Ὁ Ναός τοῦ ζῶντος Θεοῦ. (β΄ ἔκδοσις)

†. Στη σημερινή αποστολική περικοπή της Β΄ Κυριακής του Λουκά, αγαπητοί μου, η Εκκλησία μας δίδει την ευκαιρία να κατανοηθεί μια μεγάλη αλήθεια, που είτε διαφεύγει, είτε αγνοείται από τους πολλούς Χριστιανούς μας. Αναφέρεται ότι «ναός του ζώντος Θεού είναι το σώμα». Υπογραμμίζω: το σώμα. Ή, ακριβέστερα, αν θέλετε, όλη η ύπαρξις του πιστού ανθρώπου. Υπεγράμμισα προηγουμένως, για να τονίσω και την παρουσία του σώματος. Διότι «άνθρωπος» θα πει και ψυχή και σώμα. Δεν είναι μόνο ψυχή. Δεν είναι μόνο σώμα. Και ούτε είναι κάτι το ευτελές και το τιποτένιο και το παρακατιανό το σώμα, αφού θα βρεθεί στη Βασιλεία του Θεού, μετά την ανάσταση των νεκρών.

    Την αφορμή έδωσαν κάποιοι Κορίνθιοι, που ενώ εβαπτίσθησαν, όμως εξακολουθούσαν να ερωτοτροπούν με τα είδωλα και με τις ειδωλολατρικές συνήθειες. Εξανίσταται ο Απόστολος και θέτει μια σειρά ερωτήσεων, για να καταδείξει ότι ο πιστός δεν πρέπει να έχει καμία σχέση με τα είδωλα. Και τούτο γιατί πίσω από τα είδωλα, όπως μας το λέγει και η Παλαιά Διαθήκη αυτό, κρύπτεται ο σατανάς. Και αυτό δε απεδείχθη περίτρανα από την παρουσία των αγίων, ότι… ένας άγιος, απ’ το αγιολόγιό μας, μπορούσε να ειπεί: «Ποιος είσαι εσύ;», μπροστά στους ειδωλολάτρες, στο άγαλμα. Και να πέσει κάτω το άγαλμα και να γκρεμιστεί και να σπάσει. Ο δε κάθε πιστός, πρέπει να πούμε ότι είναι ναός και κατοικητήριον του ζώντος Θεού. Θα ερωτήσει ο Απόστολος και θα πει: «Τίς δὲ συγκατάθεσις ναῷ Θεοῦ μετὰ εἰδώλων(:Τι ταίριασμα υπάρχει;); Ὑμεῖς γὰρ ναὸς Θεοῦ ἐστε ζῶντος(:Σεις -λέει- είσαστε ναός του ζώντος Θεού), καθὼς εἶπεν ὁ Θεὸς ὅτι ἐνοικήσω ἐν αὐτοῖς καὶ ἐμπεριπατήσω, καὶ ἔσομαι(: και θα είμαι) αὐτῶν Θεός, καὶ αὐτοὶ ἔσονταί μοι λαός». «Θα είμαι Θεός τους κι αυτοί θα είναι λαός μου».

    Το θέμα είναι πολύπλευρο, αγαπητοί μου, όπως ακούσαμε σήμερα, εις την Β΄ προς Κορινθίους επιστολήν. Εμείς θα μείνομε όμως σε μια μεγάλη αλήθεια. Σ’ αυτήν θα περιοριστούμε. Διότι η περικοπή αυτή είναι απέραντα μεγάλη. Και μάλιστα ταιριάζει πάρα πολύ στην εποχή μας· ποια είναι η σχέση μου με τους άλλους ανθρώπους σήμερα στην εποχή μας, στο 2001 που βρισκόμαστε. Δεν θα μείνω όμως εκεί. Περιορίζομαι· στο θέμα του σώματος. Ότι δηλαδή το σώμα του ανθρώπου, ή ο όλος άνθρωπος, είναι ναός του ζώντος Θεού.

      Ο άνθρωπος, ο βαπτισμένος, αγαπητοί, είναι ναός του ζώντος Θεού. Μία θέσις που ποτέ άλλοτε δεν είχε ξαναακουστεί. Ούτε εις αυτήν την Παλαιά Διαθήκην. Παρότι αυτό που παραθέτει ο Απόστολος Παύλος στην Β΄ προς Κορινθίους επιστολή, είναι από την Παλαιά Διαθήκη. Είναι. Αλλά μία θέσις που ίσως δεν είχε τονισθεί ή δεν είχε προσεχθεί. Οι αρχαίοι έλεγαν… οι αρχαίοι Έλληνες, «τοῦ γὰρ -‘’Θεοῦ’’ εννοείται- καὶ γένος ἐσμέν». Εξάλλου το χρησιμοποίησε και ο Απόστολος Παύλος εις τους Αθηναίους. Ή ακόμη: «Ἐν αὐτῷ γὰρ ζῶμεν καὶ κινούμεθα καὶ ἐσμέν». «Σ’ αυτόν», λέει, «μέσα, ζούμε και κινούμεθα και υπάρχομε». Όμως στην πρώτη περίπτωση, «τοῦ γὰρ Θεοῦ καὶ γένος ἐσμέν», οι φιλόσοφοι απέδιδαν στους θεούς ή στην θεότητα, ανθρώπινες ιδιότητες, πάθη και αδυναμίες. Οπωσδήποτε. Εις δε την δευτέρα περίπτωση, που λέγουν οι Έλληνες: «Ἐν αὐτῷ γὰρ ζῶμεν καὶ κινούμεθα καὶ ἐσμέν», εδώ ο άνθρωπος βρίσκεται μέσα στον Θεό, όπως το έλεγαν και το εννοούσαν, κατά πανθεϊστικόν τρόπον. Άπαγε όμως. Ο Θεός είναι έξω και πάνω από καθετί το αισθητόν. Δεν είναι το παν Θεός. Ώστε να βρίσκομαι μες στον Θεό, με αυτήν την φιλοσοφικήν πάντοτε έννοια, είναι πανθεϊστικός αυτός ο τρόπος υπάρξεως. Ο Θεός κάνει απλώς κατοικητήριό Του, αγαπητοί μου, τον άνθρωπο και συνεπώς τον κάνει ναό Του. Γιατί, τι σημαίνει ναός; Τι άλλο σημαίνει παρά κατοικία του Θεού. Κατοικία. Του Θεού.

    Αυτή η θέσις είναι πρωτάκουστη και εκπληκτική. Ότι θα μπορούσε δηλαδή ο Θεός να έρθει να κατοικήσει σε μένα, στην ανθρωπίνη ύπαρξή μου. Και στο σώμα μου και στην ψυχή μου. Και στο σώμα μου, το ξαναϋπογραμμίζω. Αυτό είναι αποτέλεσμα της αγάπης του Θεού. Έτσι το θέλει ο Θεός.

    Πώς, όμως, ο Θεός κατοικεί; Τίνι τρόπῳ κατοικεί ο Θεός; Όχι βέβαια με την έννοια της απανταχού παρουσίας Του. Γιατί έτσι βρίσκονται μέσα σ’ αυτό και οι ασεβείς. Όχι... Αλλά κατά θείαν άκτιστον ενέργειαν. Τα ρήματα δε που ακούσαμε, «ἐνοικήσω» και «ἐμπεριπατήσω», σας ξαναλέγω, ευρίσκονται αυτά εις την Παλαιά Διαθήκη, που τα χρησιμοποιεί ο Απόστολος Παύλος, δείχνει, το μεν πρώτο, το «ἐνοικήσω», τη συνέχεια της θείας παρουσίας. Αφού είναι μέσα μου, δηλαδή μέσα στον ναό που λέγεται «ύπαρξίς μου», μια συνέχεια παρουσίας. Το δεύτερον, που λέει «ἐμπεριπατήσω» δείχνει μια δυναμική παρουσία του Θεού στον άνθρωπο. Αυτό το «ἐμπεριπατήσω» .

      Για να το καταλάβουμε, το βλέπομε αυτό στο βιβλίο της Αποκαλύψεως ως εξής. Κάτι ανάλογο είναι. Όταν ο Ιησούς είναι εν μέσω των επτά λυχνιών. Εκεί, ο ευαγγελιστής Ιωάννης δέχεται ό,τι δέχεται, αποκαλύψεις από τον Ιησούν Χριστόν. Ανάμεσα, λέει, σε επτά λυχνίες. Αυτό σημαίνει «ἐνοικῶν», μένει. Αλλά τι κάνει όμως εκεί ταυτόχρονα; Περιπατεί ανάμεσα εις τις λυχνίες. Συνεπώς ο περιπατών εν μέσω των 7 λυχνιών των χρυσών. Και ενοικεί και περιπατεί· που δείχνει όχι μόνο παρουσία, αλλά και δυναμική παρουσία. Ο άνθρωπος, λοιπόν, είναι ναός του Θεού.

     Κάποτε ο Θεός έδωσε εντολή να κτισθεί ναός προς τιμήν Του, στο όνομά Του. Ο γνωστός περιώνυμος ναός του Σολομώντος. Μία παρενθεσούλα· που θα γίνει αφορμή, στην απόπειρα να ξανακτισθεί, πόλεμος μεταξύ του Ισραήλ και των Αράβων. Ο Θεός ξέρει τι θα γίνει εκεί… Ο Θεός ξέρει. Φαίνεται ότι αυτό που συνέβη πρόσφατα σαν τρομοκρατία, δεν θα είναι τίποτε μπροστά σε εκείνο που θα συμβεί. Να το θυμόσαστε. Να το ξέρετε. Ας είναι. Απλώς να γνωρίζουμε, για να αναγνωρίζομε τα πράγματα πώς έχουν.

      Εκεί, ο λαός επήγαινε εις τον ναόν του Σολομώντος. Δεν υπάρχει σήμερα, βέβαια. Δεν υπάρχει. Επάνω εις τα ερείπιά του έχει κτισθεί το τέμενος του Ομάρ. Αραβικό προσκύνημα. Γι΄αυτό σας είπα… θα γίνει… τι θα γίνει… Πρέπει να γκρεμίσει αυτό το τέμενος –ισλαμικό- για να κτισθεί ο ναός του Σολομώντος. Αντιλαμβάνεσθε… Λοιπόν, εκεί επήγαινε ο λαός, στον ναό του Σολομώντος, τόσο για τα ατομικά του αιτήματα, όσο και για τα εθνικά του αιτήματα. Όταν χτυπούσαν κάποιοι εχθροί γύρω, έτρεχε ο λαός εις τον ναόν και παρακαλούσε τον Θεόν να γλυτώσει τον χώρο του στην πατρίδα τους.

      Επειδή, όμως, ο άνθρωπος, μετά την πτώση του, παθαίνει συχνά σύγχυση και ταυτίζει τον Δημιουργόν με τα δημιουργήματα, που λέγεται «ειδωλολατρία», έτσι κι εδώ, οι Εβραίοι εταύτισαν τον Θεόν με τον ναόν, εταύτισαν τον ναόν με τον Θεόν. Και πολλές φορές ξεχνούσαν τον Θεόν, που δεν Τον έβλεπαν και έμεναν εις τον ναόν που τον έβλεπαν. Είχανε πάθει αυτό οι Εβραίοι. Και όπως γράφει η επιστολή Βαρνάβα –είναι μια παλιά επιστολή, αρχαία, εννοείται μετά Χριστόν: «Εἰς τὴν οἰκοδομὴν ἤλπισαν (:οι Εβραίοι, λέει, ήλπισαν επάνω εις την οικοδομήν) καὶ οὐκ ἐπὶ τὸν Θεὸν (:και όχι στον Θεόν). Σχεδὸν γὰρ ὡς τὰ ἔθνη ἀφιέρωσαν αὐτὸν ἐν τῷ ναῷ». Ό,τι περίπου έκαναν και οι εθνικοί, οι ειδωλολάτραι. Αυτήν την παρεκτροπή θα διορθώσει αργότερα, αγαπητοί, ο Στέφανος ο Πρωτομάρτυς, όταν θα πει εις τους άρχοντες: «ἀλλ’ οὐχ ὁ Ὕψιστος ἐν χειροποιήτοις ναοῖς κατοικεῖ». «Ο Θεός δεν κατοικεί», λέει, «σε χειροποιήτους ναούς». «Είπατε», λέει ο Στέφανος, «ότι εβλασφήμησε κατά του ναού και κατά του τόπου. Ο Θεός δεν κατοικεί σε χειροποιήτους ναούς». Και ο Απόστολος Παύλος θα πει στους εθνικούς Αθηναίους: «Οὗτος -ο Θεός δηλαδή- οὐκ ἐν χειροποιήτοις ναοῖς κατοικεῖ», λέει στο βιβλίο των Πράξεων των Αποστόλων. Ποτέ ο Θεός δεν ζήτησε από τους πρωτοπλάστους, και είναι πολύ χαρακτηριστικό αυτό, να του ανοικοδομήσουν ναόν ή θυσιαστήριον. «Σας εδημιούργησα να μου κτίσετε έναν ναόν ή ένα θυσιαστήριον». Όπως το είπε αργότερα ο Θεός εις τον Νώε. Γι'αυτό και ο Νώε, από τα καθαρά ζώα, κράτησε όχι δύο ζεύγη που του είπε ο Θεός, αλλά πέντε ζεύγη, για να μπορεί να προσφέρει θυσία. Τέτοιο πράγμα από τους πρωτοπλάστους δεν ζήτησε. Γιατί; Αυτά θα γίνουν μετά την πτώσιν. Απλούστατα διότι ήδη οι πρωτόπλαστοι ήσαν κατοικητήριον του Θεού.

     Με την παρουσία του Χριστού, έπρεπε ο άνθρωπος να επανέλθει εις αυτήν την αρχικήν του θέση. Γι’ αυτό λέγει ο Απόστολος Παύλος: «Ὑμεῖς γὰρ ναὸς Θεοῦ ἐστὲ ζῶντος». «Σεις», λέει, «είσαστε ναός ζωντανός, γιατί κινείσθε, είσαστε ζωντανοί άνθρωποι, κατοικητήριον, λοιπόν, ναός του Θεού, του ζωντανού Θεού, ζώντες κι εσείς». Κι ο Απόστολος Πέτρος θα πει στην πρώτη του επιστολή: «Πρὸς ὃν (:προς τον Οποίον Χριστόν) προσερχόμενοι, λίθον ζῶντα (:Εκείνος είναι λιθάρι ζωντανό) καὶ αὐτοὶ ὡς λίθοι (:εμείς) ζῶντες οἰκοδομεῖσθε, οἶκος πνευματικός».

    Και ο Απόστολος Παύλος ακόμη θα πει: «Ὂντος ἀκρογωνιαίου αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ -«ακρογωνιαία πέτρα» λέγεται αυτή που πάνω στην οποία στηρίζεται η οικοδομή-  ἐν ᾧ πᾶσα ἡ οἰκοδομὴ συναρμολογουμένη αὔξει εἰς ναὸν ἅγιον ἐν Κυρίῳ. Ἐν ᾧ(:ἐν τῷ ὁποίῳ) καὶ ὑμεῖς συνοικοδομεῖσθε εἰς κατοικητήριον τοῦ Θεοῦ ἐν Πνεύματι». Γράφει εις τους Εφεσίους. Και σχολιάζει ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς: «Ναὸς δὲ ἐστὶν ὁ μὲν μέγας ὡς ἡ Ἐκκλησία, ὁ δὲ μικρὸς ὡς ὁ ἄνθρωπος». Δηλαδή τι είναι ο μεγάλος ναός του Θεού; Είναι η Εκκλησία. Το σύνολο των πιστών, όταν λέμε «ἐκκλησία». Όταν φύγετε από δω και πάτε στο σπίτι σας, μην πούμε ότι είναι απλώς, όπως έλεγαν και λέγεται «η εκκλησία των Αθηναίων», «συνάθροισις πιστών». Δεν σημαίνει όταν φύγετε από δω εσείς, διαλύθηκε αυτή η Εκκλησία του Θεού. Όχι. Είμεθα η μεγάλη Εκκλησία, ο μεγάλος ναός του Θεού, όπως λέγεται εδώ από τον Κλήμεντα τον Αλεξανδρέα. Αλλά υπάρχει, όμως, και η μικρή Εκκλησία του Θεού, που είναι ο κάθε άνθρωπος. Είναι σπουδαία πράγματα αυτά. 

     Ο άγιος Ιγνάτιος δε ο Θεοφόρος, δίδει τούτην την θαυμαστή διάσταση εις τους πιστούς και τους λέγει: Είναι στην επιστολή του προς Εφεσίους, στην ενδεκάτη παράγραφον. Ακούστε τι λέγει: «Ἐστὲ οὖν σύνοδοι (:Είσαστε, λοιπόν –λέγει- σύνοδοι. Δηλαδή όλοι στον δρόμο που οδηγεί στον Χριστόν. Αυτό θα πει «σύνοδοι») πάντες -οι Χριστιανοί, εννοείται· Ακούστε τώρα: - θεοφόροι και ναοφόροι, χριστοφόροι, ἁγιοφόροι». Τι ωραίο που είναι αυτό! Ξαναλέω, στην επιστολή του προς Εφεσίους. Μάλιστα αυτό το «ναοφόρος», τι θα πει «ναοφόρος»; Είμαι ναός του Κυρίου.

      Εφόσον το σώμα του ανθρώπου είναι ναός του Θεού, τότε πώς πρέπει ο άνθρωπος –ερχόμεθα σε ένα δεύτερο μέρος- να δούμε πώς πρέπει ο άνθρωπος να χειρίζεται τον ναό του Θεού, το σώμα του; Πώς; Εφόσον ο Θεός κατοικεί και λατρεύεται εκεί, τότε ο ίδιος ο άνθρωπος είναι ο νεωκόρος -όχι ναοκόρος-, του ιδίου του σώματος. Ναι. Εγώ θα είμαι εκείνος ο οποίος θα περιποιούμαι τον ναόν του Θεού, ως νεωκόρος, αυτού του ναού του Θεού. Εάν, αγαπητοί μου, ολόκληρη η Έφεσος, η πόλις, μεγάλη πόλις, ελληνική, ήτο…-σημειώνεται στις Πράξεις των Αποστόλων αυτό, στο 19^ον κεφάλαιον, ήτο νεωκόρος της θεάς Αρτέμιδος, γιατί εκεί ήταν αφιερωμένος ο ναός αυτός, ένα από τα επτά θαύματα του κόσμου της εποχής εκείνης, από κτιριακής πλευράς, πόσο περισσότερο, αγαπητοί, θα πρέπει ο άνθρωπος, τον ναό του Θεού, που είναι το σώμα του, η ύπαρξίς του ακριβέστερα, θα πρέπει να είναι ο νεωκόρος του ιδίου του σώματος; Γι'αυτό κάθε αμαρτία, κυρίως σαρκική αμαρτία, προσβάλλει το σώμα του Θεού, τον ναό του Θεού. Ναι, ναι.

