εις την Σερβία». Κι αυτός είναι η αιτία που έγινε αυτό το μακελειό και γίνεται εκεί εις την Σερβία. Στέλνει όπλα στην Αφρική κατ’ επανάληψιν. Έχει στείλει όπλα το Βατικανό! Το Βατικανό όπλα; Η Εκκλησία όπλα; Να φυλάξει ο Θεός! Βλέπετε, λοιπόν, ότι η δυτική Εκκλησία είναι ολότελα εκκοσμικευμένη.
Και σας ερωτώ: Μπορεί να σώζει μια τέτοια Εκκλησία; Αν είναι Εκκλησία... Για να καταλάβομε τι θα πει Ορθόδοξος Εκκλησία. Έχομε χάλια. Προσέξτε με. Στην εποχή μας έχομε χάλια. Αυτό είναι αλήθεια. Δεχόμεθα επιδράσεις. Αλλά λέμε ποια είναι η Ορθόδοξος Εκκλησία. Όχι πώς ο καθένας καταντάει στον εαυτό του την Ορθοδοξία του. Άλλο θέμα. Αλλά η Ορθόδοξος Εκκλησία σαν θέση είναι αυτά το οποία λέμε και που φυσικά μόνον με τον τρόπον αυτόν σώζουν.
Και κάτι ακόμη να προσέξομε, είναι πολύ επίκαιρο αυτό, οφείλω να σας το πω. Στις μέρες μας γίνεται μία καπήλευσις της Ορθοδοξίας από την πολιτική. Λένε «να ενωθούν οι ορθόδοξοι λαοί, για να πολεμήσομε το ισλαμικόν τόξον» και άλλα τινά. Προσέξτε, γιατί εκείνοι που τα λένε αυτά, ούτε ζουν ορθόδοξα, ούτε πιστεύουν ορθόδοξα. Αντίθετα, με άλλους τρόπους πολεμούν την Ορθόδοξον Εκκλησία. Έτσι, απλώς, για το ξέρομε, για να μη δεχόμεθα εκείνους οι οποίοι καπηλεύονται την Ορθοδοξία.
Αγαπητοί μου, γεννηθήκαμε Ορθόδοξοι. Κι αυτό συνιστά ένα μέγα προνόμιον για μας ιδιαίτερα τους Έλληνες. Τίποτα να μην είναι ικανό να μας υποκλέψει την ορθόδοξη πίστη μας. Τίποτα. Θα ‘ρθουν ημέρες δύσκολες. Έρχεται σαν μαύρο σύννεφο ο Καθολικισμός, δηλαδή ο Ρωμαιοκαθολικισμός, η Παπική Εκκλησία. Σαν μαύρο σύννεφο! Να πέσει επάνω εις την Ορθοδοξία και εις τις Ορθοδόξους Εκκλησίες της Ανατολής, στην Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Ουκρανία… Είναι γνωστά αυτά, τα ξέρουμε, ακόμη και από τις εφημερίδες.
Ξέρετε τι γίνεται στην Ουκρανία; Μάχη ολόκληρη με τους Ουνίτες, τους Ρωμαιοκαθολικούς και με τους Ορθοδόξους. Όπως οι Κροάτες που είναι καθολικοί, με τους Ορθοδόξους Σέρβους. Ακόμη, μέσα στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, που έσφαξαν οι Κροάτες - γι’ αυτό γίνονται αυτοί οι πόλεμοι, υπάρχουνε μίση- έσφαξαν 800.000 έως 1.000.000 Ορθοδόξους Σέρβους!Αυτά έχουν γραφεί και γράφονται. Γι'αυτό θα πρέπει με κάθε τρόπο να είμαστε όρθιοι. Τίποτε, όπως σας είπα, να μην είναι ικανό να μας υποκλέψει την ορθόδοξη πίστη μας. Ας φυλάξομε, λοιπόν, την Ορθοδοξία μας, σαν τον πιο πολύτιμο θησαυρό μας.
Αλλά και την ορθοπραξία. Δεν είναι αρκετό να πιστεύω ορθόδοξα. Πρέπει να ζω και ορθόδοξα. Ορθοδοξία και ορθοπραξία. Και μην ξεχνάμε ότι η Ορθοδοξία είναι Αυτός ο Ίδιος ο Χριστός, Αυτός ο Ίδιος ο Χριστός· ο Οποίος, τι παραγγέλλει; Σε δυο Εκκλησίες της Αποκαλύψεως. Σε δυο από τις επτά ιστορικές Εκκλησίες της Μικράς Ασίας. Στην πρώτη, στην Εκκλησία των Θυατείρων, γράφει: «Ὃ ἔχετε κρατήσατε ἄχρις οὗ ἂν ἥξω(:Εκείνο το οποίον έχετε -και τι έχετε;Την ορθόδοξό σας πίστη-κρατήσατέ το έως ότου ξανάρθω)». Πότε; Κατά την Δευτέρα Του Παρουσία. Εις δε την Εκκλησία της Φιλαδελφείας παραγγέλλει ο Χριστός: «Κράτει ὃ ἔχεις (:Κράτα αυτό που έχεις, την Ορθοδοξία σου και την ορθοπραξία σου -Ορθοπραξία είναι η ορθόδοξος πνευματικότης, που σας έλεγα προηγουμένως, που ξεκινά από τον Σταυρόν του Χριστού), ἵνα μηδεὶς λάβῃ τὸν στέφανόν σου (:ώστε κανείς να μην πάρει το στεφάνι σου, το βραβείο σου, στο πάρει κάποιος άλλος)».
Αυτή, αγαπητοί μου, είναι η ορθόδοξη πνευματικότητα, καλύτερα, η ορθόδοξη Παράδοση, μαζί με την Αγία Γραφή· που είναι η Ορθόδοξος ερμηνεία της Αγίας Γραφής και που με μία λέξη όλα αυτά τα λέμε «η Ορθοδοξία μας». Αυτή είναι η Ορθοδοξία μας. Σας ευχαριστώ που με ακούσατε.
🔸77η🔸ομιλία στην κατηγορία : " Ὁμιλίες εἰς προσκυνητὰς ".
†. Αλλά, ένα ένατο σημείο είναι το εξής. Είναι η μελέτη του Νόμου του Θεού. Εδώ πια έχομε μια δυναμική περίπτωση. Δεν είναι το να πεις: «Θα διαβάσω».Αλλά αυτό που διαβάζεις, τον Νόμο του Θεού, δεν κάνεις τίποτε άλλο, παρά καθρεπτίζεσαι. Αναπτύσσεται η αυτογνωσία. Υπάρχουν άνθρωποι που έρχονται -αγαπητοί μου, είναι φοβερό, εύχομαι να μην είναι κανείς από σας- έρχονται και σου λένε: «Δεν έχω κάνει καμία αμαρτία». Ξέρετε πόσοι είναι αυτοί οι άνθρωποι; Έρχονται για πρώτη φορά. Δεν έχει ωριμάσει βεβαίως μέσα τους η μετάνοια. Ήρθαν διότι, ας πούμε, αν είναι άνδρας, τον παρεκάλεσε η σύζυγός του. –«Σε παρακαλώ, κάνε μου την χάρη, εγώ εξομολογούμαι και κοινωνώ χρόνια, να κοινωνήσεις κι εσύ, κάνε μου την χάρη, θα μου δώσεις το μεγαλύτερο δώρα φέτος τα Χριστούγεννα, έλα, πάμε να εξομολογηθούμε». –«Άντε, πάμε», της λέει εκείνος. Για να μην της χαλάσει το χατήρι και πηγαίνει να εξομολογηθεί. Μπαίνει μέσα στο Εξομολογητήριο, κάθεται. –«Τι να σας πω», λέει, «δεν έχω τίποτα. Καλός άνθρωπος είμαι». Αρχίζει να λέει λίγο την ιστορία του. «Ε, ξέρω ΄γω, έκανα οικογένεια, έχω τόσα παιδιά, έχω το επάγγελμά μου, είμαι ευχαριστημένος, δεν έχω τίποτα να σας πω. Αυτά». –«Μα αυτά που είπατε ήταν η ιστορία σας, δεν ήταν εξομολόγηση, δεν είναι οι αμαρτίες σας». –«Μα, δεν έχω τίποτε». Λέει μετά κανείς έτσι δοκιμαστικά. Ξέρετε, υπάρχει μία αμαρτία, που νομίζω δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην την έχει κάνει. Είναι το ψέμα. Ποιος δεν είπε ψέματα… Ποιος δεν είπε, λίγο ή πολύ. Μπορεί να πούμε ότι αγωνιζόμεθα για να μην λέμε ψέματα ή δεν μας αρέσει να λέμε ψέματα. Αλλά ποιος μπορεί να πει ότι δεν είπε ψέματα; Ή ότι δεν ενδέχεται να πει ψέματα.
–Τουλάχιστον είπατε ψέματα;
-Εγώ; Ποτέ!
-Ποτέ;
-Ποτέ!
