†. Ἀγαπητοί μου, συνεχίζουμε ἀπὸ τὸ βιβλίο τῆς Σοφίας Σειράχ. Εὑρισκόμεθα εἰς τὸ 23ο κεφάλαιο, εἰς τὸ 16ο χωρίον.
«Δύο εἴδη πληθύνουσιν ἁμαρτίας, καὶ τὸ τρίτον ἐπάξει ὀργήν·», λέγει ὁ Σοφὸς Σειράχ. Αὐτὸ τὸ χωρίο τὸ ἀναλύσαμε καὶ εἶναι εἰσαγωγικὸ μιᾶς σειρᾶς, θὰ λέγαμε, χωρίων ποὺ ἀναφέρονται εἰς τὰ σαρκικὰ ἁμαρτήματα. Σᾶς ἔλεγα τὴν περασμένη φορὰ ὅτι τὰ τρία αὐτὰ ἁμαρτήματα εἶναι ὁ αὐνανισμός, ἡ πορνεία καὶ ἡ μοιχεία. Τὸ χωρίο αὐτό, ποὺ ἀναγγέλλει τί θὰ πεῖ παρακάτω, τὸ εἴχαμε ἀναφέρει, καὶ μάλιστα δὲν εἶναι καὶ τόσο εὐχάριστο θέμα. Ὁμολογουμένως, δὲν εἶναι τόσο εὐχάριστο θέμα, ἀλλὰ ὡστόσο εἶναι ἀναγκαῖο. Ἐὰν ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ κάνει χρήση καὶ ἀποκαλύπτει τὰ πράγματα, τότε ἐμεῖς πῶς θὰ μπορούσαμε νὰ ποῦμε, καλυπτόμενοι ἀπὸ μία σεμνοτυφία τάχα, γιὰ νὰ μὴν μιλήσουμε γιὰ πράγματα τὰ ὁποῖα ἔξω βοᾶ ὁ κόσμος;
Καὶ σᾶς εἶχα πεῖ δύο χωρία τοῦ Μεγάλου Βασιλείου καὶ τοῦ Ἱεροῦ Χρυσοστόμου. Λέγει ὁ μὲν Μέγας Βασίλειος: "Καὶ ὑπεὶν ὀκνῶ καὶ σιωπᾶν οὐ βούλομαι"· καὶ νὰ μιλήσω διστάζω, ἀλλὰ καὶ νὰ σιωπήσω δὲν θέλω. Ὅπως καὶ ὁ Ἱερὸς Χρυσόστομος, δὲν θέλω, λέγει, σεμνότητα λόγων "καλλωπίζεσθαι" ἀλλὰ σεμνοὺς "ποιεῖσθαι" τους ἀκούοντας. Δὲν θέλω ἁπλῶς νὰ μιλήσω μὲ σεμνοὺς λόγους ἢ μὲ ρητορικὰ ἄνθη, ἀλλὰ σεμνοὺς καὶ ὡραίους νὰ κάνω ἐκείνους οἱ ὁποῖοι μὲ ἀκοῦν. Αὐτὸ βέβαια εἶναι ἴδιον τῶν ἀληθινῶν ποιμένων, νὰ διορθώνουν πάντα τὸ ποίμνιό τους, νὰ διορθώνουν τὰ ἤθη. Ὅπως λέει καὶ ἕνα τροπάριο τοῦ Μεγάλου Βασιλείου, ὅτι "κατεκόσμησε τὰ ἤθη" καὶ ἀλλοῦ λέει "ἐτράνωσας τὴν φύσιν, κατεκόσμησας τὰ ἤθη" κ.λπ. Αὐτὸ εἶναι ἴδιον, θὰ λέγαμε, τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ.
Καὶ τώρα, μετὰ ἀπὸ αὐτὰ τὰ εἰσαγωγικά, ἂς προχωρήσουμε εἰς τὸν ἑπόμενον στίχον:
«ψὺχὴ θὲρμὴ ὡς πῦρ καιόμενον, οὐ μὴ σβὲσθῇ ἕως ἂν καταποθῇ· ἄνθρωπος πόρνος ἐν σώματι σὰρκὸς αὐτοῦ, οὐ μὴ παύσηται ἕως ἂν ἐκκαὺσῃ πῦρ· ἀνθρώπω πὸρνῳ πᾶς ἄρτος ἡδύς, οὐ μὴ κοπὰσῃ ἕως ἂν τελευτήσῃ.» Δηλαδή, ψυχὴ ποὺ θερμαίνεται ἀπὸ τὸ σαρκικὸ πάθος γίνεται σὰν φωτιὰ ποὺ καίει. Καὶ ἡ φωτιὰ αὐτὴ δὲν θὰ σβήσει, ἕως ὅτου κατακαεῖ ἐξ ὁλοκλήρου ἡ ψυχή. Ἄνθρωπος ποὺ ἁμαρτάνει ἐπάνω σ' αὐτὸ τὸ ἴδιο του τὸ σῶμα, δὲν θὰ σταματήσει νὰ διαπράττει τὴν ἁμαρτία, ἕως ὅτου ἡ φωτιὰ τῆς ἀπωλείας τὸν κατακαύσει. Γιὰ ἐκεῖνον ποὺ πορνεύει, κάθε σάρκα εἶναι γλυκιὰ πρὸς ἀπόλαυση. Ἄρτος ἡδύς: γλυκὸ ψωμί. Δὲν θὰ σταματήσει τὴν ἁμαρτία του μέχρι τὸν θάνατό του. Εἶναι χωρίον καίριον. Τὰ λέγει καθαρά-καθαρά. Σᾶς διάβασα τὴ μετάφραση ἐγώ.
Βλέπετε λοιπὸν ὅτι αὐτὸ τὸ χωρίον ἀναφέρεται στὸ θέμα τοῦ αὐνανισμοῦ καὶ τῆς πορνείας. Τὰ διεπόμενα ἀρκετὰ χωρία ἀναφέρονται σὲ διάφορες περιπτώσεις ὅσον ἀφορᾶ στὴ μοιχεία. Λυποῦμαι, ἀλλὰ ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ τὰ λέγει αὐτά. Πῶς νὰ κάνουμε; «ψὺχὴ θὲρμὴ ὡς πῦρ καιόμενον, οὐ μὴ σβὲσθῇ ἕως ἂν καταποθῇ· ἄνθρωπος πόρνος ἐν σώματι σὰρκὸς αὐτοῦ, οὐ μὴ παύσηται ἕως ἂν ἐκκαὺσῃ πῦρ·»
Αὐτοὶ οἱ στίχοι ἀναφέρονται στὴν αὐτοϊκανοποίηση τῆς γενετησίου ὁρμῆς. Οἱ ὑπόλοιποι στίχοι ἀναφέρονται εἰς τὸ θέμα τῆς πορνείας. «Ἄνθρωπος πόρνος – προσέξτε, ξαναλέγω τὸ κείμενο – ἐν σώματι σαρκὸς αὐτοῦ·» δηλαδή, ὁ αὐνανιστής, "ἐν σώματι σαρκὸς αὐτοῦ", ἄνθρωπος ποὺ πορνεύει στὸ ἴδιο του τὸ σῶμα.
Ἡ ὀνομασία αὐνανισμὸς ἕλκει τὴν καταγωγή, ὡς γνωστόν, ἀπὸ τὸν Αὐνάν, δευτερότοκο γιὸ τοῦ Ἰούδα. Ὁ Ἰούδας ἦταν ἐγγονὸς τοῦ Ἀβραάμ, συνεπῶς ὁ Αὐνὰν ἦταν δισεγγονὸς τοῦ Ἀβραάμ. Ὁ Ἰούδας εἶχε τρεῖς γιούς. Ὁ πρῶτος, ὁ Ἠρ, νυμφεύθηκε ἀλλὰ ἐπειδὴ στάθηκε πονηρὸς ἔναντι τοῦ Κυρίου, «ἐγένετο δὲ Ἢρ πρωτότοκος Ἰοὔδα πονηρὸς ἔναντι Κυρίου, καὶ ἀπέκτεινεν αὐτὸν ὁ Θεός». Γέν. 38, 7 ὁ Θεὸς τὸν θανάτωσε, ὅπως μᾶς πληροφορεῖ τὸ βιβλίο τῆς Γενέσεως. Ποιός ξέρει τί ἔκανε καὶ στάθηκε πονηρὸς ἀπέναντι στὸν Θεό; Ἴσως νὰ ἔκανε αὐτὸ ποὺ ἔκανε καὶ ὁ δευτερότοκος γιός, ὅπως θὰ δοῦμε στὴ συνέχεια: νὰ μὴν θέλει νὰ κάνει παιδιά. Τὸ γιατί; Κάτι πάντως ἔκανε, τὸ ὁποῖο αὐτὸ ἦταν προφανῶς κατ' ἐξακολούθηση. Φάνηκε ὅτι αὐτὸ ποὺ ἔκανε ἦταν πονηρὸ στὰ μάτια τοῦ Θεοῦ καὶ ὁ Θεὸς τὸν ἐθανάτωσε. Ἔτσι, ἡ γυναῖκα του, ἡ Θάμαρ, ἔμεινε χήρα. Κατὰ τὴ συνήθεια τῆς ἐποχῆς, ἔπρεπε τὴν γυναῖκα τοῦ πρώτου, τοῦ Ἠρ, νὰ τὴ νυμφευθεῖ ὁ ἑπόμενος ἀδελφός: ὁ δεύτερος, ὁ Αὐνάν. Αὐτὸς ὅμως, ἀπὸ μιὰ δυστροπία καὶ ἕναν ἐγωισμό, δὲν ἤθελε νὰ ἀφήσει ἀπογόνους ἐπ ὀνόματι τοῦ ἀδελφοῦ του, διότι ὁ νόμος ὅριζε ὅτι τοὐλάχιστον τὸ πρῶτο παιδὶ ποὺ θὰ γεννιόταν, θὰ ἔπαιρνε τὸ ὄνομα τοῦ πεθαμένου πατέρα του, καθὼς καὶ τὴν περιουσία καὶ ὅλα τὰ προνόμια ἐκείνου. Θὰ γινόταν τὸ παιδὶ αὐτό, βέβαια, τῆς δεύτερης γραμμῆς ἀδελφῶν. Αὐτὴ ἦταν ἡ συνήθεια τότε. Ἀλλά, σᾶς εἶπα, ἀπὸ μιὰ δυστροπία ὁ Αὐνὰν δὲν ἤθελε νὰ ἀφήσει ἀπόγονο εἰς τὸν ἀδελφό του. Ἴσως τὸν ζήλευε, ἴσως γιὰ κάποιον ἄλλο λόγο· δὲν ξέρω, δὲν μᾶς τὸ λέει ἡ Ἁγία Γραφή. Ἡ Γραφὴ σημειώνει μόνο τὸ ἑξῆς: «ἐγίνετο ὅταν εἰσήρχετο πρὸς τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, ἐξέχεεν ἐπὶ τὴν γῆν τοῦ μὴ δοῦναι σπέρμα ταῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ.» Γέν. 38, 9 Δηλαδὴ δὲν συνήρχετο, ἀλλά –θὰ πῶ τὴ φράση ἀπὸ τὴ Γραφή– «ἐξέχεεν ἐπὶ τὴν γῆν τοῦ μὴ δοῦναι σπέρμα ταῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ». Εἶναι ἁπλό, δὲν σᾶς τὸ ἐξηγῶ πιὸ πολύ. Ὅμως, αὐτὸ ἐφάνη πονηρὸ στὸν Θεό. Γι' αὐτὸ συνεχίζει ἡ Γραφὴ νὰ μᾶς πληροφορεῖ: «πονηρὸν δὲ ἐφάνη ἐναντίον τοῦ Θεοῦ, ὅτι ἐποίησε τοῦτο, καὶ ἐθανάτωσε καὶ τοῦτον.» Ἐθανάτωσε καὶ αὐτόν. Σᾶς εἶπα, πιθανῶς, γιατί ὁ πρῶτος δὲν εἶχε καθόλου παιδιὰ· διότι, ἂν εἶχε παιδιά, τὸ θέμα δὲν θὰ ἐτίθετο. Πρέπει, λοιπόν, νὰ ἔκανε καὶ ὁ πρῶτος τὸ ἴδιο ἁμάρτημα. Καὶ θανατώνει καὶ τὸν πρῶτο καὶ τὸν δεύτερο ὁ Θεός.