       Μάλιστα γράφει ο απόστολος Παύλος: «Φεύγετε τήν πορνείαν». Πολλές φορές, όταν πρέπει να συμβουλεύσω έναν νέον άνθρωπον, ένα νέο παιδί, να μην πέσει στην πορνεία, μπορώ βέβαια χίλια πράγματα να του πω, αυτά που λένε εκείνοι που συμβουλεύουν. Σαν…: «Κοίταξε, μην πας στην ανηθικότητα, μην πας στην πορνεία, κινδυνεύεις να κολλήσεις AIDS». Παλιότερα λέγαμε: «Σύφιλη, βλενόρροια, αρρώστιες, αφροδίσιες αρρώστιες». «Ξέρεις, με τον τρόπον αυτόν, σαν να είσαι ένα αλάβαστρον με άρωμα, που όταν πηγαίνεις από τη μία γυναίκα στην άλλη, ξεθυμαίνεις, ξεθυμαίνεις, χάνεσαι». Χίλια δυο μπορούμε να πούμε. Καλά επιχειρήματα. Δεν τα απορρίπτω. Μπορούμε να τα πούμε. Καλά επιχειρήματα. Το κύριον, όμως, επιχείρημα δεν το λέμε. «Ξέρεις, παιδί μου, τι είσαι; Είσαι ναός του Αγίου Τριαδικού Θεού». Δεν είπε ο Χριστός: «Και θα έλθομε- «θα έλθομε»: εις πληθυντικόν αριθμόν. Εννοεί και τον Πατέρα, εννοεί και το Πνεύμα το Άγιον- και θα κατοικήσομε εις αυτόν τον άνθρωπο». Βλέπετε; Αυτό δεν το λέμε. Το τονίζει όμως ιδιαιτέρως ο Απόστολος Παύλος όταν λέγει: «Φεύγετε τὴν πορνείαν».

     Ακούστε τι λέγει στη συνέχεια -είναι εις την Α΄ Κορινθίους επιστολή, στο έκτο κεφάλαιο:  «Πᾶν ἁμάρτημα ὃ ἐὰν ποιήσῃ ἄνθρωπος ἐκτὸς τοῦ σώματός ἐστιν, ὁ δὲ πορνεύων εἰς τὸ ἴδιον σῶμα ἁμαρτάνει». Δηλαδή τα σαρκικά αμαρτήματα. Ό,τι μορφή και να’ χουν. Και αν μεν η πορνεία δεν είναι παρά ένα κακέκτυπον του γάμου -κακέκτυπον δεν είναι;- βέβαια κάνεις κατά φύσιν εκείνο που θα έκανες και στον γάμο. Αλλά δεν είναι γάμος όμως. Συνεπώς είναι ένα κακέκτυπον του γάμου. Και ερωτώ, αδελφέ. Αν πας στην ομοφυλοφιλία, τι θα το ονόμαζες αυτό; Φρίκη, φρίκη, φρίκη! Πόσο φρίκη; Ο ίδιος ο Θεός δεν πιστεύει στα αυτιά Του και κατεβαίνει, λέει, από τον ουρανό –είναι ανθρωποπαθείς εκφράσεις αυτές- και λέει στον Αβραάμ ο Άγιος Τριαδικός Θεός: «Πάω να δω, όπως μου ήρθε η είδησις ότι αυτά συμβαίνουν εις τα Σόδομα και εις τα Γόμορρα, έτσι είναι; Και πάω να δω». Είναι εκείνο που λέμε, σας είπα, ανθρωποπαθώς όλα αυτά τα πράγματα, όταν τ’ αυτιά μας δεν πιστεύουν και θέλομε να βεβαιωθούμε και με τα μάτια μας. Φοβερό…!

    «Ἢ οὐκ οἴδατε (:Ή δεν γνωρίζετε, λέει στη συνέχεια ο Απόστολος Παύλος)  ὅτι τὸ σῶμα ὑμῶν ναὸς τοῦ ἐν ὑμῖν Ἁγίου Πνεύματός ἐστιν, οὗ ἔχετε ἀπὸ Θεοῦ(:που έχετε από τον Θεόν), καὶ οὐκ ἐστὲ ἑαυτῶν; (:και δεν ανήκετε στον εαυτό σας;)». Κάποτε βρέθηκαν κάτι επιγραφές σε τοίχους της Αθήνας, είναι πολλά χρόνια, είχανε γίνει προσπάθειες να αποτρέπεται η έκτρωσις και άλλα πολλά κ.λπ. και στους τοίχους του Πανεπιστημίου Αθηνών βρέθηκαν αυτές οι επιγραφές, «Το σώμα», λέει, «μας ανήκει». Σου ανήκει; Δεν σου ανήκει. Είναι του Θεού. Είδατε τι λέει εδώ; «Καὶ οὐκ ἐστὲ ἑαυτῶν». «Δεν ανήκετε στον εαυτό σας». Ανήκετε εις τον Θεόν. Εκείνος σε έπλασε, αδελφέ μου, και εις Αυτόν ανήκεις. Και λες εσύ ότι σου ανήκει το σώμα, για να το παραδώσεις στις αισχρές σου επιθυμίες; Και το αιτιολογεί:) ἠγοράσθητε γὰρ τιμῆς (:γιατί κατόπιν τιμήματος έχετε αγορασθεί)». Ποιο είναι το τίμημα; Το Σώμα και το Αίμα του Χριστού επάνω εις τον Σταυρόν.

      Ακόμη θα γράψει ο Απόστολος Παύλος, αγαπητοί μου: «Οὐκ οἴδατε ὅτι ναὸς Θεοῦ ἐστε καὶ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ οἰκεῖ ἐν ὑμῖν; -πάλι προς Κορινθίους αλλά εις το τρίτο κεφάλαιο- Εἴ τις τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ φθείρει, φθερεῖ τοῦτον ὁ Θεός· ὁ γὰρ ναὸς τοῦ Θεοῦ ἅγιός ἐστιν, οἵτινές ἐστε ὑμεῖς». Κι εδώ βέβαια αναφέρεται εις τον μεγάλον ναόν που λέγεται «Εκκλησία», αλλά και εις τον μικρόν ναόν που λέγεται «ανθρωπίνη ύπαρξις».

     Ο δε άγιος Ιγνάτιος ο Θεοφόρος, τονίζει και λέγει, πάλι προς Εφεσίους: «Πάντα ποιῶμεν ἵνα ὦμεν ναοὶ (:τα πάντα να κάνουμε για να σταθούμε ναοί) καὶ αὐτὸς ἐν ἡμῖν Θεός (:και ο Θεός για μας· που θα κατοικεί μέσα στην ύπαρξή μας)». Και ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς λέγει: «Δεῖ ὡς ναὸν Θεοῦ φυλάσσειν τὴν σάρκα (:Πρέπει να φυλάσσομε την σάρκα, σαν ναό του Θεού)». Και ο Ωριγένης: «Ὁ ἀκολασθαίνων τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ ὡς Ναβουχοδονόσωρ καταστρέφει». Κατά την Αγία Γραφή, όταν ήρθε ο Ναβουχοδονόσωρ, ο Βαβυλώνιος, ήρθε εις την Ιερουσαλήμ, αυτός κατέστρεψε τον ναόν του Σολομώντος. Και μάλιστα έβαλε, για να καταστραφεί ο ναός, τον μάγειρό του… Εκεί υπάρχει μία αλληγορία. Δεν την λέμε για λόγους ελλείψεως χρόνου. «Ε, εκείνος, λοιπόν, που ακολασταίνει», λέγει, «είναι σαν να έρχεται ο Ναβουχοδονόσωρ να καταστρέφει τον ναόν του Θεού». Πολύ περισσότερο. Αν κατέστρεψε τον ναόν του Θεού, οι Εβραίοι, που γύρισαν ύστερα από 70 χρόνια από την αιχμαλωσία, τον ξανάχτισαν. Όχι βέβαια τόσο λαμπρόν, όπως ήταν πρώτα. Αλλά πάντως τον ξανάχτισαν. Το σώμα σου, άμα το προσβάλεις, δεν είναι ανώτερο από τους λίθους που χτίστηκε ο ναός του Σολομώντος;

     Δόξα τω Θεώ, μας έδωσε ο Θεός την μετάνοια. Να έλεγα ότι όλοι εσείς που με ακούτε αυτή τη στιγμή, ποτέ δεν προσβάλατε τον ναόν του Θεού, το σώμα σας; Νεότεροι, τούτα, εκείνα, μα κάτι πορνεία, μα κάτι μοιχεία, μα κάτι, μα κάτι, μα κάτι… Λοιπόν, υπάρχει μετάνοια. Πόσο θαυμάσιος είναι ο Κύριος; Υπάρχει η μετάνοια. Μόνο αδελφέ, μη συνεχίσεις. Γιατί δεν σε συμφέρει. Πρόσεξε, δεν σε συμφέρει. Θα δραπετεύσει το Πνεύμα το Άγιον από σένα και θα μείνεις, όπως λέει η επιστολή του Ιούδα, «ἄμοιρος Ἁγίου Πνεύματος». Εμένα με τρομάζει αυτό. Ότι μπορώ να μείνω «ἄμοιρος Ἁγίου Πνεύματος». Δεν σας τρομάζει εσάς; Λοιπόν, ας προσέχομε, ας προσέχομε. Ναι. Και όπως λέγει ο άγιος Γρηγόριος ο Νύσσης: «διὰ ψυχῆς καὶ σώματος ναὸς γινόμεθα τοῦ ἐνοικοῦντος ἐν ἡμῖν». Είναι αυτό που τόνισα από την αρχή: Δεν είναι μόνο η ψυχή. Είναι και το σώμα. Δεν είναι μόνο το σώμα. Είναι και η ψυχή. Ολόκληρος ο άνθρωπος κατοικητήριον του Θεού.

     Και εις τον ναόν του Θεού, προσφέρεται πάντοτε θυσία. Είναι γνωστό. Και μάλιστα θυσία καθαρή. Δεν μπορείς να βάλεις επάνω εις το θυσιαστήριον οτιδήποτε. Έτσι πρέπει να γίνεται και με το σώμα. Ποιος είναι ο θύτης; Ο άνθρωπος. Ποιος είναι το θύμα; Ο άνθρωπος. Τ’ ακούσατε καλά; Θύτης ο άνθρωπος και θύμα ο άνθρωπος. Δηλαδή θύμα μαζί με θυσιαστήριον. Γι'αυτό λέει στους Ρωμαίους ο απόστολος Παύλος: «Παρακαλῶ οὖν ὑμᾶς, ἀδελφοί, διὰ τῶν οἰκτιρμῶν τοῦ Θεοῦ, παραστῆσαι -αυτό το ρήμα…- τὰ σώματα ὑμῶν(:τα σώματά σας) θυσίαν ζῶσαν(:ζωντανή θυσία), ἁγίαν, εὐάρεστον τῷ Θεῷ, τὴν λογικὴν –«λογική» θα πει «πνευματική»- λατρείαν ὑμῶν». Αυτό μας λέει στο 12^ο κεφάλαιο, προς Ρωμαίους, ο Απόστολος Παύλος.

     Εν εναντία περιπτώσει; Ο άνθρωπος γίνεται ιερόσυλος. Τι είναι ιερόσυλος; Κάτι παραπάνω από κλέφτης. Όταν πας μία εικόνα, ένα ανάθημα στον ναό, το ακούμπησες απάνω στην εικόνα· του Χριστού. Και μετά μετανιώνεις και λες: «Γιατί το άφησα;». Γυρίζεις και το παίρνεις. Τώρα ξέρεις τι είσαι; Είσαι ιερόσυλος. Ναι. Συνεπώς, το σώμα το οποίον δεν εξουσιάζεις, εξουσιάζεις χωρίς να εξουσιάζεις· γιατί ανήκει, είναι ξένο χωράφι, είναι ξένη ιδιοκτησία, είναι του Αγίου Τριαδικού Θεού κτήμα, και το παίρνεις εσύ και κάνεις εκείνα τα οποία δεν θα πρέπει να κάνεις.

     Και ότι είναι ναός του Θεού, το ομολογεί και ο Παύλος. Ότι το σώμα μας θα αναστηθεί. Εκεί στο 6^ο κεφάλαιο, Α΄ προς Κορινθίους Θα αναστηθεί εις ζωήν αιώνιον. Δεν θα μπορεί να μπει στη Βασιλεία του Θεού ένα σώμα… γιατί η αμαρτία, προσέξατέ το, είναι ανεξίτηλη. Άπειρος ο Θεός; Άπειρος και η αμαρτία. Ναι, ναι. Άπειρος και η αμαρτία. Συνεπώς ανεξίτηλη. Εκτός αν έχεις μετανοήσει και σε συγχωρήσει ο Θεός. Για να μην σκεφθούμε άσχημα για τον εαυτό μας. Τι θα πρέπει τώρα εδώ να κάνομε; Θα πρέπει να μετανοήσομε, αν λερώσαμε, η αμαρτία, σας είπα, είναι ανεξίτηλη, γι'αυτό: «Οἴδαμεν γὰρ -όπως λέγει πάλι ο Παύλος- ὅτι ἐὰν ἡ ἐπίγειος ἡμῶν οἰκία τοῦ σκήνους καταλυθῇ -δηλαδή πεθάνομε-, οἰκοδομὴν ἐκ Θεοῦ ἔχομεν, οἰκίαν ἀχειροποίητον, αἰώνιον ἐν τοῖς οὐρανοῖς». Θα είναι τα δοξασμένα μας σώματα μέσα εις την Βασιλείαν του Θεού.

       Αγαπητοί. Δημιουργός ψυχών και σωμάτων είναι ο Ίδιος ο Θεός. Αν η συμπεριφορά μας είναι διαφορετική εις το σώμα μας, τότε ακολουθούμε σχιζοφρενική τακτική. Και μας λέγει ο Παύλος: «Δοξάσατε δὴ τὸν Θεὸν ἐν τῷ σώματι ὑμῶν -προτάσσει το σώμα του πνεύματος· προτάσσει το σήμα- καὶ ἐν τῷ πνεύματι ὑμῶν, ἅτινά ἐστι τοῦ Θεοῦ (:που και τα δυο, που αποτελούν τον άνθρωπον, ανήκουν εις τον Θεόν)». Αμήν.

894η ομιλία στην κατηγορία « Ὁμιλίαι Κυριακῶν ».

► Όλες οι ομιλίες της Κατηγορίας :
" Ὁμιλίαι Κυριακῶν " εδώ ⬇️
https://arnion.gr/index.php/diafora-uemata/omiliai-kyriakvn
↕️
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/blog-post_25.html?m=1

🔸Λίστα ομιλιών της σειράς
«Ὁμιλίαι Κυριακῶν».🔻
https://drive.google.com/file/d/1EiDp29JkRk7OQUNh2N_NVeJL2TTZ-FsY/view?usp=drivesdk

🎥 Βιντεοσκοπημένες ομιλίες της σειράς
«Ὁμιλίαι Κυριακῶν».🔻
https://youtube.com/playlist?list=PLxBsMI6pr40ru7w20Jp2hDAJjA7k7mq_z

🔸📜 Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες της σειράς
«Ὁμιλίαι Κυριακῶν».🔻
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%94%B9%E1%BD%89%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%AF%CE%B1%CE%B9%20%CE%9A%CF%85%CF%81%CE%B9%CE%B1%CE%BA%E1%BF%B6%CE%BD.?m=1

🔸Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.

🔸Μεταφορά της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας σε ηλεκτρονικό κείμενο και επιμέλεια: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος.

💠Πλήρης απομαγνητοφωνημένες σειρές ομιλιών (Βιβλία).
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%92%A0%CE%A0%CE%BB%CE%AE%CF%81%CE%B7%CF%82%20%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%BC%CE%B1%CE%B3%CE%BD%CE%B7%CF%84%CE%BF%CF%86%CF%89%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B5%CF%82%20%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%AD%CF%82%20%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CF%8E%CE%BD%20%28%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%B1%29.?m=1

🔸Επεξηγηματικό βίντεο Ασπάλαθου.
https://youtu.be/8tNfAHRkTCk

__⬇️Playlist "Ασπάλαθου".⬇️__
https://aspalathos21.blogspot.com/2021/07/blog-post_83.html?m=0

Όλες οι ομιλίες ~4.487~ του μακαριστού πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/4487.html?m=0

📃Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες του πατρός Αθανασίου. ⬇️
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0

📜 Αποσπάσματα ομιλιών πατρός Αθανασίου ⬇️
https://athanasioslogos.blogspot.com/?m=0

__⬇️ Facebook ⬇️__
https://www.facebook.com/groups/1637818926362004/?ref=share

Κατάλογος ομιλιών πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://drive.google.com/file/d/1JmrxaObMVyTA4_pS5yuMaQdoBf8-LwBP/view?usp=drivesdk

†. Πρός Δόξαν τοῦ Ἁγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ.

Τά κρυπτά τῶν ἀνθρώπων. (β΄ ἔκδοσις)

†. Στη σημερινή αποστολική περικοπή, σεβασμιώτατε, αγαπητοί μου αδελφοί, ο απόστολος Παύλος αναφέρεται στην κρίση του Θεού, που θα είναι τόσο για τους Ιουδαίους, όσο και δια τους εθνικούς. Εκείνοι που έλαβαν τον νόμον, οι Ιουδαίοι και εκείνοι οι εθνικοί, οι ειδωλολάτραι, που είχαν έμφυτον τον ηθικόν νόμον, τον νόμον της συνειδήσεώς των. Και τούτο γιατί ο Θεός είναι παντογνώστης, αλλά και απροσωπόληπτος. Και ο Θεός βλέπει το εσωτερικόν του κάθε ανθρώπου, διότι τίποτα δεν υπάρχει σκιασμένο στα μάτια του Θεού. Όλα είναι γυμνά και τετραχηλισμένα. Και συνεπώς στην κρίση Του θα σταθεί δίκαιος.