-Μα υπάρχει άνθρωπος που να μην είπε ψέματα;
-Ε, μα τι θέλετε να σας πω; Ψέματα; Ότι είπα ψέματα;
Πέστε μου, σας παρακαλώ, κάτω από τέτοιες συνθήκες τι είδους εξομολόγησις μπορεί να γίνει; Έχομε μετάνοια εδώ πέρα; Έχομε τίποτε; Τότε κάνομε το εξής. Επειδή ξέρομε τα πράγματα, λέμε:
-Καλά, καλά, εντάξει. Κοιτάξτε να δείτε, θα σας περιμένω μια άλλη φορά. Πάρτε να διαβάσετε αυτό κι ακόμη θα σας παρακαλέσω, ελάτε να ακούτε τον λόγο του Θεού. Η μελέτη του λόγου του Θεού, του Νόμου του Θεού, το Ευαγγέλιο και η ακρόασις του λόγου του Θεού, αφυπνίζει, καθρεπτίζει τον άνθρωπο και του παρουσιάζει τα ελαττώματά του. Όπως ό,τι μουντζούρες να έχω αυτήν την στιγμή στο πρόσωπό μου, εσείς τις βλέπετε, αλλά όχι εγώ. Για να μπορέσω να ιδώ, πρέπει να καθρεπτιστώ. Έτσι για να μπορέσω αν ιδώ τις αμαρτίες μου, να αποκτήσω μίαν αυτογνωσία πρέπει να έχω έναν καθρέπτη. Ο λόγος του Θεού είναι καθρέπτης.
Και τότε παρουσιάζεται το εξής φαινόμενο. Μου έχει τύχει. Αυτός, αυτός που έφυγε και έλεγε δεν έχει τίποτα, να επιστρέφει ύστερα από λίγο καιρό με τέσσερις σελίδες του διαγωνισμού γραμμένες. Και να του λες: -Τι είναι αυτό; -Αμαρτίες. –Μπα! Πότε γίνηκαν αυτές οι αμαρτίες; -Α, πάτερ, δεν τις έβλεπα. Δεν τις έβλεπα…
Ώστε λοιπόν η μελέτη του λόγου του Θεού είναι βοηθητικότατο στοιχείο, για να μπορέσομε να γνωρίσομε το θέλημα του Θεού, να γνωρίσομε τον εαυτό μας, τα κουσούρια μας, για να μπορέσομε να διορθωθούμε. Είναι, λοιπόν, κάτι πάρα πολύ σπουδαίο.
Απόσπασμα απο την 🔸26η🔸ομιλία στην κατηγορία : " Ὁμιλίες εἰς προσκυνητὰς ".
†.Την αφορμή, αγαπητοί μου, του παρόντος θέματος μας έδωσε μία πρόταση ενός βουλευτού, που έκανε στη Βουλή και που αναφέρεται στο θέμα του τρόπου της μεταδόσεως της Θείας Ευχαριστίας, της Θείας Κοινωνίας. Και ότι ο τρόπος αυτός εγκυμονεί κινδύνους της υγείας του λαού.
Βέβαια θα απαντήσουμε, αλλά θα έπρεπε όμως να οφείλουμε χάριτες σε εκείνους οι οποίοι μπορούν να αναταράσσουν πολλές φορές τέτοιες καταστάσεις, διότι δίδουν την ευκαιρία να μείνουμε και σε θετικές πλευρές. Όπως είναι η γνώση του μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας, που δίδεται η αφορμή από αυτό το περιστατικό, για να μάθει και να πληροφορηθεί ο χριστιανικός μας λαός ποια είναι η ουσία του μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας, διότι μετά από την αναίρεση των όσων ελέχθησαν από τον κ. Βουλευτήν, θα θέλαμε να τονίσουμε, γιατί εκεί είναι το θετικό μέρος, να τονίσουμε την ουσία του μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας και σε ένα τρίτο μέρος να αναφερθούμε ιστορικά πια στον τρόπο μεταδόσεως του μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας. Με ποιον τρόπο θα πάρω τη Θεία Κοινωνία. Και αν ήταν πάντοτε στην ιστορία αυτός ο ίδιος τρόπος τον οποίο έχουμε σήμερα. Συνεπώς, αφού δίδεται εξ αφορμής αυτού του περιστατικού η ευκαιρία να ακουστούν μερικά πράγματα, μπορούμε να πούμε ότι δεν οφείλουμε χάριτες σε εκείνους οι οποίοι δίδουν αυτές τις ευκαιρίες; Αλλά και κάτι ακόμη. Αν υποτεθεί ότι υπάρχουν ή μπαίνουν στην περιοχή του πειρασμού αυτές οι προτάσεις, θα λέγαμε ότι δεν θα είχαμε μάρτυρες αγαπητοί μου, εάν υποτεθεί ότι δεν είχαμε πειρασμούς.
Λέγει ο Κύριος: «ἀνένδεκτόν ἐστι τοῦ μὴ ἐλθεῖν τὰ σκάνδαλα»[Λουκ.17,1]. Είναι, λέγει, αδύνατον να μην έλθουν τα σκάνδαλα. «Oὐαὶ τῶν ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ δι᾿ οὗ τὸ σκάνδαλον ἔρχεται»[Mατθ.18,7]. Σε σχέση μόνο με αυτόν που μπορεί να γίνει αιτία του σκανδάλου, ο Κύριος είπε «αλίμονό του», και μάλιστα λέγει ότι συμφέρει γι’αυτόν να φουντάρει στη θάλασσα με μία μυλόπετρα, για να είναι εκ του ασφαλούς το φουντάρισμα. Και γιατί συμφέρει; Διότι η τιμωρία του αυτοκτονούντος- περί αυτού πρόκειται- είναι ελαφροτέρα του σκανδαλίζοντος. Αυτό το είπε ο Κύριος και είναι σαφές. «Ἀνένδεκτόν» λοιπόν «ἐστι τοῦ μὴ ἐλθεῖν τὰ σκάνδαλα». Είναι αδύνατο να μην έρθουν. Και αν θέλετε, είναι εκείνο που λέγει ο Απόστολος Παύλος: «Δεῖ γὰρ καὶ αἱρέσεις ἐν ὑμῖν εἶναι, ἵνα οἱ δόκιμοι φανεροὶ γένωνται ἐν ὑμῖν» [Α΄Κορ.11,19]- «αιρέσεις», ξέρετε, στη γλώσσα της Γραφής, θα πει σχίσμα. Δεν έχει την έννοια τη σύγχρονη που είναι απόκλιση από την πίστη, αλλά είναι το σχίσμα, είναι εκείνοι δηλαδή που δημιουργούν προβλήματα μέσα στον χώρο της Εκκλησίας. Με διάφορα καμώματα ή φιλοπρωτίες ή άλλα πράγματα. Λέγει: «Δεῖ» (:πρέπει), γιατί με τον τρόπο αυτόν, «ἵνα οἱ δόκιμοι φανεροὶ γένωνται ἐν ὑμῖν». Για να γίνουν οι δόκιμοι, οι δοκιμασμένοι άνθρωποι, φανεροί· διότι τι αποδεικνύει τον δόκιμο; Ο πειρασμός. Είναι αυτό που λέγει ο λαός μας, ότι η φουρτούνα κάνει τον καπετάνιο. Έτσι, η φουρτούνα από μία πλευρά είναι άσχημη, αλλά και ταυτόχρονα καλή· διότι δίδει την ευκαιρία να αναδείξει τον σωστό μας, τον καλό καπετάνιο. Και εν προκειμένω, τον σωστό χριστιανό τον αναδεικνύει ο πειρασμός. Και αν ο πειρασμός είναι έντονος και αναδειχθεί εις μάρτυρα ο χριστιανός, πέστε μου πόσες χάριτες θα όφειλε στον πειρασμό που του έγινε αφορμή να αποκτήσει μαρτυρικό στεφάνι και ποια θα ήταν η δόξα του στη βασιλεία του Θεού;
Αλλά και κάτι ακόμα, θα λέγαμε, εν προοιμίω, ότι είναι μία εποχή κρίσιμη. Ο Κύριος λίγο πριν σταυρωθεί, πριν παραδοθεί, είπε: «Νῦν κρίσις ἐστὶ τοῦ κόσμου τούτου»[Ιω.12,31].Τώρα, λέγει, υπάρχει μία κρίσις. «Νῦν ὁ ἄρχων τοῦ κόσμου τούτου ἐκβληθήσεται ἔξω», και ο άρχων του κόσμου τούτου θα πεταχθεί έξω. Και αναφέρεται στον διάβολο. Αυτό το «κρίσις», θα λέγαμε, πάντοτε υπάρχει μέσα στην Εκκλησία, αλλά σε κάποιες εποχές αυτή η κρίσις είναι ισχυροτέρα. Και θα τονίζεται περισσότερο και περισσότερο στα έσχατα. Έτσι, εσχατολογική είναι εκείνη η παρατήρηση που ο ευαγγελιστής Ιωάννης λέγει στην Αποκάλυψή Του, ότι «ὁ ἅγιος ἁγιασθήτω ἔτι» και «ὁ ῥυπαρὸς ῥυπαρευθήτω ἔτι» [Αποκ.22,11]. Τι θα πει αυτό; Θα πει ότι μέσα στον ίδιο χώρο, και είναι ο χώρος της Εκκλησίας, διότι κατά τεκμήριο είμεθα όλοι βαπτισμένοι, τουλάχιστον μέχρι αυτή τη στιγμή, αύριο δεν ξέρω τι μπορεί να συμβαίνει, μέχρι αυτή τη στιγμή είμεθα όλοι βαπτισμένοι· και οι φιλικώς διακείμενοι εις την Εκκλησίαν και οι εχθρικώς διακείμενοι εις την Εκκλησίαν, είμεθα όλοι βαπτισμένοι. Μέσα λοιπόν εις αυτόν τον χώρον της Εκκλησίας, της κολυμβήθρας, του μυστηρίου του Βαπτίσματος, όλοι έχουμε ισότητα. Είμεθα όλοι ενώπιον του Θεού ίσοι. Γιατί γινήκαμε παιδιά του Θεού. Κάποια στιγμή όμως τα πράγματα αλλάζουν σε μας. Και τότε εκείνος που ένιωσε τη χαρισματικότητα του βαπτίσματος θέλει να γίνει από άγιος αγιότερος και εκείνος που δεν αναγνωρίζει το βάπτισμά του, δεν το θέλει, το έχει αρνηθεί, με τον τρόπο της ζωής του κτλ, εάν μάλιστα κάποτε φθάναμε να αρνηθούμε και τον Θεό, τότε βέβαια, αναμφισβήτητα ο άνθρωπος αυτός αρχίζει να ρυπαίνεται, να τον ρυπαίνει η αμαρτία.