Γιὰ νὰ δεῖτε τὴν περίπτωση τῆς συνήθειας, σᾶς θυμίζω ἐκεῖνον τὸν μῦθο –γιατί μῦθος ἦταν, δηλαδή, ἕνα κατασκεύασμα. Ὅταν εἶπαν ἐκεῖ οἱ Σαδδουκαῖοι, ποὺ δὲν πίστευαν στὴν Ἀνάσταση τῶν νεκρῶν– ἐκεῖνο τὸ κατασκευασμένο ἐπιχείρημα: «Ἐν ἐκεὶνῃ τῇ ἡμὲρᾳ προσῆλθον αὐτῷ Σαδδουκαῖοι, οἱ λέγοντες μὴ εἶναι ἀνάστασιν. καὶ ἐπηρώτησαν αὐτὸν λέγοντες· διδάσκαλε, Μωσῆς εἶπεν, ἐάν τις ἀποθὰνῃ μὴ ἔχων τέκνα, ἐπιγαμβρεύσει ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ ἀναστήσει σπέρμα τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ. ἦσαν δὲ παρ᾿ ἡμῖν ἑπτὰ ἀδελφοὶ· καὶ ὁ πρῶτος γαμήσας ἐτελεύτησε, καὶ μὴ ἔχων σπέρμα ἀφῆκε τὴν γυναῖκα αὐτοῦ τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ· ὁμοίως καὶ ὁ δεύτερος καὶ ὁ τρίτος, ἕως τῶν ἑπτά. ὕστερον δὲ πάντων ἀπέθανε καὶ ἡ γυνή. ἐν τῇ οὖν ἀναστάσει τίνος τῶν ἑπτὰ ἔσται ἡ γυνή; πάντες γὰρ ἔσχον αὐτήν.» Μάτθ. 22, 23΄28 ὅτι κάποιος, λέει, εἶχε μιὰ γυναῖκα, πέθανε, τὴν πῆρε ὁ ἀδελφός του καὶ δὲν ἄφησε παιδιὰ οὔτε ὁ πρῶτος οὔτε ὁ δεύτερος, μέχρι ποὺ καὶ τὰ ἑπτὰ ἀδέλφια, λέει, τὴν πῆραν ὅλοι, ἀλλὰ κανεὶς δὲν ἄφησε ἀπόγονο. Καὶ τώρα θέτουν τὸ ἐρώτημα στὸν Κύριο. Εἶναι, ξέρετε, ὁ λεγόμενος "φιλοσοφικὸς μῦθος" –ἂς τὸ ποῦμε ἔτσι, κάπως πιὸ ἐκλεπτυσμένα: "Τίνος, λέει, ἡ γυναῖκα θὰ εἶναι εἰς τὴν Ἀνάσταση; Διότι λὲς ὅτι θὰ ἀναστηθοῦν οἱ ἄνθρωποι", τότε; Καὶ ἐκεῖ ἀπάντησε ὁ Κύριος: «ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· πλανᾶσθε μὴ εἰδότες τὰς γρὰφὰς μὴδὲ τὴν δύναμιν τοῦ Θεοῦ. ἐν γὰρ τῇ ἀναστάσει οὔτε γαμοῦσιν οὔτε ἐκγαμίζονται, ἀλλ᾿ ὡς ἄγγελοι Θεοῦ ἐν οὐρανῷ εἰσι», ὅτι στὴ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ δὲν ὑπάρχει γάμος. Αὐτὸ ἀπάντησε ὁ Κύριος. Ἀλλὰ ἡ κατασκευὴ τοῦ ἐπιχειρήματος αὐτοῦ βασιζόταν στὰ δεδομένα τῆς ἐποχῆς. Ὅτι, δηλαδή, μποροῦσε νὰ πάρει ὁ δεύτερος ἀδελφὸς τὴ γυναῖκα τοῦ πρώτου, ἐφόσον ἐκεῖνος πέθανε καὶ δὲν ἄφησε ἀπογόνους κ.λπ. Θὰ λέγαμε, λοιπόν, ἐδῶ ὅτι ὁ Αὐνὰν ἔκανε, κατὰ λέξη καὶ κατὰ ἔννοια, παρεμπόδιση τῆς συλλήψεως. Κατὰ ἕναν τρόπο. Πῶς; Ἐξέχεε ἐπὶ τῆς γῆς τὸ σπέρμα. Ἔκανε παρεμπόδιση συλλήψεως. Αὐτὸ ὀνομάστηκε «Αὐνανισμός», ἀπὸ τὸν Αὐνάν.
Συνεπῶς, «Αὐνανισμός», θὰ λέγαμε, μᾶλλον θὰ ἔπρεπε νὰ ὀνομάζεται ἡ παρεμπόδιση τῆς συλλήψεως. Ἔτσι, ὅταν οἱ σύζυγοι παρεμποδίζουν τὴν σύλληψη γιὰ νὰ μὴν κάνουν ἄλλα παιδιά, οὐσιαστικότατα κάνουν τὴν πράξη του Αὐνάν. Ἄρα, λοιπόν, πραγματικὸς Αὐνανισμὸς εἶναι αὐτό: ἡ παρεμπόδιση τῆς συλλήψεως. Ἐν τούτοις, ὁ μηχανισμὸς τῆς πράξεως ὀνομάστηκε αὐνανισμὸς καὶ δὲν εἶναι παρὰ τώρα, ἡ πορνεία πρὸς τὸ ἴδιο τὸ σῶμα, ὅταν κάποιος κάνει εἰς τὸν ἑαυτό του τὴν πράξη αὐτή, ἡ ὁποία λέγεται αὐνανισμός. Σᾶς εἶπα, ὅμως, κατ' οὐσίαν τί εἶναι ὁ αὐνανισμὸς καὶ ἀπὸ ποῦ ἕλκει τὴν καταγωγή του.
Ἤδη γίνεται ἀντιληπτὸ ὅτι εἰσερχόμεθα σὲ χῶρο ποὺ ὁ Θεὸς δὲν ἀνέχεται καὶ τιμωρεῖ, καὶ μάλιστα μὲ θάνατο. Ἂν ρωτήσετε: τότε θὰ ἔπρεπε ὅλοι νὰ θανατώνονται;
Ὅταν πρωτοειπώθηκε τὸ ψέμα, ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς θανατώθηκε. Εἶναι στὸν χῶρο τῆς Καινῆς Διαθήκης: ὁ Ἀνανίας καὶ ἡ Σαπφείρα εἶπαν ψέματα.
Ὅταν πρωτοειπώθηκε βλασφημία μετὰ τὸν νόμο τοῦ Θεοῦ στὴν ἔρημο, στὴν Παλαιὰ Διαθήκη, ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἐθανατώθη.
Ὁ πρῶτος κλέφτης μπαίνοντας στὴ Γῆ τῆς Ἐπαγγελίας, ὁ Ἄχαρ, στὸν χῶρο τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, ὅπου ὁ Θεὸς εἶχε πεῖ: «καὶ ἔσται ἡ πόλις ἀνάθεμα, αὐτὴ καὶ πάντα, ὅσα ἐστὶν ἐν αὐτῇ, Κυρὶῳ Σαβαὼθ·» ΙτΝ. 6, 17 "Δὲν θὰ πάρετε τίποτα ἀπὸ ὅ,τι βρεῖτε μέσα εἰς τὴν Ἰεριχώ". Καὶ τότε ἔχασαν τὴν πρώτη, τὴν δεύτερη μάχη (τὴ μάχη της Γαί). Ρωτάει, λοιπόν, ὁ Ἰησοῦς του Ναυή: «καὶ εἶπεν Ἰησοῦς· δέομαι Κύριε· ἱνατὶ διεβίβασεν ὁ παῖς σοῦ τὸν λὰὸν τοῦτον τὸν Ἰὀρδάνην παραδοῦναι αὐτὸν τῷ Ἀμὸῤῥαίῳ ἀπολέσαι ἡμᾶς;» ΙτΝ. 7, 7 "Κύριε γιατί μᾶς ἐγκατέλειψες;" Ναί, λέει ὁ Θεός, "γιατί ἀνάμεσά σας ὑπάρχει ἕνας κλέφτης". «ἡμάρτηκεν ὁ λὰὸς καὶ παρέβη τὴν διαθήκην, ἣν διεθέμην πρὸς αὐτούς, καὶ κλέψαντες ἀπὸ τοῦ ἀναθέματος ἐνέβαλον εἰς τὰ σκεύη αὐτῶν.» ΙτΝ. 7, 11 Ποιός εἶναι αὐτός; Κατὰ ἕναν θαυμαστὸ τρόπο, ἀποκάλυψε ὁ Θεὸς τὸν κλέφτη, ὁ ὁποῖος καὶ θανατώθηκε.
Ἐκεῖνος ποὺ κάνει πρῶτος μιὰ ἁμαρτία, καὶ μάλιστα κάτω ἀπὸ τὸν νόμο τοῦ Θεοῦ –ἐννοεῖται ὅταν πρωτοδίδεται ὁ νόμος τοῦ Θεοῦ, τόσο στὴν Παλαιὰ ὅσο καὶ στὴν Καινὴ Διαθήκη– αὐτὸς τιμωρεῖται μὲ θάνατο. Τιμωρεῖται παραδειγματικά. Ἂν ἔπρεπε ὅμως νὰ θανατώνονται ὅλοι οἱ κλέφτες, ὅλοι οἱ βλάσφημοι καὶ ὅλοι οἱ ψεῦτες, θὰ ἔπρεπε νὰ μὴν ἔχει μείνει ρουθούνι, προφανῶς. Ἀλλὰ τοῦτο γίνεται γιὰ ἐκεῖνον ποὺ γιὰ πρώτη φορὰ κάνει κάτι ποὺ δὲν τὸ θέλει ὁ Θεός. Καὶ ἐδῶ παρεμποδίζει τὴ σύλληψη ὁ Αὐνὰν καὶ θανατώνεται. Πάντως εἶναι ἐνδεικτικὸ ὅτι αὐτὸ τὸ ἁμάρτημα, γιὰ νὰ περιοριστοῦμε στὸ τελευταῖο, εἶναι ἁμάρτημα σοβαρό, τὸ ὁποῖο ἁμάρτημα ἐπισύρει τὴν εἰς θάνατον καταδίκην τῆς ψυχῆς.
Ἐδῶ βέβαια, γιὰ νὰ γίνει αἰσθητὸ τὸ θέμα, ἔχουμε καὶ σωματικὸ θάνατο. Βλέπετε, ἐγὼ τὰ κατοχυρώνω αὐτὰ μὲ τὸν λόγο τοῦ Θεοῦ. Δὲν κάνω τίποτα, δὲν λέω κάτι δικό μου, ὥστε νὰ μοῦ πεῖτε ὅτι αὐθαιρετῶ ἐδῶ. Οὔτε μπορῶ νὰ χαριστῶ. Πῶς θὰ χαριστῶ ἐγώ; Θὰ μποροῦσα νὰ πῶ "καλά, δὲν βαριέσαι", ἀλλὰ πῶς; Ἂν εἶναι δυνατόν! Τότε δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ὁμιλῶ. Ὁ ὁμιλῶν πρέπει νὰ λέει τὴν ἀλήθεια. Ποιά ἀλήθεια; Αὐτὴν ποὺ ἀποκαλύπτει ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ διὰ τῶν Γραφῶν.
Αὐτή, λοιπόν, ἡ πράξη, ἡ κατὰ μόνας ἁμαρτία, γιὰ νὰ μεταφερθοῦμε τώρα ὅπως ἀκριβῶς θέλει παρακάτω ἡ Ἁγία Γραφή, αὐτὴ ἡ πράξη ἀπὸ τὸν Σοφὸ Σειρὰχ λέγεται: «πόρνος ἐν σώματι σαρκὸς αὐτοῦ», ὅτι δηλαδὴ πορνεύει στὸ ἴδιο του τὸ σῶμα, μὲ τὴν ἔννοια ὅτι αὐνανίζεται. Στοὺς ἀρχαίους Ἕλληνες χρησιμοποιεῖται ὁ ὅρος "δέφεσθαι". Ἔψιλον [ἔ], ἀπαρέμφατο, εἶναι [μὲ] ἄλφα γιῶτα (αἱ)· εἶναι τοῦ ρήματος δέφω (ἔψιλον, ε), ποὺ σημαίνει κάνω κάτι μαλακό, ποὺ τὸ τρίβω μὲ τὰ χέρια μου. Ὁ νοῶν νοείτω. Κατ' ἀρχὰς δὲν ἔχει κακὴ σημασία. Τὸ ρῆμα δέφω [σημαίνει] τρίβω κάτι καὶ τὸ κάνω μαλακὸ μὲ τὸ χέρι μου. Ἀλλὰ ἤδη ὁ Ἀριστοφάνης χρησιμοποιεῖ τὸ ρῆμα μὲ τὴν κακὴ σημασία, δηλαδὴ μὲ τὴ σημασία τοῦ αὐνανισμοῦ.
Ἡ Καινὴ Διαθήκη χρησιμοποιεῖ τὸν ὅρο "ἀκαθαρσία". Γράφει ὁ Παῦλος στοὺς Γαλάτας 5, 19: «φανερὰ δὲ ἐστι τὰ ἔργα τῆς σαρκός, εἶναι φανερά, λέγει, τὰ ἔργα τῆς σαρκός, ἅτινὰ ἐστι μοιχεία, πορνεία, ἀκαθαρσία, ἀσέλγεια... οἱ τὰ τοιαῦτα πράσσοντες βασιλείαν Θεοῦ οὐ κληρονομήσουσιν.» Αὐτοὶ ποὺ πράττουν αὐτά, βασιλεία Θεοῦ δὲν θὰ κληρονομήσουν. Μεταξὺ αὐτῶν βάζει καὶ τὴν πράξη τῆς ἀκαθαρσίας, τὴ λέξη "ἀκαθαρσία" ποὺ σημαίνει αὐνανισμός.
Ἀκόμη, γράφει στοὺς Ἐφεσίους. Σημειῶστε δὲ ὅτι ἡ λέξη "ἀκαθαρσία" χρησιμοποιεῖται πολλὲς φορὲς ἀπὸ τὸν Ἀπόστολο Παῦλο. Βέβαια δὲν ἔχει πάντα τὴν ἴδια σημασία, ἀλλὰ ἐπὶ σαρκικῶν ἁμαρτημάτων ἔχει πάντα τὴν ἴδια σημασία· δηλαδὴ εἶναι ὁ αὐνανισμός, τὸ "δέφεσθαι" τῶν ἀρχαίων. Ἀκόμη, γράφει στοὺς Ἐφεσίους: «ἑαυτοὺς παρέδωκαν τῇ ἀσελγεὶᾳ εἰς ἐργασίαν ἀκαθαρσίας πάσης ἐν πλεονεξίᾳ.» Ἐφ. 4,19 Ἐδῶ βέβαια ἀναφέρεται εἰς τοὺς ἐθνικούς, εἰς τοὺς εἰδωλολάτρες, οἱ ὁποῖοι παρέδωκαν τὸν ἑαυτόν τους εἰς τὴν ἐργασίαν πάσης ἀκαθαρσίας. Ἐδῶ ἡ λέξη "ἀκαθαρσία" δὲν ἔχει περιορισμένα ὅρια, ὥστε νὰ σημαίνει μόνο τὸν αὐνανισμό, ἀλλὰ κάθε σαρκικὴ ἁμαρτία. Τὴν ἀποκαλεῖ "ἀκαθαρσία" καὶ μάλιστα "ἐν πλεονεξίᾳ". Τὴ λέξη "ἐν πλεονεξίᾳ" ἐδῶ, τὴν καταλαβαίνουμε ἂν πᾶμε πάλι στὸν Παῦλο, ὁ ὁποῖος ἀναφέρεται ἐκεῖ, στὴν Πρώτη Ἐπιστολή του πρὸς Θεσσαλονικεῖς 4, 6, στὸ ὅτι δὲν ἀρκεῖσαι στὴ γυναῖκα σου, ἀλλὰ πλέον ἐκτείνεσαι καὶ πηγαίνεις εἰς τὴν μοιχείαν. Καὶ ἔτσι ἡ μοιχεία νὰ λέγεται πλεονεξία. Νὰ σᾶς πῶ πῶς τὸ λέγει: «μὴ ὑπερβαίνειν», μὴν ξεπερνᾶς τὰ ὅριά σου, θὰ μείνεις μέσα στὸ γάμο σου, δὲν θὰ πᾶς παραπέρα. Σημειώσατε ὅτι αὐτὰ μπορεῖ νὰ γράφονται ἐπὶ ἀνδρός, ἀλλὰ ἀναφέρονται φυσικὰ καὶ ἐπὶ γυναικός —καὶ ἀκόμα χειρότερα. Τὸ «τὸ μὴ ὑπερβαίνειν καὶ πλεονεκτεῖν ἐν τῷ πράγματι τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ». Ποιό εἶναι τὸ "ἐν τῷ πράγματι"; Δηλαδὴ στὴν σαρκικὴ μίξη δὲν θὰ ὑπερβεῖς, δὲν θὰ πλεονεκτήσεις, δὲν θὰ φανεῖς τέτοιος ποὺ θὰ πεῖς: "Δὲν μοῦ ἀρκεῖ ἡ σύζυγός μου, θὰ πάω καὶ παραπέρα, θὰ πάω καὶ παραπέρα". Ὥστε βλέπει κανεὶς ὅτι ἐδῶ ἡ λέξη "ἀκαθαρσία" νὰ καλύπτει ὅλο τὸ φάσμα τῶν σαρκικῶν ἁμαρτιῶν.
Ἀπὸ ὅ,τι ἀντιλαμβανόμεθα πρόκειται γιὰ πολὺ σοβαρὴ ἁμαρτία, ἂν ξαναγυρίσουμε εἰς τὸ θέμα τοῦ αὐνανισμοῦ. Ἂς δοῦμε τοὺς νηπτικοὺς πατέρες τί ἔχουν νὰ μᾶς ποῦν πάνω σὲ αὐτό. Θὰ περιοριστῶ, ἀφοῦ ἀνέφερα βεβαίως τὴν Ἁγία Γραφή, θὰ περιοριστῶ μόνο στοὺς κυρίως νηπτικοὺς πατέρες, γιατί δὲν θὰ ἤθελα νὰ μπῶ σὲ ἄλλους χώρους. Σημειώσατε μόνο, ἐν παρόδῳ τὸ λέγω, ὅτι ἐνῷ λίγα χρόνια παλαιότερα ἀπὸ τὴν Ἰατρικὴ Ἐπιστήμη ὁ αὐνανισμὸς θεωρεῖτο ὡς κάτι κακὸ καὶ κάτι βλαβερό, τώρα ἔχει ἀμνηστευθεῖ καὶ δὲν θεωρεῖται κάτι κακό, οὔτε ἠθικῶς οὔτε βιολογικῶς. Ἀντιθέτως μάλιστα, ὑποστηρίζουν —ἴσως ὄχι ὅλοι οἱ γιατροί, ἀλλὰ ἔχουμε μιὰ πλειονότητα ἰατρῶν ποὺ ὑποστηρίζουν— ὅτι εἶναι μιὰ ἐκτόνωση καὶ εἶναι μᾶλλον κάτι ποὺ τὸ συνιστοῦν, ἰδίως στοὺς ἐφήβους. Νὰ τὸ ἔχετε ὑπόψη σας αὐτό, ὅτι μπορεῖ νὰ ἀκούσει τὸ παιδί σας μιὰ τέτοια συμβουλὴ ἀπὸ γιατρό, ὅπως ὑπάρχουν καὶ ἐκπαιδευτικοί, ἰδίως τὴν ὥρα τῆς Βιολογίας, ποὺ μποροῦν νὰ εἰπωθοῦν τέτοια πράγματα. Νὰ τὸ ἔχετε ὑπόψη σας αὐτό. Ἔχω γνώση τῶν πραγμάτων. Ὅπως συνιστοῦν καὶ τὴν ἀνηθικότητα. Βεβαίως συνιστοῦν τὴν ἀνηθικότητα σήμερα οἱ γιατροὶ ἀπὸ τὴν ἐφηβικὴ ἡλικία. Ἦταν κάποτε ἕνας σχολικὸς γιατρός, κάποια χρονιὰ στὶς ἀρχὲς τοῦ ἑβδομῆντα, ὁ ὁποῖος εἶχε συστήσει στὴν τελευταία τάξη τοῦ Λυκείου νὰ κάνουν χρήση γυναικός —βέβαια λέει νὰ πρόσεχαν τὰ ἀφροδίσια νοσήματα. Πράγματα τὰ ὁποῖα μᾶς εἶπαν καὶ στὸ στρατὸ ἐμᾶς, ὅταν πήγαμε. Νομίζω, λίγο πολύ, ὅλοι ἔχουμε μιὰ ἐμπειρία. Καὶ μοῦ τὸ εἶπαν τὰ παιδιὰ αὐτό, καὶ τὸ κατήγγειλα δημοσίως τὸ θέμα αὐτό. Λοιπόν, εἶχα πεῖ τότε: "Γονεῖς, προσέχετε τί μπορεῖ νὰ λένε οἱ ἁρμόδιοι —ἴσως οἱ λεγόμενοι ἁρμόδιοι— τί μπορεῖ νὰ λένε στὰ παιδιά σας. Πάρα πολὺ προσοχή". Ὡστόσο, ὁ αὐνανισμός, θὰ λέγαμε, ἐπίσημα ἢ ἀνεπίσημα συνιστᾶται· καὶ ἀπὸ μὴ ἰατρούς, καὶ ἀπὸ παιδευτικούς, καὶ ἀπὸ φίλους, καὶ ἀπὸ γνωστούς, καὶ ἀπὸ συγγενεῖς, συνιστᾶται. Μόνο καὶ μόνο, λέει, γιὰ μιὰ ἐκτόνωση καὶ τίποτε ἄλλο. Δὲν εἶναι τόσο ἁπλᾶ τὰ πράγματα. Ἐγὼ θὰ ἔλεγα: "Κύριοι, ἐσεῖς γνωρίζετε τὸν μηχανισμὸ καὶ τὴ λειτουργία τοῦ ἀνθρώπινου ὀργανισμοῦ καλύτερα ἀπὸ τὸν Θεό, ποὺ θεωρεῖ τὸν αὐνανισμὸ ἁμαρτία; Εἶστε ἐσεῖς ἐξυπνότεροι, εὐφυέστεροι ἢ θειότεροι ἀπὸ τὸν Θεό; Δὲν τὸ νομίζω". Γι' αὐτὸ ξαναλέω, ἐκεῖνος ποὺ ἔχει τὸν φόβο τοῦ Θεοῦ ἀναλόγως θὰ συμβουλεύσει καὶ τὰ παιδιά του καὶ ἀναλόγως καὶ ὁ ἴδιος θὰ ἐνεργεῖ.
Ἔτσι, ἂς δοῦμε τί ἀκριβῶς λέγουν οἱ Πατέρες, περιοριζόμενοι εἰς αὐτοὺς χωρὶς νὰ θέλω νὰ πῶ πιὸ πολλὰ ἀπο τὸν χῶρο τῆς ἐπιστήμης. Πολλὰ ἔχουν γραφεῖ. Λέγει ὁ Ἀββᾶς Ἠσαΐας ὁ Ἀναχωρητής: "Ἄσκησον μὴ εἰς ἐνεγκεῖν τὰς χεῖρὰς σοῦ ἔνδον σου· πολλὰ γὰρ πάθη ἔχει τὸ σῶμα, ἅτινα ἐπιτελεῖ ἡ καρδία." Μὲ σαφήνεια, νὰ ἀποκτήσεις τὴν ἄσκηση νὰ μὴ φέρεις τὰ χέρια σου μέσα σου, κάτω ἀπὸ τὰ ροῦχα σου, κάτω ἀπὸ τὶς κουβέρτες σου. Γιὰ νὰ κάνεις τί; Προτρέχω, θὰ τὸ βροῦμε λίγο πιὸ κάτω: νὰ ψηλαφᾶς. Γιατί ὑπάρχει καὶ ὁ ἑξῆς χαρακτηρισμὸς τοῦ αὐνανισμοῦ (θὰ βροῦμε κάτι παρακάτω): Τί εἶναι ὁ αὐνανισμός; Τὸ "ψηλαφᾶν" ἀπαρέμφατο, τὸ νὰ ψηλαφεῖς τὸ σῶμα σου, τὸ νὰ ψηλαφᾶς. Ἔτσι λοιπόν, πρόσεχε νὰ ἀποκτήσεις ἄσκηση· εἶναι θέμα ἀσκήσεως. Νὰ ξέρετε, στὰ μικρὰ παιδιά, ἐπὶ παραδείγματι, ποὺ ἀρχίζουν νὰ ἀνακαλύπτουν κάτι στὸ σῶμα τους, τὸ παιδὶ ἀρχίζει κάπου στὰ 5 του χρόνια νὰ ἀνακαλύπτει τὸ σῶμα του. Στὰ 12 του χρόνια ἀρχίζει νὰ ἀνακαλύπτει τὴν ψυχή του. Γι' αὐτὸ καὶ θέλει, μετὰ τὰ 12 του χρόνια, νὰ δημιουργεῖ κοινωνία καὶ συντροφιὰ μὲ ἄλλα παιδιά. Ἀλλὰ στὰ 5 (περίπου στὰ 4 μὲ 5 χρόνια) κάνει προσπάθεια νὰ ἀνακαλύψει τὸ σῶμα του. Αὐτὰ εἶναι πολὺ γνωστὰ πράγματα· βέβαια, διατυπώθηκαν καὶ θεωρίες, οἱ ὁποῖες εἶναι καὶ ἴσως ὑπερβολικές, ὅπως τὸ λίμπιντο τοῦ Φρόϊντ, ὅτι τὸ παιδί, λέει, ἐρωτεύεται τὴ μητέρα του τὴν ὥρα ποὺ θηλάζει. Αὐτὰ εἶναι ὑπερβολὲς ἐπὶ ὑπερβολῶν· δὲν ὑπάρχει ἀντίρρηση γι' αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ὡστόσο, βλέπετε, τὸ παιδὶ πάντοτε προσπαθεῖ νὰ πιάνει τὴν περιοχὴ ἐκείνη, τὴ γεννητική. Καὶ ὅταν λίγο μεγαλώσει, τοῦ κάνουμε τὸ παντελονάκι του, δὲν βάζουμε τσέπες στὸ παντελόνι. (Μὲ συγχωρεῖτε, λέω καὶ πρακτικὰ πραγματάκια γιὰ νὰ τὰ ξέρουμε). Δὲν βάζουμε τσέπες στὸ παντελόνι, γιὰ νὰ μὴν ἔχει τὸν τρόπο νὰ βάζει τὰ χέρια του στὴν τσέπη του· διότι, μὲ τὸν τρόπο αὐτόν, ἀρέσκεται νὰ ψηλαφᾶ τὴ γεννητικὴ περιοχή.
Ἔτσι, λέει ὁ Ἀββᾶς Ἠσαΐας: "Ἄσκησον". Πρέπει νὰ ἀσκηθεῖς. Εἶναι σπουδαῖο πρᾶγμα νὰ μὴν θέλεις νὰ ἐγγίζεις τὸ σῶμα σου· εἶναι σπουδαῖο πρᾶγμα αὐτό, εἶναι θέμα ἀσκήσεως, ἀγαπητοί. "Ἔνδον σου", μέσα σου. Γιατί τὸ σῶμα ἔχει πολλὰ πάθη, τὰ ὁποῖα ἐπιτελεῖ ἡ καρδιά. Αὐτὸ τὸ σῶμα ἔχει πολλὰ πάθη. Πρέπει νὰ σᾶς πῶ ὅτι ὅλες οἱ αἰσθήσεις ὑπηρετοῦν τὸ γενετήσιο θέμα. Ἐκείνη ποὺ προέχει ὅμως κατὰ τὸν Ἅγιο Νικόδημο τὸν Ἁγιορείτη –ποὺ τὸ γράφει στὸ Συμβουλευτικό του Ἐγχειρίδιον– ἐκείνη ἡ αἴσθηση ποὺ προέχει των πέντε εἶναι ἡ ἁφή. Καὶ τὰ μάτια ὑπηρετοῦν τὴν ἁμαρτία καὶ τὰ αὐτιά, ἀλλὰ ἡ ἁφὴ περισσότερο ὅλων τῶν ἄλλων αἰσθήσεων. Καὶ τοῦτο διότι ἡ ἁφὴ ἔχει τέτοια κέντρα ποὺ διεγείρουν τὸ γενετήσιο. Γι' αὐτό, λοιπόν, λέγει: "Ἔχει πάθη τὸ σῶμα...", ἀλλὰ τὰ ἐπιτελεῖ ἡ ψυχή. Μετά, ἡ θέληση τοῦ ἀνθρώπου.
Συνεχίζει: "Μὴ καταδέξη...". Ἐδῶ βλέπει κανεὶς σαφῶς τὴν περίπτωση τοῦ αὐνανισμοῦ. Σαφῶς. "Μὴ καταδὲξῃ πὸτὲ κοιμηθῆναι μετὰ τινος εἰς τὸ αὐτὸ ψιάθιον, νεώτερος ὤν", καὶ λοιπά. Μὴ δεχτεῖς νὰ κοιμηθεῖς στὸ ἴδιο στρῶμα. Ἐδῶ λέει "ψιάθιον"· ψαθί, ψάθα, στρῶμα. Μὴ κοιμηθεῖς μαζὶ μὲ κάποιον ἄλλον, καὶ μάλιστα ἢ ἐσὺ εἶσαι νεότερος ἢ ὁ ἄλλος εἶναι νεότερος. Γιατί ἅμα κοιμηθεῖτε μαζὶ (δὲν ξέρω...), μπορεῖ νὰ ὑπάρξει κάποιος πειρασμός. Καὶ μάλιστα, ἕνας ἄλλος πατὴρ λέγει: "Καὶ ἂν δὲν ἁμαρτήσεις, ὅμως προκοπὴ πνευματικὴ δὲν θὰ ἔχεις". Ὁ καθένας στὸ κρεβάτι του. Καὶ μάλιστα, μὲ τὴν εὐκαιρία αὐτή, συνηθίστε τὰ παιδιά σας —ἂς ποῦμε, τὰ ἀγόρια σας— ἀπὸ πολὺ μικρὰ νὰ κοιμοῦνται χωριστά. Προσέξατε τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου! Σᾶς εἶπα, τὸ παιδὶ στὰ πέντε του χρόνια ἀρχίζει νὰ ἀνακαλύπτει τὸ σῶμα του. Κάπου θὰ ἀρχίσουν τὰ δύο ἀδέρφια κάτι νὰ κάνουν καὶ θὰ φτάσουν νὰ μεγαλώσουν, νὰ γίνουν ἔφηβοι, ναί, ἄνδρες, καὶ νὰ κάνουν ἁμαρτία μεταξύ τους. Ἀκούσατε το, εἶναι περιστατικὰ ποὺ φτάνουν σὲ ἐμᾶς, ποὺ τὰ ἀντιμετωπίζουμε αὐτά. Σᾶς λέω τὴν πραγματικότητα. Μιὰ φορὰ θυμᾶμαι, μεγάλα παιδιὰ ἦταν, κάποιος τελείωνε τὸ λύκειο καὶ ἤθελε νὰ ταξιδέψει ὡς ναυτικὸς γιὰ νὰ γλιτώσει ἀπὸ τὸν μικρότερο ἀδελφό του, ὁ ὁποῖος τὸν προκαλοῦσε διαρκῶς. "Ἐπί τέλους νὰ τελειώσει αὐτὴ ἡ ἱστορία", ἔλεγε ὁ μεγάλος. Εἴδατε. Γιατί; Γιατί ἡ μητέρα... –εὐσεβεῖς ἤτανε θυμᾶμαι κατὰ τὰ ἄλλα– ἀλλὰ δὲν εἶχε φροντίσει νὰ βάζει τὰ παιδιά της νὰ κοιμοῦνται χωριστά.
Καὶ συνεχίζει, ἀγαπητοί μου, ὁ Ἀββᾶς Ἠσαΐας αὐτὰ ποὺ σᾶς λέγω βρίσκονται στὸν δεύτερο τόμο του Εὐεργετινοῦ, βρίσκονται ὅμως καὶ στὴ Φιλοκαλία κ.λπ.: "Μὴ οἰκὴσῃς ἐν τόπῳ, ἐν ᾧ ἥμαρτες εἰς τὸν Θεόν". Τώρα ἐδῶ ἔχει καὶ μερικὰ πολὺ χαρακτηριστικὰ ψυχολογικά. Μὴν πᾶς μείνεις σὲ ἕναν τόπο στὸν ὁποῖο ἔχεις ἁμαρτήσει. Διότι ὁ τόπος ἐκεῖνος διαρκῶς θὰ σοῦ θυμίζει τὴν ἁμαρτία, καὶ τί θὰ γίνεται μὲς στὴν ψυχή σου; Ἀνακύκληση. Ναί, εἶναι πάρα πολὺ χαρακτηριστικό. Ποτὲ μὴ πᾶς, οὔτε νὰ περάσεις, ἀπὸ ἕναν τόπο στὸν ὁποῖο ἔχεις ἁμαρτήσει. Ψυχολογικότατον!
Ἀκόμη, ὁ Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης, λέγει ὅτι: ἀγαποῦσες μιὰ κοπέλα μὲ τὴν ὁποία εἶχες ἁμαρτήσει. Ἡ κοπέλα πέθανε. Ὅταν πᾶς πάνω ἀπὸ τὸν τάφο της, λὲς ὅτι πᾶς νὰ προσευχηθεῖς· θὰ ἀνακυκλωθεῖ ὅμως μέσα σου ἡ ἁμαρτία. Ὄχι μόνο σὲ θέμα τόπου, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ προσώπων. Εἶναι πολὺ χαρακτηριστικό. Μοῦ λέει καμιὰ φορά —καὶ πολλὲς φορὲς ἔχει συμβεῖ αὐτὸ— ἕνα ἀγόρι: "Καλᾶ μοῦ εἴπατε νὰ χωρίσω ἀπὸ αὐτὴν τὴν κοπέλα, τὴν ἀγαπῶ βέβαια. Σᾶς παρακαλῶ, προσευχηθεῖτε. Ἐγὼ θὰ προσεύχομαι γι' αὐτήν". Κι ἐγὼ ἀπαντῶ: "Δὲν θὰ προσεύχεσαι γι' αὐτήν! Φαίνεται σκληρό, περίεργο. Δὲν θὰ προσεύχεσαι. Θὰ φροντίσει ὁ Θεὸς γι' αὐτήν. Δὲν θὰ προσεύχεσαι, διότι ἂν προσεύχεσαι, θὰ κάνεις ἀνακύκληση τῆς μνήμης της καὶ θὰ ξαναγυρίσεις πάλι νὰ τὴν ξανασυναντήσεις". Δὲν μπορεῖτε νὰ φανταστεῖτε πόσο λεπτὰ σημεῖα καὶ ἀκριβῆ εἶναι αὐτά.
Συνεχίζει: "Φύλαξον σεαυτὸν μήποτε αἰχμαλωτισθῇς εἰς τὰ προημαρτημένα σοι, μήποτε ἀνακαινισθῶσιν ἐν σοί". Φύλαξε τὸν ἑαυτό σου, λέγει, νὰ μὴν αἰχμαλωτιστεῖς σὲ ἐκεῖνα στὰ ὁποῖα κάποτε ἁμάρτησες, γιατί θὰ ἀνακαινιστοῦν μέσα σου. "Ἀνακαινίζω" θὰ πεῖ αὐτὸ ποὺ σᾶς εἶπα ἤδη· αὐτὴ ἡ ἀνακύκληση. Θὰ ξαναγυρίσουν αὐτά. Παρακάτω: "Φύλαξον τὸὺς ὀφθαλμούς σου, καὶ ἡ καρδία σοῦ οὐ μὴ βλὲψῃ πονηρά". Νὰ φυλάξεις τοὺς ὀφθαλμούς σου, τὰ μάτια σου, καὶ ἡ καρδιά σου δὲν θὰ βλέπει πονηρά. Βεβαίως δὲν θὰ βλέπει πονηρά —τὸ "βλέπει" ἐντὸς εἰσαγωγικῶν.
Βέβαια, παρακάτω θὰ δοῦμε, ἴσως ὄχι σήμερα, ὅτι λέει ἡ Γραφή —εἶναι στὴ Βίβλο τῶν Παροιμιῶν— ὅτι δὲν λέγει "πάση φυλακὴ τήρει σοὺς ὀφθαλμούς", ἀλλὰ "πάση φυλακὴ τήρει σὴν καρδίαν". Τὸ χρησιμοποιεῖ αὐτὸ τὸ χωρίο τῆς Γραφῆς ὁ Ἅγιος Кἀσσιανὸς ὁ Ρωμαῖος εἰς τὸν "περὶ πορνείας" λόγο του· ὅτι ὄχι μὲ κάθε φύλαγμα νὰ φυλᾶς τὰ μάτια σου, γιατί θὰ ἔπρεπε νὰ περπατᾶμε μὲ παραπέτια. Ξέρω ἐγὼ πῶς νὰ περπατᾶμε; Δὲν θὰ δοῦμε κάτι στὸν δρόμο γιὰ μιὰ στιγμή; Θὰ τὸ δοῦμε, ἀλλὰ αὐτὸ νὰ μὴ φτάσει στὴν καρδιά σου. Γι' αὐτὸ θὰ φυλᾶμε τὰ μάτια μας, ἀλλὰ ἐκεῖ ποὺ θὰ φυλάξουμε ἰδιαίτερα στὸν ἑαυτό μας θὰ εἶναι ἡ καρδιά μας. Πάντως, ὁπωσδήποτε ἔχει ἀξία καὶ σημασία το νὰ φυλᾶμε τὰ μάτια μας.
Καταλαβαίνετε τώρα, ἀγαπητοί μου, αὐτὰ ποὺ λέμε ἐδῶ θεωροῦνται φλυαρίες μπροστὰ στὸ φαινόμενο τηλεόραση. Καταλαβαίνετε; Αὐτὰ θεωροῦνται ἀνοησίες. "Τί λέτε;", θὰ πεῖ κάποιος —ὄχι ἀπὸ ἐσᾶς τους παρόντες, ἀλλὰ ἀπὸ κάποιον ποὺ θὰ ἄκουγε τὴν κασέτα ἴσως μακριά. "Τί λέει αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος; Ἔχουμε τὴν τηλεόραση, βλέπουμε καὶ διασκεδάζουμε". Ναί, ἀλλὰ ἄνθρωπέ μου, δὲν θὰ προκόψεις πνευματικὰ καὶ θὰ χάσεις τὴν ψυχή σου. Ἂν εἶσαι ἔξυπνος ἄνθρωπος, δὲς ποῦ ἀκριβῶς εἶναι τὸ συμφέρον σου.
Συνεχίζει ὁ Ἀββᾶς Ἠσαΐας: "Πρόσεχε σὲ αὐτὸ ἀκριβῶς, ἵνα ὥσπερ ἐγκρατεύει ἀπὸ τῆς πορνείας· ὅπως λέγεις ἐγκρατεύεσαι ἀπὸ τὴν πρᾶξιν τῆς πορνείας, οὕτως ἐγκρατεὺσῃ καὶ ἀπὸ τῶν ἐπιθυμιῶν τῶν ὀφθαλμῶν, καὶ τῆς ἀκοῆς, καὶ τῆς γλώσσης, καὶ τῆς ἁφῆς". Πρόσεξε, λὲς ὅτι ἐγκρατεύεσαι ἀπὸ πλευρᾶς πράξεως· ὀρθῶς, ναὶ ἀλλὰ μὴν πορνεύεις μὲ τὰ μάτια· μὴν πορνεύεις μὲ τὴν ἀκοὴ ἀπ' ὅτι θέλεις νὰ ἀκοῦς· μὴν πηγαίνεις ἐκεῖ ποὺ ὑπάρχει κάποιος συνωστισμός, λεωφορεῖα, κόσμος κλπ... καὶ πᾶς καὶ ἀκουμπᾶς ἐπάνω σὲ ἄλλα σώματα· πρόσεξε το, αὐτὸ θὰ πεῖ ἁφή. Ἢ ἀκόμα κάποτε, ἔ, οἱ ἄνθρωποι πολλὰ ἐπινοοῦν... κάποιους χαιρετισμούς, μάλιστα πολλὲς φορὲς τάχα φιλικά, συγγενικὰ βεβαίως πρόσωπα ἀλλὰ εἶναι πιὸ πέρα ὅμως, μὲ φιλιά, μὲ χάδια... σου λέει: "εἴμαστε συγγενεῖς', ὑπο τὴν προστασία τῆς συγγενείας ἐπιτελεῖται ἡ ἱκανοποίηση τῆς ἁφῆς καὶ δὲν ξέρεις παρακάτω τί ἔρχεται. Δὲν εἶναι ἀρκετὸ νὰ χαιρετίσεις μὲ τὸ χέρι, πρέπει νὰ φιλήσεις τὸν ἄλλον ἄνθρωπο; Τὴν γυναῖκα του ἀλλουνοῦ, τοῦ ξαδέλφου, τοῦ κουμπάρου, τῆς κουμπαρᾶς; Γι αὐτό, σᾶς τὸ ἔχω καὶ ἄλλοτε πεῖ ὅτι: "μὴν κάνετε κουμπάρους ξενα πρόσωπα. Βάζετε συγγενεῖς, συγγενικά σας πρόσωπα, νὰ βαφτίζουν, νὰ παντρεύουν, διότι ὑπὸ τὴν κουμπαριά, ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς κουμπαριᾶς, μπαίνει ὁ ἄλλος, μπαίνει ἡ ἄλλη στὸ σπίτι. Τὸ τί ζημιὰ γίνεται, νομίζω τὸ ξέρετε πολὺ καλά, δὲν χρειάζεται οὔτε νὰ τὸ μάθουμε, οὔτε τίποτα. Τὸ ξέρετε πολὺ καλά, γιατί ὑπάρχει ἀδιακρισία, δηλαδὴ δὲν προσέχουμε.
Προχωροῦμε. Ἀπὸ τὸ Γεροντικό: "ὅτι ἡ πορνεία ἐστὶ τὸ ποιῆσαι εἰς τὸ σῶμα τὴν ἁμαρτίαν, ἡ δὲ ἀκαθαρσία τὸ ψηλαφᾶν τὸ σῶμα", εἶναι ἐκεῖνο ποὺ σᾶς εἶπα, θὰ σᾶς τὸ πῶ λίγο πιὸ κάτω. Ποιά εἶναι ἡ διάκριση μεταξὺ πορνείας καὶ αὐνανισμοῦ; Εἶναι ὅτι ἡ πορνεία εἶναι ἡ πράξη εἰς τὸ σῶμα, ἐνῷ ἡ ψηλάφησης τοῦ σώματος εἶναι ἡ ἀκαθαρσία, δηλαδὴ ὁ αὐνανισμός. Οἱ πατέρες συμβουλεύουν: "Καὶ ἐν ταῖς χρείαις τῆς γαστρὸς σοῦ μὴ καθὶσῃς ὅλος μετὰ ἑταίρου· ὁ γὰρ ἀληθινὸς εὐλαβὴς αἰσχύνεται καὶ ἑαυτόν". Αὐτὸ καὶ ποιός δὲν τὸ λέει. Ὁ Ἅγιος Ἰσαὰκ ὁ Σῦρος λέει: ἐκεῖ ποὺ θὰ πᾶς, λέει, νὰ ἀφοδεύσεις, πρόσεξε μὴ σὲ βλέπει κανένας. Τίθεται μάλιστα καὶ ἐρώτημα· ἔχω ἕνα μεγάλο ἐρωτηματολόγιο, δεκάδες ἐρωτήματα. Ἑνὸς ψυχολογικοῦ ἰνστιτούτου, λέγει: "Ὅταν βρεθεῖτε μὲ ἄλλον, αἰσθάνεστε ὅτι δὲν μπορεῖτε νὰ οὐρήσετε ἐπειδὴ ντρέπεστε;". Τώρα, τί ἀπάντηση, τί συμπέρασμα θὰ ἔπαιρνε τὸ Ἰνστιτοῦτο σὲ αὐτὴ τὴν ἀπάντηση; Αὐτοὶ ξέρουν. Ξέρω μόνο τοῦτο: ὅτι ὅταν τὸ παιδὶ ἔχει μάθει ἀπὸ μικρὸ νὰ εὐλαβεῖται τὸν ἑαυτόν του καὶ νὰ ντρέπεται —καὶ πρέπει νὰ ντρέπεται, δὲν εἶναι μειονέκτημα— τότε πράγματι δὲν μπορεῖ νὰ οὐρήσει ἐπὶ παρουσία ἄλλων. Ἐνῷ ἀντιθέτως, ὅλοι πήγαμε στὸ σχολεῖο καὶ τὸ βλέπαμε: παιδιά, βλέπετε ἐκεῖ ἀγόρια, δὲν τοὺς ἐμπόδιζε τίποτα. Ἐνῷ τὸ παιδὶ ποὺ ντρέπεται, εὐλαβεῖται τὸν ἑαυτόν του. Ξαναλέγω, εἶναι πλεονέκτημα, δὲν εἶναι μειονέκτημα. Τὸ κριτήριο; Τὸ κριτήριο εἶναι ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ, ἡ πατερικὴ σοφία. Λοιπόν, καὶ εἰς τὶς ἀνάγκες τῆς γαστρός σου, μὴ πᾶς νὰ καθίσεις μαζὶ μὲ ἄλλον· πρόσεξέ το αὐτό. Γιατί ὁ ἀληθινὰ εὐλαβὴς ντρέπεται καὶ τὸν ἑαυτόν του. Ὅλα αὐτά, καταλαβαίνετε πὼς εἶναι ἀφορμὲς σαρκικῶν ἁμαρτημάτων. Ἔ, βέβαια εἶναι ἀφορμὲς σαρκικῶν ἁμαρτημάτων. Ὅταν κανεὶς τὰ προλαβαίνει, εἶναι πολὺ σπουδαῖο αὐτό.
Ἀκόμη, ὁ κόσμος τῶν λογισμῶν κατέρχεται στὴν καρδιὰ καὶ ἔτσι ἐπιτελεῖται κάθε σαρκικὴ ἁμαρτία. Λέγει ὁ Ἅγιος Κασσιανὸς ὁ Ρωμαῖος: "Τοῦτου χάριν καὶ ἡ σὸφὴ παροιμία οὐ λέγει, πὰσῃ φυλακῇ τήρει τὸὺς ὀφθαλμούς σου, ἀλλὰ "πὰσῃ φυλακῇ τήρει σὴν καρδίαν". Σᾶς εἶπα προηγουμένως ὅτι θὰ τὸ ποῦμε τὴν ἐρχόμενη φορά, ἀλλὰ τὸ εἶχα πρόσφατο, τὸ εἶχα κοντὰ ἐδῶ. Γι' αὐτὸ λέγει ἡ σοφὴ παροιμία: δὲν θὰ φυλάξεις μὲ κάθε τρόπο τὰ μάτια σου, ἀλλὰ μὲ κάθε τρόπο τὴν καρδιά σου. Διότι, συμπτωματικά, στὸν δρόμο πόσα πράγματα βλέπουμε; Τί θὰ ἔπρεπε νὰ γίνει; Θὰ φυλάξω ὅμως τὴν καρδιά μου, θὰ τὸ ἀποβάλω ἀμέσως. Γιατί ἂν συλλέξω ἀπὸ τὸν δρόμο ὅτι θὰ ἔχω δεῖ καὶ γυρίσω σπίτι μου, στὴν ἡσυχία μου, καὶ μετὰ ἐγὼ ξαναφέρω στὴ φαντασία μου ἐκεῖνα ποὺ ὅλη τὴν ἡμέρα εἶδα στὴν ἀγορὰ ἀπὸ ἐδῶ καὶ ἀπὸ ἐκεῖ· τότε, βεβαίως, θὰ πέσω σὲ ἁμαρτία. Ἀναμφισβήτητα θὰ πέσω σὲ ἁμαρτία. Πρέπει, λοιπόν, νὰ φυλάξω πρώτιστα τὴν καρδιά μου.
Χαρακτηριστικὰ λέει ὁ Ἅγιος Ἐφραὶμ ὁ Σῦρος ὅτι τὸ σῶμα μας ἀνήκει στὸ Θεό, καὶ σὰν δημιούργημα ἀλλὰ καὶ λόγῳ τοῦ ὅτι βαπτιστήκαμε. Ὅπως λέγει ὁ Παῦλος: «οὐκ ἐστὲ ἑαυτῶν· ἠγοράσθητε γὰρ τιμῆς» Α' Κόρ. 6, 19΄20 δὲν ἀνήκετε στὸν ἑαυτό σας, γιατί ἔχετε ἀγοραστεῖ κατόπιν τιμῆς, καὶ αὐτὴ ἡ τιμὴ εἶναι τὸ Σῶμα καὶ τὸ Αἷμα τοῦ Χριστοῦ, ποὺ μᾶς ἐξαγόρασε εἰς τὸν Σταυρο. Ἔτσι, δὲν μᾶς ἀνήκει ἡ ὕπαρξή μας καί, συνεπῶς, οὔτε καὶ τὸ σῶμα μας.
Θυμᾶμαι πρὶν ἀπὸ λίγα χρόνια, εἶχαν γράψει στὸ Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν, στοὺς τοίχους ἀπ' ἔξω —τὸ εἶχαν γράψει κοπέλες—: "Τὸ σῶμα μας μᾶς ἀνήκει καὶ κανεὶς δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ μᾶς ἀπαγορεύσει ὁτιδήποτε". Καὶ ἐννοοῦσαν καὶ τὴν πορνεία, καὶ τὴν ἔκτρωση, καὶ ὅ,τι ἄλλο. "Τὸ σῶμα μας μᾶς ἀνήκει". Ἀπὸ τὴ στιγμὴ ποὺ θὰ νομίσουμε ὅτι τὸ σῶμα μας μᾶς ἀνήκει, τότε βεβαίως ἀναχωρεῖ καὶ ὁ φόβος τοῦ Θεοῦ· τότε ὅλα εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθοῦν. Ὅταν ὅμως ξέρω ὅτι τὸ σῶμα μου δὲν μοῦ ἀνήκει, τότε θὰ λάβω τὰ μέτρα μου ἀναμφισβήτητα.
Καὶ συνεχίζει, μάλιστα, ὁ Ἅγιος Ἐφραὶμ ὁ Σῦρος νὰ λέγει τὸ ἑξῆς: Ἕνας ἄνθρωπος κάνει μιὰ ἀφιέρωση στὸν Θεό, παίρνει ἕνα ἀντικείμενο, ἕνα δαχτυλίδι, καὶ τὸ πάει στὴν εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ· τὸ κρεμάει ἐκεῖ ὡς ἀφιέρωμα. Φεύγοντας ἀπὸ τὸ ναό, τὸ μετανοιώνει καὶ γυρίζει νὰ τὸ πάρει, σκεπτόμενος: "Τί ἔκανα καὶ τὸ ἔβαλα; Τὸ κάρφωσα ἐκεῖ στὴν εἰκόνα...". Γυρίζει νὰ τὸ πάρει. Ὅταν θὰ γυρίσει νὰ τὸ πάρει, λέγει, τότε δὲν εἶναι ἁπλῶς κλέφτης, ἀλλὰ ἱερόσυλος· διότι παίρνει ἐκεῖνο ποὺ ἀφιέρωσε καὶ δὲν τοῦ ἀνήκει πλέον. Συνεπῶς, τὸ ἴδιο συμβαίνει καὶ μὲ ἐσένα καὶ τὸ σῶμα σου, ποὺ εἶναι ἀφιερωμένο στὸν Θεό. Εἶναι ἀφιερωμένο μὲ τὸ βάπτισμά σου καὶ σὲ ἐξαγόρασε ὁ Χριστός. Δὲν μπορεῖς νὰ χρησιμοποιεῖς τὸ σῶμα σου ὅπως θέλεις, διότι ἂν γυρίσεις νὰ τὸ ἐκμεταλλεύεσαι τὸ σῶμα σου μὲ τὴν ἡδονή, τότε χαρακτηρίζεσαι, κατὰ τὸν Ἅγιο Ἐφραίμ τον Σῦρο, ἱερόσυλος.
Ἀκόμη, ὁ Ἅγιος Ἐφραὶμ λέγει ὅτι ὁ διάβολος, ὅταν βλέπει στὸν ἄνθρωπο μιὰ σαρκικὴ πύρωση —εἴτε ἐπειδὴ τὴν προκαλεῖ ὁ ἴδιος ὁ διάβολος εἴτε ἐπειδὴ τὴν ἀποδέχεται ὁ ἄνθρωπος—, τότε τοῦ ὑποβάλλει τὸ ἑξῆς: "Ἕὡς τίνος ὑποφέρεις τὸν κόπον καὶ τὴν ὄχλησιν τοῦ πάθους; Ὡς πότε θὰ ὑποφέρεις τὸν κόπο καὶ τὴν ἐνόχληση τοῦ πάθους; Τέλεσόν σου ἅπαξ τὴν ἐπιθυμίαν, ἵνα μηκέτι πολεμηθῇς· καὶ πάλιν μετανοεῖς". Κάνε, δηλαδή, τὴν πράξη τοῦ αὐνανισμοῦ, –θὰ λέγαμε αὐτὸ θὰ ἴσχυε καὶ διὰ τὴν πορνεία– καὶ τότε ἀμέσως, λέγει, Θὰ ἡσυχάσεις, δὲν θὰ πολεμηθεῖς. Βεβαίως, ὅταν πεινάω, πεινάω· ὅταν φάω, βεβαίως δὲν πεινάω, εἶναι πάρα πολὺ φυσικό. Ἔτσι καὶ ἐδῶ: ὅταν ἱκανοποιηθεῖ τὸ πάθος, βεβαίως δὲν θὰ ἐνοχλοῦμαι. Ἀλλά, ἀφοῦ ἱκανοποιήθηκε τὸ πάθος, καὶ τότε, λέγει, πάλι μετανοεῖς, "Οὐδὲν γὰρ ἐστι τὸ πρᾶγμα", δὲν εἶναι τίποτα ἔρχεται καὶ σοῦ λέει ὁ διάβολος. "Δὲν εἶναι τίποτα, μιᾶς ὥρας ὑπόθεση εἶναι καὶ εὐθὺς παρῆλθε· κάτι ἦταν καὶ πέρασε, λοιπόν, καὶ τί ἔγινε;". Ὅπως ἔλεγε κάποιος —καὶ ποῦ νὰ σᾶς ἔλεγα τί ἦταν αὐτὸς ὁ κάποιος, ποῦ νὰ σᾶς τὸ ἔλεγα, τί ἀξίωμα εἶχε! Δὲν ξέρω τὸ ὄνομά του— ποὺ εἶχε πεῖ σὲ ἕναν, καὶ αὐτός μας τὸ εἶπε, σὲ ἕναν συνάδελφο σπουδαστὴ· εἴμαστε τότε νέοι. "Ἔ, τί εἶναι", λέει, "νὰ κάνεις ὁμοφυλοφιλία;" —θὰ μιλήσουμε καὶ γι' αὐτὴν— "Τί εἶναι; Σπουδαῖο πρᾶγμα! Πλύθηκες καὶ τελείωσε. Ἄκουσον, ἄκουσον! Πλύθηκες καὶ τελείωσε!". Ἀκοῦτε πῶς σκέφτονται οἱ ἄνθρωποι; Ἔτσι καὶ ὁ διάβολος λέει: "Καὶ πάλι μετανοεῖς", ἔ, τί νὰ κάνουμε; "Οὐδὲν γὰρ ἐστιν τὸ πρᾶγμα". Δὲν εἶναι τίποτα, μιᾶς ὥρας καὶ εὐθὺς παρῆλθε. "φιλάνθρωπος δὲ καὶ συμπαθὴς ὁ Θεός, καὶ πάλιν σὲ μετανοοῦντα προσδέξεται·" ὁ Θεὸς εἶναι ἀγαθός, καὶ ὅταν κάνεις κάτι θὰ σὲ δεχθεῖ πάλι ὁ Θεός. Ἐσύ, ὅμως, θὰ τοῦ ἀπαντήσεις, λέει ὁ Ἅγιος Ἐφραίμ: "Οὐκ οἶδας δέ, διάβολε, ὅτι ἐὰν ἐθίσῃ τις θηρίον σαρκοφαγεῖν, πικρότερον εἰς τὸ ἑξῆς πρὸς τὸ πάθος καθίσταται;". Δὲν ξέρεις ὅτι ὅταν τὸ θηρίο —τὸ λιονταράκι— γιὰ πρώτη φορὰ φάει σάρκα, τότε γίνεται πικρότερο (πιὸ ἄγριο) ἀπὸ ὅ,τι πρῶτα ποὺ ἔπινε τὸ γάλα του ἀπὸ τὴ μάνα του; Ἔτσι καὶ τὸ πάθος: ὅταν τὸ ἱκανοποιήσεις, θὰ ἐπανέλθει πικρότερο καὶ θὰ σὲ ἀλυσοδέβει διαρκῶς καὶ διαρκῶς.
Ἀκόμη, ὁ ἴδιος λέγει ὁ Ἅγιος Ἐφραὶμ τὸ ἑξῆς: ὅτι ὁ διάβολος ἔρχεται καὶ σοῦ ὑποβάλλει ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι πολὺ μικρό —ξέρετε πόσο μικρό; Σὰν νὰ χύνεις ἕνα ποτήρι νερὸ χάμω, τόσο μικρό. Μετὰ ὅμως τὴν πράξη, μεγεθύνει τὸ πρᾶγμα καὶ σοῦ ὑποβάλλει ὅτι: "Ἀλίμονό σου, δὲν μπορεῖς νὰ σωθεῖς".
Ξέρετε ποιά μέθοδο μετέρχεται ὁ διάβολος; Τὴν μέθοδο τοῦ μυρμηγκολέοντος. Τὴν ἀκούσατε ποτέ; Δηλαδή, εἶναι ἕνα φανταστικὸ ζῶο ποὺ ἀπὸ τὴ μέση καὶ πρὸς τὰ πάνω εἶναι μυρμηγκάκι, καὶ ἀπὸ τὴ μέση καὶ πίσω εἶναι τα πίσω πόδια τοῦ λιονταριοῦ. Φανταστικὸ εἶναι αὐτό. Οἱ Πατέρες ἔτσι τὸ ὀνόμασαν. Τί εἶναι; Ἔρχεται ὁ διάβολος καὶ σοῦ λέει: "Αὐτὸ ποὺ θὰ κάνεις κάτω εἶναι πολὺ μικρό, εἶναι μυρμηγκάκι, τί εἶναι σπουδαῖο;" Ὅταν ὅμως ἐπιτελέσεις τὴν πράξη, ὁ ἴδιος ὁ διάβολος ἔρχεται καὶ σοῦ λέει: "Φοβερὸ αὐτὸ ποὺ ἔκανες, φοβερό! Μένεις ἀσυγχώρητος, χάθηκες, ἔχασες τὴν ψυχή σου". Γιατί; Γιὰ νὰ σὲ ρίξει ὄχι στὴν μετάνοια, ἀλλὰ εἰς τὴν ἀπογοήτευση, εἰς τὴν ἀπελπισία. Γι' αὐτό σου λέει: "Καὶ τί εἶναι ἕνας αὐνανισμός... χάλασε ὁ κόσμος;" Ναί, ἀλλὰ μετά...
Πρέπει ὅμως, ἀγαπητοί μου, νὰ ποῦμε καὶ κάτι ἀκόμη. Ἕνα ἄλλο θέμα συναφὲς εἶναι αὐτό, καὶ σκέφτηκα νὰ τὸ πάρω συνολικά, γιὰ νὰ ὑπάρχει μία γνώση τῶν πραγμάτων: γιὰ τὴν λεγόμενη ὀνείρωξη ἢ ἐνυπνιασμό. Καὶ τοῦτο, ἐπειδὴ ἀπὸ πολλοὺς συγχέεται ἡ ὀνείρωξη, ἰδίως στὰ νέα παιδιά, στοὺς ἐφήβους, ὑπάρχει μπέρδεμα, συγχέεται μὲ τὸν αὐνανισμό. Δηλαδή, ὅταν συμβεῖ ἡ ὀνείρωξη, ὁ ἐνυπνιασμός, νομίζουν ὅτι αὐτὸ εἶναι αὐνανισμός. Καὶ ἔχουν φοβερὰ αἰσθήματα ἐνοχῆς. Κι αὐτὸ βεβαίως δὲν εἶναι σωστό. Ὅταν ἕνα παιδὶ διακατέχεται ἀπὸ αἰσθήματα ἐνοχῆς διαρκῶς καὶ διαρκῶς, καταλαβαίνετε ὅτι ἡ ἀνάπτυξή του, ἡ ψυχολογικὴ καὶ ἡ πνευματική, δὲν θὰ εἶναι σωστή. Θέλει προσοχή. Ἡ ὀνείρωξη προέρχεται ἀπὸ τὸ ὄνειρο, διότι συνήθως προκαλεῖται ἀπὸ τὴν παρουσία ἑνὸς ὀνείρου, μπορεῖ ὅμως νὰ εἶναι καὶ χωρὶς ὄνειρο. Γι' αὐτὸ καὶ λέγεται ὀνείρωξη. Δὲν εἶναι πράξη, ἀλλὰ εἶναι —προσέξτε το— ἐκδήλωση. Οἱ πατέρες τὴν ὀνείρωξη τὴν λένε κίνηση. Κίνηση. Καὶ συνεπῶς, ἀφοῦ δὲν εἶναι πράξη, ἄρα δὲν εἶναι καὶ ἁμαρτία. Καὶ ἐφόσον βέβαια συμβαίνει αὐτὸ καθ' ὕπνον —νὰ τὸ πῶ καὶ στὴν καθαρεύουσα— δηλαδὴ συμβαίνει στὸν ὕπνο καὶ ὄχι ἐν ἐγρηγόρσει, ὄχι ὅταν κανεὶς εἶναι ξυπνητός. Γιατί τὰ πράγματα διαφέρουν ὅταν αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἶναι κανεὶς ξυπνητός. Καὶ τοῦτο βεβαίως θὰ εἶναι ἀναμάρτητο, ἂς τὸ ποῦμε ἔτσι, ὑπὸ προϋποθέσεις.