 

       Γι'αυτό σημειώνει ο απόστολος Παύλος ότι «ὁ Θεὸς κρινεῖ (:θα κρίνει) τὰ κρυπτὰ τῶν ἀνθρώπων κατὰ τὸ εὐαγγέλιόν μου διὰ ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ». Ότι, δηλαδή, ο Θεός θα κρίνει εκείνα τα οποία δεν φαίνονται στους άλλους ανθρώπους. Ενίοτε και εις τους αγγέλους. Εκείνα τα οποία ο άνθρωπος σκέπτεται, επιθυμεί, αλλά και ακόμη και ενεργεί μακριά από τα μάτια των άλλων ανθρώπων, «σύμφωνα», λέγει ο απόστολος, « με το Ευαγγέλιον που κηρύττω, ότι δηλαδή ο Ιησούς Χριστός θα έλθει να κρίνει τον κόσμον».

       Ώστε υπάρχουν κρυπτά εις τους ανθρώπους; Βεβαίως υπάρχουν κρυπτά! Διότι ο άνθρωπος είναι ένας μικρός, κλειστός κόσμος, ορατός μόνον εις τον Θεόν. Ενώπιον του Οποίου, όπως ήδη σας είπα, πάσα φύσις είναι γυμνή και τετραχηλισμένη. Δηλαδή «τετραχηλισμένη» θα πει φανερωμένη. Και το λέγει αυτό ο προφήτης Ησαΐας, αλλά και εις την προς Εβραίους το αναφέρει και το καταγράφει ο απόστολος Παύλος. Κι αυτό δείχνει την ύπαρξιν της ελευθερίας και της προαιρέσεως και της ευθύνης. Διότι αλλιώτικα, πώς θα μπορούσε να κρίνει ο Θεός; Εάν δεν υπήρχε ελευθερία, προαίρεσις και ευθύνη; Υπευθυνότης; Και ακόμη κρίνει διότι βλέπει και τα έξω και τα έσω.

      Μέσα σ’ αυτόν, λοιπόν, τον κλειστόν χώρον, που λέγεται άνθρωπος, απεργάζεται το καλόν και το κακόν, το αγαθόν και το πονηρόν. Μέσα εις αυτόν τον χώρον. Πόσοι είμεθα εδώ; Ο καθένας έχει τον δικό του τον κόσμον. Κλειστός, απαραβίαστος, σε βαθμό που μπορεί ο άνθρωπος να υποστεί μαρτύριον και θάνατον και να μην ανοίξει τον εσωτερικό του κόσμο. Τι σκέπτομαι εγώ τώρα; Που σας βλέπω. Τι σκέπτεσθε εσείς που με βλέπετε; Κανείς δεν μπορεί αυτό να το ξέρει. Μόνος κλειδούχος είναι ο ίδιος ο άνθρωπος. Εγώ κρατώ το κλειδί του εσωτερικού μου κόσμου. Μέσα εκεί δύναμαι να απεργασθώ ό,τι θέλω! Και σκέψεις και επιθυμίες και αποφάσεις. Ώστε, λοιπόν, αυτός ο κλειστός, ανθρώπινος κόσμος, κατά τον Παύλον λέγεται «τὰ κρυπτὰ τοῦ ἀνθρώπου». Τα κρυπτά. Και αυτά «τὰ κρυπτὰ τοῦ ἀνθρώπου», εν ημέρα Κρίσεως, θα αποκαλυφθούν. Θα αποκαλυφθούν παρά την θέληση του ανθρώπου. Διότι Εκείνος που μας έκανε να έχομε κρυπτόν κόσμον, συνεπώς Αυτός που κρατάει το ύψιστον κλειδί, Αυτός θα μας ανοίξει τα κρυπτά, θέλομε δεν θέλομε. Διότι εκεί θα μάθομε, εάν από τον κόσμον αυτόν δεν το μάθομε, ότι ο Κύριος των πάντων είναι Αυτός ο Θεός.

      Έτσι μπορούμε να δούμε, αγαπητοί, αυτήν την όλη θέση του κρυπτού κόσμου. Στην Παλαιά Διαθήκη εντέλλεται ο Θεός, στο «Δευτερονόμιον», 15,9: «Πρόσεχε σεαυτῷ (:Πρόσεχε τον εαυτό σου), μὴ γένηται ῥῆμα κρυπτὸν ἐν τῇ καρδίᾳ σου ἀνόμημα». «Πρόσεξε. Μη δημιουργηθεί, γίνει, κάτι κρυφό και βρώμικο, κάτι που να είναι παράνομο. Πρόσεξέ το». Πάνω, εξάλλου, σ’ αυτήν την εντολή στηρίζεται και το έργον της καθάρσεως της καρδίας, τόσο σαν συντήρηση, όσο και σαν θεραπεία. Η κάθαρση της καρδιάς.

     Και πρώτα η καρδιά, σαν κρυπτός χώρος που εργάζεται ο άνθρωπος το κακόν. Μέσα στην καρδιά αυτή ο άνθρωπος εργάζεται το μυστήριον της ασεβείας, της απιστίας, της αθεΐας και της ανομίας. Τι είναι εκείνο που, κάποτε δύο αδέλφια, κάποτε δίδυμα τα αδέλφια, από τον ίδιο πατέρα και την ίδια μάνα, με τα ίδια κύτταρα, τι είναι εκείνο που κάνει τον ένα ευσεβή και τον άλλο ασεβή; Τον έναν ένθεον και τον άλλον άθεον; Είναι η προαίρεσις. Και πού είναι αυτή; Είναι εις τα βάθη της καρδιάς. Και αποτελεί ακριβώς αυτό το γιατί ο ένας έτσι και γιατί ο άλλος έτσι, αποτελεί μυστήριον. Είναι το μυστήριον το κεκρυμμένον εις τα βάθη της καρδιάς, το οποίον, επαναλαμβάνω, μόνος ο Θεός βλέπει.

     Και ο Θεός, όπως βλέπομε, αποκαλύπτει αυτά τα κρυπτά, πρώτα της ασεβείας του Ισραήλ, του ισραηλιτικού λαού. Είναι κάτι που όταν δει κανείς πολλά σημεία στην Αγία Γραφή, τον πιάνει τρόμος. Θυμηθείτε -συγνώμη που κάνω αυτό το πρωθύστερο, όταν ο Αδάμ και η Εύα παρέβησαν την εντολήν του Θεού, ήτο παρών ο Θεός; Ήτο. Αοράτως παρών. Σε λίγο όμως -όχι ακριβώς σε λίγο, η παράβαση πρέπει να συνέβη κάπου το μεσημέρι. Γιατί; Γιατί το μεσημέρι; Είναι η ώρα που πεινάει ο άνθρωπος. Και δια να επιτύχει ο διάβολος καλύτερα το σχέδιό του, διάλεξε αυτήν την ώρα· που θα πεινούσαν οι πρωτόπλαστοι, για να τους πει να φάνε τον καρπόν που ο Θεός είπε: «Όχι».

     Πέρασαν μερικές ώρες. Κατά το δειλινόν, εκεί πια που ο ήλιος βασίλευε, έρχεται ο Θεός. Και μάλιστα αν θέλετε να ξέρετε, χαρά μου να το λέγω, ότι είναι το δεύτερον Πρόσωπον της Αγίας Τριάδος. Είναι ο Θεός Λόγος, που και εδημιούργησε και επισκέπτεται τον Αδάμ και την Εύα και ο μετέπειτα ενανθρωπήσας. «Αδάμ, πού είσαι;». Εκείνος κρύφτηκε. Και ο Κύριος ερωτά: «Μήπως έφαγες από τον καρπόν που σου είπα να μη φας;». Ο Κύριος εγνώριζε. Αλλά μπαίνοντας μέσα στον ανθρώπινο διάλογο, έπρεπε να διατηρηθούν, να υπάρξουν τα ανθρώπινα σχήματα. Γι'αυτό ερωτά. Όχι διότι είχε ανάγκη να ερωτήσει ο Θεός, για να μάθει. Αλλά για να αναπτύξει, πάντα σε ανθρώπινες διαστάσεις, αυτόν τον διάλογον. «Μήπως τούτο;».

    Ο Θεός γνωρίζει λοιπόν. Γνωρίζει τα πάντα. Ό,τι σκεφτόμαστε και ό,τι πράττομε. Εξάλλου και ο Κάιν τι έκανε; Νόμισε ότι δεν τον βλέπει ο Θεός, όταν εφόνευσε τον αδελφό του, τον Άβελ. Και του λέγει ο Θεός: «Κάιν, τι είναι αυτό που έκανες;». Αλλά κατοπινά και τον Ισραήλ ελέγχει ο Θεός. Διότι, θα σας φανεί παράξενο, ένας λαός είναι συγκροτημένος κατά τέτοιον τρόπον που να υπάρχουν εκείνοι που διοικούν και εκείνοι που διοικούνται. Εκείνο με το οποίο διοικούν είναι ο νόμος. Οι μεν είναι φύλακες του νόμου, οι διοικούντες, ο δε λαός είναι τηρητής του νόμου. Ο Θεός έτσι έκανε την κοινωνικήν δομήν. Έτσι το θέλει.

     Όμως, αγαπητοί μου, προσέξτε κάτι. Υπάρχουν εποχές που οι άρχοντες εκτρέπονται. Και βρίσκονται σε καταστάσεις ανεπίτρεπτες. Και οι ταλαίπωροι -είναι εποχές θρησκευτικής παρακμής- και οι ταλαίπωροι νομίζουν ότι ο Θεός δεν τους βλέπει. Αλλά και εις τον χώρον της πολιτείας, έξω, θα λέγαμε, από τους νόμους του Θεού, κάτι ανάλογο συμβαίνει. Κι όμως, το μάτι του Θεού που βλέπει τα πάντα, σε οποιονδήποτε χώρο κι αν κινείται ο άνθρωπος, τον βλέπει και τον κρίνει.

     Ακούστε, λοιπόν, ένα τμήμα, μία περικοπή από τον προφήτη Ιεζεκιήλ. Σας παραπέμπω να πάτε να το μελετήσετε αυτό το κομμάτι. Είναι στο 8^ον κεφάλαιον. Από εκεί εγώ σταχυολογώ μερικά σημεία και σας τα αποδίδω σε μετάφραση: «Και μου είπε: Σε μένα τον προφήτη, τον Ιεζεκιήλ, μου είπε ο Θεός. «Υιέ ανθρώπου, σκάψε». Και έσκαψα. Και να μία πόρτα. Κι ο Κύριος μου είπε: «Μπες μέσα και δες τις παρανομίες που αυτοί διαπράττουν εδώ». Και μπήκα. Και είδα, και να, τα ‘’μάταια’’ – «μάταια» λέγεται η ειδωλολατρία- και βδελυρά είδωλα, ζωγραφισμένα ολόγυρα σε όλες τις πλευρές -Ξέρετε δε, πού ήταν αυτή η αίθουσα; Κάτω από τον ναό του  Σολομώντος. Αλλά όραμα όμως-. Εβδομήντα άνδρες από τους πρεσβυτέρους του Ισραήλ, κι ο καθένας κρατούσε στο χέρι του θυμιατό, και θυμίαζε τα είδωλα και το θυμίαμα ανέβαινε προς τα πάνω. Και τότε μου είπε ο Κύριος: «Βλέπεις, υιέ ανθρώπου, τι κάνουν οι πρεσβύτεροι του ισραηλιτικού λαού, ο καθένας μέσα στον απόκρυφο κοιτώνα του; Γιατί είπαν: ‘’Ο Κύριος δεν μας βλέπει -Και συνεπώς μπορούμε να ειδωλολατρήσομε. Στα μάτια του λαού, θα βρεθούμε σε δοξολογίες, σε λειτουργίες, σε επίσημες παραστάσεις. Σπίτι μας; Μόνοι μας; Θα στραφούμε στην ειδωλολατρία μας’’. Και τούτο γιατί είπαν -λέγει ο Θεός-: ‘’Ο Κύριος δεν μας βλέπει’’». Είναι η κρυφή λατρεία του σατανά· που κρυφά, εκεί στην κρυφή λατρεία του σατανά, κρυφά εγκαταλείπεται ο Θεός. Τι νομίζετε ότι είναι, αγαπητοί μου, κάθε μασονική στοά; Τι νομίζετε, αγαπητοί μου, κάθε άντρον της μαγείας ότι είναι; Ο τόπος της λατρείας του σατανά. Και θα έλεγε ο Θεός: «Κοίταξε, κοιτάξτε, αυτοί κρυφά τι τελεσιουργούν, τι πράττουν, τι κάνουν».

     Ακόμη και εις αυτόν τον κρυπτόν χώρον της καρδιάς εργάζεται ο άνθρωπος την ποικίλη ανομία. Εκεί εργάζεται την πονηρά επιθυμία της σαρκός. Εκεί απεργάζεται όλα τα σχέδια και τις πλεκτάνες, για να δολιώσει τον συνάνθρωπό του. Εκεί απεργάζεται, εις τα κρυπτά της καρδίας του και τα σχέδια τα φονικά, της εξοντώσεως των άλλων ανθρώπων. Εκεί, λοιπόν, και οι λογισμοί οι πονηροί. Εκεί οι ανήθικοι, εκεί οι άδικοι λογισμοί. Εκεί και οι κρυπτές αποφάσεις του κακού.

       Αλλά, όμως, μέσα στην Ιστορία έχομε αρκετά παραδείγματα που βλέπομε τα κρυπτά του ανθρώπου να τα αποκαλύπτει ο Θεός. Τι να σας πω; Ο Χριστός έβλεπε, παρακαλώ, την καρδιά του Ιούδα; Βεβαίως. Πολύ πρώιμα έλεγε εις τους μαθητάς Του ότι «Κάποιος θα με παραδώσει». Ακόμη ακόμη από τον χορτασμό των πεντακισχιλίων. Από κει το είχε πει για πρώτη φορά ο Κύριος, όπως μας τα περιγράφει ο ευαγγελιστής Ιωάννης. Και όταν ο Ιούδας τον πρόδωσε, ο Χριστός είπε: «Εγώ δεν σας διάλεξα; Ήξερα ποιους διάλεξα». Κι όταν διάλεγε τον Ιούδα, έβλεπε την προδοσία. Τι λέγω; Ο Υιός του Θεού έβλεπε την προδοσία πριν καν γίνει ο κόσμος, το σύμπαν ολόκληρο. Διότι η Ιστορία, που είναι μέσα στον χρόνο, αλλά ο Θεός είναι έξω από τον χρόνο, τα βλέπει όλα. Πολύ παραπάνω, ο Θεός γνωρίζει, πριν εγώ γίνω, αν θα σωθώ ή δεν θα σωθώ. Όχι καθορίζοντας την πορεία της ζωής μου.

      Γιατί θα ‘λεγε κάποιος: «Τότε ο Ιούδας δικαιούται». Όπως μερικοί ανόητοι θέλησαν να δικαιώσουν τον Ιούδα. Όχι, αγαπητοί μου. Όπως ο αστρονόμος γνωρίζει πότε θα γίνει έκλειψις… Αν θέλετε πείτε σε έναν αστρονόμο και σήμερα μάλιστα με τα μέσα που έχομε, τα κομπιούτερς, μέσα σε 1000 χρόνια, σ’ αυτό το σημείο της γης που βρισκόμεθα, πόσες φορές θα γίνει έκλειψη ηλίου. Βάζει μπροστά το κομπιούτερ και πολύ γρήγορα σας λέει: «Τότε, τότε, τότε». Ερωτώ: «Αυτές οι εκλείψεις του ηλίου, μες στα χίλια χρόνια, θα γίνουν γιατί το είπε ο αστρονόμος; Ή γιατί ο ήλιος θα εξέλειπε, δηλαδή θα είχε την έκλειψιν και έτσι ο αστρονόμος βλέπει τι θα γίνει;». Αυτό είναι. Ο Θεός βλέπει… ο άνθρωπος ελευθέρως τι θα κάνει. Δεν καθορίζει ο Θεός τον άνθρωπο τι θα κάνει. Δεν είναι πιόνι. Ο άνθρωπος είναι ελεύθερος. Και συνεπώς τα κρυπτά της καρδίας του τού ανήκουν. Γι’ αυτό και τα αποκαλύπτει ο Θεός, γι'αυτό και τιμωρεί ο Θεός. Γι'αυτό ακριβώς έρχεται να πει ο απόστολος Παύλος: «Μὴ συγκοινωνεῖτε τοῖς ἔργοις τοῖς ἀκάρποις τοῦ σκότους(:Μη γίνετε συγκοινωνοί με τα έργα τα άκαρπα, τα έργα τα σκοτεινά). Τὰ γὰρ κρυφῆ γινόμενα ὑπ᾿ αὐτῶν αἰσχρόν ἐστι καὶ λέγειν(:Γιατί αυτά που γίνονται κρυφά απ΄αυτούς, είναι αισχρόν και να τα πεις, όχι να τα πράξεις, ακόμη και να τα πεις, να τα αναφέρεις, να τα περιγράψεις)».