Και εδώ τώρα ο πολύ μυστηριώδης λόγος, που είναι πρώτον διαπίστωσις και δεύτερον και εντολή: «ὁ ἅγιος ἁγιασθήτω ἔτι» και «ὁ ῥυπαρὸς ῥυπαρευθήτω ἔτι». «Ἒτι», θα πει «ακόμη»· διότι ο άγιος και ο ρυπαρός κάποια στιγμή ήσαν μαζί. Στον ίδιο χώρο της Εκκλησίας. Αλλά όταν αρχίσουν τα πράγματα να γίνονται έντονα, έκδηλα, τότε αναμφισβήτητα αρχίζει να υπάρχει ή οφείλει να υπάρχει μία διάστασις. Εάν λοιπόν λέγει Αυτός ο Λόγος του Θεού, Αυτό το Πνεύμα το Άγιο: «ο άγιος να γίνει πιο άγιος», σημαίνει ότι εάν σε κάποιο σημείο συναντιώνταν αυτοί οι δύο, έστω και τοπικό σημείο, αν όχι τροπικό, κάποια στιγμή πηγαίνει πιο πέρα· είπα τοπικό, για να καταλάβετε το παράδειγμα, αφού λέει: «ἔτι», ακόμη, πάει πιο πέρα. Αλλά και αν ο ρυπαρός γίνει πιο ρυπαρός, θα πάει κι αυτός πιο πέρα. Αυτομάτως λοιπόν όταν ένας πάει πιο αριστερά, ο άλλος πιο δεξιά, πιο πέρα, πιο πέρα, δεν είναι πολύ φυσικό αυτό το χάσμα να μεγαλώνει; Ε, αυτό είναι μία παραγγελία, αγαπητοί μου, εσχατολογική· διότι δεν αναμένονται πια διορθώσεις σε καταστάσεις. Φρόντισε αν πίστεψες να γίνεις πιο πιστός. Αν τηρείς τις εντολές του Θεού και αγιάζεσαι, να γίνεις πιο άξιος. Οι πειρασμοί πρέπει να σε κάνουν παλικάρι, άγιο, για να αντέξεις στα επερχόμενα δεινά και δη στον ερχομό του προσώπου του Αντιχρίστου. Αν πάλι είσαι ρυπαρός, μην κάθεσαι καθόλου. Τράβα τον δρόμο σου. Πήγαινε να γίνεις πιο ρυπαρός! Θέλετε να καταλάβετε την έννοια αυτή; Όταν ο Χριστός είπε στον Ιούδα, στο Μεγάλο Δείπνο· εν τω μεταξύ είπε ότι κάποιος θα με προδώσει από σας. Και όλοι ταράχτηκαν. Και είπε ο Κύριος εις τον Ιούδα: «Εκείνο που έχεις να κάνεις, κάνε το γρήγορα». Τι σήμαινε αυτό; Είχε δύο φάσεις. Η μία ήταν να τον συνταράξει ο Κύριος τελευταία στιγμή και να μετανοήσει. «Α, ώστε λοιπόν κατάλαβε τι πάω να κάνω; Και τι πάω να κάνω;». Αλλά δεν συνήλθε ο Ιούδας. Οπότε ήταν τώρα η άλλη πλευρά. Η μία, αυτή· να συνέλθει.
Η άλλη πλευρά είναι ότι, αν είσαι ρυπαρός, γίνε πιο ρυπαρός. Γιατί; Ήδη διάλεξες την πορεία σου. Αίρεται η χάρις του Θεού. Γιατί; Διότι σαφώς λέγει εκεί, από τη στιγμή εκείνη εισήλθεν ο σατανάς εις την καρδίαν του Ιούδα και ο Ιούδας δεν μπορούσε πια να μετανοήσει. Πέστε μου, αν κάποτε σταθούμε μπροστά σε αυτό το ὁ ἅγιος ἁγιασθήτω ἔτι» και «ὁ ῥυπαρὸς ῥυπαρευθήτω ἔτι», κι αυτός μπορεί να είναι ο πατέρας μου, να είναι ο αδελφός μου, να είναι το παιδί μου, εννοώ με συγγενικό δεσμό, να είναι απλώς ο συμπατριώτης μου, αυτός που μιλάει τα Ελληνικά, ο Έλληνάς μου, ο άνθρωπός μου, αυτός που ζω μαζί του στην ίδια πόλη, μπορώ να μην οδύρομαι; Μπορώ να μην κλαίω; Μπορώ να μην πενθώ; Εκείνος μπορεί να … και να καγχάζει, αλλά εγώ θα πενθώ. Γι΄αυτό και οι μάρτυρες πενθούσαν για τους διώκτες τους. Λυπούνταν για τους διώκτες τους. Για εκείνους που τους υπέβαλλαν στο μαρτύριο. Έτσι, ας καταλάβουμε, εκ προοιμίων σας το είπα, και σαν προοίμιο το ανέφερα ότι, μην ξενίζεστε αν βλέπετε να υπάρχουν τέτοιες καταστάσεις που μπορούν να στρέφονται δημόσια πια εναντίον της Εκκλησίας. Τίποτα. Μην σας παραξενεύει. Θα λέγαμε «τον δρόμο τους και τον δρόμο μας». Κάποτε ο όσιος Λουκάς, ο εν Βοιωτία, που υπάρχει εκεί η μονή του οσίου Λουκά επήγαινε, είχε συνήθεια κάθε Μεγάλη Παρασκευή να πάει στην κορυφή του βουνού με ένα σταυρό να κάνει προσευχή. Όπως περπατούσε στο μονοπάτι, είδε στον δρόμο, στο μονοπάτι επάνω μια οχιά. Είχε σηκωθεί η οχιά αυτή με απειλητικές διαθέσεις κατά του οσίου Λουκά. Στάθηκε ο όσιος Λουκάς, δεν μπορούσε να πάει αριστερά ή δεξιά γιατί δεν υπήρχε τρόπος, ήταν στενό το μονοπάτι από εκεί και είπε: «Πλάσμα του Θεού, κι εγώ πλάσμα του Θεού είμαι· άντε λοιπόν, στον δικό σου τον δρόμο και στον δικό μου τον δρόμο εγώ». Πόσες φορές μου χρησίμευσε εμένα αυτό…: «Στον δρόμο σου και στον δρόμο μου». Η οχιά κατέβασε το κεφάλι κάτω, σύρθηκε και χάθηκε. Επήγε στον δρόμο της. Και ο όσιος Λουκάς επήγε στον δρόμο του. Δεν είναι παρά μία άλλη έκφρασις, μέσα σε μία, θα λέγαμε, ασκητική εμπειρία, κατά το : «ὁ ἅγιος ἁγιασθήτω ἔτι» και «ὁ ῥυπαρὸς ῥυπαρευθήτω ἔτι», έστω και αν αυτό για μας δημιουργεί πένθος και λύπη πολλή στην καρδιά.
Αλλά ας έρθουμε, αγαπητοί μου, εις το θέμα μας· διότι μην ξεχνάμε ότι όλοι οι άνθρωποι δεν έχουν την ίδια δύναμη να αντέξουν, γι΄αυτό και είναι ανάγκη να γίνεται μία αναίρεση και αναθεώρηση των όσων μπορούν να λέγουν εναντίον της Εκκλησίας, για να στηρίζονται οι ασθενείς. Εγώ θα ήθελα να έλεγα ότι όλοι εσείς δεν είσαστε ασθενείς στην πίστη, δεν έχετε ανάγκη στηριγμού, θα ήταν περιττό να πω το θέμα αυτό, αλλά υπάρχουν όμως, πώς να το κάνουμε, και οι ασθενείς εις την πίστιν, σαλεύονται, στενοχωρούνται, μήπως και είναι έτσι, μήπως είναι και αλλιώς, γι΄αυτόν τον λόγο χάριν αυτών, θα πρέπει να δώσουμε μίαν απάντηση αναιρέσεως των όσων έχουν ειπωθεί.
Ποια ήταν η πρότασις του κ. βουλευτού εις την Βουλή; Την έχω εδώ, επιτρέψατέ μου πολύ γρήγορα να την διαβάσω, γιατί πρέπει να διαβαστεί, δεν θα μπορέσουμε να κάνουμε αναίρεση, εάν δεν δούμε τη θέση.