Λέγει ὁ Μέγας Ἀντώνιος· θὰ τὸ βρεῖτε καὶ στὴ Φιλοκαλία, θὰ τὸ βρεῖτε καὶ στὸν Εὐεργετινό. "Λογίζομαι, λέγει ὁ Μέγας Ἀντώνιος, ὅτι ἔχει τὸ σῶμα κίνησιν—είδατε, κίνησιν— κίνησιν φυσικὴν συναναφυρεῖσαν αὐτῷ·" ὀτι ἔχει μιὰ φυσικὴ κίνηση, ἡ ὁποία εἶναι ζυμωμένη μὲ αὐτὴ τὴν ἴδια τήν ὕπαρξη τὴ σωματική. Δηλαδὴ εἶναι κάτι τὸ καθαρὰ καθαρὰ σωματικό, τὸ πέρα γιὰ πέρα φυσικό. ἀλλ᾽ οὐκ ἐνεργεῖ, μὴ θελούσης τῆς ψυχῆς· δὲν ἐνεργεῖ ὅμως ἂν δὲν θέλει ἡ ψυχή, γιατί ὅταν κανεὶς κάνει μιὰ πολὺ σοβαρὴ ἄσκηση δὲν συμβαίνει. Ἂν συμβεῖ, εἶναι μέσα στὸ πρόγραμμα τοῦ σώματος. μόνον δὲ σημαίνει ἐν τῷ σώματι ἀπαθῆ κίνησιν. Ἀλλὰ ποιά εἶναι ἡ προϋπόθεση ὅτι θὰ συμβεῖ ἀπαθὴς κίνηση; Βέβαια στὰ νεότερα πρόσωπα εἶναι, ἂς τὸ ποῦμε, ἐμπαθὴς· δηλαδὴ εἶναι ἐνήδονος, ὅσο προχωρᾶ ἡ ἡλικία εἶναι ἀνήδονος. Πάντως ὅταν ὑπάρχει ἀπαθὴς κίνηση, δηλαδὴ δὲν θέλει κανεὶς νὰ ἁμαρτήσει —γιατί πολλὲς φορὲς μπορεῖ νὰ ξυπνήσει λίγο πρὸ τῆς ὀνειρώξεως ἢ νὰ δώσει μιὰ συνέχεια παρακάτω ἢ δὲν ξέρω— τότε τὰ πράγματα δὲν εἶναι καλά. Ὅταν δὲν ἔχεις καμία μετοχὴ σὲ ὅ,τι συμβεῖ. Ἔστι δὲ καὶ ἄλλη κίνησις, γιατί λέει ὁ Μέγας Ἀντώνιος, τρεῖς κινήσεις ὑπάρχουν. Ὑπάρχει καὶ μιὰ ἄλλη κίνηση, λέει, ἐκ τοῦ τρέφειν καὶ θάλπειν τὸ σῶμα βρώμασι καὶ πόμασιν· ἐξ ὧν ἡ θέρμη τοῦ αἵματος διεγείρει τὸ σῶμα πρὸς ἐνέργειαν. Δηλαδή, ὅταν φᾶς καλά, ὅταν πιεις καλά, πιεις πολύ, πιεις οἰνοπνευματώδη ἢ καὶ νερὸ μόνο. Ἀλλὰ πολύ, πολύ, πολὺ νερό, γι' αὐτὸ στοὺς ἐφήβους μας δὲν δίνουμε νὰ τρῶνε... Θὰ μοῦ πεῖτε, ψιλὰ πράγματα. Ὄχι, δὲν εἶναι ψιλὰ πράγματα, ὅταν ἕνα παιδὶ ἔχει μιὰ εὐαισθησία καὶ μπορεῖ νὰ φτάνει νὰ μὴν κοιμᾶται —ἀκοῦτε, ἀκοῦτε, ἀκοῦτε— ἀπὸ τὸν φόβο μήπως πάθει ὀνείρωξη. Αὐτὸ εἶναι βασανισμός. Μὰ αὐτὸ εἶναι βασανισμός. Σᾶς εἶπα, πολλὰ ἔχουν γραφεῖ, πολλὰ ἀκοῦμε. Πολλὰ συμβαίνουν. Γιατί νὰ βασανίζεται τὸ παιδί; Καὶ μάλιστα, ξέρετε, ὅταν φοβᾶται, τότε ἔχει μιὰ νευρικότητα· καὶ αὐτὴ ἡ νευρικότητα θὰ δημιουργήσει ὁπωσδήποτε ὀνείρωξη καὶ θὰ πετύχει τὸ ἀκριβῶς ἀντίθετο. Λοιπόν, νὰ μὴν φάει σαρδέλες ἀποβραδὶς καὶ ἀναγκαστεῖ νὰ πιεῖ πάρα πολὺ νερό —γιατί δὲν λέω τοὺς μηχανισμοὺς τοῦ πράγματος— δὲν χρειάζεται. Τὸ θέμα εἶναι ὅτι κινδυνεύει νὰ πάθει μιὰ ὀνείρωξη. Τὴν ἄλλη μέρα θέλει νὰ κοινωνήσει. Θὰ τὰ ποῦμε αὐτά, θὰ τὰ ποῦμε παρακάτω. Ὅλα θὰ σᾶς τὰ πληροφορήσω μὲ τὴ βοήθεια τοῦ Θεοῦ· ἐὰν μπορῶ νὰ κοινωνήσω, τί καὶ πῶς καὶ γιατί. Ἐν αὐτῇ τὴ περιπτώσει, ἐὰν φάω καλὰ καὶ πιω καλά, ἐδῶ ὑπάρχει κάποια ἐνοχή. Ἐὰν μοῦ συνέβη ὀνείρωξη, σημαίνει ὅτι ἔπεσα στὸ ἁμάρτημα τοῦ κορεσμοῦ τῆς κοιλίας, δηλαδή της γαστριμαργίας. Γι' αὐτὸ καὶ ἔπαθα τὴν ὀνείρωξη. Ἐδῶ ὑπάρχει κάποια ἐνοχή. Προσέξτε, κάποια ἐνοχή. .Ἔστι δὲ καὶ ἑτέρα τῆς κινήσεως τῆς ἀγωνιζομένης, ἐξ ἐπιβουλῆς καὶ φθόνου δαιμόνων ἐπιγινομένη· ὑπάρχει, λέει, καὶ μιὰ τρίτη κίνηση, αὐτὴ εἶναι ἀπὸ τὸν φθόνο καὶ τὴν ἐπιβολὴ τῶν δαιμόνων. Δηλαδή, ἔρχονται νὰ σοῦ δημιουργήσουν πρόβλημα, μόνο καὶ μόνο γιὰ νὰ σοῦ προκαλέσουν μιὰ ἀκαταστασία, μιὰ στεναχώρια, ὥστε νὰ μὴν κοινωνεῖς ἐνδεχομένως κ.λπ. Χρὴ οὖν τὸν ἀγωνιζόμενον, πρέπει ὁ ἀγωνιζόμενος, τὴν τούτων διαφορὰν ἐπιστάμενον καὶ μὴ ἀγνοοῦντα τὰ αἴτια, καταλλήλως πρὸς ἑκάστην καὶ προσφυῶς ἀγωνίζεσθαι." Πρέπει νὰ ἀνακαλύπτει τὰ αἴτια τῆς κάθε περιπτώσεως ὁ ἀγωνιζόμενος πιστός: "Γιατί τὸ ἔπαθα; Ἔφαγα πολὺ καὶ ἤπια; Γιατί; Δὲν πρόσεξαν τὰ μάτια μου; Ἦταν ἐντελῶς φυσικὸ ἢ ὁ διάβολος δημιούργησε τὸ πρόβλημα;"
Προσέξτε, προσέξτε, μποροῦμε νὰ κοινωνήσουμε ἐαν τὴν ἄλλη μέρα ἔπρεπε νὰ κοινωνήσουμε. Τώρα, θὰ σᾶς τὸ πῶ εἰς τὴν οἰκείαν θέση, ἀλλὰ βιάζομαι τώρα ἐδῶ, δηλαδή, ἐπειδὴ δὲν ξέρουμε πολλὲς φορές, αὐτα τα τρία συγχέονται καὶ δὲν μποροῦμε μὲ εὐκολία νὰ τὰ ξεχωρίσουμε, γι' αὐτὸ οἱ πατέρες λένε: "Θὰ ἀπέχεις ἀπὸ τὴ Θεία Κοινωνία μία ἡμέρα. Ἂν ἦταν νὰ κοινωνήσεις τὴν Κυριακὴ τὸ πρωί, θὰ κοινωνήσεις τὴ Δευτέρα τὸ πρωί, ἐὰν ἔχει λειτουργία". Αὐτὸ εἶναι ὅλο. Βέβαια θὰ σᾶς τὰ πῶ λεπτομερέστερα ὅταν θὰ φτάσουμε ἐκεῖ, εἰς τοὺς κανόνες γιὰ τὴ Θεία Κοινωνία.
Πάντως, ὁ Μέγας Ἀντώνιος συμβουλεύει ὅτι θὰ πρέπει νὰ ξεχωρίζουμε τὰ πράγματα, ἀκριβῶς γιὰ νὰ μὴν μπερδευόμαστε. Ὁ δὲ Ἅγιος Κασσιανὸς ὁ Ρωμαῖος σημειώνει: "Εἰ γὰρ καὶ μὴ λογίζεται ἁμαρτία ἡ τοιαύτη κίνησις, ἂν καὶ δὲν λογαριάζεται ἁμαρτία μία τέτοια ἐκδήλωσις, ὅμως τεκμήριον ὑπάρχει τοῦ νοσεῖν τὴν ψυχὴν εἶναι μία ἀπόδειξη ὅτι ἡ ψυχὴ νοσεῖ. καὶ μὴ τοῦ πάθους ἀπηλλᾶχθαι" καὶ ὅτι δὲν ἔχει ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τὸ πάθος· εἶναι οἱ ἄλλες περιπτώσεις κ.λπ. Πάντως εἴδατε, δὲν λογαριάζεται ἁμαρτία ἡ ὀνείρωξη. Οἱ μητέρες, ἅμα βλέπετε στὰ ἀγόρια σας νὰ συμβαίνει κάτι, μὴν τὰ κατηγορήσετε ὅτι μπορεῖ νὰ πέφτουν στὸν αὐνανισμό, ἀλλὰ νὰ ξέρετε ὅτι μπορεῖ νὰ εἶναι θέμα ὀνειρώξεως. Θέλει πολλὴ προσοχὴ στὸ σημεῖο αὐτό. Πάρα πολλὴ προσοχή. Ξέρατε τί θὰ πεῖ: "Εἶμαι μάνα καὶ τί εἶμαι πατέρας;". Κυρίως εἶμαι μάνα. Τὸ λένε οἱ πατέρες: εἶναι ἡ ἐπιστήμη τῶν ἐπιστημῶν καὶ ἡ τέχνη τῶν τεχνῶν. Πῶς θὰ τὸ ἀνακαλύψω καὶ πῶς θὰ μιλήσω. "Τὸ ἐπιμελεῖσθαι ψυχῆς, λένε οἱ Πατέρες πάντων χαλεπώτατον", εἶναι τὸ πιὸ δύσκολο πρᾶγμα νὰ ἐπιμελεῖται κανεὶς ψυχές. Καὶ μάλιστα ὅταν εἶναι τὰ παιδιά του, εἰς τὸ σπίτι.
Πρέπει ἀκόμη νὰ ποῦμε ὅτι ὁ Μέγας Ἀθανάσιος σὲ μιά του ἐπιστολὴ πρὸς ἕναν μοναχὸν ὀνόματι Ἀμούν, διευκρινίζει ὅτι ὁ ἐνυπνιασμὸς εἶναι μιὰ φυσικὴ διέξοδος, τίποτα ἄλλο. Ἄρα δὲν εἶναι ἁμαρτία. Ὑπάρχουν κι ἄλλοι κανόνες, ὅπως εἶναι του Τιμοθέου Ἀλεξανδρείας, ὅπως εἶναι τοῦ Διονυσίου Ἀλεξανδρείας, τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Νηστευτοῦ κ.λπ., ποὺ ἀναφέρονται στὸ θέμα αὐτό. Καθορίζεται μόνο μιὰ ἡμέρα ἀποχῆς, ὅπως σᾶς εἶπα προηγουμένως. Φοβήθηκα μήπως δὲν προλάβαινα, γι' αὐτὸ τὸ εἶπα προηγουμένως, ἀπὸ τὴ Θεία Εὐχαριστία, ἐπειδὴ κάποτε δὲν εἶναι εὔκολη ἡ διάκριση τῆς αἰτίας τῆς ὀνειρώξεως. Διὰ τὴν ἐγρήγορση, διὰ τὴν "ἐν ἐγρηγόρσει ὀνείρωξη", τὰ πράγματα εἶναι διαφορετικά, ὅταν μὲς τὴν ἡμέρα εἶδες κάτι καὶ πάθεις ὀνείρωξη ἐνῷ δὲν κοιμᾶσαι.