      Λέγει ωραιότατα ο άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων ότι το κάθε κακό είναι γραμμένο και το βλέπει ο Θεός. Είναι γραμμένο πού; Στα πεπραγμένα του ανθρώπου. Να τι λέγει στην 15^η Κατήχησή του: «Ἀγωνιάσωμεν, ἀδελφοί, μὴ Θεὸς ἡμῶν καταγνῷ(:μήπως –λέγει- μας κατηγορήσει ο Θεός), ὃς ἐξετάσεως ἢ ἐλέγχων οὐ χρείαν ἔχει πρὸς κατάγνωσιν(:δεν έχει ανάγκη από ανάκριση και από πληροφορίες για να μας κατηγορήσει). Μὴ εἴπῃς ὅτι νυκτὸς ἐπόρνευσα ἢ ἐμάγευσα ἢ ἕτερόν τι ἔπραξα, καὶ ἄνθρωπος οὐ παρῆν ἐκεῖ(: Μην πεις: ‘’Νύχτα έκανα την πορνεία’’)». Είναι μάλιστα, κάτι ανάλογο με εκείνο που λέγει η «Σοφία Σολομώντος»: «Κλείστηκα στο σπίτι μου, έκλεισα το φως, έκλεισα τις πόρτες μου, σκοτάδι υπάρχει, δεν με βλέπει κανείς και επιτελώ στο κρεβάτι μου την μοιχεία». Εκεί αναφέρεται στην μοιχεία. Και λέγει στη συνέχεια η «Σοφία Σολομώντος»: «Ανόητε άνθρωπε! Ὀφθαλμοὶ Κυρίου, μυριοπλάσιοι ἡλίου». Τα μάτια του Κυρίου είναι μύριες φορές πιο λαμπερά από τον ήλιο. Και σε βλέπουν. Μην πεις: «Σκοτάδι και δεν βλέπει». «Καὶ ἄνθρωπος οὐ παρῆν ἐκεῖ», λέγει ο άγιος Κύριλλος. «Και ότι ο άνθρωπος δεν είναι παρών». «Ἀνάγραπτός σου ἐστὶν πᾶσα πλεονεξία, ἀνάγραπτός σου ἐστὶν πᾶσα πορνεία, ἀνάγραπτός σου πᾶσα ἐστὶν ἐπιορκία καὶ βλασφημία καὶ φαρμακεῖα καὶ κλοπὴ καὶ φόνος(:Όλα είναι γραμμένα. Και κάθε σου επιορκία -δηλαδή αθέτησις όρκου- και βλασφημία και μαγεία και κλοπή και φόνος. Όλα είναι γραμμένα. Τα βλέπει ο Θεός. Δεν θα ξεφύγεις)».

      Και μάλιστα, το σπουδαίον είναι ότι όλα αυτά γίνονται φανερά πολλές φορές από την παρούσα ζωή. Αλλά οπωσδήποτε κατά την ημέρα της Κρίσεως. Λέγει ο Κύριος στο κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον: «Οὐδὲν κρυπτὸν ὃ οὐ γνωσθήσεται».  «Κανένα κρυφό δεν υπάρχει που να μην γίνει γνωστό και φανερό». Και όπως γράφει ο Απόστολος στην Α΄ Κορινθίους: «Ὃς (:ο Οποίος Θεός) καὶ φωτίσει τὰ κρυπτὰ τοῦ σκότους καὶ φανερώσει τὰς βουλὰς τῶν καρδιῶν». «Θα ρίξει προβολέα και όλα τότε μες στην καρδιά θα γίνουν φανερά. Και όπως λέγει και η «Σοφία Σειράχ»: «Ἀποκαλύψει Κύριος τὰ κρυπτά σου καὶ ἐν μέσῳ συναγωγῆς καταβαλεῖ σε (:και μάλιστα ανάμεσα σε ανθρώπους θα σου φανερώσει τα κρυπτά). Ὅτι οὐ προσῆλθες φόβῳ Κυρίου(:Διότι δεν προσήλθες με τον φόβο του Θεού)  καὶ ἡ καρδία σου πλήρης δόλου (:και η καρδιά σου, γεμάτη από δόλο)».

        Λέγει δε και ένας ψαλμικός στίχος: «Εσύ τα έκανες κρυφά, αλλά Εγώ θα σε θεατρίσω!». Όσες φορές διαβάζω αυτόν τον Ψαλμό, αγαπητοί μου, με πιάνει φρίκη. Με πιάνει φρίκη. Δηλαδή, κάνω κάτι κρυφό, δεν με βλέπει κανένας. Θα το βγάλει στη φόρα ο Θεός... Και μόνο να φοβηθούμε και να ντραπούμε την Ιστορία, είναι αρκετό. Πολύ δε περισσότερο να φοβηθούμε την ημέρα της Κρίσεως. Είναι ο 49^ος Ψαλμός: «Σὺ δὲ ἐμίσησας παιδείαν καὶ ἐξέβαλες τοὺς λόγους μου εἰς τὰ ὀπίσω(: Συ εμίσησες – λέει- την παιδείαν, δηλαδή την θείαν παιδαγωγίαν. Και πήρες τα λόγια μου και τα ‘βαλες από πίσω σου. Δηλαδή, με περιφρόνησες). Εἰ ἐθεώρεις κλέπτην, συνέτρεχες αὐτῷ(:Αν έβλεπες κάποιον κλέφτη, πήγαινες κι εσύ μαζί του), καὶ μετὰ μοιχοῦ τὴν μερίδα σου ἐτίθεις(:και μαζί με τον μοιχό φίλο σου, την παρέα σου, κι εσύ πήγαινες στην ίδια πράξη). Τὸ στόμα σου ἐπλεόνασε κακίαν(:το στόμα σου γέμισε από κακία), καὶ ἡ γλῶσσά σου περιέπλεκε δολιότητας(:η γλώσσα σου –κοιτάξτε το ρήμα- περιέπλεκε. Είναι όλη αυτή η περιπλοκή και οι μηχανές και οι δολοπλοκίες που κάνουν οι άνθρωποι για να βλάψουν τον άλλον)». Λέει κι άλλα. Τα αποσιωπώ. «Ταῦτα ἐποίησας, καὶ ἐσίγησα(:Αυτά έκανες κι εγώ έκλεισα το στόμα μου -λέγει ο Θεός. Εσίγησα. Έως πότε όμως;). Ἐλέγξω σε καὶ παραστήσω κατὰ πρόσωπόν σου τὰς ἁμαρτίας σου(:αλλά θα σε ελέγξω και θα παρουσιάσω τις αμαρτίες σου κατά πρόσωπό σου. Δηλαδή θα σε θεατρίσω. Θα σε θεατρίσω για τις αμαρτίες τις οποίες έκανες)».

     Πότε, όμως, οι κρυφές αμαρτίες δεν θα ‘ρθουν εις την επιφάνειαν; Ακούστε. Μόνο όσες εξομολογηθούμε. Οι αμαρτίες οι εξομολογημένες μετά ειλικρινείας, ούτε εις τον παρόντα κόσμον, θα γίνουν φανερές, ούτε εις τον μέλλοντα αιώνα και κόσμο θα γίνουν φανερές. Γι'αυτό λέγει ο Ψαλμωδός: «Μακάριοι (:Ευτυχισμένοι) ὧν ἀφέθησαν αἱ ἀνομίαι καὶ ὧν ἐπεκαλύφθησαν αἱ ἁμαρτίαι». «Ευτυχισμένοι εκείνοι που αφέθηκαν οι αμαρτίες τους, οι ανομίες τους και καλύφτηκαν οι αμαρτίες τους». Μα, σας είπα: Υπάρχει τίποτα για τα μάτια του Θεού καλυμμένο; Δεν υπάρχει. Μόνο ένα υπάρχει καλυμμένο. Ό,τι συγχωρεθεί. Αυτό το διαλύει ο Θεός. Θα ήθελα να ρωτήσω: Μας συμφέρει να εξομολογούμεθα; Μας συμφέρει;

     Είναι, όμως, και τα κρυπτά της καρδίας τα αγαθά. Όχι μόνο τα κακά. Είναι, όπως λέγει ο Απόστολος Πέτρος: «ὁ κρυπτὸς τῆς καρδίας ἄνθρωπος ἐν τῷ ἀφθάρτῳ τοῦ πραέος καὶ ἡσυχίου πνεύματος, ὅ ἐστιν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ πολυτελές». «Ο άνθρωπος που κρύβει μέσα του τον θησαυρό της πίστεως και της πραότητος και της ειρήνης. Αυτός ο εσωτερικός κόσμος, αυτός ο κρυπτός κόσμος, είναι», λέγει, «ενώπιον των οφθαλμών του Θεού, το αληθινά πολυτελές». Και όπως λέγει ο Κύριος στο κατά Ματθαίον: «Καὶ ὁ πατήρ σου ὁ βλέπων ἐν τῷ κρυπτῷ ἀποδώσει σοι ἐν τῷ φανερῷ».  Βλέπει την νηστεία σου και ό,τι άλλο. Το βλέπει. Κρυφά, να επιτελείται και να τελεσιουργείται στην ψυχή σου. Θα το κάνει φανερό. Πώς θα το κάνει φανερό; Θα το κάνει φανερό με χαρίσματα. Θα σου δώσει χαρίσματα, τα οποία, πώς θα το κάνομε, δεν κρύβονται.

      Γι΄αυτό πάλι λέγει ο άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων: «Θάρσησον(:Πάρε θάρρος), ἔργασαι(:δούλεψε), μόνον ἀγώνισαι προθύμως(:πρόθυμα να αγωνιστείς). Οὐδὲν γὰρ ἀπόλλυται(:Γιατί τίποτα δεν χάνεται).Ἀνάγραπτός ἐστί σου πᾶσα προσευχὴ καὶ ψαλμῳδία(:Είναι γραμμένη και η κάθε σου προσευχή και κάθε σου ψαλμωδία), ἀνάγραπτός ἐστι πᾶσα ἐλεημοσύνη(:και κάθε σου ελεημοσύνη κι αυτή είναι γραμμένη), ἀνάγραπτός ἐστι πᾶσα νηστεία (:κι αυτή είναι γραμμένη, η νηστεία σου), ἀνάγραπτός ἐστι πᾶς ὁ διαφυλαχθεὶς γάμος καλῶς(:είναι γραμμένος και ο τίμιος ο γάμος, που φυλάχτηκε και δεν πήγες στη μοιχεία), ἀνάγραπτός ἐστιν ἐγκράτεια διὰ θεὸν τελεσθεῖσα (:γραμμένη είναι και η εγκράτεια που έγινε για την αγάπη του Θεού)».

      Αγαπητοί, σεβασμιώτατε και αγαπητοί μου αδελφοί, αναφέρει ο άγιος Κλήμης Ρώμης εις τα λεγόμενα «Λόγια του Χριστού», δεν έχω χρόνο να σας αναλύσω πιο πολύ, το πότε έρχεται η Βασιλεία του Θεού. Είναι από τα προφορικά λόγια που δεν γράφτηκαν στα ευαγγέλια· διασώθηκαν προφορικώς. Και ο Κύριος απήντησε: «Ὅταν ἔσται τὸ ἔξω ὡς τὸ ἔσω, τὴν ψυχήν, λέγει, τὸ ἔσω, τὸ δὲ ἔξω τὸ σῶμα, λέγει (: Όταν, λέει, το από μέσα είναι ίδιο με το έξω. Η ψυχή ίδια με το σώμα). Ὃν τρόπον οὖν σου τὸ σῶμα φαίνεται, οὕτως καὶ ἡ ψυχή σου δῆλος ἔστω ἐν τοῖς καλοῖς ἔργοις». Να μην έχεις κρυφά. Δηλαδή ο εσωτερικός σου κόσμος να είναι διαυγής, καθαρός. Να το πω με μια σύγχρονη έκφραση: Πρόσεξε, άνθρωπε, μη δημιουργήσεις υποσυνείδητο. Μόνο συνείδηση. Μην απωθείς στο υποσυνείδητο τα βρώμικα πρά γματα. Και τούτο γιατί ο Θεός, «είναι ο Θεός ο αιώνιος των κρυπτών γνώστης», όπως λέγει εκεί στο βιβλίο της Σωσάννας στον Δανιήλ. Και εν ημέρα κρίσεως, όλα θα αποκαλυφθούν. Κι όταν γνωρίζομε, έχομε επίγνωση της αποκαλύψεως των κρυπτών μας, θα φροντίσομε όχι να μην έχομε, για να μην αποκαλυφθούν, αλλά γιατί δεν πρέπει να έχομε. Γιατί το έσω πρέπει να είναι ίδιο με το έξω. Να είμεθα εκείνο που είπε ο Κύριος δια τον Ναθαναήλ: «Να, ένας άνθρωπος που δεν έχει δόλο».

500η ομιλία στην κατηγορία « Ὁμιλίαι Κυριακῶν ».

► Όλες οι ομιλίες της Κατηγορίας : " Ὁμιλίαι Κυριακῶν " εδώ ⬇️
https://arnion.gr/index.php/diafora-uemata/omiliai-kyriakvn
↕️
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/blog-post_25.html?m=1

🔸Λίστα ομιλιών της σειράς
«Ὁμιλίαι Κυριακῶν».🔻
https://drive.google.com/file/d/1EiDp29JkRk7OQUNh2N_NVeJL2TTZ-FsY/view?usp=drivesdk

🎥 Βιντεοσκοπημένες ομιλίες της σειράς
«Ὁμιλίαι Κυριακῶν».🔻
https://youtube.com/playlist?list=PLxBsMI6pr40ru7w20Jp2hDAJjA7k7mq_z

🔸📜 Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες της σειράς
«Ὁμιλίαι Κυριακῶν».🔻
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%94%B9%E1%BD%89%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%AF%CE%B1%CE%B9%20%CE%9A%CF%85%CF%81%CE%B9%CE%B1%CE%BA%E1%BF%B6%CE%BD.?m=1

🔸Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.

🔸Μεταφορά της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας σε ηλεκτρονικό κείμενο και επιμέλεια: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος.

💠Πλήρης απομαγνητοφωνημένες σειρές ομιλιών (Βιβλία).
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%92%A0%CE%A0%CE%BB%CE%AE%CF%81%CE%B7%CF%82%20%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%BC%CE%B1%CE%B3%CE%BD%CE%B7%CF%84%CE%BF%CF%86%CF%89%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B5%CF%82%20%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%AD%CF%82%20%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CF%8E%CE%BD%20%28%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%B1%29.?m=1

🔸Επεξηγηματικό βίντεο Ασπάλαθου.
https://youtu.be/8tNfAHRkTCk

__⬇️Playlist "Ασπάλαθου".⬇️__
https://aspalathos21.blogspot.com/2021/07/blog-post_83.html?m=0

Όλες οι ομιλίες ~4.487~ του μακαριστού πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/4487.html?m=0

📃Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες του πατρός Αθανασίου. ⬇️
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0

📜 Αποσπάσματα ομιλιών πατρός Αθανασίου ⬇️
https://athanasioslogos.blogspot.com/?m=0

__⬇️ Facebook ⬇️__
https://www.facebook.com/groups/1637818926362004/?ref=share

Κατάλογος ομιλιών πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://drive.google.com/file/d/1JmrxaObMVyTA4_pS5yuMaQdoBf8-LwBP/view?usp=drivesdk

†. Πρός Δόξαν τοῦ Ἁγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ.

Ἀποκάλυψη καί Ἐπιστήμη γιά τήν καταγωγή τοῦ ἀνθρώπου

†. Ξέρουμε ὅτι ὁ Θεὸς ἔπλασε τὸν Ἀδὰμ καὶ τὴν Εὔαν, μετὰ τοὺς ἔδιωξε ἀπὸ τὸν παράδεισον καὶ πῆγαν νὰ ζήσουν μόνοι τους. Καὶ ἡ Παλαιά Διαθήκη μᾶς λέγει, μετὰ τί ἔγινε, μέχρι τὴν Γέννησι τοῦ Χριστοῦ καὶ μέχρι τὸν θάνατό του· στὴν ἱστορία ὅμως μαθαίνουμε ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἔζησε στὴν ἀρχὴ πρωτόγονα, καὶ σιγά σιγὰ ἄρχισε νὰ ἀναπτύσσεται· δὲν μᾶς λέγει ὅμως ὅτι οἱ πρῶτοι ἄνθρωποι ήταν ὁ Ἀδὰμ καὶ ἡ Εὔα, καὶ δὲν συνεχίζεται ἡ ἱστορία ὅπως στὴν Παλαιὰ Διαθήκη. Πῶς γίνεται αὐτό; γιατί δὲν συνδέονται αὐτὰ τὰ δύο;

   Ἡ Ἁγία Γραφὴ ποὺ μᾶς λέγει ὅλα αὐτὰ εἶναι ἀποκάλυψις! Ἱστορία εἶναι ἡ ἔρευνα ποὺ κάνει μόνος του ὁ ἄνθρωπος! Μόνος ὅμως δὲν μπορεῖ νὰ βρεῖ ἐκεῖνο ποὺ πρέπει νὰ βρεῖ. Παράδειγμα - Ξέρετε τὴν ἱστορία τοῦ πατέρα σας καὶ τῆς μητέρας σας; - Σίγουρα κάτι ξέρετε, ὄχι ὅμως ὁλόκληρη. Τὴν ἱστορία τοῦ παπποῦ σας την ξέρετε; -Πολύ λιγότερα πράγματα. -Τοῦ προπάππου σας τὴν ἱστορία τὴν ξέρετε; -Φοβᾶμαι ὅτι δὲν ξέρετε οὔτε τὸ ὄνομά του! Τοῦ πρό- προπάππου σας; -Ποιός ξέρει ποιὸς νὰ ἦταν! Χάνουμε δηλαδὴ τὴν ἱστορία μας! Ἔτσι ὁ ἄνθρωπος, γιὰ νὰ μάθει τὴν ἱστορία του πρέπει νὰ ἐρευνήσει. Αὐτὸ λέγεται ἐπιστήμη, ἱστορία ψάχνουμε και βρίσκουμε!

   Ἡ Ἁγία Γραφὴ ὅμως εἶναι τὸ βιβλίο ἐκεῖνο ποὺ δὲν μᾶς λέγει νὰ ψάξουμε ἀλλὰ μᾶς ἀποκαλύπτει τί ἔγινε στὸ παρελθόν. Τὸ παρελθὸν δὲν τὸ γνωρίζει κανείς, μόνον ὁ Θεός, καὶ ὁ Θεὸς ἀποκαλύπτει τὸ παρελθὸν μέσῳ θεοπνεύστων ἀνθρώπων, ὅπως ὁ Μωυσῆς. Ὁ Μωυσῆς εἶναι προφήτης καὶ τοῦ παρελθόντος, καὶ τοῦ παρόντος καὶ τοῦ μέλλοντος. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ προφητεία δὲν εἶναι μόνον στὸ μέλλον καὶ εἶναι ἐξίσου δύσκολο να προφητεύσεις το παρόν, νὰ πεῖς τί γίνεται στὴν ἐποχή σου (ἱστορία στὸ παρὸν δὲν γράφεται ποτέ! Πως ξέρεις τὴν πραγματικότητα τὴν στιγμὴ ποὺ τὰ πράγματα ἐξελίσσονται καὶ ζεῖς μέσα στὰ πράγματα! Δὲν ξέρεις τὴν ἀντικειμενικὴ ἱστορία.) Ἄρα εἶναι δύσκολο να μιλήσεις γιὰ τὸ παρόν, πολὺ παραπάνω γιὰ τὸ παρελθόν! Ὁ Μωυσῆς ἔγραψε γιὰ τὸ παρελθόν, τὴν δημιουργία τοῦ κόσμου καὶ τὴν δημιουργία τοῦ ἀνθρώπου κατὰ ἀποκάλυψι Θεοῦ. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά.