«Σύμφωνα με τους ιερούς κανόνες της Ορθοδόξου Ελληνικής Εκκλησίας», λέγει εις την Βουλήν ο κ.Βουλευτής, «προβλέπεται η θεία Μετάληψις των πιστών μέσα στους ιερούς ναούς. Έτσι, σε κάποιο σημείο της Λειτουργίας, μέσα στις Εκκλησίες ο μητροπολίτης ή ο αρχιερέας, μεταλαμβάνει όλους τους ιερείς και διακόνους της Εκκλησίας, οι οποίοι πίνουν(με μαύρα γράμματα, σημαίνει υπογραμμισμένα) πίνουν τρεις φορές από ίδιο δισκοπότηρο(υπογραμμισμένο αυτό) και στη συνέχεια πάντα από το ίδιο δισκοπότηρο, το αγίασμα που έμεινε, με ένα μεταλλικό κουταλάκι μεταλαμβάνει τους πιστούς, ηλικίας έξι μηνών έως 80-90 ετών· οπότε παρατηρείται το θλιβερό και απαράδεκτο φαινόμενο, το κουταλάκι να μπαίνει στο στόμα γέροντα ή γερόντισσας 80-90 ετών, με σαπισμένα δόντια κτλ. και στη συνέχεια στο τρυφερό στοματάκι του βρέφους των 6 μηνών ή του νηπίου των 2-3 ετών, γεγονός που προκαλεί αποστροφή, προβληματισμό και ανησυχία για μεθόδους αναχρονιστικές και επικίνδυνες στη σύγχρονη κοινωνία και δημόσια υγεία. Ύστερα από την παραπάνω πραγματικά απαράδεκτη κατάσταση(τώρα με κεφαλαία γράμματα και μαύρα, δηλαδή υπογραμμισμένα) ΕΡΩΤΩ, τον μεν Υπουργό Θρησκευμάτων αν έχει πρόθεση να διερευνήσει τις σκέψεις και απόψεις του αρχιεπισκόπου Σεραφείμ και της Ιεράς Συνόδου, αν σκέπτονται να διατηρήσουν αυτόν τον επικίνδυνο τρόπο της αγίας Μετάληψης, ο οποίος ίσως να σώζει την ψυχή του ανθρώπου, αλλά ίσως και να βλάψει το σώμα το δικό του και των συνανθρώπων του. Τον δε Υπουργόν Υγείας, να μας πληροφορήσει εάν αυτός ο τρόπος στη σημερινή εποχή της ταχύτατης μετάδοσης μικροβίων, τελεί υπό την έγκρισιν ή ανοχή του Υπουργείου και ποιες είναι οι απόψεις των ιατρικών συλλόγων και κυρίως του Ιατρικού Συλλόγου της Αθήνας».
Αυτά, αγαπητοί μου, ελέχθηκαν στην Βουλή. Και επειδή η Βουλή είναι Βουλή και είναι δημόσιος χώρος, ακούγεται η κάθε γνώμη, λέγεται κάθε γνώμη και ακούγεται κάθε γνώμη, βεβαίως θα λέγαμε ότι θα έπρεπε να δοθούν και οι απαντήσεις που ζητήθηκαν.
Και πρώτα πρώτα δόθηκε η απάντηση του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών· γιατί αυτό ζήτησε ο κ. βουλευτής. Και η απάντηση είναι εδώ γραμμένη, θα σας κουράσω αλλά είναι ανάγκη να ειπωθεί. Τι να κάνω; Και επειδή βλέπω ότι ο χρόνος τρώγεται με αυτό πάρα πολύ, αλλά ίσως αναγκαστούμε και μία δεύτερη ομιλία να αφιερώσουμε. Γράφονται τούτα ως απάντησις, από τον αντιπρόεδρο του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών κ. Αθανάσιον Αβραμίδην, Επίκουρον Καθηγητήν της Ιατρικής.
«Ελάβομεν την ακόλουθον επιστολήν δια το θέμα της Θείας Κοινωνίας και τους κινδύνους μεταδόσεως ασθενειών.
Κύριε διευθυντά, εις απάντησιν επί ερωτήσεως εις την Βουλήν σχετικά με τη Θεία Κοινωνία και τους κινδύνους μεταδόσεως ασθενειών, υποβάλλονται τα ακόλουθα προς ενημέρωσιν του αναγνωστικού σας κοινού. Εις την Βουλήν των Ελλήνων κατετέθη ερώτησις από τον βουλευτή κ. Αγοράστη, με την οποία πρώτα καταφέρεται για το «θλιβερό και απαράδεκτο φαινόμενο»(το «κουταλάκι»), εννοεί την αγία λαβίδα της Θείας Μεταλήψεως, «να μπαίνει στο σώμα γέροντα ή γερόντισσας 80-90 ετών με σάπια δόντια και στη συνέχεια στο τρυφερό στοματάκι του βρέφους των 6 μηνών ή του νηπίου 2-3 ετών. Γεγονός που προκαλεί αποστροφήν, προβληματισμόν, και ανησυχία για μεθόδους αναχρονιστικές και επικίνδυνες στη σύγχρονη κοινωνία και δημόσια υγεία»(το παίρνει αυτούσιο από τους λόγους του κ. βουλευτού). Ύστερα δε ερωτά, αν αυτό τελεί υπό την έγκρισιν του Υπουργείου και ποιες είναι οι απόψεις των ιατρικών συλλόγων, και κυρίως του ιατρικού συλλόγου της Αθήνας. Προφανώς ο ερωτών βουλευτής δεν γνωρίζει ότι το θέμα αυτό είναι παμπάλαιο και ότι επ’αυτού κατά καιρούς έχουν λάβει θέση οι πάντες. Πρόκειται δε για ένα θέμα πίστεως κατ’ εξοχήν. Και ελάχιστα ιατρικόν· διότι είναι θέμα επενέργειας υπερφυσικών, πνευματικών δυνάμεων, οι οποίες βρίσκονται πέρα από το πεδίον ερεύνης και τις δυνατότητες της επιστήμης. Ο πιστός προσέρχεται για να κοινωνήσει, μετά φόβου Θεού, πίστεως και αγάπης. Πίστεως σε Εκείνον που είπε: «Ο τρώγων μου την σάρκα και πίνων μου το αίμα εν εμοί μένει καγώ εν αυτώ» και είναι πεπεισμένος ότι μεταλαμβάνει σώμα και αίμα Χριστού. Προσέρχεται δε με συντριβή καρδιάς στο άγιο ποτήριο, στο ποτήριο της ζωής, ίνα λάβει Χριστόν, Σωτήρα και Ζωή από την πηγή της Ζωής, όχι δε θάνατον. Στο όνομα της πίστεώς του και στην αξιοπιστία του Θεού Του του είναι αδιανόητο ότι ο Παντοδύναμος Θεός, ο Οποίος αγάπη εστί και από αγάπη δια τον άνθρωπον ανέβηκε στον σταυρόν, θα επέτρεπε ποτέ να μεταδοθεί στον μεταλαμβάνοντα μία οποιαδήποτε αρρώστια με το ίδιο Του το Σώμα και με το δικό Του το αίμα, όταν με αυτά τον αγιάζει. Επομένως για τον πιστό πρόβλημα δεν υπάρχει. Εκείνοι όμως οι οποίοι αμφιβάλλουν ή φοβούνται μην πάρουν κάποια αρρώστια με τη Θεία Κοινωνία, όσοι δεν πιστεύουν στην ουσία της Θείας Κοινωνίας, αυτοί που δεν έχουν λόγο να μεταλάβουν και είναι δικαίωμά τους, να απέχουν. Ας αφήσουν όμως τους άλλους ήσυχους. Είναι μάλιστα παρατηρημένο ότι οι μη πιστεύοντες είναι κυρίως εκείνοι οι οποίοι περισσότερο ομιλούν από τους κινδύνους από τη Θεία Κοινωνία. Όπως και το ότι κόπτονται(από τους λόγους του κ. βουλευτή) «για το καλό των πιστών». Εξ εκείνων οι οποίοι ασκούν πολεμικήν εναντίνον των πιστών.
Πάντως ιατρικώς δεν υπάρχει ούτε μία βεβαιωμένη περίπτωσις απλού πιστού στον οποίον να έχει μεταδοθεί αρρώστια με τη Θεία Μετάληψη. Ούτε και ιερέως, ο οποίος μάλιστα μετά την κοινωνία των πιστών κάνει την «κατάλυση»(όταν καταλύουμε το άγιο ποτήριο δηλαδή) και καταπίνει όλα τα υπόλοιπα της Θείας Κοινωνίας μέχρι τρυγός (μέχρι τον πάτο του αγίου ποτηρίου, αυτό θα πει), μαζί με ό,τι από το στόμα του κάθε μεταλαμβάνοντος δια της Αγίας Λαβίδας κατέληξε στο Άγιο Ποτήριο. Ούτε ακόμη και τότε που έβραζε η φυματίωση, εθέριζε η σύφιλη και η λέπρα ήτανε ευρύτατα διαδεδομένη. Τα ίδια προφανώς θα ίσχυαν αν ετίθετο θέμα και για το AIDS. Δεδομένα τα οποία να οδηγούν την ιατρική σε παρέμβαση δεν υπάρχουν. Σε θέματα πίστεως άλλωστε, όταν μάλιστα πρόκειται για τα μυστήρια της χριστιανικής πίστεως δεν είναι ευχερές να υπεισέλθει η Ιατρική, διότι τα μυστήρια τελούνται με την επενέργεια πνευματικών δυνάμεων, οι οποίες είναι εκτός του πεδίου των δυνατοτήτων της επιστήμης, άρα και της Ιατρικής.
Επομένως, το θέμα παραμένει στις αρμοδιότητες της Εκκλησίας να επιλέγει τους τρόπους με τους οποίους θα διεκπεραιώσει την αποστολή της. Σύγκρουση μεταξύ επιστήμης και Εκκλησίας δεν υπάρχει παρά μόνο στους έχοντες τρικυμία εν κρανίω, εφόσον αμφότερες εξυπηρετούν την αλήθεια, οπωσδήποτε δε κινούνται επί διαφορετικής βάσεως και σε διαφορετικά επίπεδα. Χρειάζεται βεβαίως επίγνωση των ορίων εκάστης και αλληλοσεβασμός στην τήρηση των αποστάσεων εκατέρωθεν».
Αυτά, αγαπητοί μου, ανακοίνωσε ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών. Σας το διάβασα. Πρέπει, τα ξέρετε πιο καλά, γιατί εσείς μου δίνετε τα αποκόμματα, εγώ δεν παίρνω εφημερίδα. Τα έχετε διαβάσει αυτά και κομίζω γλαύκας εις Αθήνας, σας είναι γνωστά αυτά τα πράγματα, εν τοιαύτη περιπτώσει εφόσον πρέπει να έχουμε την αναίρεση, έπρεπε να έχουμε και την ανάγνωση τόσο της προτάσεως, όσο και το τι απαντάει ο Ιατρικός Σύλλογος. Βλέπουμε λοιπόν ότι η απάντησις του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών είναι πλήρης, είναι με ιατρικήν επίγνωσιν και με σεβασμό, όπως είπε, εις τα θέματα της Εκκλησίας.
Συνεπώς η πρότασις, θα λέγαμε, του κ. βουλευτού, πράγματι κάπου αλλού απέβλεπε. Απλώς θα λέγαμε ότι βρίσκεται στα πλαίσια του, τα γενικότερα πλαίσια του αντιεκκλησιαστικού αγώνος, που τόσο κατάφορα τον τελευταίο καιρό έχει εξαπολυθεί. Είμεθα όλοι μάρτυρες αυτής της επιθέσεως. Πάντως ορθά απαντά ο Ιατρικός Σύλλογος κα θα επαναλάβω κάτι. Γιατί θέλω να το τονίσω. Πάλι από τον Ιατρικόν Σύλλογον: «Επομένως για τον πιστό πρόβλημα δεν υπάρχει. Εκείνοι όμως οι οποίοι αμφιβάλλουν ή φοβούνται μην πάρουν κάποια αρρώστια με τη Θεία Κοινωνία, όσοι δεν πιστεύουν στην ουσία της Θείας Κοινωνίας, αυτοί που δεν έχουν λόγο να μεταλάβουν και είναι δικαίωμά τους, να απέχουν. Ας αφήσουν όμως τους άλλους ήσυχους-αλλά βλέπετε, δεν τους αφήνουν ήσυχους-. Είναι μάλιστα παρατηρημένο ότι οι μη πιστεύοντες είναι κυρίως εκείνοι οι οποίοι περισσότερο ομιλούν από τους κινδύνους από τη Θεία Κοινωνία. Όπως και το ότι κόπτονται(από τους λόγους του κ. βουλευτή) «για το καλό των πιστών». Εξ εκείνων οι οποίοι ασκούν πολεμικήν εναντίον της πίστεως» Ασκούν πολεμική εναντίον της πίστεως. Δεν το λέω εγώ. Το λέγει ο Ιατρικός Σύλλογος. Όσο για την ερώτηση που κάνει ο κ. βουλευτής στο Υπουργείο Παιδείας για το ίδιο θέμα, θα απαντούσαμε ότι σε θέματα πίστεως το Υπουργείο Παιδείας δεν είναι αρμόδιο. Αρμοδία είναι μόνο η Εκκλησία του Χριστού. Όταν μάλιστα ο κ. βουλευτής λέγει-παίρνω από την αγόρευσή του- «ο οποίος τρόπος-δικά του λόγια- ίσως να σώζει την ψυχή του ανθρώπου αλλά ίσως και να βλάψει το σώμα το δικό του και των συνανθρώπων του». Όταν λοιπόν ο κ. βουλευτής βάζει εκείνο το «ίσως να σώζει», δηλαδή θέτει υπό αμφισβήτηση το θέμα της σωτηρίας του ανθρώπου δηλαδή με τη Θεία Ευχαριστία, το ολιγότερον εμφανίζεται ο κ. βουλευτής άπιστος. Το ολιγότερον. Με τον μετριότερον χαρακτηρισμόν. Και βέβαια σαν άπιστος πράγματι δεν έχει δικαίωμα να κρίνει εκείνα που δεν του ανήκουν. Είναι πολύ φυσικό. Και μάλιστα επ’αυτού απαντά ο Απόστολος Παύλος. Είναι από την Α΄προς Κορινθίους επιστολήν,2,14: «Ψυχικός άνθρωπος(ψυχικός θα πει εκείνος που έχει μείνει στο βιολογικό του επίπεδο, δηλαδή δεν είναι ο ανεπτυγμένος πνευματικά, δεν έχει το Πνεύμα του Θεού. Αυτούς τους κρίνει η Αγία Γραφή ως ψυχικούς ανθρώπους. Είναι τρεις κατηγορίες. Ο ψυχικός, ο σαρκικός και ο πνευματικός. Ο ψυχικός είναι αυτός που μένει στη βιολογία του. Ο σαρκικός είναι εκείνος ο οποίος γνώρισε την πνευματική ζωή αλλά ακόμη δεν είναι φτασμένος. Και ο πνευματικός εκείνος πια που κυβερνάται από το Πνεύμα το Άγιον. Λέγει λοιπόν ο Απόστολος Παύλος: «Ψυχικὸς δὲ ἄνθρωπος οὐ δέχεται τὰ τοῦ Πνεύματος τοῦ Θεοῦ(:κάτι που αφορά στο Πνεύμα του Θεού και τα έργα του Αγίου Πνεύματος, ο ψυχικός άνθρωπος δεν τα δέχεται)». Και όχι μόνο δεν τα δέχεται: «μωρία γὰρ αὐτῷ ἐστι(: του είναι ανόητα, του είναι κουταμάρες· άντε αυτό το κουταλάκι τώρα και δεν ξέρω τι) καὶ οὐ δύναται γνῶναι, ὅτι πνευματικῶς ἀνακρίνεται(:και δεν μπορεί να μάθει, να γνωρίσει ότι αυτά αναλύονται πνευματικά από πνευματικούς ανθρώπους). «Ὁ δὲ πνευματικὸς ἀνακρίνει μὲν πάντα, αὐτὸς δὲ ὑπ᾿ οὐδενὸς ἀνακρίνεται». Ο πνευματικός άνθρωπος όλους τους εξετάζει, όλα μπορεί να τα βάλει κάτω από την κριτική του, αλλά δεν μπορεί να μπει κάτω από την κριτική μη πνευματικών ανθρώπων. Αν το θέλετε, να σας πω κάτι. Η ψυχολογία επί παραδείγματι μπορεί να εξετάζει τους ανθρώπους. Ο άγιος όμως δεν μπαίνει στον χώρο της Ψυχολογίας. Γιατί; Γιατί η αγιότητα εκφεύγει από τον χώρο της Ψυχολογίας. Αυτό είναι το πάρα πάρα πολύ σπουδαίο.
Ωστόσο θέματα πίστεως δεν ανήκουν, αγαπητοί, ούτε στα Υπουργεία, ούτε στους Βουλευτές, ούτε στη Βουλή. Ανήκουν μόνον εις την Εκκλησίαν. Μπορεί η Εκκλησία να βρει έναν άλλον τρόπο μεταδόσεως της Θείας Ευχαριστίας, αν εκείνη το κρίνει, όχι όμως γιατί φοβάται τις αρρώστιες αλλά γιατί κάποιος άλλος τρόπος πιθανώς τη διευκολύνει, τεχνικώς, περισσότερο. Όπως εξάλλου και ιστορικά έτσι έγινε στο παρελθόν, όταν μετελάμβαναν οι πιστοί από το Άγιο Ποτήριο, και επειδή εγίνοντο ζημίες, θα το δούμε αυτό παρακάτω την ερχομένη Κυριακή -πρώτα ο Θεός- γιατί δεν επαρκεί ο χρόνος, άλλαξε, και εισήγαγε αυτό που λέμε «λαβίδα». Και λαβίδα κατά λέξη δεν είναι, είναι κοχλιάριον. Λαβίδα θα πει τσιμπίδα. Αλλά γιατί λέγεται λαβίδα, έμεινε το όνομα της προηγούμενης χρήσεως. Θα το δούμε όμως όταν έρθουμε εις τον οικείον τόπον. Εκείνο που έχω να σας πω, ότι η Εκκλησία πιστεύει ότι η Θεία Ευχαριστία είναι το ζωντανό σώμα και αίμα του Χριστού, γι΄αυτό ακόμη και ξεχωριστή λαβίδα για τους ασθενείς που κοινωνούν, δεν την επιτρέπει. Προσέξτε αυτό το σημείο.
Βέβαια ένας ο οποίος δεν θα είχε την πίστη να μείνει στο σημείο αυτό. Είπαμε, μπορεί να αναχωρήσει. Όποιος θέλει, μπορεί να μείνει. Η Εκκλησία κανέναν δεν εκβιάζει. Αν υποτεθεί ότι κατηγορούν την Εκκλησία με τον νηπιοβαπτισμό- «με ρώτησαν εμένα να με βαπτίσουν;», λέγουν τα νεότερα παιδιά μας- αν λοιπόν κατηγορούν την Εκκλησία για τον νηπιοβαπτισμό, λυπούμαι, αλλά κανείς μπορεί μετά αν θέλει να φύγει. Και αν δεν πιστεύει σε τίποτα, τότε δεν φοβείται και τις συνέπειες της απομάκρυνσής του από την κολυμβήθρα, από το βάπτισμά του, από τον Θεό, τον Οποίο επιτέλους, δεν πιστεύει. Άρα, τι σε ενοχλεί, άνθρωπέ μου; Επειδή σε βάπτισε ο πατέρας σου; Ε, πες ότι ήταν ένα μπάνιο που έκανες, αφού δεν πιστεύεις, τίποτε άλλο και ήταν ένα από τα πολλά μπάνια που σου ‘κανε η μάνα σου όταν ήσουνα νήπιο. Τίποτε άλλο. Γιατί υβρίζεις την Εκκλησία; Γιατί την υβρίζεις; Αλλά να το ξέρετε, αγαπητοί. Αν κάποιος σας βρίζει στον δρόμο, πίσω του είναι ο διάβολος. Κι αν οι άνθρωποι καταφέρονται σήμερα εναντίον της Εκκλησίας, δεν είναι οι άνθρωποι τόσο· είναι ο διάβολος από πίσω. Μην ξεχνάτε εκείνο το εσχατολογικό, ότι ο διάβολος, λέγει, όταν βλέπει ότι δεν έχει πλέον χρόνο- είναι στην Αποκάλυψη- έχει θυμό πολύ. Μην το ξεχνάτε. Έτσι, δεν θα βλέπουμε τον άλλο άνθρωπο σαν κι εκείνον που στρέφεται εναντίον της Εκκλησίας, και πρέπει τώρα να τον πετάξουμε. Ο διάβολος είναι από πίσω. Να σας πω ένα μικρό παράδειγμα. Όταν κάποτε, πετάτε μία πέτρα σε ένα σκυλί, δεμένο σκυλί, το σκυλί δαγκώνει την πέτρα. Γιατί δεν μπορεί να σας φτάσει. Επειδή είναι δεμένο. Το έχετε προσέξει; Δαγκώνει την πέτρα. Αφού εγώ την πέταξα την πέτρα. Έτσι λοιπόν είμεθα ανόητοι πολλές φορές εμείς οι πιστοί, να νομίζουμε ότι ο άλλος μας επιτίθεται. Ο διάβολος επιτίθεται! Οι άνθρωποι που επιτίθενται είναι άξιοι πολλών, πολλών, πολλών δακρύων. Και πρέπει να δείξουμε εις αυτούς πολλήν αγάπην και πολλήν φιλανθρωπία. Πιστεύω να συμφωνείτε.
Ωστόσο, σας είπε ότι η Εκκλησία ούτε τότε χρησιμοποιούσε, συγνώμη, ούτε για τους ασθενείς έχει ξεχωριστή λαβίδα, ούτε ποτέ ξεχώρισε η Εκκλησία- δεν θα μπορούσε να το κάνει;- αλλά πιστεύει τι είναι το Άγιο Ποτήριο- ποτέ δεν ξεχώρισε, σας είπα, τους υγιείς από τους αρρώστους. Ή τα μικρά παιδιά από τους ηλικιωμένους, με τα σάπια δόντια, ή ό,τι άλλο, που λέγει ο κ. βουλευτής. Γι΄αυτό πολύ σωστά σημειώνει ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών, φαίνεται ίσως είναι μία δημοσίευσις, Τρίτη 16 Φεβρουαρίου τρέχοντος έτους. Φαίνεται ότι δόθηκε περιληπτική απάντηση, είναι η εξής: «Από τη μέχρι σήμερα πείρα-απαντάει ο ιατρικός σύλλογος- και από τη βιβλιογραφία, δεν προκύπτουν στοιχεία που να πείθουν ότι καταρχήν έχουν μεταδοθεί νοσήματα». Δεν υπάρχει καμία βιβλιογραφία ή πείρα. Αν θέλετε όμως εγώ να σας πω και μερικά παραδείγματα που είναι πολύ ενδεικτικά. Ότι δεν κινδυνεύει κανείς πράγματι να αρρωστήσει. Καταρχάς θα’ θελα να αναφερθώ σε μία επιστολογράφο εδώ της πόλεώς μας, που έστειλε στην τοπική εφημερίδα μία επιστολή και αναφέρεται σε έναν Λαρισαίο ιερέα τον παπα-Στάμο Κονταξή. Εγώ δεν τον πρόλαβα· νομίζω ήταν στο Νεκροταφείο δεν θυμάμαι. Ίσως εκεί. Πρέπει να έχει πεθάνει προ του ’60. Λοιπόν. Αυτός κάποτε πήγε, λέγει, να μεταλάβει κάποιον φυματικόν. Μόλις κοινώνησε ο φυματικός δεν κατάφερε να καταπιεί, κονδυλιάστηκε, τι έπαθε δεν ξέρω, έβηξε και έβγαλε το περιεχόμενο επάνω εις το πάπλωμά του. Δεν εδίστασε, λέγει η επιστολογράφος, ο ιερεύς να φάγει εκείνο που βγήκε από το στόμα του φυματικού. Και ότι ο ιερεύς αυτός, μετά από το περιστατικό αυτό, χωρίς βέβαια να γίνει φυματικός, έζησε άλλα 35 χρόνια και έφτασε στην ηλικία των 94 ετών. Αλλά πρέπει να σας πω ότι αυτό το περιστατικό έχει μυριάκις επαναληφθεί. Θα το ακούσετε σε κάθε τόπο γιατί απλώς επαναλαμβάνεται το φαινόμενο αυτό.
Ακούστε όμως και το αντίθετο παράδειγμα. Κάποτε, αγαπητοί μου, ένας ιερεύς μ’ έναν διάκονο επήγαν σ΄ έναν ιδρυματικόν ναόν, δηλαδή σε ένα ίδρυμα που ήταν φυματικοί, ένα Σανατόριο, να τελέσουν τη Θεία Λειτουργία. Ετέλεσαν την Θεία Λειτουργία και βεβαίως όλοι οι τρόφιμοι του Σανατορίου, δηλαδή οι φυματικοί, εκοινώνησαν από το Άγιον Ποτήριον. Κατά την τάξη, ο διάκονος έπρεπε να κάνει την κατάλυση, αλλά ο διάκονος δεν κινείται να καταλύσει. «Καταλύω» λέγεται «τρώγω το περιεχόμενο, το υπόλοιπο του Αγίου Ποτηρίου». Αυτό λέγεται κατάλυση στη γλώσσα την ιερατική. Του λέει ο ιερεύς, -Παιδί μου κάνε κατάλυση. -Εγώ; Ποτέ, λέγει ο διάκονος. Τόσοι φυματικοί κοινώνησαν, εγώ θα κάνω κατάλυση; Ποτέ. -Παιδί μου, του λέγει, είναι πολύ μεγάλη αμαρτία να το ισχυρίζεσαι αυτό. -Εγώ δεν το κάνω, λέγει ο διάκονος. –Καλά, λέγει. Και κατέλυσε ο ιερεύς. Το επόμενον έτος που γιόρταζε πάλι αυτός ο ναΐσκος εκεί του Σανατορίου, επήγε πάλι ο ιερεύς για να λειτουργήσει. Ήτανε μόνος του. Τέλεσε τη Θεία Λειτουργία και άρχισε να κοινωνεί τους τροφίμους, δηλαδή τους φυματικούς. Ανάμεσα εις τους φυματικούς φυματικός πια ήταν και ο διάκονος, ενώ ο ιερεύς, αγαπητοί μου, δεν έγινε φυματικός.
Τα δύο αυτά περιστατικά θυμίζουν εκείνο που κάποτε ο Γεδεών εζήτησε από τον Θεό, για να βεβαιωθεί ότι ήταν θέλημά Του να πολεμήσει τους Φιλισταίους, τους εχθρούς: «Κύριε», λέγει, «θα βάλω μαλλί έξω, μαλλί πρόβειο(ξέρετε το μαλλί δέχεται την υγρασία όταν πέφτει το βράδυ δροσιά)λοιπόν, θα σε παρακαλέσω πολύ, εάν είναι θέλημά σου πραγματικά να πολεμήσουμε, δώσε να πέσει υγρασία επάνω εις τον πόκον, δηλαδή στο μαλλί, αλλά να μην πέσει υγρασία στη γύρω περιοχή». Το πρωί βρήκε μούσκεμα τον πόκο, το μαλλί, την τούφα από το μαλλί, αλλά η γη ήταν ξερή, δεν είχε υγρασία. Αντέστρεψε, θα λέγαμε, αυτό που ζητούσε. «Κύριε, αν είναι θέλημά Σου, δώσε να πέσει υγρασία σε όλη τη γη, τη γύρω γη, αλλά να μην πέσει επάνω εις το μαλλί». Την άλλη μέρα το πρωί ήτανε μουσκεμένη η γη από την υγρασία, αλλά το μαλλί ήταν κατάστεγνο. Αυτό μου θυμίζει τα δύο αυτά περιστατικά. Το ένα έτσι και το άλλο έτσι. Βέβαια, αν έπρεπε κανείς να λέγει θα ήθελε χρόνο πολύ, απλώς εγώ αυτά σας τα είπα κάπως ενδεικτικά.
Εντούτοις, εντούτοις, υπάρχουν άνθρωποι που αρρωσταίνουν από το Άγιο Ποτήριο. Χμ.. μία κυρία με κοίταξε παράξενα. Ναι, αγαπητοί μου. Υπάρχουν άνθρωποι που αρρωσταίνουν από το Άγιο Ποτήριο. Και θα σας δώσω αγιογραφική μαρτυρία. Όταν πάει κάποιος να κοινωνήσει χωρίς να πιστεύει ότι είναι Σώμα και Αίμα Χριστού! Αυτός αρρωσταίνει μέχρι θανάτου! Ακούστε τι λέγει εδώ ο Απόστολος Παύλος. Είναι από την Α΄προς Κορινθίους επιστολή του: «ὥστε ὃς ἂν ἐσθίῃ τὸν ἄρτον τοῦτον ἢ πίνῃ τὸ ποτήριον τοῦ Κυρίου ἀναξίως» -και το αναξίως κυριότατα δεν αναφέρεται εις το να είμαι πόρνος και ανήθικος, είναι κι αυτό βεβαίως, είναι όλα τα αμαρτήματα, προσέξτε, μην πάρετε θάρρος σε αυτό το σημείο- να φυλάξει ο Θεός- κυριότατα αναφέρεται εις το θέμα της πίστεως. Μάλιστα αυτό όλως τονίζεται από τους ερμηνευτές. Αυτός, λέγει, θα το δείτε από το κείμενο, «ἔνοχος ἔσται τοῦ σώματος καὶ αἵματος τοῦ Κυρίου». Είναι ένοχος απέναντι στο σώμα και το αίμα του Χριστού[Α΄Κορ.11,27]. «…Ὁ γὰρ ἐσθίων καὶ πίνων ἀναξίως κρῖμα (:καταδίκη) ἑαυτῷ ἐσθίει καὶ πίνει, μὴ διακρίνων(να η απάντησις) τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου». Επειδή δεν διακρίνει. Νομίζει ότι είναι ψωμάκι και κρασάκι. Κι «επειδή κοινωνούν όλοι, ας κοινωνήσω κι εγώ, για το καλό του χρόνου». Έτσι λένε μερικοί. Για το καλό του χρόνου… Αγαπητοί μου, πού πάμε, τι κάνουμε; Τι κάνουμε; Λοιπόν όταν δεν πιστεύεις, τότε είσαι ένοχος απέναντι στο σώμα του Χριστού. Αυτό σημαίνει ότι αυτό που βλέπεις εσύ που δεν πιστεύεις, σαν κρασί και ψωμί, δεν είναι σύμβολο. Αυτό θα δούμε την ερχόμενη φορά στην περίπτωση της ουσίας του μυστηρίου. Δεν είναι σύμβολο· αλλά είναι αυτό το Σώμα και αυτό το Αίμα του Χριστού. «Διὰ τοῦτο -συνεχίζει ο Απόστολος- ἐν ὑμῖν (: γι΄αυτό, λέγει, ω Κορίνθιοι, ανάμεσά σας)πολλοὶ ἀσθενεῖς καὶ ἄρρωστοι (ασθενείς και άρρωστοι(: ασθενείς θα πει αυτοί που έχουν αδιαθεσία· άρρωστοι αυτοί που έχουν βαρύτερη περίπτωση αρρώστιας) καὶ κοιμῶνται ἱκανοί (: και πεθαίνουν αρκετοί). «Εἰ γὰρ ἑαυτοὺς διεκρίνομεν, οὐκ ἂν ἐκρινόμεθα». Γιατί αν εμείς εξετάζαμε τον εαυτό μας: «Πιστεύω όταν πάω να κοινωνήσω;», τότε δεν θα μας καταδίκαζε ο Θεός. Το βλέπει λοιπόν κανείς πολύ καθαρά. Ώστε πράγματι αρρωσταίνουν εκείνοι που προσέρχονται στο Άγιο Ποτήριο· όταν όμως είναι άπιστοι. Επειδή κοινωνούν αναξίως το Σώμα και το Αίμα του Χριστού. Γι΄αυτό ακριβώς τον λόγο, την τελευταία στιγμή, αγαπητοί μου, πριν κοινωνήσουμε όλοι οι πιστοί, μάλιστα οι πιστοί έχουν, αν δεν γίνει ανάγνωση των ευχών από τον ψάλτη, ο καθένας ένα εγκόλπιο, κι από εκεί μπορεί να διαβάσει· τι λέγει; «Πιστεύω, Κύριε, καὶ ὁμολογῶ -δηλαδή κάνει ανανέωση της πίστεώς του, διότι πιστεύει, αλλά κάνει ανανέωση της πίστεώς του)· πιστεύω, Κύριε(και όχι μόνο πιστεύω αλλά) καὶ ὁμολογῶ ὅτι Σὺ εἶ ἀληθῶς ὁ Χριστός, ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος ὁ ἐλθὼν εἰς τὸν κόσμον ἁμαρτωλοὺς σῶσαι, ὦν πρῶτὸς εἰμι ἐγώ -και ομολογώ ότι Σύ ει αληθώς ο Χριστός ο Υιός του Θεού του ζώντος(:ότι Συ είσαι ο Θεάνθρωπος Ιησούς Χριστός, ο Υιός του Θεού, του ζώντος Θεού· εκείνη την ομολογία την οποία έκανε ο Απόστολος Πέτρος)· Ἔτι πιστεύω(:ακόμη πιστεύω) ὅτι τοῦτο αὐτό ἐστι τὸ ἄχραντον Σῶμά Σου (: στην ελληνική γλώσσα «τοῦτο αὐτό ἐστι», θα πει «αυτό δα», «τούτο, τούτο, τούτο, αυτό τούτο· αυτό δα, θα πει ελληνικά δηλαδή αυτό που τώρα θα κοινωνήσω. Πιστεύω ότι είναι το άχραντο Σώμα Σου. Δεν συμβολίζει το άχραντο Σώμα Σου· είναι) καὶ τοῦτο αὐτό ἐστι τὸ τίμιον Αἷμά Σου». Συνεπώς το Άγιο Ποτήριο είναι πηγή ζωής και όχι ασθενειών και θανάτου. Γι΄αυτό πολύ σωστά στην ανακοίνωσή της και η Ιερά Μητρόπολίς μας εδώ η τοπική γράφει στην τοπική εφημερίδα 7/2 τρέχοντος: «Συνεπώς οι ενδιαφερόμενοι, αν δεν στοχεύσουν αλλού, καλόν είναι να επισημαίνουν όχι φανταστικές, αλλά υπαρκτές αιτίες μεταδόσεως των ασθενειών και μάλιστα τα κέντρα της αμαρτίας και ακολασίας».
Πράγματι, αγαπητοί, σε ένα παλιότερο δημοσίευμα, ειδικά για το AIDS, είχε σε μικρές εικόνες, φερ’ειπείν μια λεκάνη αποχωρητηρίου, ένα πόμολο πόρτας, και άλλα αντικείμενα, αν κανείς δι’ αυτών μπορεί να κολλήσει. Είχε και ένα Άγιο Ποτήριο. Εις εφημερίδα Αθηναϊκή. Κι έλεγε ότι δεν είναι εστία μόλυνσης το Άγιο Ποτήριο, τουλάχιστο ως προς το AIDS, από επιστημονικής πλευράς. Αλλά η ίδια η πολιτεία λέει ότι το AIDS, η ίδια η πολιτεία, μεταδίδεται, γιατί περί του AIDS ο λόγος, σήμερα δεν έχουμε λέπρα, ε, αν έχουμε αφροδίσια νοσήματα… έχουμε, αλλά εν τοιαύτη περιπτώσει το AIDS είναι εκείνο που τρομάζει, η ίδια λοιπόν η πολιτεία λέγει ότι το AIDS μεταδίδεται μόνο με το σπέρμα, με το αίμα και με τον τοκετό. Εγώ προσωπικά στις ειδήσεις δέκα η ώρα, από το Πρώτο Πρόγραμμα, στις 11-2-1988, άκουσα μετά τις ειδήσεις, την εξής ανακοίνωση. Με συγχωρείτε πως θα το πω αλλά έτσι το ‘πε η ανακοίνωση: «Αν χρησιμοποιείτε στις σεξουαλικές σας σχέσεις προφυλακτικό, και αν χρησιμοποιείτε ναρκωτικά και προσέχετε τις σύριγγες, τίποτ΄άλλο μη φοβάστε». Έτσι είπε το ραδιόφωνο. Τ’ άκουσα με τα αυτιά μου. Ερωτώ λοιπόν. Μήπως υπάρχει αντίφασις μεταξύ των ανακοινώσεων των επισήμων της πολιτείας και του κ. βουλευτού; Μήπως υπάρχει αντίφασις; Κι αν δεν θέλουν να το σημειώσουν σαν αντίφαση, μήπως πράγματι κάπου αλλού σκοπεύουν;
Ακόμη θα λέγαμε ότι οι ηδονικές αναζητήσεις έφεραν το AIDS. Ποιος δεν το ξέρει αυτό; Οι ηδονικές αναζητήσεις. Στις 16 Φεβρουαρίου τρέχοντος έτους, ο ακαδημαϊκός Νικόλαος Ματσανιώτης, σε μία πρόσφατη ομιλία του στην Ακαδημία των Αθηνών, που αναφερόταν για το AIDS, είπε μεταξύ των άλλων και τα εξής: «Ο ιός μεταδόθηκε στον άνθρωπο από τον πράσινο πίθηκο που ζει στην Κεντρική Αφρική». Ακόμη είπε ότι «το 1973 ένα αφρικανός επιστήμονας δημοσίευσε μία μελέτη για τη ζωή των φυλών που ζουν στην περιοχή των μεγάλων λιμνών της κεντρικής Αφρικής. Στη μελέτη, ο επιστήμονας αναφέρει ότι οι κάτοικοι μιας φυλής, έκαναν μεταγγίσεις αίματος από πράσινο πίθηκο, για να έχουν καλύτερες σεξουαλικές επιδόσεις. Έτσι το AIDS μεταδόθηκε από τον πράσινο πίθηκο στον άνθρωπο». Ορίστε.