   Γιὰ τὴν ἀπορία· Πῶς δὲν συνδέονται αὐτὰ τὰ δύο; -Εἶναι παρὰ πολὺ φυσικό! Τὸ ἕνα ξεκινᾶ ἀπὸ τὴν ἔρευνα τοῦ ἀνθρώπου, καὶ τὸ ἄλλο ἀπὸ τὴν ἀποκάλυψι τοῦ Θεοῦ.

86η ομιλία στην κατηγορία " Ἀπαντήσεις ἀποριῶν Κατηχητικοῦ". (Ἀνωτέρου Κατηχητικοῦ Σχολείου)

►Όλες οι ομιλίες της Κατηγορίας : " Ἀπαντήσεις ἀποριῶν Κατηχητικοῦ. (Ἀνωτέρου Κατηχητικοῦ Σχολείου) " εδώ ⬇️
https://arnion.gr/index.php/diafora-uemata/pantiseis-pori-n-katixitiko
↕️
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/321.html?m=1

Απομαγνητοφώνηση : Ἱερὰ Μονὴ Ξενοφῶντος.

🔸Λίστα ομιλιών της σειράς
«Ἀπαντήσεις ἀποριῶν Κατηχητικοῦ. (Ἀνωτέρου Κατηχητικοῦ Σχολείου)».🔻
https://drive.google.com/file/d/1bnD4KlS2bRvJrfYXaOewN02780y5Z9Sg/view?usp=drivesdk

🎥 Βιντεοσκοπημένες ομιλίες της σειράς «Ἀπαντήσεις ἀποριῶν Κατηχητικοῦ. (Ἀνωτέρου Κατηχητικοῦ Σχολείου)».🔻
https://youtube.com/playlist?list=PLxBsMI6pr40pM8I69EWsOE4l3gd0pOg7b

🔸📜 Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες της σειράς «Ἀπαντήσεις ἀποριῶν Κατηχητικοῦ. (Ἀνωτέρου Κατηχητικοῦ Σχολείου)».🔻
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%94%B9%E1%BC%88%CF%80%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%AE%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82%20%E1%BC%80%CF%80%CE%BF%CF%81%CE%B9%E1%BF%B6%CE%BD%20%CE%9A%CE%B1%CF%84%CE%B7%CF%87%CE%B7%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%BF%E1%BF%A6.%0A%28%E1%BC%88%CE%BD%CF%89%CF%84%CE%AD%CF%81%CE%BF%CF%85%20%CE%9A%CE%B1%CF%84%CE%B7%CF%87%CE%B7%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%BF%E1%BF%A6%20%CE%A3%CF%87%CE%BF%CE%BB%CE%B5%CE%AF%CE%BF%CF%85%29?m=1

💠Πλήρης απομαγνητοφωνημένες σειρές ομιλιών (Βιβλία).
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%92%A0%CE%A0%CE%BB%CE%AE%CF%81%CE%B7%CF%82%20%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%BC%CE%B1%CE%B3%CE%BD%CE%B7%CF%84%CE%BF%CF%86%CF%89%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B5%CF%82%20%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%AD%CF%82%20%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CF%8E%CE%BD%20%28%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%B1%29.?m=1

🔸Επεξηγηματικό βίντεο Ασπάλαθου.
https://youtu.be/8tNfAHRkTCk

__⬇️Playlist "Ασπάλαθου".⬇️__
https://aspalathos21.blogspot.com/2021/07/blog-post_83.html?m=0

Όλες οι ομιλίες ~4.487~ του μακαριστού πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/4487.html?m=0

📃Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες του πατρός Αθανασίου. ⬇️
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0

📜 Αποσπάσματα ομιλιών πατρός Αθανασίου ⬇️
https://athanasioslogos.blogspot.com/?m=0

__⬇️ Facebook ⬇️__
https://www.facebook.com/groups/1637818926362004/?ref=share

Κατάλογος ομιλιών πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://drive.google.com/file/d/1JmrxaObMVyTA4_pS5yuMaQdoBf8-LwBP/view?usp=drivesdk

†.Πρός Δόξαν τοῦ Ἁγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ.

Ὁ Θεός Νυμφαγωγός τῆς Εὔας – Ἐπιπτώσεις τῆς καταγωγῆς τῆς Εὔας ἐκ τοῦ Ἀδάμ.

†.Καἱ ᾠκοδόμησεν ὁ Θεὸς τὴν πλευράν, ἣν ἔλαβεν ἀπὸ τοῦ Ἀδάμ, εἰς γυναῖκα καὶ ἤγαγεν αὐτὴν πρὸς τὸν Ἀδάμ.» (Γέν. 2, 22).

   Λέγαμε την περασμένη φορά, παιδιά, ὅτι ὁ Θεός δημιούργησε τήν γυναίκα από την πλευρά τοῦ Ἀδάμ. Καί εἴπαμε πολλές θέσεις σχετικά μέ τό τί σημαίνει αὐτό καί τί πρακτικές επιπτώσεις ἔχει. Καί τελειώνει τό χωρίο λέγοντας ὅτι ὁ Θεός οἰκοδόμησε, δηλαδή ἔκτισε, ἔφτιαξε, κατασκεύασε αυτήν τήν πλευρά πού πῆρε ἀπό τόν Ἀδάμ «εἰς γυναῖκα». Ἔτσι λοιπόν ἡ γυναίκα, λέγαμε, εἶναι ὁμοούσιος μέ τόν ἄνδρα, εἶναι τῆς ἴδιας οὐσίας. 

   Θά ἤθελα νά μείνω στο τελευταῖο ἡμιστίχιο –γιατί τόν στίχο τόν εἴχαμε αναλύσει την περασμένη φορά– πού λέει: «καὶ ἤγαγεν αὐτὴν πρὸς τόν Ἀδάμ». Εἶναι μία πραγματικά χαριτωμένη πτυχή. Καί ὁδήγησε τήν γυναίκα ὁ Θεός στόν Ἀδάμ... «ἤγαγεν»! 

   Νά τό φανταστούμε, κάπως, πῶς νά τό πῶ; σάν νά πῆρε τήν γυναίκα ἀπό τό χέρι ὁ ἀόρατος Θεός καί τήν ὁδήγησε στον Αδάμ. Σάν νά πῆρε μέν τήν πλευρά του Ἀδάμ ὁ Θεός, νά πῆγε λίγο πιο πέρα, ἐκεῖ νά κατασκεύασε τη γυναίκα, καί τώρα νά τή φέρνει πίσω στον Αδάμ! Εἶναι πολύ χαριτωμένη αὐτή ἡ σκηνή· ἀλλά ἔχει καί πολλά σπουδαῖα στοιχεῖα. 

   Πάντως τό γεγονός εἶναι ὅτι ἡ δημιουργία τῆς γυναίκας συνετελέσθη, ἔγινε. Καί τώρα βλέπουμε τήν χειραγώγηση τῆς Εὔας πού κάνει ὁ Θεός πρός τόν Αδάμ. 

   Ἡ κίνηση αὐτή δείχνει ὅτι ὁ Θεός προσφέρει τήν γυναίκα σάν ἕνα δῶρο στή μοναξιά του Αδάμ. Ἀφοῦ πρῶτα ὁδήγησε ὁ Θεός μπροστά στον Αδάμ ὅλα τά ζῶα γιά νά ἀντιληφθεῖ ἀκριβῶς αὐτήν τή μοναξιά του, τώρα ὁ Θεός δημιουργεῖ τή γυναίκα καί τήν φέρνει ὁ ἴδιος μπροστά στόν Ἀδάμ. 

   Δέν ξέρω ἄν παρατηρήσατε ὅτι, ὅταν κάποτε πηγαίνετε οἰκογενειακά σ' ἕνα σπίτι, κρατώντας κάποιο δῶρο γι' αὐτό τό σπίτι, θά ἐπιθυμούσατε τό δῶρο αυτό νά τό κρατᾶτε ἐσεῖς γιά νά τό προσφέρετε, καί ὄχι κάποιο ἄλλο μέλος τῆς οἰκογενείας σας. Συνήθως ὅλοι θά ἤθελαν νά κρατοῦν τό δῶρο, ἴσως ἕνα γλυκό ἤ ἕνα ἀντικείμενο, γιά νά τό προσφέρουν οἱ ἴδιοι· φυσικά ἕνας θά τό κρατάει. Ἔχετε προσέξει ὅτι ἐπιθυμοῦμε ὅλοι μας, ὁ καθένας για λογαριασμό του, να πάρει τό δῶρο καί νά τό προσφέρει; 

   Ἐδῶ γιά μᾶς εἶναι μιά μικρή χαρά· ἡ χαρά ὅτι ἐκ μέρους τῆς οἰκογενείας μας δίνουμε τό δῶρο αὐτό. Λογαριάστε λοιπόν ὅτι κάπως ἔτσι θά αἰσθανόταν καί ὁ Θεός τή χαρά τῆς προσφορᾶς τοῦ δώρου του στον Ἀδάμ! Εἶναι πολύ χαριτωμένο. 

   Γιά νά μήν νομίσετε δέ ὅτι αὐτά προσπαθῶ νά τά αἰσθητοποιήσω γιά νά τά καταλάβετε, νά τά κατεβάσω δηλαδή στό ἐπίπεδο τῆς ἀνθρώπινής μας ψυχολογίας, θά ἐπικαλεσθῶ πάλι τήν Ἁγία Γραφή γι' αὐτό τό πράγμα. 

   Στίς Παροιμίες, ἕνα βιβλίο τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης –πού κατά τήν παράδοση ανήκει στον Σολομῶντα, δηλαδή τό ἔγραψε ἐκεῖνος τό βιβλίο αυτό– στό 8ο κεφάλαιο ἀναφέρεται ἐκεῖ ἡ ἐνυπόστατος Σοφία, πού εἶναι τό δεύτερο πρόσωπο τῆς Ἁγίας Τριάδος. Καί λέγεται ἐνυπόστατος γιατί εἶναι προσωπική Σοφία, εἶναι πρόσωπο δηλαδή, ἔχει ὑπόσταση· δέν εἶναι ἡ ἀφηρημένη ἔννοια τῆς σοφίας. 

   Ἐκεῖ λοιπόν ἀναφέρεται ὅτι ὅταν ὁ Θεός Πατήρ δημιουργοῦσε, ἦταν πλάι του ἡ Σοφία, πού καί αὐτή συνδημιουργοῦσε. (Βλ. Παρ. 8, 28 30: «ἡνίκα ήτοίμαζε τὸν οὐρανόν, συμπαρήμην αὐτῷ... ἤμην παρ' αὐτῷ ἁρμόζουσα»). Τό ἑβραϊκό κείμενο (Τό μασοριτικό κείμενο εἶναι μία συλλογή ἀπό ἑβραϊκά χειρόγραφα τῶν 39 ἀπό τά 49 βιβλία τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης σέ φωνηεντισμένη μορφή, ἔτσι ὅπως ἐμφανίζεται μετά τήν κριτική ὑποτίθεται ἐργασία τῶν Μασοριτῶν (7ος-11ος αι. μ.Χ.), δηλαδή τῶν Ἰουδαίων λογίων πού προσπάθησαν νά ἀνασυντάξουν τό ἀρχαῖο κείμενο συμπιλώντας ἄλλα χειρόγραφα. Τό ἀξιοσημείωτο εἶναι ὅτι τά χειρόγραφα του Κουμράν συμφωνοῦν πλήρως μέ τό κείμενο τῶν Ο΄ (3ος αι. π.Χ.) καί ὄχι μέ τό μασοριτικό τῶν Ἑβραίων. Παρά ταῦτα, σέ κάποια εδάφια, τό μασοριτικό κείμενο είναι περισσότερο ακριβές από τήν ἑλληνική μετάφραση τῶν Ο'). –ὄχι ἡ μετάφραση τῶν Ἑβδομήκοντα, αλλά αὐτή ἀπό τό ἑβραϊκό– διασώζει τήν ἑξῆς φράση: Κι ἐγώ, λέει ἡ Σοφία, εὐφραινόμουν να βρίσκομαι ανάμεσα στούς ἀνθρώπους, δηλαδή ἡ χαρά μου ήταν να βρίσκομαι ανάμεσα στους ἀνθρώπους! (Πρβλ. Παρ. 8, 31: «καὶ ἐνευφραίνετο ἐν υἱοῖς ἀνθρώπων»).

   Αὐτήν τή χαρά τοῦ Θεοῦ Λόγου τή βρίσκουμε και στο βιβλίο Άσμα Ασμάτων, πού πίσω ἀπό ἐκεῖνο τό εἰδύλλιο κρύβεται ἡ ἐπιθυμία τοῦ Θεοῦ Λόγου νά ἔρθει πρός τήν Ἐκκλησία, στούς ἀνθρώπους. 

   Καί πράγματι, θα λέγαμε ὅτι ἦταν ἕνα εἶδος ἀνυπομονησίας –ἄν ἐπιτρέπεται ἀνθρώπινα νά τό ποῦμε– τό πότε θά ἔρθει ἡ ὥρα τῆς ἐνανθρωπήσεως. Διότι τό σχέδιο τοῦ Θεοῦ ἦταν ἡ ἐνανθρώπησή Του, ἀνεξάρτητα ἀπό τήν πτώση τῶν πρωτοπλάστων (Στή Θεολογία ἐμπροϋπόθετη σάρκωση σημαίνει πώς ὁ Λόγος ἔγινε ἄνθρωπος γιά νά σώσει τόν ἄνθρωπο ἀπό τή φθορά καί τόν θάνατο· προϋπόθεση τῆς θείας ἐνανθρωπήσεως ἦταν ἡ ὕπαρξη τῆς ἁμαρτίας. Αντίθετα, ἡ ἀπροϋπόθετη σάρκωση σημαίνει πώς  ὁ Λόγος θά ἐσαρκοῦτο ἄσχετα ἀπό τήν πτώση τῶν πρωτοπλάστων· εἴτε δηλαδή ἁμάρταναν οἱ ἄνθρωποι εἴτε ὄχι, ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ θά γινόταν ἄνθρωπος. Σε πολλά χωρία τῆς Ἁγίας Γραφῆς, ὅπως καί στη διδασκαλία πολλῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας μας (Εἰρηναῖος Λιῶνος, Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής, Ἰσαάκ ο Σύρος, Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, Νικόλαος Καβάσιλας, κ.ἄ.), βρίσκουμε τήν ὀρθόδοξη θέση τῆς Ἐκκλησίας μας, ἡ ὁποία συμπυκνώνεται στη φράση: «ἄνθρωπος γίνεται Θεός, ἵνα Θεὸν τὸν Ἀδὰμ ἀπεργάσηται» (δοξαστικό τῶν Αἴνων τοῦ Εὐαγγελισμοῦ τῆς Θεοτόκου). Βλ. Θεοδωρήτου Κύρου, Ἐρωτήσεις εἰς τὴν Γένεσιν, Κ', PG 80, 105D και μεγ. Αθανασίου, Λόγος περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Λόγου, PG25, 96: «αὐτὸς γὰρ ἐνηνθρώπησε, ἵνα ἡμεῖς θεοποιηθῶμεν»). Ἄρα αὐτή ἡ προσφορά τοῦ Θεοῦ (πάντα εἶναι ὁ Θεός Λόγος ὅσον ἀφορᾶ στη δημιουργία) (Βλ. π. Αθανασίου Μυτιληναίου, Ἡ Γένεσις, Τόμος Β΄, Μάθημα 13ο, ἐκδ. Ι. Μ. Κομνηνείου, Στόμιον Λαρίσης, 2018, σ. 21 κ.ε.) ή προσφορά τοῦ Θεοῦ Λόγου πρός τόν Ἀδάμ, φέρνοντάς του ὡς δῶρο τήν γυναίκα, ἦταν κάτι πού ἔδινε ανέκφραστη χαρά στόν Θεό. Διότι ἡ χαρά εἶναι κτῆμα τοῦ Θεοῦ φυσικά. Από τόν Θεό πηγάζει ἡ χαρά. Γι' αὐτό ὁ Χριστός ἔλεγε: Τήν χαρά τή δική μου σᾶς δίνω. (Βλ. Ἰωάν. 15, 11: «Ταῦτα λελάληκα ὑμῖν ἵνα ἡ χαρὰ ἡ ἐμὴ ἐν ὑμῖν μείνῃ καὶ ἡ χαρὰ ὑμῶν πληρωθῇ». Πρβλ. Ἰωάν. 14, 27) Ὄχι καθώς δίνει ὁ κόσμος τήν χαρά, ἀλλά τήν δική μου χαρά σᾶς δίνω. Σκεφθεῖτε λοιπόν ἐδῶ τώρα τή χαρά τοῦ Θεοῦ καθώς πρόσφερε τήν γυναίκα ὡς δῶρο στόν Ἀδάμ! 

   Τό ὅτι πραγματικά τήν ἔδωσε ὡς δῶρο, θά τό πεῖ λίγο αργότερα κι ὁ Ἀδάμ. Ὅταν οἱ δυό τους θά ἔχουν ἁμαρτήσει, γιά νά δικαιολογηθεῖ ὁ Ἀδάμ ἀπέναντι στόν Θεό, πού τόν ρώτησε γιατί παρέβη τήν ἐντολή Του, ξέρετε τί ἀπάντησε ὁ Ἀδάμ; «ἡ γυνή, ἣν ἔδωκας μετ᾿ ἐμοῦ, αὕτη μοι ἔδωκεν ἀπὸ τοῦ ξύλου, καὶ ἔφαγον» (Γέν. 3, 12)! Ἡ γυναίκα πού μοῦ ἔδωσες νά εἶναι μαζί μου! Ὥστε λοιπόν Ἐσύ μου τήν ἔδωσες νά εἶναι μαζί μου!... Γι' αὐτό σᾶς εἶπα ὅτι ὁ Ἀδάμ ἐδῶ βλέπει τήν Εὔα ὡς δῶρο τοῦ Θεοῦ. 

   Αλλά, μιά πού τό εἴπαμε αὐτό –θά τό ξαναπούμε ὅμως ὅταν θά φθάσουμε στο οἰκεῖο σημεῖο– κοιτάξτε τώρα μέ τί μοιάζει ἡ περίπτωση· εἶναι σάν νά πᾶμε σέ κάποιους ἀνθρώπους γλυκά, καί νά τούς πιάσει εὐκοιλιότητα, καί μετά νά μᾶς πάρουν τηλέφωνο καί νά μᾶς ποῦν: Ξέρετε, τά γλυκά πού μᾶς φέρατε μᾶς πείραξαν!... 

   Πόσο ἄσχημο πράγμα αὐτό... πόσο άσχημο! Γιατί τό λές; Γιατί τό λέτε αυτό;... Καί εἶσαι σίγουρος ὅτι τά γλυκά τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν σᾶς πείραξαν; Μπορείκάτι ἄλλο νά σᾶς πείραξε.

   Ὄχι, ὄχι! τά γλυκά που μᾶς φέρατε... τα δικά σας γλυκά, αὐτά μᾶς πείραξαν!...

   Εἶναι εὐγενές; εἶναι πρέπον;

   Βέβαια, ἐδῶ στόν Ἀδάμ εἶναι κάτι βαρύτερο. Κοιτάξτε τί εἶπε: Ἡ γυναίκα πού μοῦ ἔδωσες, αὐτή μέ ἐξ.απάτησε. Δέν φταίω ἐγώ. Ἔμμεσα σάν νά Τοῦ ἔλεγε: Ἐσύ, ὁ Θεός, φταῖς γιά τό δῶρο πού μοῦ ἔκανες!... Βαρύ πράγμα! πολύ βαρύ!

   Ὡστόσο, ἐκεῖνο πού ἔχει πολλή σημασία εἶναι ὅτι ἐδῶ ὁ Θεός φέρεται ὡς ὁ κυρίως νυμφαγωγός γιά τόν ἄνδρα.

   Τί εἶναι ὁ νυμφαγωγός; Εἶναι ὁ κουμπάρος, δηλαδή ἐκεῖνος πού ὁδηγεῖ τή νύφη πρός τόν γαμπρό. Ὁ ρόλος ἐξάλλου τοῦ κουμπάρου αὐτός εἶναι στήν πραγματικότητα· νά φροντίσει γιά τή σύζευξη δύο ἀνθρώπων. Ἀλλά καί ὅ,τι κι ἂν συμβεῖ μέσα στον γάμο τους, αὐτός θά φροντίσει να τούς συμβουλεύσει, ὥστε νά μή διαλυθεῖ ἡ οἰκογένεια.

   Μέ τήν εὐκαιρία μάλιστα σᾶς λέω, μιά πού ἔγινε κουβέντα, ποτέ μήν ἀναλάβετε να παντρέψετε ἀνθρώπους ὅταν εἴσαστε σε μικρή ηλικία, γιατί δέν θά εἶσαστε σέ θέση νά τούς βοηθήσετε. Καί ποτέ νά μήν ἀναλάβετε να παντρέψετε ανθρώπους στή ζωή σας, ὅταν ξέρετε ὅτι ἡ ζωή τους εἶναι ἄτακτη. Θα διαλέξετε να παντρέψετε ἀνθρώπους πού ξέρετε ὅτι, ἄν ὑποτεθεῖ ὅτι θά συνέβαινε κάτι καί θά τούς λέγατε μία κουβέντα  γιά νά ἀποκατασταθεῖ ἡ εἰρήνη καί ἡ ἀγάπη ἀνάμεσά τους, θά σᾶς ἀκούσουν. Ἀλλιῶς μήν ἀναλάβετε. Εἶναι πολύ λεπτό τό σημεῖο αὐτό.

   Θά μοῦ πεῖτε: Μά ἐμεῖς μέχρι τώρα δέν ξέραμε ὅτι πρέπει να παίξει τέτοιον ρόλο ὁ κουμπάρος. Ἁπλῶς λέγαμε ὅτι εἶναι ἕνα πρόσωπο που παραστέκεται ἐκεῖ σαν κολώνα πλάι στούς νεονύμφους, καί τίποτε ἄλλο. Καί μετά αὐτός ὁ κουμπάρος δέν ἔχει παρά νά βαφτίσει καί τά παιδιά καί νά κουβαλάει δῶρα.

   Δέν εἶναι αὐτός ὁ ρόλος τοῦ κουμπάρου· εἶναι βαθύτερος, εἶναι οὐσιαστικότερος. Τά λέω αυτά γιατί κάποτε πρέπει νά ξαναγυρίσουμε στήν οὐσία τῶν πραγμάτων καί νά ξεφύγουμε ἀπ' αὐτούς τούς τύπους, πού ἔχουν μείνει πιά σκέτοι και μόνοι τους ἄνευ περιεχομένου.

   Αλλά ἐδῶ τώρα νυμφαγωγός εἶναι ὁ Θεός. Δηλαδή αὐτός ὁδηγεῖ τή γυναίκα στόν Ἀδάμ, καί συνεπῶς εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος τρόπον τινά θα παντρέψει τόν Ἀδάμ.

   Τοῦτο, ὅτι ὁ Θεός εἶναι ὁ νυμφαγωγός, φαίνεται πολύ ὡραῖα ἀπό μία θαυμάσια προσευχή, απλή, σύντομη, αλλά πολύ χαρακτηριστική, του Ελιέζερ, πού ἦταν ὑπηρέτης τοῦ Ἀβραάμ. 

   Ὁ κύριός του, ὁ Ἀβραάμ, ὅταν τόν ἔστειλε στην Μεσοποταμία νά βρεῖ νύφη γιά τόν γιό του, τοῦ εἶπε: Κοίταξε θά πᾶς στήν ἰδιαίτερη πατρίδα μου· ἀπό ἐκεῖ θά βρεῖς νύφη. Πρόσεξε καλά!... Μάλιστα τόν ὅρκισε, διότι εἶχε τούς λόγους του ὁ Ἀβραάμ, τούς ὁποίους δεν θά ἀναφέρω τώρα. Ὁ Ἐλιέζερ λοιπόν εἶχε ἐπωμισθεῖ μεγάλη αποστολή γιά το θέμα αυτό, γιατί ἔπρεπε νά μήν προσκρούσει στο θέλημα τοῦ Θεοῦ, πού ἔβγαλε τόν Αβραάμ ἀπό τήν παλιά του πατρίδα καί τόν ἔφερε στή γῆ Χαναάν.

   Τώρα ὁ Ἐλιέζερ ποῦ νά βρεῖ νύμφη ἐκεῖ!... Τί ἔκανε τότε; Ἔκανε προσευχή, παιδιά. Διότι, ζώντας κοντά στόν Αβραάμ, εἶχε ζήσει τοῦτο τό γεγονός· ὅτι στήν οὐσία ὁ νυμφαγωγός εἶναι ὁ Θεός· δέν θά ἦταν ὅ ἴδιος. Ὁ Ἐλιέζερ θά ἦταν ὁ ἄνθρωπος πού ἁπλῶς θά βοηθοῦσε τά πράγματα πίσω ὅμως ἀπό τόν Ἐλιέζερ θά ἦταν ὁ Θεός.

   Καί ἀκοῦστε τήν προσευχή του: «Κύριε, ὁ Θεὸς τοῦ κυρίου μου Αβραάμ, εὐόδωσον ἐναντίον ἐμοῦ σήμερον καὶ ποίησον ἔλεος μετὰ τοῦ κυρίου μου Αβραάμ» (Γέν. 24, 12-14). Δηλαδή: Κύριε, ἐσύ πού εἶσαι ὁ Θεός τοῦ κυρίου μου Αβραάμ, κάνε νά πᾶνε βολικά τά πράγματα γιά μένα σήμερα, νά εὐοδωθοῦν, ὥστε νά κάνεις ἔλεος στον κύριό μου Αβραάμ, δηλαδή νά τόν βοηθήσεις να βρεθεῖ μιά νύφη.

   Κι ἐκεῖ, λέει ὁ Ἐλιέζερ: Θά βάλω κάποια σημάδια. Καί ἄν ἔτσι ἔρθουν τά πράγματα, τότε θα καταλάβω ὅτι μοῦ δείχνεις ἐσύ, Κύριε, ποιά εἶναι ἡ νύφη πού πρέπει να πάρει σάν σύζυγό του ὁ γιός τοῦ κυρίου μου ὁ Ἰσαάκ.

   Καί δέν πρόλαβε να τελειώσει τήν προσευχή του, καί ἡ νύφη εἶχε ἔλθει· ἦταν ἡ περίφημη Ρεβέκκα. 

   Τήν ἱστορία αυτή, πού εἶναι γραμμένη στα 24ο καί 25ο κεφάλαια τῆς Γενέσεως, θά σᾶς συμβούλευα νά τήν διαβάσετε μέ κάποια πιό ἰδιαίτερη προσοχή.

   Θαυμάζει κανείς αυτήν τη θαυμάσια κοπέλα... τήν παρθένο, ὅπως λέει τό κείμενο, ἡ ὁποία συγκατατέθηκε να πάει μέ τόν Ἐλιέζερ καί νά γίνει γυναίκα τοῦ Ἰσαάκ, γιατί απλούστατα ὁ Θεός φώτισε καί ἐκείνη να συμπεριφερθεῖ ἄριστα, ὥστε νά γίνει σύζυγος τοῦ πατριάρχου Ἰσαάκ! Ἔτσι, ἀπό τόν Ἀβραάμ, τόν Ἰσαάκ καί τόν Ἰακώβ θά προερχόταν ὁλόκληρος πραγματικά λαός, ὁ εὐλογημένος λαός τοῦ Ἰσραήλ.

   Βλέπετε λοιπόν ὅτι ἦταν θέμα θερμῆς προσευχῆς; Πίστευε ὁ Ἐλιέζερ ὅτι πίσω ἀπ' ὅλη αὐτή τήν ὑπόθεση τῆς ἀναζητήσεως νύμφης ἦταν ὁ Θεός, ὅτι Ἐκεῖνος πραγματικά θά φρόντιζε γιά τήν ὑπόθεση αὐτή. Αὐτό εἶναι στηριγμένο στό ὅτι ὁ Θεός ἤγαγε τήν Εὔα πρός τόν Ἀδάμ.

  Γι' αὐτό, παιδιά, νά τό ξέρετε, ἄν θέλετε νά βγάζουμε κι ἕνα πρακτικό συμπέρασμα- ὅτι γιά τό μεγάλο θέμα τοῦ γάμου –καί εἶναι πολύ μεγάλο θέμα, διότι μπορεῖ νά σταθεῖ πραγματικά λιμάνι ἤ ναυάγιο ὁ γάμος- θά πρέπει νά ἐρωτᾶται ὁ Θεός. Καί ὁ Θεός έρωτᾶται διά τῆς προσευχῆς, τῆς ἐπίμονης προσευχῆς, καί διά στόματος τοῦ πνευματικοῦ ἤ ἄλλων πνευματικῶν ἀνθρώπων.

   Γι' αὐτόν τόν λόγο, ὁ ἅγιος Ἰγνάτιος, ἐπίσκοπος Ἀντιοχείας, στήν ἐπιστολή του πρός τόν ἅγιο Πολύκαρπο, ἐπίσκοπο Σμύρνης, λέει τά ἑξῆς: «Πρέπει δὲ τοῖς εἰς γάμον ἐρχομένοις μετὰ γνώμης τοῦ ἐπισκόπου τὴν ἕνωσιν ποιεῖσθαι, ἵνα ὁ γάμος ᾖ κατὰ Κύριον καὶ μὴ κατ' ἐπιθυμίαν. Πάντα εἰς τιμὴν Θεοῦ γινέσθω.» (Πρὸς Πολύκαρπον, V2, ΒΕΠΕΣ τ. 2, σ. 318). Πρέπει, λέει, σ᾽ ἐκείνους πού πρόκειται να παντρευτοῦν νά γίνεται ο γάμος τους κατόπιν γνώμης τοῦ ἐπισκόπου. 

   Τί θά πεῖ «μετὰ γνώμης τοῦ ἐπισκόπου»; Νά ἐγκρίνει δηλαδή τόν γάμο ἡ Ἐκκλησία, νά τόν ἐγκρίνει ὁ ἐπίσκοπος. Νά τόν ἐγκρίνει ὁ πρεσβύτερος ἤ ὁ πνευματικός, γιατί φυσικά ἕνας ἄνθρωπος, ὁ ἐπίσκοπος, δέν μπορεῖ νά τά προλάβει ὅλα. Σήμερα μία ολόκληρη πόλη εἶναι –ὑποτίθεται– χριστιανική· τότε βεβαίως ἦταν μόνο λίγοι ἄνθρωποι Χριστιανοί. Ἔτσι, ὑπάρχουν οἱ πρεσβύτεροι, πού βοηθοῦν τόν ἐπίσκοπο στο θέμα αὐτό. Θά ἔπρεπε νά ληφθεῖ ἡ γνώμη τῆς Ἐκκλησίας. Συμφωνεῖ ἡ Ἐκκλησία γι' αὐτόν τόν γάμο;

   Δηλαδή, ἕνα παλληκάρι θέλει να παντρευτεῖ μιά νέα κοπέλα. Καλό θά ἦταν νά πεῖ: Σκέφτομαι γι' αὐτήν τήν κοπέλα. Τί γνώμη ἔχετε; πῶς τή βλέπετε; Εγώ τή θέλω· ἐσεῖς πῶς τή βλέπετε; Καί ἡ κοπέλα τό ἴδιο· θά πάει να ρωτήσει τόν πνευματικό. Ὥστε αὐτός ὁ γάμος, λέει ὁ ἅγιος Ἰγνάτιος, νά εἶναι κατά Κύριον, σύμφωνα μέ τόν Θεό, καί νά μήν εἶναι κατ' ἐπιθυμίαν. 

   Ἄν τώρα πεῖ κάποια από σᾶς Μπά, ἀστεῖο πράγμα... Εγώ θα πάρω ἐκεῖνον πού θέλω εγώ, αυτό εἶναι κατ' ἐπιθυμίαν. Βεβαίως θα πάρεις ἐκεῖνον πού θέλεις· δέν θά σοῦ δώσουμε ἐκεῖνον πού θέλουμε ἐμεῖς! θά βρεθεῖ κάποιος ἄνθρωπος· ἀλλά νά ἐρωτηθεῖ καί ἡ Ἐκκλησία ἄν αὐτός ὁ γάμος εἶναι σωστός. Δηλαδή δέν θά βροῦμε ἐμεῖς, οἱ ἱερεῖς, τή νύφη καί τόν γαμπρό... ἀλλά ἐμεῖς θά ποῦμε τό σύμφωνοι! Δέν ξέρω ἄν μέ καταλάβατε. Δηλαδή εἶναι ἕνα εἶδος ἐγκρίσεως· συμφωνοῦμε. 

   Ξαναλέω, δέν εἴμαστε ἐμεῖς ἐπιφορτισμένοι να βρίσκουμε ἐμεῖς τίς νύφες καί τούς γαμπρούς ὄχι! –τό εἴδατε αὐτό τό πράγμα να το κάνουμε;- αλλά πρέπει ὅμως νά ποῦμε; Ναί, σου ταιριάζει, παιδί μου, αὐτός ὁ νέος, αὐτή ἡ νέα. Σου ταιριάζει. Αἰσθάνομαι ὅτι θά πᾶτε καλά. 

   Ὅταν, ἐπί παραδείγματι, δημιουργοῦνται κάποιες σχέσεις πού εἶναι τελείως αταίριαστες, κι ὕστερα ἀπό λίγο παίρνουν διαζύγιο οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, ποιός φταίει; Καί γιατί ὑπάρχει το διαζύγιο, ἐνῶ στο βάθος ὁ γάμος εἶναι ἀδιάλυτος, ὅπως θά δοῦμε τήν ἐρχόμενη φορά. Διότι, ἁπλούστατα, οἱ ἄνθρωποι κινοῦνται μέ κριτήριο τήν ἐπιθυμία καί ὄχι μέ τό τί θέλει ὁ Θεός. Καί βέβαια δέν εἶναι μόνο τό θέμα τοῦ γάμου· γιά ὁποιοδήποτε θέμα ἐξετάζουμε τί θέλει ὁ Θεός. Αλλά επειδή ὁ γάμος εἶναι πολύ μεγάλο θέμα, εἶναι ἕνας σταθμός στή ζωή τοῦ ἀνθρώπου, γι' αὐτό ὅλως καί κατ' ἐξοχήν πρέπει νά ἐρωτᾶται ἡ Ἐκκλησία. 

   «Καὶ εἶπεν Αδάμ τοῦτο νῦν ὀστοῦν ἐκ τῶν ὀστέων μου καὶ σὰρξ ἐκ τῆς σαρκός μου· αὕτη κληθήσεται γυνή, ὅτι ἐκ τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς ἐλήφθη αὕτη.» (Γέν. 2, 23) Καί εἶ πε ὁ Ἀδάμ· τοῦτο τώρα εἶναι ὀστό από τά ὀστά μου καί σάρκα ἀπό τή σάρκα μου· αυτή θά ὀνομασθεῖ γυναίκα, γιατί πάρθηκε ἀπό τόν ἄνδρα της.

   Τά λόγια αὐτά τοῦ Ἀδάμ, ὅταν εἶδε τόν Θεό νά τοῦ φέρνει τήν Εὔα, ἦταν μία απάντηση πού ἔλεγε πολλά.

   Μέ αὐτό τό «νῦν» πού εἶπε ἐδῶ ὁ Ἀδάμ, θέλει νά διακρίνει τόν τρόπο πού ἔγινε ἡ Εὔα ἀπό τίς μετέπειτα γεννήσεις. Διότι ἡ Εὔα πάρθηκε ἀπό τήν πλευρά του Αδάμ· παρακάτω ὅμως ὅλες οἱ ἄλλες γυναῖκες πού θά γίνονταν δέν θά λαμβάνονταν βεβαίως ἀπό τήν πλευρά τοῦ ἄνδρα, ἀλλά θά ἦταν ἄλλος ὁ τρόπος δημιουργίας πιά. Ἐδῶ λοιπόν ἔχουμε μιά ξεχωριστή δημιουργία· για αὐτό ὁ Ἀδάμ λέει «νῦν», τώρα, αὐτήν τή στιγμή, αυτό τό νέο ὄν εἶναι ἀπό μένα. Αλλά ἐφεξῆς δέν θά εἶναι ἔτσι· θά εἶναι διαφορετικά. 