Έτσι, θα λέγαμε, θα λέγαμε, θα παρακαλέσουμε εκείνους που σπερμολογούν ανησυχητικές πληροφορίες στον λαό του Θεού, να στραφούν μάλλον σε άλλους τόπους μολυσματικούς. Αν θέλουν, ας πλήξουν την ομοφυλοφιλία, που την προστατεύουν, και που είναι ο φορέας, κύριος φορέας αυτού του μικροβίου, του ιού. Αν θέλουν, όλοι αυτοί οι κύριοι, ας περιορίσουν την ανηθικότητα, που με κάθε τρόπο την προπαγανδίζουν. Αν θέλουν, ακόμα, ας στραφούν να περιορίσουν τα ναρκωτικά, που κυριολεκτικά μαστίζουν τη νεολαία μας. Και ας αφήσουν ήσυχους τους Χριστιανούς, να ζουν την πνευματική τους ζωή, που κέντρο της πνευματικής τους ζωής είναι το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας, και της παρούσης και της αιωνίου ζωής. Αλλά όλα αυτά που συνέβησαν, αγαπητοί μου, πρέπει να πούμε και τούτο. Οφείλονται στην άγνοια, γενικότερα, του Χριστιανισμού και ειδικότερα του μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας. Αν εγνώριζαν οι Χριστιανοί μας τι είναι το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας, θα έμεναν οπωσδήποτε αμετακίνητοι στην πίστη τους. Εκείνο πάντως που χαρακτηρίζει τους Χριστιανούς μας δεν είναι, δυστυχώς, η θεολογική γνώση του μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας αλλά η συναισθηματική, θα λέγαμε, προσέγγιση του μυστηρίου. Ότι πάω να κοινωνήσω. Αλλά δεν ξέρει τι είναι αυτό που θα κοινωνήσει. Και είναι ανάγκη, όχι βεβαίως να αφαιρέσουμε το συναισθηματικό στοιχείο αλλά θα πρέπει να προσθέσουμε και το θεολογικό στοιχείο, για να υπάρχει μία θεολογική στήριξη. Να ξέρω γιατί πηγαίνω να κοινωνήσω. Όπως θα δούμε λίγο πιο κάτω, την ερχόμενη φορά· ο άγιος Κύριλλος στις «Κατηχήσεις» του, στην 4η και 5η, στις «Μυσταγωγικές» του «Κατηχήσεις», αναφέρεται στο μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. Και το τονίζει αυτό. Αλλά, έχει ατονίσει αυτό. Και είναι από τα λάθη μας. Ότι, δυστυχώς, δεν ενημερώνουμε τον λαό μας για τα μεγάλη αυτά θέματα της πίστεώς μας.
Τι είναι όμως το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας; Το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας είναι η καρδιά της καρδιάς του Χριστιανισμού! Αν η Θεία Λειτουργία που πλαισιώνει το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας, είναι η καρδιά της πίστεως, η Θεία Λειτουργία είναι η καρδία της πίστεως, τότε το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας είναι η καρδιά της Θείας Λειτουργίας! Όλα τα μυστήρια αν θέλετε, προς αυτό το μυστήριο αποτείνονται. Σαν σε τελικό σκοπό. Αφού όλα είναι μέσο δια την απόκτηση του τελικού σκοπού. Δεν βαφτίστηκα για να βαφτιστώ, αλλά βαφτίστηκα για να φτάσω στο σώμα και το Αίμα του Χριστού. Να προσεγγίσω και να οικειωθώ και να γίνω σύσσωμος και σύναιμος με τον Χριστό. Γιατί δεν θα μπορούσα να προσεγγίσω εάν δεν βαπτιζόμουν. Βαφτίζομαι λοιπόν γι΄αυτόν τον λόγο. Γι΄αυτό σας είπα, όλα τα μυστήρια τείνουν προς αυτό το κεντρικό μυστήριο, το οποίο δεν είναι ένα μέσο, αλλά είναι σκοπός. Είναι ο τελικός σκοπός, να ενωθώ με τον Θεό! Αν δεν φτάσω εκεί, τότε είναι περιττό το βάπτισμα. Και χωρίς το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας, πρέπει να σας πω, Εκκλησία δεν νοείται. Διότι, τι είναι το μυστήριο; Είναι το σώμα του Χριστού. Και με ποιον τρόπο ενσωματώνονται οι πιστοί στο σώμα του Χριστού, για να αποτελέσουν την Εκκλησία; Με ποιο τρόπο; Με το να γίνονται μέτοχοι του Ποτηρίου. Να μεταλαμβάνουν του Σώματος και του Αίματος του Χριστού. Γι΄αυτό πολύ σωστά ελέχθη, μάλιστα από τον μακαριστό π. Ιουστίνο Πόποβιτς: «όποιος κατανοεί την Θεία Λειτουργία και συνεπώς και την καρδιά της, που είναι το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας, κατανοεί τον Χριστιανισμό!». Στην ουσία, ήθελα να σας έλεγα, ότι, όλα αυτά τα χρόνια επολεμήθη το κήρυγμα. Είχε απαγορευτεί ο ιερεύς να κάνει κήρυγμα. Να έχει κηρυκτική δραστηριότητα. Αλλά από τον καιρό όμως που αφέθησαν, κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο, οι Εκκλησίες, όχι όλες, κάποιες Εκκλησίες ελεύθερες, ο Στάλιν το είχε κάνει αυτό, επέτρεπε μόνο τη Θεία Λειτουργία. Μόνο. Δεν επέτρεπε το κήρυγμα. Αλλά δεν ήταν θεολόγος. Για να μπορούσε να συλλάβει ότι δεν αποτελούσε το κήρυγμα, εκείνο που θα στήριζε τον πιστό στην πίστη. Αλλά το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. Και αυτό το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας έμεινε.
Θυμάμαι ένας σύγχρονος Σέρβος καθηγητής, ο π. Αθανάσιος ο Γιέφτιτς, το έλεγε αυτό· ότι «ας πλήξουν ό,τι θέλουν· τη Θεία Λειτουργία να μην πλήξουν». Κι όταν η Θεία Λειτουργία δεν πλήττεται, τότε διατηρείται η Εκκλησία. Αλλά και αν υποτεθεί ότι πλήττεται- γιατί θα λέγαμε, ίσως κατενοήθη πού έπρεπε να πλήξουν, με αυτό το περιστατικό των τελευταίων ημερών- θα απαντούσαμε ότι, αν ποτέ πληγεί η Εκκλησία, δηλαδή να μην τελείται το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας, ότι θα απαγορεύεται να γίνεται η Θεία Λειτουργία, ο μη γένοιτο, αλλά όλα είναι δυνατά, εάν ο βόρειος πόλος μπορεί να έρθει στον Ισημερινό… γιατί όχι; Εάν ο γάιδαρος πετάει…γιατί όχι;Άμα τον βάλετε σε ένα αεροπλάνο, πετάει ο γάιδαρος· όλα είναι δυνατά, όλα είναι δυνατό, τότε βεβαίως η Θεία Λειτουργία, θα ετελείτο, όπως και ετελείτο εκεί όπου τέλος πάντων ετελείτο. Αλλά ετελείτο. Εν ημέραις Αντιχρίστου θα τελείται; Ναι. Το λέγει ο Απόστολος Παύλος. Ότι θα τελείται το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας αγαπητοί μου, ἄχρις οὗ ἂν ἔλθῃ, έως ότου ο Χριστός έλθει. Εάν δηλαδή έλθει σήμερα το απόγευμα ο Χριστός, το πρωί θα έχει τελεστεί Θεία Λειτουργία. Πού; Σε κάποια μέρη του κόσμου. Η Θεία Λειτουργία είναι παμμέγιστον στοιχείο. Είναι αυτή, σας είπα, που συντηρεί την Εκκλησία. Αλλά πώς θα μπορέσουμε όμως να κατανοήσουμε την ουσία του μυστήριου; Αυτή η κατανόηση πρώτα-πρώτα βρίσκεται μέσα σε αυτά τα ιδρυτικά λόγια του Χριστού, για το μυστήριο που άφησε, το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας·και που οι Απόστολοι πρώτα και οι Αποστολικοί Πατέρες κατόπιν και οι Πατέρες και η Παράδοση της Εκκλησίας κατανόησαν ποια είναι η ουσία του μυστηρίου και ποια η αξία του και ποια η θέση του.
Αλλά αυτά, αγαπητοί μου, επειδή κατά δυστυχίαν, δεν μπόρεσα να τα μαζέψω όλα μέσα σε μία ώρα, ζητώ συγνώμη, και την ερχόμενη Κυριακή, πρώτα ο Θεός, θα συνεχίσουμε το θέμα αυτό.
35η ομιλία στην κατηγορία « Ομιλίες εις προσκυνητὰς ».