   Ακόμη βλέπουμε ὅτι δίνει ὄνομα, καί τό ὄνομα εἶναι γυνή. 

   Θά μοῦ πεῖτε: Καί τό ὄνομα Εὔα; 

   Λοιπόν· ἄν ψάξετε, δέν θά βρεῖτε πουθενά ἀλλοῦ τό ὄνομα Εὔα, παρά μόνο για πρώτη φορά στο 4ο κεφάλαιο, στον στίχο 1, καί στό ἴδιο κεφάλαιο, στίχο 25. Δυό φορές μόνο αναφέρεται ὡς Εὔα στό βιβλίο τῆς Γενέσεως. Καί ἄλλη μία φορά στο βιβλίο Τωβίτ, στο 8ο κεφάλαιο, ὅπου θά δοῦμε μία θαυμάσια προσευχή πού κάνει ὁ Τωβίας τήν πρώτη βραδυά του γάμου, ἔχοντας πλάι του τήν Σάρρα, τη σύζυγό του. Θά τό δοῦμε ὅμως αὐτό τήν ἐρχόμενη φορά. Ἔτσι, μόνο τρεῖς φορές ἀναφέρεται ἡ ὀνομασία Εὔα. 

   Αλλά πληροφορούμαστε –καί θά τό δοῦμε αὐτό πιό ἰδιαίτερα- ὅτι ὅταν ξέπεσαν οἱ πρωτόπλαστοι, τότε ὁ Ἀδάμ ὀνόμασε τήν γυναίκα Ζωή (Βλ. Γέν. 3, 20: «καὶ ἐκάλεσεν Ἀδὰμ τὸ ὄνομα τῆς γυναικὸς αὐτοῦ Ζωή, ὅτι αὕτη μήτηρ πάντων τῶν ζώντων». Φλαβίου Ἰωσήπου, Ἰουδαϊκή Αρχαιολογία, 1, 36,3: «ἔσσα δὲ καθ᾽ Ἑβραίων διάλεκτον καλεῖται γυνή, τὸ δ' ἐκείνης ὄνομα τῆς γυναικὸς Εὔα ἦν σημαίνει δὲ τοῦτο πάντων μητέρα».), γιατί από αυτήν θα προερχόταν μετά, διά τῶν γεννήσεων, ἡ ζωή τῶν ἀνθρώπων. Συνεπῶς Εὔα σημαίνει ζωή. Γι' αὐτόν τόν λόγο δέν ἀναφέρεται ἡ λέξη Εὔα· ἀναφέρεται ἡ ὀνομασία Ζωή. 

   Τό ὄνομα λοιπόν πού τῆς ἔδωσε αρχικά ἦταν γυνή. Στά ἑλληνικά ἔτσι θά τό ἀποδίδαμε· στα ἑβραϊκά ὅμως ὑπάρχει ἡ λέξη ἰσά, πού εἶναι τό θηλυκό τῆς λέξεως ἴσ, ἄνδρας. Αν πάρουμε τό ἑβραϊκό κείμενο στην μετάφραση τοῦ Συμμάχου καί ὄχι τή μετάφραση τῶν Ἑβδομήκοντα, θά τό γράφαμε: ἀνδρίς ἡ ἀνδρίς, τριτόκλιτο, τῆς ἀνδρίδος. Ὥστε λοιπόν εἶναι ὁ ἀνήρ καί ἡ ἀνδρίς. Τό γεγονός ὅτι καί ἡ λέξη ἀνδρίς, πού ἀναφέρεται στη γυναίκα, παράγεται ἀπό τή λέξη ἀνήρ, δείχνει τό ὁμοούσιο τῆς ἀνθρώπινης φύσεως. (Ἡ λέξη Ἀδάμ, στά ἑβραϊκά (adam), εἶναι ἕνας οὐδέτερος ὅρος πού σημαίνει ἄνθρωπος, καί ὄχι συγκεκριμένα ἄνδρας. Στό ἑβραϊκό κείμενο ὅλες οἱ ἀναφορές στον Αδάμ εἶναι οὐδέτερες, μέχρι ὁ Θεός νά πάρει ἀπό τή σάρκα τοῦ Ἀδάμ καί νά κάνει τή γυναίκα, στα ἑβραϊκά πως ishah. Μόνο σ' αὐτό τό σημεῖο ὁ Αδάμ ὀνομάζεται ἄνδρας -στά ἑβραϊκά ish. Ἡ ἑβραϊκή λέξη ishah ὑπονοεῖ τήν προέλευσή της μέσα ἀπό τή λέξη ish, κάτι πού μιμοῦνται στα ἑλληνικά οἱ λέξεις ἀνδρίς καί ἄνδρας, ὅπως καί στά ἀγγλικά οἱ λέξεις woman καί man. Βλ. Ἡ Γένεσις, Τόμ. Β΄, Μάθημα 14ο, ἐκδ. Ι. Μ. Κομνηνείου, Στόμιον 2018) 

   Τό ὅτι ὁ Ἀδάμ, παιδιά, ἀποκάλεσε τήν γυναίκα όστοῦν ἐκ τῶν ὀστέων του καί σάρκα ἐκ τῆς σαρκός του εἶναι ἕνας πολύ μεγάλος και βαθύς λόγος. Αὐτός ὁ βαθύς λόγος, τό ὅτι ἀποκάλεσε τη γυναίκα σάρκα του καί κόκκαλό του, ἔχει ἐπιπτώσεις. Ποιές εἶναι αὐτές; Θά ἤθελα νά σᾶς διαβάσω δύο περικοπές ἀπό τήν Καινή Διαθήκη, καί θά δεῖτε ἐκεῖ τί ἐπιπτώσεις ὑπάρχουν. 

   Ὅμως, ὅταν τίς αντέγραψα γιά νά σᾶς τίς διαβάσω, ἔκανα τή σκέψη ὅτι, λίγο πολύ, κάθε κοπέλα θα ἀντιδροῦσε ἀκούγοντας αὐτά πού θά διαβάσω. Αλλά ὀφείλω νά τά διαβάσω, διότι εἶναι ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ. Και ξέρετε γιατί θά ἀντιδροῦσε; διότι σήμερα αναπνέουμε ἕναν ἄλλον ἀέρα. Δέν ἀναπνέουμε τόν ἀέρα τῆς Ἁγίας Γραφῆς, τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ, ἀλλά ἀναπνέουμε ἕναν ἀέρα ἀλλότριο, ξένο ἀέρα. Γι' αὐτόν ἀκριβῶς τόν λόγο, παιδιά, θά διαβάσω μέ ἐπιμονή τό κείμενο, καί μάλιστα θά τό ἀναλύσουμε. 

   Ἄν θέλουμε πραγματικά να λεγόμαστε Χριστιανοί, πρέπει να γυρίσουμε πίσω, στον λόγο τοῦ Θεοῦ. Ἄν μάλιστα σᾶς ἔλεγε ὁ ἑαυτός σας, ἤ σᾶς τό ψιθύριζε ὁ διάβολος ἤ σᾶς τό ἔλεγαν οἱ ἄνθρωποι ἀπ᾽ ἔξω, ὅτι εἶστε ἀναχρονισμένοι ἄνθρωποι καί γυρίζετε πίσω, θά ἀπαντούσατε ὅτι ὁ Χριστιανισμός δέν κάνει ἀναχρονισμένους ἀνθρώπους, γιατί εἶναι πάντοτε καινούργιος. «Ἰησοῦς Χριστὸς χθὲς καὶ σήμερον ὁ αὐτὸς καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας» (Ἑβρ. 13, 8). Κάτι δεν πηγαίνει καλά στη ζωή μας· καί αυτό, τό ὅτι κάτι δέν πηγαίνει καλά στη ζωή μας, τό βλέπουμε ἀπό τά ἀποτελέσματα· από τά διαζύγια, ἀπό τόν τρόπο πού ζουν σήμερα οἱ ἄνθρωποι καί λοιπά καί λοιπά. Πρέπει λοιπόν να γυρίσουμε πίσω· ναί, να γυρίσουμε σ' ἐκεῖνο πού λέει ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ. 

   Ἀκοῦστε λοιπόν τί γράφει ὁ ἀπόστολος Παῦλος πάνω στο θέμα αὐτό, ὅτι ὁ Ἀδάμ εἶπε πώς ἡ γυναίκα εἶναι ὀστοῦν ἐκ τῶν ὀστέων του καί σάρκα ἐκ τῆς σαρκός του, ἀναφερόμενος στις επιπτώσεις. Προσέξτε. 

   Τό πρῶτο εἶναι ἀπό τήν Α΄ Προς Κορινθίους ἐπιστολή του, 11ο κεφάλαιο, 7-13. Λέει: «Ὁ ἀνὴρ... εἰκὼν καὶ δόξα Θεοῦ ὑπάρχων· γυνὴ δὲ δόξα ἀνδρός ἐστιν». Ὁ ἄνδρας εἶναι εἰκόνα καί δόξα τοῦ Θεοῦ, λέει, καί ἡ γυναίκα εἶναι δόξα τοῦ ἄνδρα της.

   Δηλαδή, ὁ ἄνδρας, ὡς πρῶτος πού ἔγινε, ἀνακλα τήν εἰκόνα τοῦ Θεοῦ καί τή δόξα Του. Ἡ γυναίκα ἔγινε ἀπό τόν Ἀδάμ· συνεπῶς ἔρχεται μετά απ' αυτόν. Ἄρα, ἡ δόξα τοῦ Θεοῦ εἶναι ὁ ἄνδρας, ἐνῶ ἡ δόξα τοῦ ἄνδρα εἶναι ἡ γυναίκα. Εἶναι σάν νά θέλει νά πεῖ ὅτι ἀνάμεσα στόν Θεό καί στή γυναίκα μεσολαβεῖ ὁ ἄνδρας.

   Καί συνεχίζει: «οὐ γάρ ἐστιν ἀνὴρ ἐκ γυναικός, ἀλλὰ γυνὴ ἐξ ἀνδρός» αἰτιολογεῖ· διότι δέν ἔγινε ὁ ἄνδρας ἀπό τή γυναίκα, ἀλλά ἡ γυναίκα ἔγινε ἀπό τόν ἄνδρα· «καὶ γὰρ οὐκ ἐκτίσθη ἀνὴρ διὰ τὴν γυναῖκα, ἀλλὰ γυνὴ διὰ τὸν ἄνδρα» καί δέν δημιουργήθηκε ὁ ἄνδρας γιά τή γυναίκα, ἀλλά ἡ γυναίκα γιά τόν ἄνδρα· «διὰ τοῦτο ὀφείλει ἡ γυνὴ ἐξουσίαν ἔχειν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς διὰ τοὺς ἀγγέλους» γι' αὐτό ἡ γυναίκα πρέπει νά ἔχει ἐπάνω στο κεφάλι της κάλυμμα ὡς δεῖγμα ἐξουσίας ἐξαιτίας τῆς παρουσίας τῶν ἀγγέλων. 

   Δέν σᾶς ἀνέφερα τόν λόγο που γράφει ἐδῶ ὁ Ἀπόστολος αὐτά· θά σᾶς τόν ἀναφέρω ὅμως. Βέβαια δέν θέλω νά μείνω σ' αὐτό, ἀλλά ἁπλῶς θέλω νά σᾶς πῶ τί γράφει, γιά νά δείξει ὅτι ἡ γυναίκα εἶναι κάτω ἀπό τήν ὑποταγή τοῦ ἀνδρός, ὅσο κι ἂν αὐτό δέν ἀρέσει. Ἦταν λοιπόν τό θέμα ἂν ἡ γυναίκα ἔπρεπε νά φοράει κάλυμμα ἐπάνω στο κεφάλι της ἤ νά μή φοράει. Τό θέμα τοῦ καλύμματος ἦταν σημαντικό. 

   Ἔχετε προσέξει πώς, ἐπειδή ἀκριβῶς διαβάζουμε αὐτήν τήν περικοπή, κάποιες γυναῖκες, τουλάχιστον όταν πηγαίνουν να προσευχηθοῦν, ἰδίως δημοσίως, φοροῦν ἕνα κάλυμμα στο κεφάλι; Δηλαδή σκεπάζουν τό κεφάλι τους μέ μιά μανδήλα, ἕνα κάλυμμα. Θά τό ἔχετε δεῖ σέ πολλές γυναῖκες αὐτό τό πράγμα. Εἶναι αὐτό πού σᾶς λέω τόσην ὥρα. Γι' αὐτό τό θέμα μιλάει ἐδῶ ὁ ἀπόστολος Παῦλος. 

   Ἐγώ δέν θά μείνω σ' αυτό, παρά θέλω νά σᾶς πῶ, ἐξ ἀφορμῆς αὐτοῦ, τί γράφει ὁ ἀπόστολος Παῦλος ὡς πρός τό θέμα τῶν σχέσεων ἀνδρός και γυναικός. Καί λέει: «διὰ τοῦτο ὀφείλει ἡ γυνὴ ἐξουσίαν ἔχειν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς». Τί εἶναι ἡ ἐξουσία ἐπί τῆς κεφαλῆς; Δηλαδή, βάζοντας τό κάλυμμα, δείχνει ὅτι εἶναι κάτω ἀπό μία ἐξουσία. Ἡ μανδήλα, τό κάλυμμα εἶναι ἕνας τρόπος φανερώσεως ὅτι ἡ γυναίκα εἶναι κάτω από μία ἐξουσία. Σύμβολο εἶναι. Προσέξτε· εἶναι σύμβολο.

   Μιά γυναίκα λοιπόν που φοράει ἕνα κάλυμμα δείχνει πώς αναγνωρίζει ὅτι εἶναι κάτω ἀπό τήν ἐξουσία τοῦ ἄνδρα. Εἶναι πολύ σπουδαῖο αὐτό. 

   Τώρα ἐδῶ βέβαια ὁ Ἀπόστολος θά βάλει τά πράγματα στη θέση τους, γιά νά μή νομισθεῖ ὅτι πρέπει νά ὑπάρχει μιά ὑπεροχή στόν ἄνδρα: «πλὴν οὔτε ἀνὴρ χωρὶς γυναικὸς οὔτε γυνὴ χωρὶς ἀνδρὸς ἐν Κυρίῳ». Ὅταν ὅλα αὐτά γίνονται σύμφωνα μέ τούς νόμους πού ὅρισε ὁ Κύριος, νά εἴμαστε εἰλικρινεῖς, λέει ὁ Ἀπόστολος, οὔτε ὁ ἄνδρας υπάρχει χωρίς τήν γυναίκα, οὔτε ἡ γυναίκα ὑπάρχει χωρίς τόν ἄνδρα· διότι πῶς θά γεννηθεῖ ὁ καινούργιος ἄνδρας καί ἡ καινούργια γυναίκα; 

   Καί συνεχίζει: «ὥσπερ γὰρ ἡ γυνὴ ἐκ τοῦ ἀνδρός, οὕτω καὶ ὁ ἀνὴρ διὰ τῆς γυναικός, τὰ δὲ πάντα ἐκ τοῦ Θεοῦ». Διότι ὅπως ἡ γυναίκα, ἡ πρώτη γυναίκα, ἡ Εὔα, προῆλθε «ἐκ τοῦ ἀνδρός», ἀπό τόν ἄνδρα, κατά παρόμοιο τρόπο καί ὁ κάθε ἄνδρας ἔρχεται στήν ὕπαρξη –κοιτάξτε ἀκρίβεια– «διὰ τῆς γυναικός», μέσω της γυναίκας. Διότι ἡ γυναίκα δέν γεννᾶ, ἀλλά τίκτει –λέμε τοκετός. Ὁ ἄνδρας γεννᾶ. Συνεπῶς ὁ ἄνδρας ἔρχεται στή ζωή μέ τή μεσολάβηση τῆς γυναίκας. 

   Ὥστε ἐδῶ βλέπει κανείς ὅτι ὅλα αὐτά εἶναι ἐκ τοῦ Θεοῦ· «τὰ δὲ πάντα ἐκ τοῦ Θεοῦ». Ὁ Θεός τά ἔκανε ἔτσι· ὑπάρχει μία ἱεραρχία. Δηλαδή, στήν τελευταία ἀνάλυση, ἡ περικοπή πού σᾶς διάβασα εἶναι γιά νά κατανοήσουμε ὅτι υπάρχει μία ἱεραρχία. Τί εἶναι αὐτή ἡ ἱεραρχία; Ὅτι δέν μπορεῖ ἡ γυναίκα νά ἐξουσιάζει ἐπάνω στόν ἄνδρα. 

   Βεβαίως θά δοῦμε παρακάτω ὅτι πρέπει νά ὑπάρχει μία βουλή, μιά σύσκεψη, μιά συζήτηση και συνεννόηση ἀνάμεσα στόν ἄνδρα καί τή γυναίκα, ἀναμφισβήτητα· θά συσκέπτονται δηλαδή μέσα στο σπίτι· ἀλλά τόν τελευταῖο λόγο θά τόν ἔχει ὁ ἄνδρας.

   Κι ἂν κάποτε ὑπάρξει διαφωνία, τί θά γίνει; 

   Τό διαζύγιο, θά μοῦ πεῖτε! 

   Ὄχι· θά ὑποταχθεῖ ἡ γυναίκα καί θά ὑπερισχύσει ἡ γνώμη τοῦ ἄνδρα. Αν τελικά δέν συμφωνήσουν, θά ὑποχωρήσει ἡ γυναίκα, θα γίνει στο τέλος αὐτό πού λέει ὁ ἄνδρας. 

   Μά, θά πεῖτε, δέν εἶναι πολύ συμφέρον. 

   Ἔ, τί νά κάνουμε; κάποια στιγμή θα φάει τά μοῦτρα του, καί κατά κάποιο τρόπο θα καταλάβει ὅτι δέν είχε σκεφθεῖ σωστά· γιατί, διαφορετικά, ἄν τραβάει ὁ ἕνας ἀπό 'δῶ κι ὁ ἄλλος ἀπό 'κει, τί θα γίνει; 

   Παιδιά, ξέρετε πόσο μεγάλη αξία ἔχει αὐτή ἡ περικοπή πού λέει ἐδῶ ὁ ἀπόστολος Παῦλος; Ἐάν λαμβανόταν ὑπ' ὄψιν αὐτή ἡ περικοπή, θά εἴχαμε πολύ εὐλογημένες οἰκογένειες. Αλλά ἐπειδή ἀκριβῶς δέν λαμβάνεται ὑπ' ὄψιν αὐτή ἡ περικοπή, προπαντός ἐκ μέρους τῆς γυναίκας, ἀλλά καί ἐπειδή οἱ ἄνδρες κάνουν κατάχρηση πάνω στο θέμα αυτό, ὅπως θά δοῦμε λίγο πιό κάτω, ἔχουμε τήν ἀποτυχία. 

   Αλλά ἂς δοῦμε τί ἄλλο λέει ὁ ἀπόστολος Παῦλος, στήν Πρὸς Ἐφεσίους ἐπιστολή του, στο 5ο κεφάλαιο καί στίχους 22-23. Ἐδῶ ἀναφέρει ποιά πρέπει νά εἶναι ἡ στάση τοῦ ἄνδρα ἀπέναντι στη γυναίκα, καί τό ἀντίστροφο. Λέει: «Αἱ γυναῖκες τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν ὑποτάσσεσθε ὡς τῷ Κυρίῳ»· οἱ γυναῖκες νά ὑποτάσσεσθε στούς ἄνδρες σας ὅπως στον Κύριο. 

   Πρέπει νά σᾶς πῶ ὅτι ἐδῶ συμπλέκει τό θέμα τοῦ ζεύγους ἄνδρα καί γυναίκας μέ τό θέμα ἑνός ἄλλου ζεύγους. Καί τό ἄλλο ζεῦγος εἶναι τό πρότυπο εἶναι ὁ Χριστός καί ἡ Ἐκκλησία. Βάσει αὐτοῦ τοῦ προτύπου πρέπει νά κινεῖται τό ἀντίτυπο, τό ζεῦγος ἄνδρα και γυναίκας.

   Λοιπόν, οἱ γυναῖκες ὀφείλουν νά ὑποτάσσονται στούς ἄνδρες τους, ἡ κάθε μιά στον σύζυγό της, «ὡς τῷ Κυρίῳ», ὅπως θά ὑποτασσόταν στον Κύριο! Πῶς τόν θεωρεῖ τόν ἄνδρα τώρα ἐδῶ ὁ ἀπόστολος Παῦλος; Τόν θεωρεῖ σάν νά εἶναι ἀπό προσώπου Θεοῦ! ὅπως καί ὁ πνευματικός καί ὁ ἱερέας εἶναι ἀπό προσώπου Θεοῦ! ἀλλά καί ὁ ἡγούμενος σ' ἕνα μοναστήρι εἶναι ἐπίσης ἀπό προσώπου Θεοῦ! Ναί, ναί, καί ὁ ἄνδρας εἶναι ἀπό προσώπου Θεοῦ! Αλλά, ἀφοῦ εἶναι ἀπό προσώπου Θεοῦ, πρέπει νά εἶναι προσεκτικός καί νά μήν κάνει καμμία κατάχρηση αὐτῆς του τῆς ἐξουσίας. 

   Καί ἐξηγεῖ: «ὅτι ὁ ἀνήρ ἐστι κεφαλὴ τῆς γυναικός, ὡς καὶ ὁ Χριστὸς κεφαλὴ τῆς ἐκκλησίας καὶ αὐτός ἐστι σωτὴρ τοῦ σώματος». Διότι ὁ ἄνδρας εἶναι ἡ κεφαλή τῆς γυναίκας, ὅπως καί ὁ Χριστός εἶναι ἡ κεφαλή τῆς Ἐκκλησίας και σωτήρας τοῦ σώματος. Νά γιατί πρέπει νά ὑπακούει τελικά στόν ἄνδρα ή γυναίκα. «ἀλλ᾿ ὥσπερ ἡ ἐκκλησία ὑποτάσσεται τῷ Χριστῷ, οὕτω καὶ αἱ γυναῖκες τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν ἐν παντί». Ἀλλά ὅπως ἡ Ἐκκλησία ὑποτάσσεται στόν Χριστό, ἔτσι ἀκριβῶς καί οἱ γυναῖκες νά ὑποτάσσονται στούς συζύγους τους στο κάθε τί· γιά νά μή γίνει σχίσμα μέσα στήν οἰκογένεια.

   Ἀλλά, ἐπειδή δέν πρέπει νά γίνεται κατάχρηση ἐκ μέρους τοῦ ἄνδρα, προσθέτει: «οἱ ἄνδρες ἀγαπᾶτε τὰς γυναῖκας ἑαυτῶν, καθὼς καὶ ὁ Χριστὸς ἠγάπησε τὴν ἐκκλησίαν». Βλέπετε το παράδειγμα, ανά πάσα στιγμή προβάλλεται το πρωτότυπο: ὅπως ὁ Χριστός ἀγάπησε τήν Ἐκκλησία, κατά παρόμοιο τρόπο κι ἐσεῖς νά ἀγαπᾶτε τίς γυναῖκες σας.

   »οὕτως ὀφείλουσιν οἱ ἄνδρες ἀγαπᾶν τὰς ἑαυτῶν γυναῖκας ὡς τὰ ἑαυτῶν σώματα»· μέ τόν ἴδιο τρόπο οἱ ἄνδρες ὀφείλουν νά ἀγαποῦν τίς γυναῖκες τους ὅπως ἀγαποῦν τά σώματά τους. Διότι, ἂν σκεφθεῖ ὁ ἄνδρας ὅτι ἀπό τό σῶμα τό δικό του ἦλθε στήν ὕπαρξη ἡ γυναίκα καί ὅτι αὐτή εἶναι μέλος του σώματός του, τότε...πόσο βαθύς ὁ λόγος...! Καί πόσο σπουδαῖες αὐτές οἱ ἐπιπτώσεις στην πράξη πιά... πόσο σπουδαῖες...! 

   Καταλαβαίνετε τί σημαίνει ὅτι ἀνά πᾶσα στιγμή, ὅπως πρέπει ὁ κάθε ἄνθρωπος νά ἔχει μπροστά του τή σκέψη ὅτι ὁ ἄλλος ἄνθρωπος εἶναι εἰκόνα τοῦ Θεοῦ –πῶς νά τόν προσβάλλω;– ἔτσι καί ὁ κάθε σύζυγος να λέει: ἡ σύζυγός μου εἶναι ἀπό μένα, εἶναι ἀπό τήν ὕπαρξή μου, εἶναι ἀπό τή σάρκα μου, εἶναι σάρκα μου! πῶς μπορῶ νά τήν κακομεταχειρίζομαι... 

   Καί συνεχίζει: «ὁ ἀγαπῶν τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα ἑαυτὸν ἀγαπᾶ»· διότι ἐκεῖνος πού ἀγαπᾶ τή γυναίκα του, στην πραγματικότητα τόν ἑαυτό του ἀγαπᾶ, ἀφοῦ εἶναι σάρκα του ἡ γυναίκα του «οὐδεὶς γάρ ποτε τὴν ἑαυτοῦ σάρκα ἐμίσησεν, ἀλλ᾽ ἐκτρέφει καὶ θάλπει αὐτήν, καθὼς καὶ ὁ Κύριος τὴν ἐκκλησίαν» γιατί κανείς ποτέ δέν μίσησε τήν ἴδια του τή σάρκα, τό σῶμα του, ἀλλά τί τό κάνει; τό ἐκτρέφει καί τό περιποιεῖται, ὅπως κι ὁ Κύριος περιποιεῖται καί φροντίζει τήν Ἐκκλησία. Εἴδατε; ἀνά πᾶσα στιγμή ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἀναφέρει τό παράλληλο, το πρωτότυπο ζεῦγος. 

   Καί συμπληρώνει: «ὅτι μέλη ἐσμεν τοῦ σώματος αὐτοῦ, ἐκ τῆς σαρκὸς αὐτοῦ καὶ ἐκ τῶν ὀστέων αὐτοῦ»· γιατί ὅλοι εἴμαστε μέλη του σώματός Του, ἀπό τή σάρκα Του καί ἀπό τά ὀστᾶ Του!

   Ἐδῶ τώρα γίνεται μιά διόρθωση. Αὐτήν τή διόρθωση θά ἤθελα νά τήν προσέξετε, γιατί ἀνήκει στην Καινή Διαθήκη. Προηγουμένως ὁ Ἀδάμ εἶπε ὅτι ἡ γυναίκα εἶναι ἀπό τά ὀστᾶ του καί ἀπό τή σάρκα του. Ἐδῶ τώρα μᾶς λέει ὁ ἀπόστολος Παῦλος ὅτι ἐμεῖς, ὅλοι μας, καί οἱ ἄνδρες καί οἱ γυναῖκες, εἴμαστε μέλη τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ, ἀπό τή σάρκα Του καί τά ὀστᾶ Του. Δηλαδή πως εἴμαστε; 

   Ὁ Χριστός ἀνέλαβε τήν ἀνθρώπινη φύση. Τό ὅτι ἱστορικά τήν ἀνέλαβε μεταγενέστερα ἀπό τόν Ἀδάμ -δηλαδή πρίν δυό χιλιάδες χρόνια από μᾶς, ἐνῶ ὁ Ἀδάμ ἔζησε τότε πού ἔζησε, πολύ παλιά- δέν ἔχει καθόλου σημασία. Διότι ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ δέν πῆρε τήν ἀνθρώπινη μορφή ἀντιγράφοντας τό πρότυπο Ἀδάμ, ἀλλά, ἔχοντας ὑπ᾽ ὄψιν πῶς θά ἔφτιαχνε τήν ἀνθρώπινη φύση Του, κατασκεύασε τόν Αδάμ. Εἶναι κάτι πού σᾶς τό ἔλεγα καί παλαιότερα, ἂν θυμόσαστε, σ' ἕνα πολύ παλαιότερο μάθημά μας. (Βλ. π. Αθανασίου Μυτιληναίου, Ἡ Γένεσις, Τόμος Β΄, Μάθημα 160, ἐκδ. Ἱερᾶς Μονῆς Κομνηνείου, Στόμιον Λαρίσης 2017, καί ἁγ. Εἰρηναίου, Ἔλεγχος καὶ ἀνατροπὴ τῆς ψευδωνύμου γνώσεως, 5, 16, 2, ΒΕΠΕΣ 5, 166, 11-17)

   Βάσει λοιπόν τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ ἐνανθρωπήσαντος Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, ἔγινε ὁ παλαιός Ἀδάμ, ἔστω καί ἄν ἱστορικά προηγεῖται ὁ παλαιός Ἀδάμ. Από τόν καιρό λοιπόν πού ὁ Κύριος πῆρε τήν ἀνθρώπινη φύση μας, δέν εἴμαστε πλέον ἀπό τά ὀστᾶ καί τή σάρκα τοῦ Ἀδάμ, ἀλλά ἀπό τά ὀστᾶ καί τή σάρκα τοῦ καινούργιου Ἀδάμ, τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. 

   Πῶς γίνεται αὐτό; 

   Καταρχάς, σᾶς κάνει εντύπωση ὅτι ἐδῶ ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἀναφέρεται σέ σάρκα καί ὀστᾶ; Ἡ ἔκφραση σάρκα καί ὀστᾶ δείχνει ἕναν ρεαλισμό, δείχνει μία ὠμότητα. Δέν λέει σῶμα, πού εἶναι τό κρέας καί τά κόκκαλα· λέει σάρκα καί ὀστᾶ! Μ' αὐτόν τόν ρεαλισμό θέλει να δείξει δηλαδή ὅτι εἶναι πραγματικά τό κύτταρο πού παίρνουμε ἀπό τόν Χριστό. 

   Ναί, αὐτό συμβαίνει στο μυστήριο τῆς Θείας Εὐχαριστίας· ὅταν κοινωνοῦμε οἱ πιστοί, γινόμαστε σάρκα ἀπό τή σάρκα Του καί ὀστᾶ ἀπό τά ὀστᾶ Του!... Τό σκεφτήκατε ποτέ αὐτό; 

   Ὥστε λοιπόν τό μυστήριο τῆς Θείας Εὐχαριστίας εἶναι πραγματικά τό σῶμα καί τό αἷμα τοῦ Χριστοῦ! (Βλ. π. Αθανασίου Μυτιληναίου, Το μυστήριο τῆς Θείας Εὐχαριστίας, ἐκδ. Ἱερᾶς Μονῆς Κομνηνείου, Στόμιον 2016)Πραγματικά τό σῶμα καί τό αἷμα τοῦ Χριστοῦ! Μάλιστα. Συνεπῶς, ὅταν ἐγώ κοινωνῶ, γίνομαι σάρκα και ὀστᾶ τοῦ Χριστοῦ· γίνεσαι καί ἐσύ γίνεται καί ὁ ἄνδρας, γίνεται καί ἡ γυναίκα. Ἡ ἰσότητα τοῦ ἄνδρα και τῆς γυναίκας εἶναι πλέον μέσα στόν ἴδιο τόν Ἰησοῦ Χριστό. Ἐκεῖ, τότε πιά, θά πεῖ ὁ ἀπόστολος Παῦλος: «οὐκ ἔνι ἄρσεν καὶ θῆλυ· πάντες γὰρ ὑμεῖς εἷς ἐστε ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ» (Γαλ. 3, 28)· δέν ὑπάρχει διαφορά ανάμεσα στόν ἄνδρα καί στή γυναίκα. Σε ποιό σημεῖο εἶναι ἡ μή διαφορά; στό ὅτι καί ὁ ἄνδρας καί ἡ γυναίκα εἶναι σάρκα καί αἷμα τοῦ Χριστοῦ.

   Ὑπάρχει ὅμως καί ἡ διαφορά· κι αὐτή ἡ διαφορά εἶναι γιά νά ὑπάρχει μιά ὀργάνωση ζωῆς. Καί γιά νά ὑπάρχει αὐτή ἡ ὀργάνωση τῆς ζωῆς, ὁ ἀπόστολος Παῦλος μᾶς θυμίζει τήν παλαιά ἐκείνη πράξη, πῶς ἔγινε ἡ Εὔα ἀπό τόν Ἀδάμ, καί ἐπικαλεῖται τά λόγια τοῦ Ἀδάμ –τοῦ προφήτου Αδάμ- γιά νά πεῖ ὅτι ἡ γυναίκα ἔγινε ὕστερα ἀπό τόν Ἀδάμ, καί ὀφείλει νά ὑποτάσσεται στόν ἄνδρα.

   Ἄν αὐτά, παιδιά, ὡς πρακτικές πιά ἐπιπτώσεις, μέσα ἀπό αὐτά τά βαθειά θεολογικά θέματα τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ, τά προσέξουμε, τότε εὔκολα ἐννοεῖται ὅτι θα μποροῦμε νά ἔχουμε μιά εὐλογημένη οἰκογένεια· τότε μποροῦμε νά ποῦμε ὅτι εἴμαστε Χριστιανοί. 

   Διότι τί σημαίνει Χριστιανός; ἁπλῶς νά πάει στήν Ἐκκλησία; ἁπλῶς νά ἐξομολογεῖται; ἁπλῶς νά κοινωνεῖ; ἁπλῶς νά προσεύχεται; ἁπλῶς νά μετέχει σ' ἕναν κύκλο μελέτης Αγίας Γραφῆς ἤ σ' ἕναν κύκλο κηρύγματος; Ἐάν αὐτά δέν γίνουν ἐπίγνωση, δέν γίνουν στόχος καί δέν μποῦν μέσα στο κύτταρο τῆς ὑπάρξεώς μας να τα καταλάβουμε καί νά τά ἀφομοιώσουμε, τότε δέν μποροῦμε νά λεγόμαστε Χριστιανοί.

   Γι' αυτό ὡς Χριστιανοί αποτυγχάνουμε, παιδιά· γι' αὐτό βρίσκει ὁ διάβολος τήν ἀφορμή νά παρασύρει στήν ἁμαρτία τούς ἀνθρώπους καί φθάνουμε σε τέτοια καταντήματα. 

   Ἀλλά ἄς ξαναγυρίσουμε στις ρίζες μας, τίς θεολογικές μας ρίζες, νά δοῦμε ποιά εἶναι ἡ τοποθέτησή μας κι ἀπό κεῖ θά ξεκινήσουμε γιά νά οἰκοδομήσουμε καί τή ζωή μας καί τή σωτηρία μας. 

   Νά σᾶς εὐλογεῖ ὁ Θεός!

   Κυριακή, 8 Ἰανουαρίου 1984

37η ομιλία στην κατηγορία « Χριστιανική Κοσμολογία - Ἀνθρωπολογία ».

►Όλες οι ομιλίες της Κατηγορίας :
" Χριστιανική Κοσμολογία - Ἀνθρωπολογία " εδώ ⬇️
https://arnion.gr/index.php/palaia-diauhkh/xristianikh-kosmologia-anurvpologia
↕️
https://youtube.com/playlist?list=PLxBsMI6pr40pgmRsIiRCioth8a5E4bM7r

Απομαγνητοφώνηση :
Ιερά μονή Κομνηνείου.
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=1

🔸Λίστα ομιλιών της σειράς «Χριστιανική Κοσμολογία - Ἀνθρωπολογία.».🔻
https://drive.google.com/file/d/1PKTpnYb1nptUbWKH5jo6DJwk7IVel9BA/view?usp=drivesdk

🔸📜 Απομαγνητοφωνημενες ομιλίες της σειράς «Χριστιανική Κοσμολογία - Ἀνθρωπολογία.».🔻
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%94%B9%CE%A7%CF%81%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%B9%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE%20%CE%9A%CE%BF%CF%83%CE%BC%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%AF%CE%B1%20~%20%CE%91%CE%BD%CE%B8%CF%81%CF%89%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%AF%CE%B1.?m=1

🔸Επεξηγηματικό βίντεο Ασπάλαθου.
https://youtu.be/8tNfAHRkTCk

__⬇️Playlist "Ασπάλαθου".⬇️__
https://aspalathos21.blogspot.com/2021/07/blog-post_83.html?m=0

📃Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες του πατρός Αθανασίου. ⬇️
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=1

📜 Αποσπάσματα ομιλιών πατρός Αθανασίου ⬇️ https://athanasioslogos.blogspot.com/?m=0

__⬇️ Facebook ⬇️__ https://www.facebook.com/groups/1637818926362004/?ref=share

Κατάλογος ομιλιών πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου. https://drive.google.com/file/d/1JmrxaObMVyTA4_pS5yuMaQdoBf8-LwBP/view?usp=drivesdk

†.Πρός Δόξαν τοῦ Ἁγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ.