Αθανάσιος Άμβωνας: Ελεημοσύνη.

Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Ελεημοσύνη.. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

17 Φεβρουαρίου 2026

Ἡ ἐλεημοσύνη.

†. Στην αγάπη σας, αγαπητοί μου, θα ήθελα να σας έλεγα μία μικρή περικοπή από την περίφημη πνευματική διαθήκη του Τωβίτ. Με την ευκαιρία, τώρα, των εορτών των Χριστουγέννων, νομίζω ότι θα ήταν επίκαιρη, όχι τι άλλο, γιατί αναφέρεται εις το θέμα της ελεημοσύνης.

Βέβαια, η αλήθεια είναι ότι θυμόμαστε τους πτωχούς μόνον τις μεγάλες γιορτές, Χριστούγεννα και Πάσχα. Αυτό είναι ένα λάθος μας, καλύτερα μία παράλειψή μας. Τους πτωχούς πρέπει να τους ενθυμούμεθα πάντοτε, όλο τον χρόνο. Δεν διαθέτουν στομάχι οι πτωχοί μόνο Χριστούγεννα και Πάσχα. Αλλά όλες τις μέρες του έτους οι άνθρωποι τρώνε. Όπως τρώμε κι εμείς. Αλλά, εν τοιαύτη περιπτώσει, όπως θυμόμαστε και το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας Χριστούγεννα και Πάσχα, έτσι θυμόμαστε και το θέμα της ελεημοσύνης. Έστω και αυτό το ελάχιστο· που δεν θα έπρεπε ούτε το ένα, ούτε το άλλο να είναι έτσι.

Σας είπα ότι θα πάρω από την πνευματική διαθήκη του Τωβίτ προς τον γιο του, τον Τωβία. Ο Τωβίτ έζησε λίγο μετά τον προφήτη Ιωνά. Και προ της καταστροφής της Νινευί, η οποία οπωσδήποτε έγινε. Γιατί το είχε πει ο προφήτης Ιωνάς. Όχι βεβαίως τότε που το είπε. Διότι ο Θεός έδωσε αναβολή, έδωσε χάρη. Ο Τωβίτ ήταν κάτοικος του Βορείου Βασιλείου, ήτο ευσεβέστατος και πολύ ελεήμων. Σύρθηκε αιχμάλωτος εις την Νινευί, στην πρώτη αιχμαλωσία του Βορείου Βασιλείου, γιατί έχομε και την δευτέρα αιχμαλωσία του Νοτίου Βασιλείου από τους Βαβυλωνίους πια και εκεί με τη γυναίκα του και τον γιο του, τον Τωβία μένουν, χωρίς, όμως, ο Τωβίτ να ξεχάσει το ήθος του και την πνευματικότητά του. Είναι ελεήμων, όπου κι αν βρίσκεται. Και κάτω, ακόμη, από τις δυσμενέστερες συνθήκες. Γι'αυτό ακριβώς ό,τι κάνει και ό,τι λέγει στο παιδί του, είναι ένα από ένα περίσσευμα της καρδιάς του, από μια εμπειρία του.

Βέβαια έτυχε ένα περιστατικό, που δεν είναι της ώρας να σας το πω, γιατί θα καταναλώναμε χρόνον πολύν, πάντως εφοβήθη μήπως πεθάνει, φεύγοντας το παιδί του μακριά και γυρίζοντας, κάτι χρήματα που είχε δανείσει κάπου, σε έναν συμπατριώτη του, λέγει: «Εγώ ευχήθηκα να πεθάνω -γιατί είχε μια μεγάλη δυστυχία-· δεν λέγω μερικά πράγματα στο παιδί μου;». Δηλαδή να του αφήσει μία πνευματική διαθήκη. Αυτή η διαθήκη του είναι πραγματικά ένα μνημείον του πνεύματος. Και τα μνημεία του πνεύματος πάντοτε πρέπει να είναι στο βάθρο τους και να υπενθυμίζουν πολλά.

Βέβαια, αν είχαμε τον καιρό να σας την διάβαζα όλη την διαθήκη… Είναι περίφημη. Θα σας διαβάσω μόνο ένα μικρό κομματάκι, αυτό που αφορά στο θέμα της ελεημοσύνης. Βέβαια, ο Τωβίτ επανέρχεται εις το θέμα αυτό, διότι του είναι πολύ αγαπητό. Ωστόσο, λέγει: « Ἐκ τῶν ὑπαρχόντων σοι ποίει ἐλεημοσύνην, καὶ μὴ φθονεσάτω σου ὁ ὀφθαλμὸς ἐν τῷ ποιεῖν σε ἐλεημοσύνην· μὴ ἀποστρέψῃς τὸ πρόσωπόν σου ἀπὸ παντὸς πτωχοῦ, καὶ ἀπὸ σοῦ οὐ μὴ ἀποστραφῇ τὸ πρόσωπον τοῦ Θεοῦ. Ὡς σοὶ ὑπάρχει κατὰ τὸ πλῆθος, ποίησον ἐξ αὐτῶν ἐλεημοσύνην· ἐὰν ὀλίγον σοι ὑπάρχῃ, κατὰ τὸ ὀλίγον μὴ φοβοῦ ποιεῖν ἐλεημοσύνην· θέμα γὰρ ἀγαθὸν θησαυρίζεις σεαυτῷ εἰς ἡμέραν ἀνάγκης· διότι ἐλεημοσύνη ἐκ θανάτου ρύεται καὶ οὐκ ἐᾷ εἰσελθεῖν εἰς τὸ σκότος· δῶρον γὰρ ἀγαθόν ἐστιν ἐλεημοσύνη πᾶσι τοῖς ποιοῦσιν αὐτὴν ἐνώπιον τοῦ ῾Υψίστου».

Και να σας την αποδώσω: «Από τα υπάρχοντά σου κάνε ελεημοσύνη και μην τσιγκουνευτεί το μάτι σου σ’ αυτό που δίνει. Μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από κάθε φτωχό. Για να μην αποστρέψει και ο Θεός το πρόσωπό Του από σένα. Ανάλογα με την ευλογία που έχεις στα αγαθά σου, κάνε την ελεημοσύνη σου. Αν έχεις λίγα, απ΄ τα λίγα μη φοβηθείς να δώσεις. Ξέρε το· πράγμα καλό για τον εαυτόν σου αποταμιεύεις, για τις δύσκολες που τυχόν μέρες θα έλθουν. Η ελεημοσύνη από τον αιώνιο θάνατο γλυτώνει και δεν σε αφήνει στο σκοτάδι να μπεις της κολάσεως. Και τούτο, γιατί δώρο αγαθό είναι η ελεημοσύνη για όσους την κάνουν μπροστά στον Θεό».

Είδατε τι ωραία λόγια λέγει ο Τωβίτ; Πραγματικά είναι περίφημος. Για να δούμε, λοιπόν, σε αυτά τα οποία μας είπε το Πνεύμα του Θεού. Διότι αυτά αποτελούν Παλαιά Διαθήκη, Αγία Γραφή. Και αντιλαμβάνεστε ότι το Πνεύμα του Θεού λαλεί, ομιλεί δια των αγίων ανδρών. Και μια που είπα τούτο, σας λέγω ότι ο Τωβίτ, στο τέλος του βιβλίου του, καταγράφει μεγαλειώδεις προφητείες· που στο ύψος και στο περιεχόμενον δεν υστερούν καθόλου από τις προφητείες της Αποκαλύψεως. Βλέπει την πόλη Ιερουσαλήμ με χρυσάφια και με διαμάντια. Είναι η άνω Ιερουσαλήμ. Είναι η Βασιλεία του Θεού. Δεν υστερεί στα χρώματά του και στο περιεχόμενό του, σας είπα, από τα χρώματα και τις εικόνες των προφητειών του βιβλίου της Αποκαλύψεως. Είναι μεγαλειώδεις πραγματικά.

Λοιπόν, για να πάρομε ένα ένα στίχο: « Ἐκ τῶν ὑπαρχόντων σοι –λέει- ποίει ἐλεημοσύνην, καὶ μὴ φθονεσάτω σου ὁ ὀφθαλμὸς ἐν τῷ ποιεῖν σε ἐλεημοσύνην· μὴ ἀποστρέψῃς τὸ πρόσωπόν σου ἀπὸ παντὸς πτωχοῦ, καὶ ἀπὸ σοῦ οὐ μὴ ἀποστραφῇ τὸ πρόσωπον τοῦ Θεοῦ». «Απ’ τα υπάρχοντά σου κάνε ελεημοσύνη και μην τσιγκουνευτεί το μάτι σου σε αυτό που δίνεις. Μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από κάθε φτωχό, για να μην αποστρέψει κι ο Θεός το πρόσωπό Του από σένα».

Βλέπετε, παρακαλώ, αυτό το μέγα θέμα της ελεημοσύνης; Ένα θέμα το οποίον έχει ευρύτατες διαστάσεις. Έχει μορφή και υλική και πνευματική. Ο λόγος του Θεού μάλιστα προτρέπει την ελεημοσύνη, γιατί είναι ελεήμων Αυτός ο Θεός. Κι όταν μας λέγει ο Κύριος ότι πρέπει να ομοιάσομε του Θεού, να μιμηθούμε τον Θεόν: «Ἔσεσθε οὖν ὑμεῖς τέλειοι, ὥσπερ ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς τέλειός ἐστιν». «Ὥσπερ». Δηλαδή «να είσαστε τέλειοι όπως ο Πατέρας σας ο ουράνιος είναι τέλειος»· που σημαίνει ότι τα παιδιά ομοιάζουν του Πατέρα. Δεν είναι δυνατόν ποτέ κανείς να λέγει ότι έχει τον Θεό Πατέρα, εάν δεν του μοιάζει. Έτσι η ελεημοσύνη προτρέπεται, επειδή ο Θεός είναι ελεήμων.

Λέγει ο 102^ος Ψαλμός: «Οἰκτίρμων καὶ ἐλεήμων ὁ Κύριος, μακρόθυμος καὶ πολυέλεος». Και ο 32^ος λέγει: «Ἀγαπᾷ ἐλεημοσύνην καὶ κρίσιν ὁ Κύριος· τοῦ ἐλέους Κυρίου πλήρης ἡ γῆ». «Αγαπά», λέει, «την ελεημοσύνη και την δικαιοσύνη ο Κύριος. Και από το έλεός Του είναι γεμάτη η γη».

Αλλά τι θα πει «ελεημοσύνη»; «Ποιῶ ἔλεος μετά τοῦ πλησίον». Δηλαδή κάνω έλεος. Προσφέρω έλεος στον άλλον. Ο Θεός, λοιπόν, προσφέρει το έλεός Του και αυτό λέγεται ελεημοσύνη.

Προσέξτε μόνο εδώ κάτι. Η αρετή της ελεημοσύνης, όπως όλες οι αρετές, είναι μία άκτιστος ενέργεια, όπως είναι, σας είπα, όλες οι άλλες. Όπως και η αγάπη. Ο άνθρωπος από μόνος του δεν έχει καμίαν αρετήν. Ούτε δύναται να γεννήσει καμίαν αρετήν. Καμίαν. Ό,τι αρετές έχει, έρχονται έξωθεν, έρχονται απ’ έξω. Έρχονται από τον Πατέρα των Φώτων. Έρχονται από τον Θεό. Διότι στον Θεό υπάρχουν αυτές οι ενέργειες ή ιδιότητες ή, όπως το λέμε πιο απλά, αρετές. Αλλά αυτές οι αρετές, ενέργειες, είναι άκτιστες. Είναι θεότητα! Και είναι εκείνες με τις οποίες η άκτιστος ουσία του Θεού επικοινωνεί με τον κτιστόν κόσμον. Στέλλει, λοιπόν, ο Θεός τις ενέργειές του αυτές προς τα κτίσματα. Και όποιο κτίσμα δεχθεί αυτές τις ενέργειες του Θεού, τις ανακλά και τότε λέμε ότι έχει την άλφα ή βήτα αρετή.

Παράδειγμα. Το φεγγάρι δεν έχει φως από μόνο του, η Σελήνη. Δέχεται, όμως, το φως από τον ήλιο. Και δεχομένη η Σελήνη το φως από τον ήλιο, ανακλά το φως του ηλίου στη Γη και βλέπομε την Σελήνη να είναι φωτεινή. Έτσι και εδώ, ο άνθρωπος που έχει αγαθή προαίρεση –μόνο αυτό είναι δικό μας, η προαίρεσις- όταν δεχθεί τις ενέργειες του Θεού, φερειπείν, την αγάπη, την δέχεται και την ανακλά πίσω. Κι έτσι λέμε, ο άνθρωπος αγαπά τον Θεό ή αγαπά τον πλησίον, που είναι εικόνες του Θεού.

Ακόμα και η πίστις, η πίστις, προσέξτε, η πίστις είναι ενέργεια του Θεού που στέλλεται, γίνεται ή δεν γίνεται αποδεκτή, κι αν γίνει αποδεκτή, ανακλάται στον Θεό και λέμε «ο άνθρωπος πιστεύει στον Θεό». Είναι αδύνατον ο άνθρωπος να πιστεύσει, εάν δεν δεχθεί αυτήν την ενέργεια του Θεού. Είναι αδύνατον ο άνθρωπος να αγαπά, εάν δεν δεχθεί αυτήν την ενέργεια του Θεού. Είναι αδύνατον ο άνθρωπος να είναι ελεήμων, εάν δεν δεχθεί αυτήν την ενέργειαν του Θεού. Ελεήμων ο Κύριος, ελεήμων ο Κύριος, στέλνει την ενέργειά Του, στους ανθρώπους, η προαίρεσις δέχεται ή δεν δέχεται και ανακλά την ενέργειαν, αυτήν, της ελεημοσύνης και γίνεται έτσι ο άνθρωπος ελεήμων.

Ακόμη κάτι άλλο προσέξατε. Δηλαδή μην πει κανείς ότι «από μόνος μου είμαι ελεήμων». Μην το πει ποτέ κανένας. Έξωθεν, απέξω έρχεται. Μόνο δικό σου είναι να δεχθείς ή να μην δεχθείς. Απέξω έρχεται.

Και κάτι ακόμα. Στην εποχή μας υπάρχει μία αίρεσις. Υποβόσκει εις τους Ορθοδόξους. Και δεν το καταλαβαίνομε. Και μάλιστα δυστυχώς σε θεολόγους ορθοδόξους και μάλιστα σπουδαίους θεολόγους Ορθοδόξους. Έτυχε να έχω μία συζήτηση και έχω μία προσωπική εμπειρία. Αλλά δεν είναι γιατί εγώ είχα την συζήτηση. Έτσι είναι. Τι; Λέγουν ότι ο Θεός είναι αγάπη: «Μη μιλάτε για την δικαιοσύνη του Θεού. Ο Θεός είναι αγάπη. Όταν μιλάτε για την δικαιοσύνη, τότε τρομάζουν οι άνθρωποι. Παρουσιάζετε έναν Θεό αυστηρόν, έναν Θεόν με ράβδο, έναν Θεό μπαμπούλα. Όχι, όχι, όχι… Ο Θεός είναι αγάπη. Ο Θεός είναι αγάπη».

Όχι, λάθος! Η βυζαντινή αγιογραφία παρουσιάζει τον Παντοκράτορα στον τρούλο της μονής Δαφνίου, κατά θαυμαστόν ζωγραφικόν τρόπον, τις δύο αυτές ιδιότητες του Θεού. Αν θα κλείσετε το ένα σας μάτι και βλέπετε μόνο το ένα μάτι του Παντοκράτορος, αγαθός, ήρεμος… Έχει το φρύδι ίσιο. Αν θα κλείσετε τώρα τούτο το μάτι και δείτε το άλλο μάτι, το φρύδι είναι προς τα πάνω και είναι αυστηρόν! Κατά θαυμαστό τρόπο, ο αγιογράφος συνεδύασε την αγάπη και την δικαιοσύνη του Θεού μαζί. Το ένα δεν έρχεται σε αντίθεση με το άλλο. Το ένα δεν αντιφάσκει στο άλλο . Και λέει, λοιπόν, ο Ψαλμός: «Ἀγαπᾷ ἐλεημοσύνην καὶ κρίσιν ὁ Κύριος». «Ο Κύριος αγαπά και την ελεημοσύνη, αλλά αγαπά και την δικαιοσύνη».

Επάνω σε αυτό ο Μέγας Βασίλειος, ερμηνεύοντας, λέγει τα εξής: «Εἰ καθ’ ἑαυτὴν ὑπῆρχεν ἡ τοῦ Θεοῦ κρίσις –δηλαδή αν υπήρχε μόνη της η δικαιοσύνη του Θεού, μόνη της- ποῖα ἦν ἐλπίς; (:τι ελπίδα θα είχε ο άνθρωπος πια από έναν Θεόν δίκαιον, αλλά ανελεήμονα;). Νῦν δὲ ἀγαπᾷ ἐλεημοσύνην καὶ κρίσιν(:Τώρα αγαπά και το ένα και το άλλο. Και την ελεημοσύνη και την δικαιοσύνη)· οἰονεὶ πάρεδρον ἑαυτῷ τὴν ἐλεημοσύνην ποιησάμενος (:σαν να κάνει πάρεδρο, να την έχει πλάι της, την ελεημοσύνη). Οὔτε ἡ ἐλεημοσύνη ἄκριτος (:ούτε δηλαδή η ελεημοσύνη χωρίς κρίσιν), οὔτε ἡ κρίσις ἀνελεήμων (:ούτε η κρίσις χωρίς να υπάρχει το έλεος του Θεού). Πρὸ τῆς κρίσεως οὖν ἀγαπᾷ ἐλεημοσύνην (:Πριν την κρίση, αγαπά την ελεημοσύνη)».

Αν θέλετε, θα ‘ρθει να κρίνει ο Χριστός. Βέβαια έχομε κι επιμέρους κρίσεις. Αλλά τώρα καθολικώς θα έρθει να κρίνει τον κόσμον. Από την πρώτη Του παρουσία έως την δευτέρα Του παρουσία, που είναι η λεγομένη χιλιετής βασιλεία, αυτή είναι η χιλιετής βασιλεία, που λέγει το βιβλίο της Αποκαλύψεως, και όχι χίλια χρόνια, όπως το θέλουν οι Χιλιασταί και παρερμηνεύουν τα πράγματα, είναι η περίοδος του Ευαγγελίου, είναι η περίοδος του ελέους του Θεού. Είναι η περίοδος της αγάπης του Θεού, της ελεημοσύνης του Θεού. Όταν θα ‘ρθει ξανά, εκεί τελειώνει το έλεος του Θεού και αρχίζει η κρίσις. Βεβαίως. Μες στην Ιστορία, υπερτερεί η ελεημοσύνη του Θεού. Και δεν υπερτερεί η κρίσις. Όμως δεν παύει ο Θεός, δεν παύει ο Χριστός να είναι και ελεημοσύνη και κρίση. Μην το ξεχνάμε αυτό. Και λέγει: «Πρὸ τῆς κρίσεως οὖν», λέγει ο Μέγας Βασίλειος, «ἀγαπᾷ τὴν ἐλεημοσύνην(: πριν την κρίση αγαπά την ελεημοσύνη) καὶ μετὰ τὴν ἐλεημοσύνην ἔρχεται ἐπὶ τὴν κρίσιν (:και μετά θα ΄ρθει να κρίνει τον κόσμον)».

Η ελεημοσύνη, αγαπητοί μου, είναι η ωραιοτέρα έκφρασις της αγάπης. Κι επειδή ο Θεός είναι αγάπη, γι’ αυτό είναι και ελεήμων. Εκθειάζοντας την ελεημοσύνη, ο Ιερός Χρυσόστομος λέγει: «Λέγω δὴ τὴν ἐλεημοσύνην, τὴν βασιλίδαν τῶν ἀρετῶν (:Λέγω, λοιπόν, για την ελεημοσύνη, που είναι η βασίλισσα των αρετών) την ταχέως ἀνάγουσαν εἰς τὰς ἁψῖδας τῶν οὐρανῶν τοὺς ἀνθρώπους, τὴν συνήγορον τὴν ἀρίστην (:αυτή που γρήγορα γρήγορα ανεβάζει στις πύλες, στις αψίδες των ουρανών, τους ανθρώπους και είναι η καλυτέρα για τους ανθρώπους συνήγορος). Μέγα πρᾶγμα ἡ ἐλεημοσύνη –συνεχίζει ο ιερός πατήρ. Μεγάλα τὰ πτερὰ τῆς ἐλεημοσύνης· τέμνει τὸν ἀέρα, παρέρχεται τὴν σελήνην, παρατρέχει τὰς ἀνωτέρας πάσας δυνάμεις καὶ αὐτῷ παρίσταται τῷ θρόνῳ τῷ βασιλικῷ». Τι κάνει; «Μεγάλα τα φτερά», λέγει, «της ελεημοσύνης. Σχίζει τον αέρα, περνάει την σελήνη, τ’ αστέρια. Παρατρέχει ακόμα τις ανώτερες ουράνιες δυνάμεις και έρχεται να σταθεί μπροστά στον θρόνο του Θεού τον βασιλικό».

Είδατε πόσο ωραία δείχνει και παρουσιάζει ο ιερός πατήρ την αρετήν αυτήν. Γι'αυτό ο Τωβίτ, αγαπητοί μου, θεοπνεύστως ομιλεί για την ελεημοσύνη. Λέγει ο όσιος Μάξιμος ο Ομολογητής: «Ἐλεημοσύνης χωρὶς ἄκαρπος ἡ ψυχή». «Εάν η ψυχή δεν φέρει μαζί της την ελεημοσύνη, είναι άκαρπη». Γι’ αυτό και συνιστά ο Τωβίτ να γίνεται ελεημοσύνη εκ των υπαρχόντων. Δεν είναι απαραίτητο να είσαι πλούσιος. Μη λέει κανείς: «Α, να ήμουν πλούσιος, να δεις τι θα έδινα!». Δεν είναι επιχείρημα αυτό. Δώσε από τα υπάρχοντά σου. Είναι πολλά; Δώσε πολλά. Είναι λίγα; Δώσε λίγα.

Την Πρωτοχρονιά, όταν τεμαχίζομε την βασιλόπιτα, εκεί ο οικοδεσπότης, την σταυρώνει και κατόπιν την τεμαχίζει. Κόβει ένα ένα κομμάτι και λέει: «Η πρώτη μερίδα είναι του Χριστού, η δεύτερη μερίδα είναι της Παναγίας, η τρίτη μερίδα είναι του Μεγάλου Βασιλείου». Η τέταρτη μερίδα άραγε ποιανού να ‘ναι; Του σπιτονοικοκύρη; Είναι του πτωχού· που δείχνει ότι δεν πρέπει να λείπει από τον οπτικό μας ορίζοντα η παρουσία του πτωχού. Και ότι του βγάζομε ένα κομμάτι. Του βγάζομε μία μερίδα. Είναι αυτό πάρα πολύ σπουδαίο. Κι αυτό σαν έθιμο χριστιανικότατο και ελληνικότατο δείχνει με μία ωραία πράξη αυτά που τόσην ώρα λέμε.

Ο Απόστολος Πέτρος κάποτε είπε σε ένα χωλό που του ζητούσε ελεημοσύνη· δεν είχε τίποτε μαζί του. Του λέει: «Ἀργύριον καὶ χρυσίον οὐχ ὑπάρχει μοι(:Δεν έχω να σου δώσω χρήματα)· ὃ δὲ ἔχω τοῦτό σοι δίδωμι (:αυτό που έχω, σου δίδω)». Βέβαια εκείνο που είχε ήταν πολύ μεγάλο. Του είπε να σηκωθεί όρθιος και να περπατήσει.

Αλλά, εν τοιαύτη περιπτώσει, και μια ακόμη παρατήρηση του Τωβίτ: «Καὶ μὴ φθονεσάτω σου ὁ ὀφθαλμὸς ἐν τῷ ποιεῖν σε ἐλεημοσύνην». «Μην τσιγκουνευτείς, μην έχεις τσιγκούνικη και υπολογισμένη ελεημοσύνη: ‘’Να το δώσω, να μην το δώσω, να το δώσω, να μην το δώσω -το κοιτάς…- ε, βγάλε λιγάκι, βγάλε λιγάκι’’». Όχι τέτοια τσιγκούνικη ελεημοσύνη. Αλλά να υπάρχει μία άνετη καρδιά, που ό,τι δώσει θα είναι πλούσιο και απλόχερο.

Κι ακόμη μία παρατήρηση. Λέει ο Τωβίτ: «Καί μὴ ἀποστρέψῃς τὸ πρόσωπόν σου ἀπὸ παντὸς πτωχοῦ». «Μη γυρίσεις το πρόσωπό σου από την άλλη μεριά από κάθε πτωχόν». Πρόκειται για το γύρισμα, αυτό, του προσώπου από το μέρος που αισθανόμαστε ενόχληση. Γιατί συνήθως αισθανόμεθα ενόχληση με την παρουσία ενός πτωχού. Είναι το κλείσιμο της καρδιάς. Και προσέξατε τι λέγει; «Ἀπὸ παντὸς πτωχοῦ».

Εδώ έχομε δύο απόψεις. Και οι δύο είναι πατερικές. Αν το θέλετε, ανακλούν, απόψεις δύο, αγιογραφικές. Λέει επί παραδείγματι η Παλαιά Διαθήκη: «Και το νόμισμα που θα δώσεις, στο χέρι σου, να ιδρώσει το νόμισμα στο χέρι σου και να το δώσεις». Δεν εννοεί το τσιγκούνικο, που λέγαμε προηγουμένως. Αλλά εννοεί την διάκρισιν: πού θα το δώσεις. Για να μην πάθει κακό εκείνος στον οποίον θα δώσεις τα χρήματα αυτά. Όχι από τσιγκουνιά, αλλά από διάκριση. Όπως και: «Μην κοιτάξεις ποιος είναι. Δώσ΄του». Και τα δυο είναι αγιογραφικά.

Ακούστε όμως να σας τα εκφράσω, όπως λέγονται πατερικά, από τους Πατέρες. Λέγει ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς. Την πρώτη άποψη. Λέει: «Ἐλεημοσύνην δεῖ ποιεῖν ἀλλὰ μετὰ κρίσεως καὶ τοῖς ἀξίοις». «Ναι, πρέπει να κάνομε ελεημοσύνη, αλλά θα διακρίνεις. Και ακόμη, θα δώσεις εις τους αξίους που πρέπει να δεχθούν ελεημοσύνη. Όχι σε κάποιον που δεν θα ‘πρεπε να δεχθεί ελεημοσύνη».

Η δευτέρα άποψις. Του Ιερού Χρυσοστόμου είναι. Λέγει: «Σὺ τοίνυν (:Συ λοιπόν) ὅτε ἐλεημοσύνην ποιεῖς (:όταν κάνεις ελεημοσύνη) μὴ βίον ἐξετάσης (:μην καθίσεις να εξετάσεις, είναι καλός, δεν είναι καλός, απατάει την γυναίκα του, τρώει, πίνει κρασί στα καπηλιά), μηδὲ τρόπον εὐθύνας ἀπαίτει (:ούτε να ζητάς υπευθυνότητα συμπεριφοράς). Ἐλεημοσύνη γὰρ διὰ τοῦτο λέγεται (:δι’ αυτό λέγεται ελεημοσύνη), ἵνα καὶ τοῖς ἀναξίοις παρέχωμεν (:για να μπορούμε να δίνομε και στους αναξίους)». Αυτό αντιστοιχεί με εκείνο που λέει ο Ίδιος ο Χριστός: «Ο Θεός», λέγει, «βρέχει επί δικαίους και αδίκους. Βγάζει τον ήλιο Του σε καλούς και πονηρούς». Βλέπετε; Αδιακρίτως. Πάντως και οι δύο θέσεις, δεν έρχονται σε αντίθεση. Αλλά άλλοτε η μία, άλλοτε η άλλη. Στον πνευματικό άνθρωπο, που έχει το Πνεύμα του Θεού δηλαδή, δεν υπάρχει ποτέ αντίφασις απ’ ό,τι λέγει ο λόγος του Θεού ή οι Πατέρες που ερμηνεύουν τον λόγο του Θεού. Είναι θέμα… πώς κάποια στιγμή θα δεις αυτό που θα δεις. Πώς θα το δεις.

«Κι όταν εσύ, το παιδί μου», λέει ο Τωβίτ στον Τωβία, «δεν αποστρέψεις το πρόσωπό σου από κάθε πτωχό», γιατί αυτό λέει ο Τωβίτ, «ἀπὸ παντὸς πτωχοῦ», «τότε και ο Θεός δεν θα αποστρέψει το δικό Του το πρόσωπο από κάθε σου ανάγκη». Έχομε, αγαπητοί μου, θαυμάσιο παράδειγμα του Κορνηλίου. Ήταν γεμάτος από ελεημοσύνες αυτός ο εκατόνταρχος, ο Ρωμαίος εκατόνταρχος. Σημειώνει ο ευαγγελιστής Λουκάς στις Πράξεις, ότι ήτο «εὐσεβὴς καὶ φοβούμενος τὸν Θεὸν σὺν παντὶ τῷ οἴκῳ αὐτοῦ, ποιῶν τε ἐλεημοσύνας πολλὰς τῷ λαῷ καὶ δεόμενος τοῦ Θεοῦ διὰ παντός». Προσευχή και ελεημοσύνη. Γι΄αυτό και αξιώνεται την επίσκεψη αγγέλου που του λέγει…-πω, καταπληκτικό!-: «Αἱ προσευχαί σου, Κορνήλιε, καὶ αἱ ἐλεημοσύναι σου ἀνέβησαν εἰς μνημόσυνον ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ».

Και προχωρεί ο Τωβίτ. «Ὡς σοὶ ὑπάρχει κατὰ τὸ πλῆθος, ποίησον ἐξ αὐτῶν ἐλεημοσύνην(:Ανάλογα με την ευλογία που έχεις στα αγαθά σου, κάνε την ελεημοσύνη σου)· ἐὰν ὀλίγον σοι ὑπάρχῃ, κατὰ τὸ ὀλίγον μὴ φοβοῦ ποιεῖν ἐλεημοσύνην (:Αν λίγα έχεις, απ’ τα λίγα μη φοβηθείς να δώσεις)».

Όταν ο Κύριος, αγαπητοί μου, μακαρίζει και λέγει: «Μακάριοι οἱ ἐλεήμονες ὅτι αὐτοὶ ἐλεηθήσονται», πρέπει να σας πω ότι δεν λέγει ότι οι πλούσιοι να κάνουν ελεημοσύνη κι οι πτωχοί όχι. Το θέμα το αφήνει ακαθόριστο. «Μακάριοι οἱ ἐλεήμονες»· που δείχνει ότι ελεημοσύνη μπορεί να κάνει και ο πλούσιος και ο πτωχός. Και παίρνει την ελαχίστη περίπτωση. Σε όλους τους Μακαρισμούς το χρησιμοποιεί αυτό. Όταν λέγει, επί παραδείγματι, στην Κρίση εκεί: «ἀσθενὴς ἤμην καὶ ἐπεσκέψασθέ με», «ήμουν άρρωστος και με επισκεφθήκατε», προσέξτε, δεν λέγει: «Μου φέρατε τον γιατρό». Δεν λέγει: «Μου φέρατε φάρμακα». Δεν λέγει: «Κάνατε θαύμα και με θεραπεύσατε». Διότι τότε θα μπορούν οι άνθρωποι να πουν: «Κύριοι, είμεθα πτωχοί, δεν μπορούσαμε να πληρώσουμε γιατρό, δεν μπορούσαμε να αγοράσομε φάρμακα, κι ακόμη δεν είχαμε το χάρισμα της ιάσεως για να σε θεραπεύσουμε». Δηλαδή εννοείται «Εσένα, στο πρόσωπο του ασθενούς». Τι λέγει; «Ἐπεσκέψασθέ με». «Με επισκεφθήκατε». Για να επισκεφθείς δεν έχεις ανάγκη ούτε από χρήματα, ούτε από τίποτα, ούτε από ιδιαίτερα χαρίσματα. Παίρνει το μίνιμουμ, το ελάχιστο.

Έτσι κι εδώ. Όταν λέει «Μακάριοι οἱ ἐλεήμονες» δεν εννοεί ότι πρέπει να έχεις για να ελεήσεις. Ό,τι έχεις. Ό,τι μπορείς. Και ο πιο φτωχός μπορεί να δώσει. Δεν έχω παρά να σας θυμίσω το δίλεπτον της χήρας. Και ο Κύριος είπε ότι αυτή έβαλε όλη της την περιουσία! Σας θυμίζω ακόμη μιαν άλλη χήρα, που συμπεριέλαβε στο ελάχιστο σιτηρέσιο των παιδιών της και τον προφήτη Ηλία· που λέγει: «Να, δύο ξυλάκια βγήκα να μαζέψω, λίγο αλευράκι έχω και λίγο λαδάκι, αυτά θα φάμε και θα πεθάνομε μετά. Δεν έχομε». Πείνα ήταν. Πείνα. Αν, λοιπόν, γίνει πείνα, και τότε ακόμη μπορούμε να δώσομε ελεημοσύνη; Ναι, αγαπητοί μου. Και τότε ακόμη μπορούμε να δώσομε ελεημοσύνη. Η ελεημοσύνη δεν σταματάει κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες και προϋποθέσεις κι αν υπάρχουν. Ναι.

Θα σας πω ένα μικρό παράδειγμα. Το έχω ήδη πει στους Λαρισαίους κατ’ επανάληψιν, αλλά είναι πολύ χαρακτηριστικό. Ήταν τα χρόνια της Κατοχής. Αυτό που θα σας πω, μου το είπε ο ίδιος ο άνθρωπος. Ο ίδιος, ο ίδιος. Ένας αγρότης ενός χωριού μας, εδώ της περιφερείας μας, της Λαρίσης περιφέρεια. Ήταν Κατοχή. Βέβαια, οι άνθρωποι πεινούσαν. Είχε αυτός ένα μικρό περιβολάκι γύρω από το σπίτι του, ήταν καλοκαίρι και εμφανίστηκε ένα νεαρό παιδί. Μικρός. Μπορεί 15 χρονώ, κάπου εκεί. Του λέει: «Θείε…»· εδώ λένε… και μάλιστα να σας το πω: «Θείου…». Ναι. «Θείε, δος μου μια ντομάτα να φάω, γιατί πεθαίνω». Του ‘δωσε αυτός μια ντομάτα. Έφυγε το παιδί.

Σε λίγα χρόνια μετά από την Κατοχή, είχαμε τη γνωστή περιπέτεια του Ανταρτοπολέμου, του εμφυλίου πολέμου. Τον άνθρωπο αυτόν τον συνέλαβαν και τον πήγαν στο βουνό για εκτέλεση, μαζί με πολλούς άλλους. Τους είχανε βάλει στη σειρά για να τους εκτελέσουν. Τότε εμφανίζεται ένας αντάρτης, πάει και του λέει:

- Έλα μαζί μου.

Αυτός έμεινε έκπληκτος. Βέβαια αντάρτης ήταν αυτός, είχε το δικαίωμα να επέμβει για μια στιγμή. Τον παίρνει αυτόν και πάνε κάπου μακριά. Του λέει:

-Με θυμάσαι;

-Όχι, του λέει.

- Είμαι εκείνο το παιδί που μου ‘δωσες εκείνη την ντομάτα. Αν δεν μου την είχες δώσει, θα είχα πεθάνει από την πείνα. Φύγε και πήγαινε σπίτι σου.

Μου το είπε ο ίδιος ο άνθρωπος. Αγαπητοί μου, κάτω από τις δυσμενέστερες συνθήκες μπορούμε να μοιραστούμε αυτό που θα φάμε με εκείνον που πράγματι πεινάει και πεθαίνει ακόμη από την πείνα, ό,τι κι αν συμβεί.

Γι'αυτό λέγει ο Τωβίτ θεοπνεύστως: «Μὴ φοβοῦ ποιεῖν ἐλεημοσύνην». «Μη φοβάσαι ότι θα πτωχύνεις, ότι θα στερηθείς». Μη φοβάσαι να κάνεις την ελεημοσύνη. Η ελεημοσύνη ποτέ δεν φτωχαίνει τον άνθρωπο, γιατί πίσω από αυτήν είναι ο πλούσιος ελεήμων Θεός. Γι'αυτό και βεβαιώνει ο Θεός, δια στόματος ψαλμωδού, εις τον 36^ον Ψαλμόν. Λέγει εκεί από εμπειρία του: «Ὃλην τὴν ἡμέραν ἐλεεῖ καὶ δανείζει ὁ δίκαιος, καὶ τὸ σπέρμα αὐτοῦ εἰς εὐλογίαν ἔσται». «Σπέρμα» θα πει τα παιδιά του, οι απόγονοί του. «Όλη την ημέρα», λέγει, «και ελεεί και δανείζει». Εννοείται χωρίς τόκο. Απλώς με επιστροφή αυτό που θα δώσει. Χωρίς τόκο, το ξαναλέγω. Και τα παιδιά του, οι απόγονοί του, είναι ευλογημένοι. Δεν πείνασαν ποτέ. Δηλαδή μη φοβάται κανείς να κάνει ελεημοσύνη.

Η ελεημοσύνη, όμως, αγαπητοί μου, δεν είναι μόνο στα υλικά πράγματα, αλλά είναι και εις τα πνευματικά. Γιατί απλούστατα υπάρχει -προπαντός- η πνευματική πτωχεία. Και πρέπει να ελεούμε πνευματικά εκείνους οι οποίοι είναι πνευματικώς πτωχοί. Μπορεί να είναι στα υλικά πλούσιοι, αλλά στα πνευματικά να είναι φτωχοί. Να έχουνε φτωχή γνώση του Θεού, πτωχή γνώση του νόμου του Θεού και γενικά να μη γνωρίζουν την σωτηρία. Πρέπει, λοιπόν, κι αυτούς να τους ελεήσομε. Το να δώσεις σε έναν πλούσιο, δώρον μια Αγία Γραφή, δεν έχει χρήματα να την αγοράσει; Κατά κάποιον τρόπον τον φιλοτιμείς να την διαβάσει. Έχει. Δεν έχει δυο, τρία, πέντε κατοστάρικα να πάρει μία Αγία Γραφή; Έχει. Όταν του την δώσεις, υλικό αυτό είναι που προσφέρεις, τον φιλοτιμείς να γίνει πλούσιος στην πνευματική φτώχεια που βρίσκεται. Και είναι πολύ σπουδαίο.

Ακόμα και η προσφορά στο έργο και τη λατρεία του Θεού. Το έργο ποιο είναι του Θεού; Οτιδήποτε που αφορά στη δόξα του Θεού. Το να κτιστεί ένας ναός κ.λπ. Η λατρεία; Η λατρεία του Θεού, που είναι το κορυφαίον, το κατεξοχήν, το πιο ελάχιστο που έχει κανείς να προσφέρει είναι το πρόσφορο και το κρασί. Άλλα πράγματα; Ό,τι θέλει, προσφέρει. Αλλά το ελάχιστον. Ποιος άνθρωπος μπορεί να πει: «Δεν έχω να προσφέρω ένα πρόσφορο»; Αυτό τι είναι; Είναι για τη λατρεία του Θεού.

Υπάρχει ακόμη και η ελεημοσύνη προσφοράς κόπου. Δεν έχεις χρήματα, αλλά έχεις κόπο. Προσφέρεις τον κόπο σου, τις υπηρεσίες σου σε ανθρώπους που δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις ανάγκες τους. Όπως μια εξυπηρέτηση γραφειοκρατική. Ο άλλος δεν μπορεί να πάει, δεν ξέρει να πάει σε κάποιο γραφείο για μια εξυπηρέτηση. Πάρε εσύ τα χαρτιά του, πήγαινε να τον εξυπηρετήσεις.

Ακόμη, το όργωμα ενός χωραφιού μιας χήρας ή ανήμπορης γυναίκας. Ξέρετε κάποτε αυτά ελέγοντο «ἐξέλασις». Τώρα και η λέξις ξεχάστηκε. Μετά την Κατοχή η ύπαιθρος ήταν έρημη, η ελληνική ύπαιθρος, μετά τον πόλεμο, τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο κ.λπ. και τις περιπέτειες που είχαμε. Και τότε υπήρχε ο θεσμός της «ἐξελάσεως». Όλο το χωριό επήγαινε, φερειπείν, να κτίσει το σπίτι μιας χήρας γυναίκας. Ή ενός ανθρώπου που το σπίτι του κάηκε και κατεστράφη. Ή να οργωθεί ένα χωράφι. Ωραίο αυτό. Σήμερα δεν υπάρχει αυτό. Σήμερα γινήκαμε ατομισταί.

Η φροντίδα, ακόμη, ενός ασθενούς, ενός γέροντος ανθρώπου. Είναι μόνος του στο σπίτι. Να πάει μια γυναίκα, να του πλύνει τα ρούχα, να του σκουπίσει το δωμάτιο ή να τον περιποιηθεί, να του πάει ένα πιάτο ζεστό φαΐ.

Ακόμα και η προσφορά διδασκαλίας. Σε μικρούς και μεγάλους. Ή τέχνης. Είναι προτιμότερο να διδάξεις σε έναν άνθρωπο μία τέχνη, παρά να του δώσεις χρήματα. Διότι με την τέχνη θα ζήσει. Αν του δώσεις χρήματα, θα τα καταναλώσει. Ή να μάθομε σε κάποιον γράμματα, να διαβάζει την Αγία Γραφή. Είναι μία κυρία, τελείως, τελείως, τελείως αγράμματη. Δεν ήξερε ούτε το άλφα. Ε, κάποιο πρόσωπο εκεί την βοήθησε να αρχίσει να διαβάζει. Αγαπητοί μου, έχει διαβάσει ολόκληρη την Αγία Γραφή. Και την Καινή και την Παλαιά Διαθήκη. Και έρχεται μία μέρα και μου λέει-γιατί σε εμένα εξομολογείται- μου λέει: «Εδιάβασα ολόκληρη την Παλαιά Διαθήκη!». Αγράμματη ήταν… Δεν έχει κέρδος εκείνος που την έμαθε μερικά Γράμματα; Διότι έτσι διαβάζει τον λόγο του Θεού. Ή ακόμα σε παιδιά που υστερούν, να τα βοηθήσομε, κάνοντας ένα, χωρίς χρήματα, ένα φροντιστηριάκι, του Δημοτικού παιδιά, του Γυμνασίου, εμείς που έχομε κατά κάποιον τρόπο μία κατάρτιση, να βοηθάμε. Αυτό είναι μία ελεημοσύνη.

Ακόμη, να πάρεις έναν τυφλό άνθρωπο, να τον περάσεις από το ένα πεζοδρόμιο στο άλλο πεζοδρόμιο. Αυτό δεν είναι ελεημοσύνη; Μάλιστα, μια που είπα αυτό.. κάποτε ένας τυφλός ζητούσε ελεημοσύνη στον δρόμο. Και δεν είχε χρήματα κάποιος που περνούσε. Ψάχνει για μια στιγμή την τσέπη του…-«Αχ», του λέει, «ήθελα να σου δώσω κάτι, αλλά ξέχασα το πορτοφόλι στο σπίτι μου». Αλλά του παίρνει το χέρι του τυφλού με μια γερή χειραψία και του λέει: «Κουράγιο, αδελφέ!». Κι εκείνος είπε: «Πολλοί μου δώσανε ελεημοσύνη, κανείς όμως δεν πήρε το χέρι μου να μου δώσει κουράγιο». Κι αυτό ήταν ελεημοσύνη.

Ακόμη, το να πάρεις έναν άνθρωπο που είναι παράλυτος, είναι ανήμπορος, είναι σε ένα καροτσάκι. Το ξέρω αυτό· γίνεται. Το να πάει μία κυρία, ένας κύριος να πάρει τον άνθρωπον αυτόν και να τον πάει στην Εκκλησία. Με το καροτσάκι. Να τον πάει στην Εκκλησία. Να τελειώσει η Εκκλησία και να τον επιστρέψει πίσω. Η επίσκεψις ασθενών. Και στα σπίτια και εις το νοσοκομείον. Ακόμη και προσφορά, θα λέγαμε, υπηρεσιών. «Κάνε μου ένα τηλεφώνημα» -να πει ο άνθρωπος που είναι στο νοσοκομείο- στο σπίτι -ξέρω ‘γω, σε έναν συγγενή του-. Κάνε μου ένα τηλεφώνημα, σε παρακαλώ. Φέρε μου εκείνο ή εκείνο που έχω ανάγκη».

Αυτός ο θεσμός των εθελοντριών νοσοκόμων, τι ωραίος που είναι! Είναι κάποια κυρία, πήρε τώρα την σύνταξή της, ήταν κοινωνική λειτουργός και μία ή δύο φορές την εβδομάδα βάζει την στολή της την λευκή και πηγαίνει στο νοσοκομείο μας και προσφέρει τις υπηρεσίες της! Εννοείται χωρίς χρήματα, εθελοντικά.

Ακόμη, να προσφέρεις αίμα. Αυτό δεν είναι ελεημοσύνη; Αλλά, αγαπητοί μου, θα σας κουράσω αν απαριθμήσω, αν απαριθμήσω και απαριθμώ τόσες και τόσες περιπτώσεις. Αν ο άνθρωπος κλείσει στην καρδιά του την αγάπη του Χριστού, μυρίους τρόπους μπορεί να επινοεί, αρκεί να θέλει να είναι ελεήμων και ευεργετικός.

Και συνεχίζει ο Τωβίτ: «Θέμα γὰρ ἀγαθὸν θησαυρίζεις σεαυτῷ εἰς ἡμέραν ἀνάγκης». Ότι «θησαυρίζεις για τον εαυτόν σου σπουδαίο πράγμα, για την ημέρα που θα έχεις εσύ ανάγκη». Μην ξεχνάμε ότι για όλους μας υπάρχουν κάποιες ημέρες ανάγκης. Σήμερα εσένα, αύριο εμένα. Πρόσφυγας είσαι εσύ σήμερα, αύριο είμαι εγώ! Άρρωστος είσαι εσύ σήμερα, αύριο είμαι εγώ! Και ούτω καθεξής. Γέρος είσαι εσύ σήμερα, αύριο είμαι εγώ! Μην το ξεχνάμε λοιπόν. Γι'αυτό η ελεημοσύνη κατατίθεται σε ειδική Τράπεζα, που παίρνει τόκο και κεφάλαιο σε ημέρα ανάγκης. Και αυτή η ειδική Τράπεζα, αυτό το ειδικόν Ταμιευτήριον, είναι η Τράπεζα του ουρανού. Και αυτά εις την παρούσα ζωή, αγαπητοί μου.

Για την μέλλουσα; Ο Κύριος για την μέλλουσα είπε τα εξής. Λέγοντας να δίδομε ελεημοσύνη: «Ποιήσατε –λέει- ἑαυτοῖς φίλους ἐκ τοῦ μαμωνᾶ τῆς ἀδικίας –δηλαδή: «κάνετε φίλους για τους εαυτούς σας με τα χρήματα, από τα χρήματα». Δεν εξηγώ τι θα πει «μαμμωνάς της αδικίας»· για να μην αργώ-, ἵνα, ὅταν ἐκλίπητε(:ώστε όταν θα φύγετε από τον παρόντα κόσμον), δέξωνται ὑμᾶς εἰς τὰς αἰωνίους σκηνάς». «Οι καλές πράξεις μας θα είναι…»- τι είπε ο Ιερός Χρυσόστομος; «συνήγορος», λέγει. «Θα είναι οι καλύτεροι συνήγοροι -δικηγόροι, αυτοί είναι οι συνήγοροι- οι καλύτεροι συνήγοροι στον Θεό, θα είναι οι καλές μας πράξεις».

Ακόμη, συνεχίζει ο Τωβίτ: «Διότι ἐλεημοσύνη ἐκ θανάτου ρύεται καὶ οὐκ ἐᾷ εἰσελθεῖν εἰς τὸ σκότος». «Διότι η ελεημοσύνη απαλλάσσει από τον θάνατον και δεν αφήνει να εισέλθει κανείς στο σκοτάδι». Ποιος είναι ο θάνατος και ποιο είναι το σκοτάδι; Η αιωνία κόλασις. Λέγει ο άγιος Ιάκωβος ο Αδελφόθεος: «Ἡ κρίσις ἀνέλεος τῷ μὴ ποιήσαντι ἔλεος(:Η κρίσις –λέγει- του Θεού, είναι χωρίς έλεος, σε εκείνον που δεν έκανε έλεος)· κατακαυχᾶται ἔλεος κρίσεως». «Κατακαυχάται το έλεος», δηλαδή «στην κρίση». «Καυχάται» θα πει υπερηφανεύεται το έλεος, ότι «σε νίκησα, ω Κρίση». Πρόσεξε αυτό το σημείο.

Αλλά και το περιεχόμενο της Κρίσεως μας το αποκαλύπτει ο ίδιος ο Κύριος: «Τότε ἐρεῖ (:θα πει) καὶ τοῖς ἐξ εὐωνύμων· πορεύεσθε ἀπ᾿ ἐμοῦ οἱ κατηραμένοι εἰς τὸ πῦρ τὸ αἰώνιον τὸ ἡτοιμασμένον τῷ διαβόλῳ καὶ τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ. Ἐπείνασα γάρ, καὶ οὐκ ἐδώκατέ μοι φαγεῖν». Πού τους στέλνει; Εις το σκότος που λέγει ο Τωβίτ. Πού τους στέλνει; Εις τον θάνατον που λέγει ο Τωβίτ· που είναι ο αιώνιος θάνατος και η αιωνία κόλασις.

Γι'αυτό λέγει πάλι ο άγιος Ιάκωβος ο Αδελφόθεος: «Ἀδελφοί, ἐάν τις πλανηθῇ ἀπὸ τῆς ἀληθείας, καὶ ἐπιστρέψῃ τις αὐτόν (:τον γυρίσει πίσω από την πλάνη) γινωσκέτω ὅτι ὁ ἐπιστρέψας ἁμαρτωλὸν ἐκ πλάνης ὁδοῦ αὐτοῦ (:που τον γυρίζει πίσω από τον δρόμο της πλάνης, τον πλανεμένο τρόπο ζωής), σώσει ψυχὴν ἐκ θανάτου καὶ καλύψει πλῆθος ἁμαρτιῶν». Κι εδώ πρόκειται για πνευματική ελεημοσύνη. Η κάλυψις του πλήθους των αμαρτιών είναι τόσο σε εκείνον που επιστρέφει τον άλλον, όσο και σε εκείνον… τόσο σε εκείνον που επιστρέφει, όσο και σε εκείνον που ενεργεί την επιστροφή.

Ο Απόστολος Πέτρος γράφει εις την πρώτη του επιστολή: «Ἡ ἀγάπη καλύψει πλῆθος ἁμαρτιῶν». Είναι της ιδίας εννοίας. Γιατί η αγάπη είναι η μάνα της ελεημοσύνης. Και ο σοφός Σειράχ λέγει -Παλαιά Διαθήκη-: «Ἐλεημοσύνη ἀντὶ ἁμαρτιῶν προσανοικοδομηθήσεταί σοι». Ότι «η ελεημοσύνη θα σε δημιουργήσει, θα σε ξαναχτίσει, αντί των αμαρτιών». Ο Ναβουχοδονόσορ κάποτε, ο φοβερός αυτός άνθρωπος, που κατέστρεψε την Ιερουσαλήμ, άρπαξε τα υπάρχοντα του ναού, ελεηλάτησε τα ιερά σκεύη. Είδε ένα φοβερό όνειρο· φοβερό όνειρο είδε. Ήταν εκείνο το δέντρο το οποίον ακούστηκε φωνή: «Να κοπεί». Και του εξηγεί ο Δανιήλ:

-Βασιλιά, αυτό το δένδρο είσαι εσύ. Και ήρθε η ώρα να σε τιμωρήσει ο Θεός. Διὰ τοῦτο, βασιλεῦ, ἡ βουλή μου ἀρεσάτω σοι (:Γι'αυτό, βασιλιά μου, είθε να αρέσει η συμβουλή μου που θα σου δώσω) καὶ τὰς ἁμαρτίας σου ἐν ἐλεημοσύναις λύτρωσαι (:και τις αμαρτίες σου να τις λυτρώσεις με ελεημοσύνες) καὶ τὰς ἀδικίας ἐν οἰκτιρμοῖς πενήτων (:και τις αδικίες που έκανες, με το να λυπηθείς τους φτωχούς). Ἲσως ἔσται μακρόθυμος τοῖς παραπτώμασί σου ὁ Θεός (:Ίσως σε ελεήσει για τις αμαρτίες σου ο Θεός)».

Βλέπετε, λοιπόν, τι μεγάλο πράγμα είναι η ελεημοσύνη. Γι'αυτό, αγαπητοί μου, και δια την ψυχή ενός κεκοιμημένου ακόμη, κάνομε ελεημοσύνη από τα υπάρχοντά του. Μας λέγει το βιβλίο των «Αποστολικών Διαταγών»- είναι στο 8^ο βιβλίο: «Καὶ διδόσθω ἐκ τῶν ὑπαρχόντων αὐτοῦ πένησιν εἰς ἀνάμνησιν αὐτοῦ(:από τα υπάρχοντα του μακαρίτου στους φτωχούς). Ταῦτα δὲ περὶ εὐσεβῶν λέγομεν· περὶ γὰρ ἀσεβῶν ἐὰν τὰ τοῦ κόσμου δῷς πένησιν, οὐδὲν ὀνήσεις αὐτόν». «Ὀνήσεις»· θα ωφελήσεις. «Εάν» λέει, «είναι ευσεβής, θα τον ωφελήσεις εκεί που είναι. Εάν, όμως, δεν είναι ευσεβής, υπήρξε βλάσφημος, άπιστος, όλου του κόσμου τα αγαθά να δώσεις, δεν έχεις τίποτε ωφέλεια στον κεκοιμημένον να του προσφέρεις».

Και επισφραγίζει ο Τωβίτ την παραγγελία του, αγαπητοί. Λέγει: «Δῶρον γὰρ ἀγαθόν ἐστιν ἡ ἐλεημοσύνη πᾶσι τοῖς ποιοῦσιν αὐτὴν ἐνώπιον τοῦ ῾Υψίστου».

Εδώ πρόσεξε λιγάκι. Ότι είναι δώρο αγαθό η ελεημοσύνη σε εκείνους που κάνουν αυτήν ενώπιον του Υψίστου. Δηλαδή τι; Ότι η ελεημοσύνη, εκείνο που σας είπα αρχή αρχή εις την ομιλία, εμφανίζεται σαν δώρον του Θεού σε εκείνους που έχουν αγαθή πρόθεση να την δεχθούν. Δώρο του Θεού είναι! Δώρο του Θεού. Συνεπώς αν έχεις καλή πρόθεση, καλή προαίρεση, τότε το δώρο αυτό του Θεού, ποιο δώρο; Να είσαι ελεήμων, θα σου δοθεί. Αν όμως δεν είσαι, το δώρο αυτό δεν θα σου δοθεί. Είναι ό,τι σας είπα στην αρχή. Αυτή η άκτιστος ενέργεια που έρχεται. Την απεδέχθης; Θα ωφεληθείς. Θα ‘χεις την αρετή αυτή. Δεν την απεδέχθης; Δεν θα έχεις την αρετή αυτή. Γιατί; Επειδή ο Θεός είναι ελεήμων. «Ὅτι ἐλεήμων Ἐγὼ εἰμί, λέγει Κύριος», λέγει ο προφήτης Ιερεμίας. «Ἐλεήμων εἰμί», διακηρύσσει ο Θεός εις το βιβλίον της «Ἐξόδου». Και αυτός που ελεεί, εξομοιούται με τον Θεό.

Λέγει το βιβλίο των «Πράξεων» για την Ταβιθά. Εκείνη η ωραία γυναίκα. Άμα ρωτήσετε: «Την είδατε και είναι ωραία γυναίκα; Ή διασώθηκε καμία "φωτογραφία’’ της;». Την λέξη «φωτογραφία» την βάζω εντός εισαγωγικών, δεν υπήρχε τότε φωτογραφία. Και λέμε: «ωραία γυναίκα». Ωραία, γιατί έχει ωραία ψυχή. Τι νομίζετε ο ωραίος άνθρωπος, ποιος είναι; Αυτός που έχει μία φυσική ομορφιά ή φτιασιδώνεται; Έχει ἀμήχανον, δηλαδή φυσικόν ή μηχανευμένον, επιτηδευμένο κάλλος, ομορφιά; Όχι, αγαπητοί μου. Είναι η ωραία καρδιά, η ωραία ψυχή, το ωραίο πρόσωπο, εκείνο που ανακλά την αρετή, ανακλά την αγάπη. Και τι λέει εκεί ο ευαγγελιστής Λουκάς; «Αὕτη ἦν πλήρης ἀγαθῶν ἔργων καὶ ἐλεημοσυνῶν ὧν ἐποίει». Αυτές που έκανε. «Ήταν γεμάτη, ήτο πλήρης από ελεημοσύνες και αγαθά έργα». Φαίνεται ότι ήτανε μοδίστρα. Έραβε ρούχα για τις χήρες, για τα ορφανά. Κι όταν πήγε ο Απόστολος Πέτρος, επεδείκνυαν, λέγει, οι χήρες και τα ορφανά τα ρούχα που τους είχε ράψει, όσο ζούσε ανάμεσά τους η Ταβιθά.

Η ελεημοσύνη, το είδαμε, ανοίγει αυτές τις πύλες του ουρανού. «Κι αν ακόμη», λέγει ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς, «δεν μπορείς να ελεήσεις, αλλά θέλεις, πάλι ανοίγεις τον ουρανό». Να πώς το λέγει: «Ἐλεημοσύνη δὲ εἶναι βούλεται οὐ μόνον τούς ἔλεον ποιοῦντας, ἀλλὰ καὶ τοὺς θέλοντας ἐλεεῖν κἂν μὴ δύνωνται». «Κι αν ακόμη δεν μπορούν να ελεήσουν, αλλά θέλουν, κι αυτοί έχουν το άνοιγμα του ουρανού». Μόνο που πρέπει να υπάρχει επίγνωσις αυτής της αρετής, ότι από τον Θεό προέρχεται. Ίσως πρώτη φορά ακούσατε ότι η ελεημοσύνη έρχεται από τον Θεό, μένει στον άνθρωπο και ανακλάται πίσω στον Θεό. Ίσως πρώτη φορά. Γιατί το λέγω αυτό; Είναι πολύ σημαντικό. Γιατί… ακούστε τώρα το γιατί. Η ελεημοσύνη θα ‘ρθει από τον ελεήμονα Θεό και πρέπει να επιστρέψει εις τον Θεό. Για να κλείσει ένας κύκλος. Αν αυτός ο κύκλος δεν κλείσει και σπάσει και δεν γυρίσει πίσω, τότε εις μάτην όλα.

Σήμερα λέμε ότι έχομε έναν Ανθρωπισμό. Επιτρέψατέ μου δύο λόγια. Ο Ανθρωπισμός ο σύγχρονος είναι εγωκεντρικός. Λέμε: «Η UNISEF, για τα παιδιά που πεινάνε». Πουλάνε κάρτες κ.τ.λ. «Δώστε. Για τον τρίτο κόσμο». Αγαπητοί μου, ωραία είναι. Αλλά είναι μία αγάπη και μία ελεημοσύνη –προσέξτε-ερήμην του Θεού. Και συνεπώς κάθε αρετή που δεν ξεκινάει από τον Θεό, αλλά από αυτήν την ίδια την φύση του ανθρώπου, γιατί η φύσις του ανθρώπου είναι αγαθή, ξέπεσε ο άνθρωπος, αυτή η αρετή η όποια, αυτή πέφτει στο κενό. Στο κενό; Όχι μόνο στο κενό· αλλά απολήγει και κατάρα. Κατάρα; Ναι. Ακούσατε το πώς το λέγει αυτό ο Απόστολος Παύλος. Και είναι επιγραμματικός ο Απόστολος και σαφής. «Πᾶν ὃ οὐκ ἐκ πίστεως, ἁμαρτία ἐστίν (:Καθετί που δεν προέρχεται από την πίστη είναι αμαρτία)». Γιατί ελεώ τον άλλον άνθρωπο; Ως εικόνα του Χριστού. Γι'αυτό τον ελεώ. Αν, λοιπόν, αυτό το δεχθώ και τον ελεήσω, τι είπε ο Χριστός;

-Κύριε –λέει- πότε σε είδαμε και σε ελεήσαμε;

- Εφόσον το κάνατε σε αυτούς τους αδελφούς μου, σε μένα το κάνατε.

Βλέπετε, λοιπόν, ότι η αναφορά είναι στον Χριστόν; Αν, λοιπόν, δεν είναι η αναφορά στον Χριστόν, εις μάτην. Τι είπε; «Αν δώσετε ένα ποτήρι νερό εις το όνομα μαθητού, ότι είναι μαθητής δικός μου, σας λέγω, δεν θα χάσετε τον μισθό σας». Πού η αναφορά; Εις τον διδάσκαλον, εις τον Χριστόν. Αν δώσω όλους μου τους θησαυρούς και όλη μου την περιουσία στον τύπο του αλτρουισμού και του εγωκεντρικού, της ανθρωποκεντρικής αγάπης, δεν έκανα τίποτα. Και ξέρετε τι πάει να πει να βρεθώ μπροστά στον Χριστό και να μην μου λογαριαστούν αυτά καλά; Τι λέει ο Απόστολος Παύλος; «Ο αθλητής δεν στεφανοῦται, ἐὰν μὴ νομίμως ἀθλήσῃ». Ποια είναι η «νόμιμος άθλησις;». Η νόμιμος άθλησις είναι: Αυτό που κάνεις, το κάνεις για τον Χριστόν. Ούτε από δικό σου καπρίτσιο, ούτε γιατί αυτά η καρδούλα σου θέλει, ούτε γιατί η κενοδοξία σου σού το υπαγορεύει για να γεμίζει ο άδειος σου χρόνος, γιατί οι κύριοι σήμερα έχουν άδειους χρόνους και δεν ξέρουν πού να τους σκοτώσουν. Παίζουν και τα χαρτάκια τους, κάνουν και μερικά τέτοια έργα, να γεμίζει ο καιρός τους. Όχι. Ή να γραφεί το όνομά μου σε κάποια πλάκα ή να γράψουν οι εφημερίδες. Όχι. Γιατί το θέλει ο Χριστός. Γι΄αυτό το κάνω. Και είναι σπουδαίο.

Κι έτσι, όταν η ελεημοσύνη γίνεται, και κάτι ακόμα, πρέπει να είναι καρπός μιας ευγνωμοσύνης μου προς τον Θεό. Γιατί εμένα με ελέησε ο Θεός και εγώ τώρα θέλω να δείξω την ελεημοσύνη μου ως δείγμα ευγνωμοσύνης. Γι'αυτό λέει ο Αββάς Δωρόθεος... ακούστε: «Οὕτως διδόντες ὡς αὐτοὶ λαμβάνοντες (:Αν έτσι δίνετε, επειδή κι εσείς παίρνετε) καὶ αὕτη ἐστὶν ἡ ἐν γνώσει ἐλεημοσύνη (:αυτή είναι η εν γνώσει ελεημοσύνη, η κατ’ επίγνωσιν)». Ξέρω τι κάνω. Ξέρω γιατί ελεώ. Όχι γιατί έτσι η καρδούλα μου λυπήθηκε. Όχι. Εν ονόματι του Χριστού κάνω αυτό που κάνω. Και το κάνω γιατί κι εγώ έχω ελεηθεί. Και όσο δίνεις, αδελφέ, τόσο λαμβάνεις. Τα πλούτη ο Θεός τα έδωσε σαν διαχείριση αγαθών για τους πτωχούς. Κι έτσι επιτελείται η κοινωνία της αγάπης. Ελεημοσύνη σημαίνει «ποιῶ ἔλεος μετά του πλησίον». Και ο ελεήμων με κάθε τρόπο, υλικό και πνευματικό, γίνεται ευεργετικός εις τον πλησίον του. Η ελεημοσύνη καταστρέφει τον εγωισμό. Θυμηθείτε την παραβολή του άφρονος πλουσίου. Είναι αντίθετη στην έννοια: «μου». «Θα πω στην ψυχή μου, τα αγαθά μου, τις αποθήκες μου». Έρχεται η ελεημοσύνη και καταστρέφει αυτό το «μου». Το δικό μου. Δικά μου, δικά μου, δικά μου… Καταστρέφει η ελεημοσύνη, αγαπητοί μου, τον εγωισμόν.

«Τὶς ὁ τῆς ἐλεημοσύνης τεχνίτης ἐστίν;», ερωτά ο Ιερός Χρυσόστομος. «Ποιος είναι ο τεχνίτης», λέγει, «της ελεημοσύνης;». «Ὁ τὸ πρᾶγμα καταδείξας Θεὸς δῆλον ὅτι». «Αυτός που κατέδειξε το πράγμα. Δηλαδή ο Θεός». Και συνεπώς εκείνος που είναι ελεήμων, γίνεται παιδί του Θεού.

Σας ευχαριστώ που με ακούσατε.

🔸53η🔸ομιλία στην κατηγορία : " Ὁμιλίες εἰς προσκυνητὰς ".

► Όλες οι ομιλίες της Κατηγορίας :
" Ὁμιλίες εἰς προσκυνητὰς " εδώ ⬇️
https://arnion.gr/index.php/diafora-uemata/omilies-eis-proskynhtas
↕️
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/blog-post_40.html?m=1

🔸Λίστα ομιλιών της σειράς
«Ὁμιλίες εἰς προσκυνητὰς».🔻
https://drive.google.com/file/d/1EIzF_wNhI56Qn07qt70W1xBu97ZeXKm7/view?usp=drivesdk

🎥 Βιντεοσκοπημένες ομιλίες της σειράς «Ὁμιλίες εἰς προσκυνητὰς».🔻
https://youtube.com/playlist?list=PLxBsMI6pr40ofekOTp4nhn13GcWlyuyvU

🔸📜 Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες της σειράς «Ὁμιλίες εἰς προσκυνητὰς».🔻
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%94%B9%E1%BD%89%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%AF%CE%B5%CF%82%20%CE%B5%E1%BC%B0%CF%82%20%CF%80%CF%81%CE%BF%CF%83%CE%BA%CF%85%CE%BD%CE%B7%CF%84%E1%BD%B0%CF%82.?m=1

🔸Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.

🔸Ψηφιοποίηση και επιμέλεια κειμένου : Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος.

💠Πλήρης απομαγνητοφωνημένες σειρές ομιλιών (Βιβλία).
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%92%A0%CE%A0%CE%BB%CE%AE%CF%81%CE%B7%CF%82%20%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%BC%CE%B1%CE%B3%CE%BD%CE%B7%CF%84%CE%BF%CF%86%CF%89%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B5%CF%82%20%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%AD%CF%82%20%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CF%8E%CE%BD%20%28%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%B1%29.?m=1

🔸Επεξηγηματικό βίντεο Ασπάλαθου.
https://youtu.be/8tNfAHRkTCk

__⬇️Playlist "Ασπάλαθου".⬇️__
https://aspalathos21.blogspot.com/2021/07/blog-post_83.html?m=0

Όλες οι ομιλίες ~4.487~ του μακαριστού πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/4487.html?m=0

📃Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες του πατρός Αθανασίου. ⬇️
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0

📜 Αποσπάσματα ομιλιών πατρός Αθανασίου ⬇️
https://athanasioslogos.blogspot.com/?m=0

__⬇️ Facebook ⬇️__
https://www.facebook.com/groups/1637818926362004/?ref=share

Κατάλογος ομιλιών πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://drive.google.com/file/d/1JmrxaObMVyTA4_pS5yuMaQdoBf8-LwBP/view?usp=drivesdk

†. Πρός Δόξαν τοῦ Ἁγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ.

17 Μαρτίου 2025

Ἡ ἐλεημοσύνη ἀπαλλάσσει ἀπό τόν αἰώνιο θάνατο καί ἐξομοιώνει μέ τόν ἐλεήμονα Θεό.

†. Πάντοτε, παιδιά, εὐρισκόμεθα εἰς τήν ὡραιοτάτην καί ὠφελιμοτάτην καί πολύ ἐποικοδομητική, πνευματική διαθήκη τοῦ Τωβίτ. Μάλιστα χαίρομαι πού βλέπω καί πάρα πολλά παιδιά σήμερα, δέν ξέρω γιατί… ἴσως γιατί ἔχετε κάποια ἀργία στό σχολεῖο… δέν ξέρω… πάντως τό θέμα εἶναι ὅτι βλέπω πάρα πολλά σήμερα κι ὁμολογουμένως, ἀπό τήν πλευρά αὐτήν, τουλάχιστον χαίρομαι. Ἐνθυμεῖσθε εἴχαμε ἀναφερθεῖ στό πολύ προσφιλές θέμα τοῦ Τωβίτ στόν γιό του, τόν Τωβία, γιά τήν ἐλεημοσύνη. Σήμερα θά κλείσουμε τό θέμα αὐτό τό περί τῆς ἐλεημοσύνης καί θά προχωρήσουμε τήν ἑπομένη -πρῶτα ὁ Θεός- Κυριακή σ’ ἕνα πολύ ἐνδιαφέρον θέμα τό ὁποῖον δέν θά ἐξαντληθεῖ, μόνο θά κάνουμε μία μικρή εἰσαγωγή σ’ αὐτό τό πολύ σπουδαῖο θέμα, ἀλλά θά συνεχίσουμε, ἐάν θέλει ὁ Θεός, μετά τίς γιορτές, πού θά δεῖτε πόσο σᾶς ἐνδιαφέρει. Καί τώρα, παιδί μου, λέγει, «πρόσεχε σεαυτῷ, παιδίον, ἀπὸ πάσης πορνείας», «ἀπό πάσης ἀνηθικότητος». Εἶναι ἕνα ἐξαιρετικό θέμα γι’ αὐτό θά πρέπει, κάνοντας ἀρχή ἀπό την ἐρχομένη Κυριακή, νά μή λείψει κανένα παιδί.

Τώρα ἄς τελειώσουμε τό θέμα περί τῆς ἐλεημοσύνης. Λέει ὁ ἱερός συντάκτης: «Διότι ἐλεημοσύνη ἐκ θανάτου ῥύεται καὶ οὐκ ἐᾷ εἰσελθεῖν εἰς τὸ σκότος»· «διότι», λέγει, «ἡ ἐλεημοσύνη ἀπαλλάσσει ἀπό τόν θάνατον καί δέν ἐπιτρέπει νά εἰσέλθει κανείς εἰς τό σκοτάδι». Ἐδῶ, ποιός εἶναι ὁ θάνατος καί ποιό εἶναι τό σκοτάδι; Εἶναι, παιδιά, ὁ αἰώνιος θάνατος και ἡ αἰωνία κόλαση. Διότι ὅταν λέγει «θάνατο» ἐννοεῖ τό θάνατον τῆς ψυχῆς, δηλαδή τόν χωρισμόν τῆς ψυχῆς ἀπό τόν Θεό. Καί ὅταν λέγει «σκότος» ἐννοεῖ τήν αἰωνία κόλαση. Ὅτι ἡ ἐλεημοσύνη ἀπαλλάσσει. Πράγματι μᾶς λέγει ὁ Ἅγιος Ἰάκωβος ὁ Ἀδελφόθεος τά ἐξῆς: «Ἡ γάρ κρίσις ἀνέλεος τῷ μή ποιήσαντι ἔλεος. Κατακαυχᾶται ἔλεος κρίσεως». Δηλαδή: « Ἡ κρίσις -τοῦ Θεοῦ ἡ κρίσις- εἶναι χωρίς ἔλεος, γιά κεῖνον πού δέν ἔκανε ἔλεος!». Καί ἀκόμα, τό ἔλεος, κατακαυχᾶται, δηλαδή… ἔτσι, καυχιέται ἔναντι τῆς κρίσεως, ὅτι καταφέρνει τό ἔλεος (δηλαδή ἡ ἐλεημοσύνη, ἐν εὐρεῖᾳ ἐννοίᾳ) ὅτι ὑπερνικᾶ τή δικαιοσύνη καί τήν κρίση τοῦ Θεοῦ. Ἀλλά καί τό περιεχόμενον τῆς κρίσεως, ὅπως ὁ Κύριος μᾶς τό ἀποκαλύπτει, εἶναι τό ἴδιο. Λέγει σ’ ἐκεῖνο τό θαυμαστό κεφάλαιο τό Κατά Ματθαῖον Εὐαγγέλιο: «Τότε ἐρεῖ καί τοῖς ἐξ εὐωνύμων - τότε θά πεῖ καί σ’ ἐκείνους πού εἶναι ἀπό τ’ ἀριστερά του- πορεύεσθε ἀπ᾿ ἐμοῦ οἱ κατηραμένοι εἰς τὸ πῦρ τὸ αἰώνιον τὸ ἡτοιμασμένον τῷ διαβόλῳ καὶ τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ. Ἐπείνασα γάρ, καὶ οὐκ ἐδώκατέ μοι φαγεῖν». Δηλαδή: «Πηγαίνετε εἰς τήν κόλασιν, διότι ἐπείνασα καί δέν μοῦ δώσατε νά φάγω». Τί βλέπει κανείς ἐδῶ; Βλέπει Ὃτι πράγματι ἡ κρίσις εἶναι ἀνέλεος. Δηλαδή, σκληρή, σ’ ἐκεῖνον πού δέν ἔκανε ἔλεος. Τί; «Ἐπείνασα καί δέν μοῦ δώσατε νά φάγω». Εἴδατε; Ἀλλά σημειώνει ἀκόμη ὁ Ἅγιος Ἰάκωβος καί λέγει: «Ἀδελφοί, ἐάν τις ἐν ὑμῖν πλανηθῇ ἀπὸ τῆς ἀληθείας, καὶ ἐπιστρέψῃ τις αὐτόν, γινωσκέτω ὅτι ὁ ἐπιστρέψας ἁμαρτωλὸν ἐκ πλάνης ὁδοῦ αὐτοῦ σώσει ψυχὴν ἐκ θανάτου καὶ καλύψει πλῆθος ἁμαρτιῶν». Δηλαδή: «Ἐάν κάποιος πλανηθεῖ ἀπό τήν ἀλήθεια καί αὐτή ἡ ἀλήθεια εἶναι καί θεωρητική καί πρακτική, καί τόν ἐπιστρέψει κάποιος ἄλλος, ἄς γνωρίζει ὅτι ἐκεῖνος πού ἐπιστρέφει ἁμαρτωλόν ἀπό δρόμο πλανεμένο θά σώσει ψυχήν ἐκ θανάτου καί θά καλύψει πλῆθος ἁμαρτιῶν». Μάλιστα ἐδῶ μέ τήν εὐκαιρία, ἐπειδή ἐτέθη καί μία ἀπορία… λέγει… κάποιος ἐρωτᾶ: «Πρόκειται περί ἀπολύτου περιπτώσεως;». Ὄχι, δέν πρόκειται περί ἀπολύτου περιπτώσεως, διότι… βέβαια σώζεται ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐπιστρέφει, ἀλλά καί ἐκεῖνος πού ἐνεργεῖ τήν ἐπιστροφή κι αὐτός σώζεται, ἀλλά δέν εἶναι ἀπόλυτη ἡ περίπτωση διότι ἁπλῶς ἐδῶ τά πράγματα ἐμποδίζουν τήν πραγμάτωση μιᾶς ἁμαρτίας ἤ κάποιων ἁμαρτιῶν πού θά βαράθρωναν τόν ἄνθρωπον. Τόν ἐμποδίζουν. Δέν σημαίνει μ’ αὐτό δηλαδή ὅτι δέν θά πάω νά ἐξομολογηθῶ, διότι ἅμα θά κάνω ἐλεημοσύνη, θά γλυτώσω. Ἐνθυμοῦμαι -μές στήν Κατοχή ἦταν- γνωρίζαμε κάποιον, ὁ ὁποῖος ἀπεκαλύφθη (ἤτανε πολύ νέος ἄνθρωπος, πολύ νέος, πέθανε κάπου τριάντα χρονῶν, εἶχε τήν καρδιά του) καί αὐτός ἀπεκαλύφθη μετά τόν θάνατό του ὅτι ἦταν Μασσῶνος, τέκτων. Ἐκεῖ δέ στήν κηδεία του -δέν εἶχα πάει ἐγώ εἶχε πάει ἡ μητέρα μου- ὅτι φώναζαν, ἔλεγαν, ἔκλαιγαν γυναῖκες… κ.τλ… ἐκεῖ, ὅτι εἶχαν ἐλεηθεῖ. Ὅτι δηλαδή τούς ἔκανε πολλές-πολλές ἐλεημοσύνες. Τίθεται τό ἐρώτημα: «Αὐτός ὁ ἄνθρωπος ἔκανε ἐλεημοσύνες, ἀλλά σώθηκε;». Πιστεύω, καταλαβαίνετε, δέν εἶναι δύσκολο ν’ ἀπαντήσουμε. Ὄχι. Διότι ἐνῶ πέθανε μέ τήν ἰδιότητα τοῦ Μασσώνου, φυσικά ἡ πίστις του εἶχε ναυαγήσει. Ἄρα (καί ἡ λέξις «ναυαγῶ» εἶναι τοῦ Ἀποστόλου Παύλου, «περί τήν πίστιν», λέει, «ναυαγήσαντες», εἶναι δική του φράση αὐτή) πῶς εἶναι δυνατόν ποτέ, ὅσες ἐλεημοσύνες κι ἄν εἶχε κάνει αὐτός ὁ ἄνθρωπος, νά σωθεῖ; Θέλω νά σᾶς δείξω ὅτι ἠ περίπτωση πού λέγει ἐδῶ ὁ Ἅγιος Ἰάκωβος δέν ἔχει ἀπολυτότητα. Ναί μέν, ἀλλά.

Λοιπόν προχωρῶ. Ἄν ἀντιληφθήκατε, σ’ αὐτό πού λέει ὁ Ἅγιος Ἰάκωβος πρόκειται γιά μία πνευματική ἐλεημοσύνη, ἐκεῖνος πού θά σώσει «ἐκ πλάνης ὁδοῦ», προσφέρει λοιπόν μία ἐλεημοσύνη πνευματικῶν διαστάσεων. Ὁ Ἀπόστολος Πέτρος λέγει, στό ἴδιο, θά λέγαμε, στυλ, πού λέει καί ὁ Ἅγιος Ἰάκωβος: «Ἡ ἀγάπη καλύψει πλῆθος ἁμαρτιῶν». Καί ἡ ἀγάπη εἶναι γνωστό ὅτι εἶναι ἡ μάνα τῆς ἐλεημοσύνης. Κι ὁ Σοφός Σειράχ λέει ἀκόμη: «Ἐλεημοσύνη ἀντὶ ἁμαρτιῶν προσανοικοδομηθήσεταί σοι.» (3, 14), δηλαδή :«Ἀντί τῶν ἁμαρτιῶν θά προσανοικοδομηθεῖ σέ σένα ἡ ἐλεημοσύνη». Δηλαδή εἶναι πολύ σπουδαῖο πρᾶγμα ἡ ἐλεημοσύνη. Δέν σ’ ἀφήνει νά κάνεις ἀμαρτίες, ἐφόσον βεβαίως κατά θετικόν τρόπον κι ὅπως θέλει ὁ Θεός, νόμιμον τρόπον, γίνεται ἡ ἐλεημοσύνη, ἀλλά ὅταν εἶσαι ἐλεήμων ὁ Θεός θά σέ γλυτώσει ἀπό τοῦ να κάνεις τουλάχιστον βαριές ἁμαρτίες. Θά σέ προστατέψει, θά σέ φυλάξει.

Γιά νά τό καταλάβουμε αὐτό περισσότερο θά σᾶς πῶ κι ἕνα παράδειγμα. Ὁ Ναβουχοδονόσωρ κάποτε, αὐτός ὁ φοβερός βασιλιᾶς, ἔμεινε στήν Ἱστορία ὡς τρομερός βασιλιᾶς. Βαβυλώνιος, ἔκανε καί αὐτός τήν αὐτοκρατορία του… ἔτσι γίνονται κάποιες αὐτοκρατορίες καί μετά πέφτουν, ἔφτασε μέχρι τήν Αἴγυπτο. Βεβαίως κατέκτησε καί τήν Παλαιστίνη, λεηλάτησε τόν Ναό τοῦ Σολομῶντος, τόν βεβήλωσε, ἐπῆρε ἀπό κεῖ ὅ,τι βρῆκε, κυρίως ἀντικείμενα, δοχεῖα γιά λατρευτική χρήση ἀργυρᾶ καί χρυσᾶ, ὅλα αὐτά τά κουβάλησε στήν Βαβυλῶνα καί βέβαια ἡ βεβήλωση τοῦ Ναοῦ ἦτο μία τιμωρία τῶν Ἑβραίων διότι ζοῦσαν ἁμαρτωλά, ἀλλά, ὅπως λέγει ὁ Θεός, θά σᾶς τιμωρήσω μέ κάτι τέτοιο, ἀλλά ἐγώ κατόπιν θά τιμωρήσω καί ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος θά ‘χει κάνει τέτοια βεβήλωση. Γίνεται ὄργανον τιμωρητικόν στά χέρια τοῦ Θεοῦ, ἀλλά καί ταυτόχρονα ἔχει αὐτό τό ὄργανον τίς δικές του τίς ἁμαρτίες πού θά τιμωρηθεῖ ἀπό τόν Θεό. Κάποτε λοιπόν εἶδε ἕνα ὄνειρο ὁ Ναβουχοδονόσωρ, ἕνα τρομερό ὄνειρο. Ἕνα δέντρο μεγαλόπρεπο, πού φώλιαζαν ἐκεῖ τά πουλιά… κ.λπ… ἅπλωνε σ’ ὅλη τήν γῆ τά κλαριά του, κι ἀκούστηκε μιά φωνή: «Τό δέντρο νά κοπεῖ! Μόνο ἡ ρίζα του νά μείνει». Καί κόπηκε τό δέντρο. Τρόμαξαν τά πουλιά κι ἔφυγαν. Δέν ἤξερε τί εἶναι αὐτό τό ὄνειρο. Πολλοί προσπάθησαν νά τό ἐξηγήσουν. Τοῦ λέγει ὁ Δανιήλ: «Βασιλιᾶ, τό δέντρο εἶσαι σύ. Καί θά σέ κόψει ὁ Θεός. Θά σέ κόψει γιατί ἔκανες πολλές ἁμαρτίες, πολλές-πολλές ἁμαρτίες». Γιά τήν ἀμαρτία δέ τοῦ ὅτι βεβήλωσε τόν Ναόν τοῦ Σολομῶντος, τιμωρήθηκε ὁ ἔγγονός τοῦ Ναβουχοδονόσωρος… ἀλλά πάει μακριά τό θέμα. «Κι ἄν δέν μετανοήσεις θά πάθεις πολύ κακό». Ἀκοῦστε τί τοῦ εἶπε, λοιπόν, στή συνέχεια ὁ Δανιήλ: «Διὰ τοῦτο, βασιλεῦ, ἡ βουλή μου ἀρεσάτω σοι καὶ τὰς ἁμαρτίας σου ἐν ἐλεημοσύναις λύτρωσαι καὶ τὰς ἀδικίας ἐν οἰκτιρμοῖς πενήτων· ἴσως ἔσται μακρόθυμος τοῖς παραπτώμασί σου ὁ Θεός». Δηλαδή: «Βασιλιᾶ εἴθε ἡ συμβουλή μου νά σοῦ ἀρέσει, αὐτά πού θά σοῦ πῶ δηλαδή, καί τίς ἁμαρτίες σου νά τίς σώσεις μέ ἐλεημοσύνες (ἐν ἐλεημοσύναις λύτρωσαι), καί ὅσες ἀδικίες ἔκανες, μέ τό νά λυπηθεῖς τούς πτωχούς». Εἶναι ἡ ἴδια ἔννοια μέ δύο ἐκφράσεις. Εἶναι αὐτό πού λέμε -ὄχι σάν λέξη, ἀλλά σάν φράση- «ἕν διά δυοῖν»- μία ἔννοια μέ δύο ἐκφράσεις. Ἴσως θά σταθεῖ μακρόθυμος ὁ Θεός γιά τίς ἁμαρτίες σου.

Βλέπετε, λοιπόν, ὅτι τό θέμα τῆς ἐλεημοσύνης εἶναι τόσο μεγάλο, εἶναι τό τρανό! Βέβαια -ὅπως λέγαμε καί τήν περασμένη φορά- δέν εἶναι μόνο νά πεῖ κανείς «πᾶρε χρήματα», νά δείξεις ἀγάπη στόν ἄλλον ἄνθρωπο, καί μάλιστα στόν περιθωριακόν ἄνθρωπο, στόν φτωχό, τόν ἀνήμπορο. Δεῖξ’ του καλωσύνη, δεῖξ’ του ἀγάπη, δέν εἶναι μόνο τά χρήματα πού θά δώσουμε. Σᾶς ἔλεγα τήν περασμένη φορά, τό νά περάσεις ἀπό ‘να πεζοδρόμιο στό ἄλλο ἕναν τυφλό, τό νά ἐξυπηρετήσεις ἕναν ἄνθρωπο σέ μιά ἀνάγκη, σέ μιά δουλειά. Ἀκόμα μιά διεύθυνση… ξέρετε ὅταν κανείς πάει σέ μία πόλη πού δέν τήν ξέρει καί ρωτάει: «Ποῦ εἶναι τό πρακτορεῖο τῶν λεωφορείων… Ἒ; Ἢ ποῦ εἶναι ἡ Νομαρχία… κ.λπ….» μήν πεῖτε…: «Θά πᾶς ἴσια, μετά ἀριστερά, μετά θά στρίψεις δεξιά, θά πᾶς πρός τά πάνω… θά πᾶς πρός τά κάτω»… ποῦ θά πάει, πάει τά ‘χασε αὐτός, μπερδεύτηκε… Κάνε ἕναν κόπο καί πήγαινέ τον μέχρι ἐκεῖ τόν ἄνθρωπο αὐτόν. Αὐτό τί εἶναι; Εἶναι ἐλεημοσύνη. Πᾶρε ἀπό ἕναν ἄνθρωπο -ἐμένα μοῦ τό ‘χουν κάνει πολλές φορές, ἐσεῖς μοῦ τό ‘χετε κάνει- νά κρατῶ τσάντες στόν δρόμο, καί κάποιος ἀπό πίσω μου νά 'ρθει νά μοῦ ἁρπάξει μιά τσάντα γιά νά μέ βοηθήσει. Ὦ τί ἀνακούφισις εἶναι αὐτό! Τί ἀνακούφισις! Αὐτό τί εἶναι; Ἐλεημοσύνη. Χρειάζεται χρήματα; Ὄχι, τά λέγαμε τήν περασμένη φορά αὐτά. Συνεπῶς βλέπει κανένας τί μεγάλο πρᾶγμα εἶναι, καί εἶναι θέμα ἀγάπης πραγματικά, κι ἄν τό θέλετε ὁ ἐλεήμων διαθέτει μίαν ὡραίαν ψυχήν.

Πάντως πρέπει νά ποῦμε ὅτι ἡ ἐλεημοσύνη βοηθᾶ ἀκόμα καί τόν κεκοιμημένον, δηλαδή ἐκεῖνον πού πέθανε. Βέβαια ὅσο ζοῦμε, παιδιά, νά κάνουμε καλές πράξεις, νά κάνουμε ἐλεημοσύνη, νά εἴμαστε εὐάρεστοι στό θέλημα τοῦ Θεοῦ. Ὅμως νά πού ὁ Θεός δίδει κι αὐτή τήν εὐκαιρία, νά ὠφεληθεῖ καί ἕνας πού ἔφυγε ἀπό τόν παρόντα κόσμον, ἐάν ἀπό τά ὑπάρχοντά του δοθοῦν ἐλεημοσύνες. Εἶναι πασίγνωστο αὐτό, τό ξέρουμε ὅλοι. Γι’ αὐτό ἀπό τά ὑπάρχοντα τῶν κεκοιμημένων κάνουμε ἐλεημοσύνη, ἐκεῖνοι πού ἔμειναν στό σπίτι μέσα ἑνός ἀνθρώπου. Καί ὅπως μᾶς πληροφορεῖ τό βιβλίο (τό 8ο συγκεκριμένα) τῶν «Ἀποστολικῶν Διαταγῶν», στήν 25η παράγραφο, μᾶς εἰδοποιεῖ τοῦτα: «Καί διδόσθω ἐκ τῶν ὑπαρχόντων αὐτοῖς πένησιν εἰς ἀνάμνησιν αὐτῶν», δηλαδή «γι’ αὐτούς πού πέθαναν, ἔφυγαν, νά δοθοῦν ἀπ’ τά ὑπάρχοντά τους», «ταῦτα δὲ περὶ εὐσεβῶν λέγομεν, περὶ γὰρ ἀσεβῶν, ἐὰν τὰ τοῦ κόσμου δῷς πένησιν, οὐδὲν ὀνήσεις αὐτόν», μιλᾶμε γιά τούς εὐσεβεῖς ἀνθρώπους πού πέθαναν κι ἔφυγαν μέ πίστη στόν Χριστό. Γιά τούς ἀσεβεῖς; Ὤ! Ὃλα τά ὑπάρχοντά τους, ὅλα τά ἀγαθά τοῦ κόσμου νά δώσετε στούς πτωχούς, δέν ἔχουν νά ὠφεληθοῦν. Εἴδατε; «Οὐδὲν ὀνήσεις αὐτόν». Πού σημαίνει ότι μπορεῖς νά ὠφελήσεις ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος εἶχε κάποια εὐσέβεια, ἁμαρτίες ἔχουμε ὅλοι. Ἂν, λοιπόν, αὐτός ὁ ἄνθρωπος δεχθεῖ (ἤ καλύτερα ὁ Θεός) τίς ἐλεημοσύνες ὐπέρ αὐτοῦ τοῦ ἀνθρώπου, αὐτός ἔχει μία ὠφέλεια. Ὥστε καί οἱ κεκοιμημένοι ἔχουν ὠφέλεια. Ἐξάλλου ἡ Θεία Λειτουργία τί εἶναι; Ὠφέλεια ζώντων καί κεκοιμημένων. Κι ὅπως ὁ Ἅγιος Νικόλαος ὁ Καβάσιλας, λέγει τά ἐξῆς: «Περισσότερον ὠφελοῦνται οἱ κεκοιμημένοι (ἀπό τήν Θεία Λειτουργία) παρά οἱ ζῶντες». Βλέπετε; Ἡ ὠφέλεια, λοιπόν, ὑπάρχει, γι’ αὐτό ἀκριβῶς καί προσφέρουμε ὅ,τι προσφέρουμε στή λατρεία ὑπέρ τῶν κεκοιμημένων, πρόσφορο, κρασί… κ.λπ. ἀλλά προπαντός -ὄχι προπαντός- ἀλλά καί ἐλεημοσύνες, ὑπέρ τῆς ψυχῆς τοῦ κεκοιμημένου. Μόνο ἐδῶ μιά πού ἔφτασα στό σημεῖο αὐτό, ἄς μοῦ ἐπιτραπεῖ νά πῶ τό ἐξῆς· πολλοί προσφέρουν ἀντί μνημοσύνου… στά γηροκομεῖα, στά ἱδρύματα τά κοινωφελῆ… κ.λπ. χρήματα γιά τήν «μνήμη τοῦ τάδε, τοῦ α΄, β΄». Προσέξτε! Ποτέ «ἀντί μνημοσύνου»! «Ἀντί στεφάνου» ναί, «ἀντί μνημοσύνου» ποτέ! Ποτέ δέν μποροῦμε νά ποῦμε ὅτι μία ἐλεημοσύνη εἶναι ἀνωτέρα ἀπό τήν προσευχομένη ὑπέρ τοῦ κεκοιμημένου Ἐκκλησία. Ποτέ. Πρῶτα εἶναι ἡ λατρεία, τό μνημόσυνο, ἡ Θεία Λειτουργία, καί μετά εἶναι ἡ ἐλεημοσύνη. Ἔτσι ξαναλέγω· ὑπέρ τοῦ κεκοιμημένου ὄχι «ἀντί μνημοσύνου» ἀλλά «ἀντί στεφάνου ἤ στεφάνων». Αὐτό, ναί.

Καί προχωροῦμε στόν ἑπόμενο καί τελευταῖο στίχο, πού ἐπισφραγίζει ὅ,τι λέει ὁ Τωβίτ πού παραγγέλλει στό παιδί του, τόν Τωβία. «Δῶρον γὰρ ἀγαθόν ἐστιν ἐλεημοσύνη πᾶσι τοῖς ποιοῦσιν αὐτὴν ἐνώπιον τοῦ ῾Υψίστου». Ὅτι εἶναι δῶρον ἀγαθόν ἡ ἐλεημοσύνη, σ’ ὅσους κάνουν αὐτήν μπροστά εἰς τόν Θεόν. Ἐδῶ ὅμως προσέξτε· «δῶρον ἀγαθόν» τίνος; Δῶρον ἀγαθόν τοῦ Θεοῦ γιά κείνους γιά κείνους οἱ ὁποῖοι κάνουν τήν ἐλεημοσύνη. Μέ ἄλλα λόγια, ἐδῶ ἐμφανίζεται ἡ ἐλεημοσύνη σάν ἕνα δῶρο πού δίδει ὁ Θεός σέ κείνους πού ἔχουν ἀγαθήν πρόθεσιν νά δεχθοῦν τό δῶρο αὐτό. Διότι ἡ ἐλεημοσύνη εἶναι μιά ἀρετή, πού θά λέγαμε, εἶναι ἕνα παιδί τῆς ἀγάπης, εἶναι μία μορφή ἀγάπης. Λοιπόν ἐρωτῶ: Ποιό χάρισμα καί ποιά ἀρετή εχουμε ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι πού δέν προέρχεται ἀπό τόν Θεό; Ἐμεῖς, παιδιά, δέν εἴμεθα πηγή, οὔτε τῆς ἀγάπης, οὔτε τῆς πίστεως, οὔτε ὁποιασδήποτε ἀρετῆς. Ἔρχεται ἀπ’ ἐξω κάθε ἀρετή. Ἀπό ποῦ; Ἀπό τόν Θεό. Πῶς; Ὡς ἄκτιστος ἐνέργεια. Αὐτό πού μαθαίνετε στό σχολεῖο σας ἴσως… ξέρω γώ… στήν ἠθική… δέν ξέρω ποῦ μαθαίνετε, στά θρησκευτικά σας, ὅτι ἔχουμε τίς λεγόμενες ἐνέργειες τοῦ Θεοῦ ἤ ἰδιότητες τοῦ Θεοῦ ἤ ἀρετές τοῦ Θεοῦ. Εἶναι οἱ ἄκτιστες ἐνέργειες τοῦ Θεοῦ. Ὁ Θεός εἶναι Ἐκεῖνος πού ἔχει τά πάντα, πᾶν ἀγαθόν. Αὐτό τό στέλνει πρός τά δημιουργήματά Του, πρός τούς ἀνθρώπους ἐν προκειμένῳ. Ὅταν ὑπάρχει μία ἀγαθή προαίρεσις, ἀποδέχεται αὐτό πού δίνει ὁ Χριστός, ὁ Θεός καί τότε ἀνακλᾶ ὁ ἄνθρωπος τήν ἀρετήν αὐτήν καί ἐμφανίζεται πλέον ὅτι ἔχει μιά ἀρετή. Τήν ἀποδίδει στόν Θεό, γυρίζει πίσω στόν Θεό. Γυρίζει ὡς εὐχαριστία, ὡς πρᾶξις.

Ἔτσι, λοιπόν, καί ἡ ἐλεημοσύνη εἶναι πολύ χαρακτηριστικό ἐδῶ πού λέγει ὅτι «εἶναι δῶρον ἀγαθόν». Δῶρον ἀγαθόν τοῦ Θεοῦ πρός τόν ἄνθρωπον! Καί ἀρκεῖ ὁ ἄνθρωπος νά τό ἀποδεχτεῖ. Γι’ αὐτό ὁ Θεός εἶναι -μεταξύ τῶν ἄλλων- καί ἐλεήμων. Λέγει ὁ προφήτης Ἱερεμίας: «Ὃτι ἐλεήμων ἐγώ εἰμί, λέγει Κύριος» (3, 12). Τί λέγει ὁ Κύριος; «ὅτι εἶμαι ἐλεήμων». Καί εἰς τό βιβλίον τῆς «Ἐξόδου» λέγει: «Ἐλεήμων εἰμί». Ὁ Θεός, λοιπόν, εἶναι ἐλεήμων καί τό δίδει αὐτό σάν ἄκτιστη ἐνέργεια, καί ὅσοι ἔχουν καλή προαίρεση τό ἀποδέχονται καί γίνονται κι αὐτοί ἐλεήμονες. Τό καταλάβετε; Τό λέγω γιά νά προσέξτε τοῦτο: Δέν ἔχουμε τίποτα δικό μας καλό. Ὅλα ἔρχονται ἀπό τήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ. Μή καυχηθεῖ κανείς ὅτι «ἐγώ εἶμαι ἐλεήμων». Ἁπλῶς ἀπεδέχθης τό δῶρο πού σοῦ ἔστειλε ὁ Θεός. Ἔτσι λοιπόν αὐτός πού ἐλεεῖ -γιά νά ξαναγυρίσουμε στό θέμα μας- ἐξισοῦται, (ἐξομοιοῦται καλύτερα) μέ τόν Θεόν. Γιά θυμηθεῖτε τήν Ταβιθᾶ στίς «Πράξεις» τῶν Ἀποστόλων: «Αὔτη ἦν πλήρης ἀγαθῶν ἔργων καί ἐλεημοσυνῶν ὧν ἐποίει». «Ἀπό έλεημοσύνες πού ἔκανε ἦταν γεμάτη αὐτή». Ἐκεῖνο τό «πλήρης» σημαίνει· ὅλη της ἡ ζωή κι ὅλη της ἡ καρδιά ἦταν γεμάτη ἀπό ἐλεημοσύνη. Παιδιά, ἡ ἐλεημοσύνη ἀνοίγει αὐτές τίς πύλες τοῦ οὐρανοῦ. Κι ἄν ἀκόμα δέν μπορεῖς νά ἐλεήσεις, ἀλλά θέλεις, πάλι ἀνοίγεις τίς πύλες τοῦ οὐρανοῦ. Λέγει ὁ Κλήμης ὁ Ἀλεξανδρεύς στό σύγγραμμά του με τον τίτλο «Στρωματεῖς» (4,6) -σᾶς λέω καί καμμιά παραπομπή καμιά φορά ἄν θέλετε νά βρεῖτε κάτι- λέει τά ἐξῆς: «Ἐλεημοσύνη δε εἶναι βούλεται οὐ μόνον τό ἔλεον ποιοῦντας, ἀλλά καί τούς ἐθέλοντας ἐλεεῖν κἄν μή δύνωνται». «Δέν εἶναι μόνο γιά κείνους οἱ ὁποῖοι κάνουν τήν ἐλεημοσύνη, ἀλλά καί γιά κείνους πού θά ἤθελαν νά κάνουν, ἀλλά δέν μποροῦν». Μόνο πού πρέπει νά ὑπάρχει μιά ἐπίγνωση αὐτῆς τῆς ἀρετῆς, θά τό ἐπαναλάβω, ὅτι προέρχεται ἀπό τόν Θεόν καί ἐπιστρέφει εἰς τόν Θεόν. Ὅπως καί ἡ πίστις, ἔρχεται ἀπό τόν Θεό καί γυρίζει στόν Θεό. Ὅπως καί ἡ ἀγάπη, ἔρχεται ἀπό τόν Θεό καί ἐπιστρέφει στόν Θεό.

Ἡ ἐλεημοσύνη, ἀκόμα, πρέπει νά εἶναι καρπός μιᾶς μας εὐγνωμοσύνης γιά κεῖνα τά ἀγαθά πού μᾶς ἔχει δώσει. Τότε αὐτή ἡ ἐλεημοσύνη γίνεται κατ’ ἐπίγνωσιν. «Κύριε, ἐμένα μέ ἐλέησες, μοῦ ‘δωσες καί τί δέν μοῦ ‘δωσες, ἔ λοιπόν κι ἐγώ θά δείχνω τό ἔλεός μου στούς ἄλλους ἀνθρώπους, γιατί θέλω νά Σέ εὐχαριστήσω, θέλω νά Σοῦ πῶ τό ΄΄εὐχαριστω μου΄΄». Γι’ αὐτό λέγει ὁ Ἀβάς Δωρόθεος: «Οὕτως διδόντες ὡς αὐτοί λαμβάνοντες καί αὔτη ἐστίν ἡ ἐν γνώσει ἐλεημοσύνη». «Ὅπως παίρνουμε ἔτσι νά δώσουμε, κι αὐτή εἶναι ἡ κατ’ ἐπίγνωσιν ἐλεημοσύνη». Αἰσθάνεσαι ὅτι εἶσαι ὑποχρεωμένος ἀπέναντι στόν Θεό; Κάνε ὅ,τι μπορεῖς. Ὄχι νά ξεπληρώσεις τόν Θεό! Ἄπαγε! Ἀλλά νά Τοῦ δείξεις τήν εὐγνωμοσύνη σου γιά κάθε δική Του εὐεργεσία. Κι ὅσο δίνεις, τόσο λαμβάνεις. Λέει ἕνα αἴνιγμα: «Τί εἶναι ἐκεῖνο πού ὅσο τό κόβουμε μεγαλώνει;». Εἶναι ὁ λάκκος. Ὅσο τόν κόβεις, τόσο πιό μεγάλος γίνεται. Αὐτό ἐφαρμόζεται, παιδιά, στό θέμα τοῦτο: ὅσο πιό πολλά δίνεις, τόσο πιό πολλά λαβαίνεις, καί μάλιστα πνευματικά πράγματα. Ὅσο πιό πολλά πνευματικά πράγματα δίνεις… φέρ’ εἰπεῖν βοήθησε τόν ἄλλο τόν συμμαθητή σου, πέσ’ του ἕνα πρόβλημα πού δέν τό καταλαβαίνει. Νά τό ξέρεις· ἐσύ τό πρόβλημα πού τοῦ ‘πες, θά τό χεις καταλάβει καλύτερα. Ὅσο, λοιπόν, δίνουμε, τόσο πιό πολλά παίρνουμε. Τά πλούτη ὁ Θεός τά ἔδωσε γιά διαχείριση τῶν ἀγαθῶν γιά τούς πτωχούς. Καί ἔτσι τί ἐπιτελεῖται; Ἐπιτελεῖται μία κοινωνία ἀγάπης. Στό ἐρώτημα: «Γιατί ὑπάρχουν πλούσιοι καί πτωχοί;». Ἡ ἀπάντησις: Γιά νά δημιουργεῖται μία κοινωνία ἀγάπης. Ἄν ἐρωτήσετε, γιατί ὑπάρχουν νερά ἐπάνω στά βουνά καί νερά κάτω στήν πεδιάδα; Γιά νά ὑπάρχει κίνησις. Γιατί ἄν ὅλα τά νερά ἦταν στήν πεδιάδα, δέν θά ‘χαμε κίνηση. Ξέρετε πόσο νερό ἔχει ἡ θάλασσα; Ἀλλά εἶναι στό ἴδιο ἐπίπεδο καί δέν μπορεῖ νά μᾶς ἀποδώσει κίνηση. Ἄν ἔχουμε, λοιπόν, διαφορά ὕψους, ἔχουμε καί κίνηση. Κι ἄν ἔχουμε διαφορά ἀγαθῶν, ἔχουμε κοινωνία ἀγάπης. Ἡ ἐλεημοσύνη δέ σημαίνει: ποιῶ ἔλεος μετά τοῦ πλησίον. Δηλαδή μέ τόν πλαϊνό μου κάνω ἔλεος. Κι ὁ ἐλεήμων μέ κάθε τρόπο, θά λέγαμε, ὑλικό ἤ πνευματικό, γίνεται εὐεργετικός εἰς τόν πλησίον. Ἡ ἐλεημοσύνη, παιδιά, καταστρέφει τόν ἐγωϊσμό. Θυμηθεῖτε ἐκείνη τήν συμπεριφορά -στήν παραβολή- τοῦ ἄφρονος πλουσίου… «Ἂ!», λέγει, «Θά χαλάσω τίς παλιές μου ἀποθῆκες, θά μαζέψω τά γενήματά μου ἐκεῖ… Θά πῶ στήν ψυχή μου: Ἒχεις πολλάααα… χρόνια νά φᾶς!». Ἐκεῖνο το «μου», «ψυχή μου», «ἀποθῆκες μου», «τρόφιμά μου», αὐτά τά καταστρέφει ἡ ἐλεημοσύνη, δηλαδή καταστρέφει τόν ἐγωϊσμό. «Τίς ὁ τῆς ἐλεημοσύνης τεχνίτης ἐστίν;», ἐρωτᾶ ὁ Ἱερός Χρυσόστομος. «Ποιος», λέγει, «εἶναι ὁ τεχνίτης τῆς ἐλεημοσύνης;».

8η ομιλία στην κατηγορία "Ἡ Πνευματική Διαθήκη τοῦ Τωβίτ".

►Όλες οι ομιλίες της Κατηγορίας :
" Ἡ Πνευματική Διαθήκη τοῦ Τωβίτ. " εδώ ⬇️
https://arnion.gr/index.php/palaia-diauhkh/h-pnevmatikh-diauhkh-toy-tvbit
↕️
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/blog-post_7.html?m=1

Ἀπομαγνητοφώνηση, ψηφιοποίηση: Ἠλίας Τσακνάκης.

Επιμέλεια κειμένου : Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος.

🔸Λίστα ομιλιών της σειράς
«Ἡ Πνευματική Διαθήκη τοῦ Τωβίτ».🔻
https://drive.google.com/file/d/1RZ1sYHVgLqBWiFNCBGi90Z__kjEnhr2H/view?usp=drivesdk

🔸Επεξηγηματικό βίντεο Ασπάλαθου.
https://youtu.be/8tNfAHRkTCk

__⬇️Playlist "Ασπάλαθου".⬇️__
https://aspalathos21.blogspot.com/2021/07/blog-post_83.html?m=0

Όλες οι ομιλίες ~4.487~ του μακαριστού πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/4487.html?m=0

📃Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες του πατρός Αθανασίου. ⬇️
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0

📜 Αποσπάσματα ομιλιών πατρός Αθανασίου ⬇️
https://athanasioslogos.blogspot.com/?m=0

__⬇️ Facebook ⬇️__
https://www.facebook.com/groups/1637818926362004/?ref=share

Κατάλογος ομιλιών πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://drive.google.com/file/d/1JmrxaObMVyTA4_pS5yuMaQdoBf8-LwBP/view?usp=drivesdk

†.Πρός Δόξαν τοῦ Ἁγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ.

Κατά τά ὑπάρχοντά σου κᾶνε παιδί μου ἐλεημοσύνη. Ἡ ἐλεημοσύνη εἶναι θησαυρός σέ καιρό ἀνάγκης.

†. Τό θέμα, παιδιά, τῆς ἐλεημοσύνης, γιά τόν Τωβίτ δέν ἐξηντλήθη. Γιά τόν Τωβίτ ἡ ἐλεημοσύνη ἦταν ἕνα πάρα πολύ ἀγαπημένο θέμα. Γι’ αὐτό καί ἐπανέρχεται, παρότι… κάποια χωρία, δηλαδή κάποιο μῆκος κειμένου ὑπάρχει, ὅμως θά ἐπανέλθει στό θέμα αὐτό, λίγο πιό κάτω, πρός τό τέλος, θά λέγαμε, τῆς πνευματικῆς του αὐτῆς διαθήκης πρός τόν Τωβίτ. Καί ὅταν ὁμιλεῖ, ὁμιλεῖ ἀπό ἕνα περίσσευμα τῆς καρδιᾶς του, ἀπό μία προσωπική του ἐμπειρία. Ὁ ἴδιος ἔτσι ἐκινεῖτο, ἀρκεῖ νά σᾶς πῶ ὅτι ἀσκοῦσε ὄχι τήν ἐλεημοσύνη μέ τήν στενή της σημασία, ἀλλά καί μέ τήν εὐρεῖα της σημασία. Ὅταν, ἐπί παραδείγματι, πῆγε νά θάψει -ἡμέρα Πεντηκοστῆς!- κάποιους πού τούς εἶχαν -Ἑβραίους- σκοτώσει, πετάξει ἀπό τό τεῖχος τῆς Νινευή (διότι ἔτσι ἐγίνετο τότε) καί πῆγε νά τούς θάψει, μέ κίνδυνο πραγματικά τῆς ζωῆς του, καί ἔπαθε ὅλη ἐκείνη τήν περιπέτεια, πού ἔμεινε ἐκτός σπιτιοῦ του, διότι ἐθεωρεῖτο ἀκάθαρτος (πού εἶχε ἐγγίσει νεκρούς) καί μένοντας ἔξω κάποιο πουλάκι κουτσούλησε στό μάτι του… κάποιο σπουργίτι ἐκεῖ, κάποιο πουλάκι καί ἔτριψε τά μάτια του, μέ ἀποτέλεσμα τελικά νά τυφλωθεῖ. Καί μπῆκε σ’ αὐτή τή μεγάλη περιπέτεια. Βλέπει κανένας ὅτι ὁ Τωβίτ ἀγαποῦσε νά εἶναι φιλάνθρωπος, δηλαδή νά ἀσκεῖ τήν ἐλεημοσύνη -ὅπως σᾶς ἐξήγησα- μέ τήν εὐρεῖα της ἔννοια. Ὄχι ἁπλῶς βλέπω κάποιον, τοῦ δίνω δυό δραχμές, καί τελείωσε ἡ ἱστορία.

Καί συνεχίζει καί λέγει εἰς τόν Τωβία τό γιό του: «Ὡς σοὶ ὑπάρχει κατὰ τὸ πλῆθος, ποίησον ἐξ αὐτῶν ἐλεημοσύνην· ἐὰν ὀλίγον σοι ὑπάρχῃ, κατὰ τὸ ὀλίγον μὴ φοβοῦ ποιεῖν ἐλεημοσύνην». Δηλαδή, «Ἀνάλογα μέ τήν εὐλογία πού ἔχεις στά ἀγαθά σου, κάνε τήν ἐλεημοσύνη σου. Ἄν ὁλίγα ἔχεις ἔχεις, ἀπό τά λίγα μή φοβηθεῖς νά δώσεις». Γιά νά τό δοῦμε ἐδῶ. Ὅταν ὁ Κύριος, παιδιά, μακαρίζει τόν ἐλεήμονα. «Μακάριοι -λέγει- οἱ ἐλεήμονες ὅτι αὐτοί ἐλεηθήσονται», εἶναι ἕνας μακαρισμός ὁ ὁποῖος βέβαια ἀποτείνεται πρός ὅλους τούς ἀνθρώπους, εἴτε εἶναι πλούσιοι, εἴτε εἶναι φτωχοί. Δέν κάνει καμία διάκριση στόν μακαρισμόν τῆς ἐλεημοσύνης, πού σημαίνει ὅσο φτωχός κι ἄν εἶσαι, μπορεῖς πάλι νά κάνεις ἐλεημοσύνη, κατά τά λεγόμενα ἐδῶ τοῦ Τωβίτ, ὅ,τι, ὅ,τι ἔχεις, ἀπ’ αὐτά πού ἔχεις, μπορεῖς πάντα… Λίγα; Λίγα εἶναι αὐτά πού ἔχεις, λίγο ἐλεημοσύνη νά κάνεις. Πολλά; Πολλή ἐλεημοσύνη νά κάνεις. Κι ὅταν ὁ Κύριος λοιπόν λέγει «Μακάριοι οἱ ἐλεήμονες ὅτι αὐτοί ἐλεηθήσονται» ἄν προσέξουμε εἶναι ἡ περίπτωσις πού λέγει στήν Κρίση, διότι εἶναι τό ἴδιο πρᾶγμα, ὅταν θά κρίνει τούς ἀνθρώπους καί θά πεῖ: «Ἀσθενής ἤμην καί ἐπεσκέψασθέ με». «Ἤμουν ἀσθενής καί μέ ἐπισκεφθήκατε». Προσέξτε ἐδῶ, δέν λέγει, «Ἤμουν ἀσθενής καί μοῦ φέρατε φάρμακα!» Δέν λέγει: «Ἤμουν ἀσθενής καί φέρατε γιατρό!». Διότι ὁ γιατρός καί τά φάρμακα χρειάζονται χρήματα. Ἤ ἀκόμη: «Ἤμουν ἀσθενής καί μέ θεραπεύσατε!». Προϋποθέτει νά ἔχει κανείς τό θεραπευτικό χάρισμα. Δηλαδή τό χάρισμα τῶν ἱάσεων. Δέν λέει τέτοια πράγματα ἐκεῖ ὁ Χριστός. Ἀλλά λέγει: «Μέ ἐπισκεφθήκατε». Διότι μπορεῖ νά ποῦν οἱ ἄνθρωποι (τότε στήν Κρίση): «Κύριε, οὔτε χρήματα εἴχαμε, οὔτε γιατρό μπορούσαμε νά φέρουμε, οὔτε τό θεραπευτικό χάρισμα εἴχαμε. Συνεπῶς, τί μᾶς καταδικάζεις;». Τί λέγει ὁ Κύριος; «Ἢμουν ἀσθενής καί μέ ἐπισκεφθήκατε» ἤ «δέν μέ ἐπισκεφθήκατε», ἀντιστοίχως. Διότι μία ἐπίσκεψις εἶναι ἀνέξοδος. Δέν χρειάζεται κανείς νά ξοδέψει χρήματα γιά νά ἐπισκφθεῖ ἕναν ἀσθενῆ.

Ἔτσι καί ἐδῶ, παίρνει τό minimum (τό ἐλάχιστον) στό θέμα τῆς ἐλεημοσύνης. Καί λέει: «Μακάριοι οἱ ἐλεήμονες, γιατί αὐτοί θά ἐλεηθοῦν». Μπορεῖ κάποιος νά πεῖ: «Κύριε, ἐγώ ἤμουν φτωχός (δέν ἔχει σημασία) συνεπῶς, πῶς πρέπει τώρα νά γίνει ἐδῶ ἐγώ δέν θά εἶχα τίποτα νά σοῦ δώσω;». Κι ὅμως ὁ Κύριος, λέγει, ἐπήνεσε ἐκείνη τήν γυναῖκα τήν χήρα πού ἔβαλε στό γαζοφυλάκιον τοῦ ναοῦ, μόνο δύο λεπτά. Δύο λεπτά ξέρετε πόσο εἶναι; Τό 1/5 τῆς δεκάρας, εἶναι τό 1/50 τῆς μιᾶς δραχμῆς, καί μάλιστα ὁ Κύριος εἶπε ὅτι ἔβαλε περισσότερο ἀπό ὅλους τούς ἄλλους πού βάζαν πολλά χρήματα! Γιατί; Διότι ἀπό κεῖνα πού εἶχε ἔδωσε, καί μάλιστα κατά τήν μαρτυρία τοῦ Κυρίου «ὅλο της τόν βίο», δηλαδή ὅλη της τήν περιουσία ἔδωκε. Γιατί; Δέν εἶχε ἄλλα. Αὐτό θέλει νά πεῖ ἐδῶ τώρα ὁ Τωβίτ. Ἀπ’ αὐτά πού ἔχεις νά κάνεις ἐλεημοσύνη. Μπορεῖ, λοιπόν, πραγματικά νά κάνει καί ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εἶναι πτωχός, ἐλεημοσύνη.

Ἀκόμα σᾶς θυμἰζω ἐκείνη τήν χήρα ἀπό τά Σάρεπτα τῆς Σιδωνίας. Εἶναι… ἔτσι πολύ χαρακτηριστικό ὅταν τήν ἐπεσκέφθη ὁ προφήτης Ἠλίας ὑπῆρχε λιμός, ὑπῆρχε πεῖνα! Θά ’λεγε κάποιος: «Καί στόν καιρό τῆς πείνας θά μπορούσαμε νά κάνουμε ἐλεημοσύνη;». Ναί, καί στόν καιρό τῆς πείνας μποροῦμε νά κάνουμε. Αὐτή λοιπόν ἡ χήρα μάζευε κάποια ξυλάκια γιά νά τά ἀνάψει καί νά ψήσει τό τελευταῖο της λίγο ἀλευράκι πού εἶχε καί λίγο λαδάκι, διότι ὅπως εἶπε εἰς τόν προφήτην ὅτι «Θά φᾶμε αὐτό τό πιτάκι, ἐγώ καί τά παιδιά μου, καί μετά θά πεθάνουμε, δέν ἔχουμε τίποτε ἄλλο πιά». Καί τότε προβάλλει ὁ προφήτης Ἠλίας καί τῆς λέγει: «Θά μοῦ κάνεις καί ἐμένα ἕνα πιτάκι, καί μάλιστα θά μοῦ τό ψήσεις καί θά μοῦ τό φέρεις, πρῶτα ἐμένα!». Θά ‘λεγε κάποιος: « Μά κοίταξε ἀπαίτηση! Μά φοβερό πρᾶγμα εἶναι αὐτό!». Κι ὅμως, παιδιά, αὐτό τό εἶπε ἀκριβῶς προφητικῷ τῶ τρόπῳ, διότι δέν θά τῆς ἔλειπε τό ἀλεύρι καί τό λάδι, ὅσο καιρό θά φιλοξενοῦσε τόν προφήτη Ἠλία στό σπίτι της ἡ γυναῖκα αὐτή. Ἔπρεπε συνεπῶς νά δοκιμασθεῖ ἡ πίστις της καί θά ἐδοκιμάζετο ἐάν προσέθετε, συμπεριελάμβανε στό τελευταῖο σιτηρέσιο τῶν παιδιῶν της καί τόν προφήτην Ἠλίαν.

Σᾶς εἶπα ὅτι καί στήν πεῖνα ἀκόμη ἔ; Ναί. Θά σᾶς πῶ ἕνα παράδειγμα, τό ὁποῖο ἔχω καί ἄλλοτε πεῖ σέ μιά μου ὁμιλία. Πιθανῶς νά εἶναι γνωστό, ἀλλά τό θυμήθηκα καί δέν μπορῶ νά μήν τό πῶ. Ἦταν ὁ πρῶτος χρόνος τῆς Κατοχῆς καί ὑπῆρχε σκληρή πεῖνα! Σκληρή πεῖνα! Τουλάχιστον ἡ Ἀθήνα πέθαινε, πραγματικά! Πέθαναν πάρα πολλοί ἄνθρωποι. Αὐτό συνέβη ἐδῶ στήν Θεσσαλία. Μοῦ τό εἶπε ὁ ἴδιος ὁ ἄνθρωπος πού τοῦ συνέβη τό περιστατικό αὐτό. Εἶχε ἕνα μικρό κῆπο στό σπίτι του, καί εἶχε κάποιες ντοματιές. Περνάει, λοιπόν, ἕνα παιδί καί τοῦ λέει: «Θεῖε -ὅπως συνήθως λένε ἐδῶ τά παιδιά τούς μεγαλυτέρους τους- δῶσ’ μου μιά ντομάτα! Γιατί πεθαίνω ἀπό τήν πεῖνα». Τοῦ ‘δωσε λοιπόν μία ντομάτα. Πιθανῶς νά τοῦ ἔδωσε καί τίποτα ἄλλο νά φάει τό παιδί. Ποῦ νά θυμόνταν τώρα αὐτός ὅτι ἔδωσε μία ντομάτα. Πέρασε ὁ καιρός, πέρασαν κάποια λίγα χρόνια. Αὐτός ἦταν ἴσως 14-15 χρονῶν… κάπου ἐκεῖ. Πέρασαν μερικά χρόνια, πάλι δύσκολα χρόνια γιά τήν πατρίδα μας. Ἤτανε τότε ὁ γνωστός ἀνταρτοπόλεμος (ὁ γνωστός ἐμφύλιος πόλεμος). Τόν ἄνθρωπο αὐτόν τόν συνέλαβαν… μή ρωτῆστε γιατί… ἦταν ὁ ἐμφύλιος… ἤτανε μία πολύ ἀνακατεμένη κατάσταση… καί τόν εἴχανε γιά τουφέκι. Ἔβαλαν πολλούς γιά τουφέκι. Μεταξύ αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων ἦταν καί αὐτός. Κάποια στιγμή ἕνας ἀντάρτης πλησιάζει αὐτόν τόν ἄνθρωπο καί τοῦ λέει «Ἒλα μαζί μου», τόν ἔβγαλε ἀπό τή γραμμή πού τούς εἴχανε ἕτοιμους γιά ἐκτέλεση… «Ἒλα μαζί μου»… τόν πῆρε κάπου, καί τοῦ λέει: «Μέ γνωρίζεις;». «Ὄχι», λέει αὐτός. Ἐγώ εἶμαι ἐκεῖνο τό παιδί πού μοῦ ἔδωσες μία ντομάτα τότε. Ἄν δέν τήν ἔτρωγα ἐκείνη τήν ντομάτα, θά εἶχα πεθάνει! Καί ὁ ἄνθρωπος αὐτός ἔσωσε τήν ζωή του. Εἴδατε; Μιά ντομάτα ἔδωσε! Καί αὐτό ὁ Θεός τοῦ τό ἀνταπέδωκε ὅπως θά δοῦμε στό ἑπόμενο θέμα μας, ὅτι «Θησαυρίζεις», λέγει, «μέ τήν έλεημοσύνη, θησαυρόν, σέ καιρό ἀνάγκης». Ἀλλά θά τό δοῦμε τήν ἐρχομένη φορά αὐτό, μένω στό σημεῖο ὅτι καί στήν πεῖνα ἀκόμη μποροῦμε νά δώσουμε. Καί μοῦ τό ‘λεγε -προσέξτε- ὁ ἴδιος αὐτό!

Τονίζει ἀκόμη ὁ Τωβίτ καί λέγει: «Μὴ φοβοῦ ποιεῖν ἐλεημοσύνην». «Μή φοβᾶσαι», λέγει, «νά κάνεις τήν ἐλεημοσύνη». Ἀλήθεια, ἔπρεπε νά πεῖ αὐτό; Ναί. Γιατἰ ὑπάρχει πάντοτε ὁ φόβος πτωχεύσεως ἤ στερήσεως. Σοῦ λέγει: «Ἐάν δώσω ἐγώ ἐλεημοσύνη μπορεῖ νά ζημιωθῶ». Δέν θέλω νά σᾶς πῶ ὅτι δέν πρέπει νά ὑπάρχει μιά διάκρισις; Δέν θέλω νά πῶ αὐτό, ἀλλά θέλω νά σημειώσω καί νά σᾶς πῶ ὅτι πρέπει ἀκόμη νά ὑπάρχει ἡ ἀντίληψις, τό αἴσθημα, ὅτι ὅταν κάνουμε ἐλεημοσύνη, δέν θά φτωχύνουμε, δέν θά στερηθοῦμε. Διότι πίσω ἀπό μᾶς εἶναι ὁ ἐλεήμων Θεός, ὁ Ὁποῖος θά μᾶς βοηθήσει, θά μᾶς εὐλογήσει, ὥστε νά μήν στερηθοῦμε τά ἀγαθά. Τό βεβαιώνει ὁ ἴδιος ὁ Θεός αὐτό, παιδιά, διά τῆς πείρας τοῦ Ψαλμωδοῦ. Λέγει στόν 36ον ψαλμόν: «Ὃλην τὴν ἡμέραν ἐλεεῖ καὶ δανείζει ὁ δίκαιος, καὶ τὸ σπέρμα αὐτοῦ εἰς εὐλογίαν ἔσται». Λέγει: «Νέος ἤμουν καί γέρασα, καί εἶδα αὐτό· ὅτι ὅλη τήν ἡμέρα ὁ δίκαιος ἐλεεῖ καί δανείζει καί τά παιδιά του δέν πείνασαν». «Καί τό σπέρμα αὐτοῦ», λέγει, «εἰς εὐλογίαν ἔσται». «Δέν πείνασαν. Ὄχι μόνο δέν πείνασαν τά παιδιά του, ἀλλά ἔχει ἀπό πάνω καί εὐλογία». Γι’ αὐτό, λοιπόν, δέν πρέπει νά φοβόμαστε ὅταν κάνουμε ἐλεημοσύνη, ὅτι δῆθεν θά φτωχύνουμε. Πρέπει κανείς νά ἔχει ἐλεήμονα αἰσθήματα.

Πρέπει ὅμως νά ποῦμε ὅτι ἡ ἐλεημοσύνη δέν εἶναι μόνο στά ὑλικά πράγματα. Εἶναι καί στά πνευματικά. Μήν ξεχνᾶμε ὅτι ὑπάρχει καί ἡ πνευματική πτωχεία. Καί ἡ πνευματική πτωχεία θά λέγαμε, εἶναι κάτι -δυστυχῶς- εὐρύτατο θέμα. Οἱ πιό πολλοί ἄνθρωποι πού μπορεῖ νά κολυμποῦν στά χρήματά τους, πνευματικά εἶναι πτωχοί! Γιατί; Διότι οἱ ἄνθρωποι αὐτοί δέν γνωρίζουν τό Θεό. Δέ γνωρίζουν τόν νόμο Του καί συνεπῶς εἶναι πτωχοί. Φτωχός εἶναι ἐκεῖνος πού δέν ξέρει τόν Θεό. Ἄν κάποιος συνεπῶς ὁδηγήσει στή γνώση τοῦ Θεοῦ, στή γνώση τοῦ νόμου τοῦ Θεοῦ κάποιον ἄνθρωπο, σίγουρα αὐτόν τόν ἄνθρωπο τόν ἐλεεῖ, γενικά θά λέγαμε, νά τόν ὁδηγήσει στή σωτηρία. Καί νομίζω δέν χρειάζεται κανείς νά εἶναι πλούσιος γιά νά ὁδηγήσει στή σωτηρία ἕναν ἄλλο ἄνθρωπο; Μήν τό ξεχνᾶμε αὐτό. Γι’ αὐτό λοιπόν πρέπει νά βοηθοῦμε τόν ἄλλον. Εἶναι ἡ ἄγνοια ἐκείνη πού κάνει φτωχό τόν ἄνθρωπο, ἡ ἄγνοια τοῦ Θεοῦ, ἐπαναλαμβάνω, καί ἡ ἄγνοια τοῦ Νόμου τοῦ Θεοῦ.

Ἀκόμη ἐλεημοσύνη εἶναι ὅταν κανείς προσφέρει στό ἔργο τοῦ Θεοῦ καί στή λατρεία τοῦ Θεοῦ. Στό ἔργο τοῦ Θεοῦ τί μπορεῖ νά προσφέρει; Ὅπως εἶναι μιά ἱεραποστολή, πού δίνουμε χρήματα, γιά νά γνωρίσουν τόν Χριστό οἱ ἄνθρωποι σέ μιά ξένη χώρα, σ’ ἕνα ξένο τόπο πού δέν ὑπάρχουν ἐκεῖ Χριστιανοί, εἶναι εἰδωλολάτρες, καί πρέπει νά γνωρίζουν κι αὐτοί τόν Θεό. Ἤ ἀκόμα γιά τήν λατρεία τοῦ Θεοῦ. Εἶναι γνωστό ότι ἡ λατρεία τοῦ Θεοῦ μπορεῖ νά γίνει ὁπουδήποτε καί σέ μιά ἀποθήκη, καί μ’ ἕνα ξύλινο Ἅγιο Ποτήριο. Ἀλλά ὅμως ἡ ἔννοια τῆς λατρείας μένει χαμηλή στά μάτια τῶν ἀνθρώπων. Ὅπως, ἐπί παραδείγματι, ὅταν κτίζουμε ἕνα μεγαλοπρεπές κτίριο δικαστικό, στήν πραγματικότητα προσπαθοῦμε, μέ τήν προβολή καί ἐπιβολή τοῦ κτιρίου, νά ἀνεβάσουμε τήν ἔννοια τῆς δικαιοσύνης. Ἤ ἀκόμα νά ἀνεβάσουμε τήν ἔννοια τῆς Παιδείας, φτιάχνοντας ὡραῖα μεγαλοπρεπῆ σχολεῖα. Δέν μποροῦμε δηλαδή νά κάνουμε σχολεῖα σέ ἀποθῆκες; Δέν μποροῦμε νά κάνουμε τά δικαστήρια σέ μικρά δωματιάκια… κ.λπ; Κάποτε τά πράγματα στή Λάρισα ἦσαν ἔτσι. Ἐνθυμοῦμαι ἐκεῖνο τό Ἐφετεῖο ἦταν… μή χειρότερα! Αὐτό τώρα κατεδαφίσθη ἐκεῖ πού σήμερα εἶναι τό Ταχυδρομεῖο. Σοῦ θύμιζε μιά σχολική τάξη -πρώτης Δημοτικοῦ τάξη- σέ χωριό ἀπόμερο. Αὐτό ἦταν τό Ἐφετεῖον! Ἔτσι βλέπετε η ἔννοια τῆς δικαιοσύνης ἤ ἡ ἔννοια τῆς παιδείας πέφτει χαμηλά.

Κατά τόν ἴδιο τρόπο καί ἡ ἔννοια τῆς λατρείας πέφτει χαμηλά στήν ἀντίληψη τῶν ἀνθρώπων, ὅταν εἶναι ἕνα οἴκημα φτωχό. Ἔτσι μπορεῖτε νά καταλάβετε καί νά ἐξηγήσετε γιατί ὁ Θεός ἐζήτησε νά μαζέψουν χρήματα, χρυσαφικά καί ἀσημικά ἀπό τόν λαό, προκειμένου νά γίνει ἡ Κιβωτός τῆς Διαθήκης, ἡ Σκηνή τοῦ Μαρτυρίου καί κατοπινά, ἀργότερα, πολύ ἀργότερα νά κτιστεῖ ὁ ὁμώνυμος Ναός τοῦ Σολομῶντος. Μέ πολυτέλεια ἐκπληκτική! Πολυτέλεια μέ τήν ἔννοια… δέν εἶχε ἀντικείμενα, δέν ἦταν ἐκεῖ ἡ πολυτέλεια, ἀλλά ὑπῆρχε πολύς χρυσός καί πολύς ἄργυρος καί πολύτιμη ξυλεία. Ὅλα αὐτά ἦσαν πανάκριβα! Ὁ Δαυΐδ μάζευε πάρα πολλά ὑλικά ἀγαθά, γιά νά τ’ ἀφήσει στόν γιό του, τόν Σολομῶντα, νά κτίσει τόν Ναό. Πλοῦτος πάμπολλος. Συνεπῶς αὐτό δείχνει ὅτι ἡ ἔννοια τῆς λατρείας πρέπει νά εἶναι ὑψηλά. Ἐμεῖς κτίζουμε ναούς -εἶναι κρῖμα, εἶναι παράξενο!- νά ὑπάρχουνε ὡραῖες κατοικίες, καί νά ὑπάρχει μία παράγκα γιά τή λατρεία τοῦ Θεοῦ. Θά σᾶς ἄρεσε αὐτό; Προφανῶς ὄχι. Πρέπει, λοιπόν, νά κτιστεῖ κι ἕνας μεγαλοπρεπής ναός. Ὅταν οἱ ἄνθρωποι προσφέρουν στην λατρεία τοῦ Θεοῦ χρήματα, νά κτιστεῖ ὁ ναός, νά ἁγιογραφηθεῖ, νά εἶναι μέσα εὐπρεπής, τότε αὐτό εἶναι θέμα ἐλεημοσύνης στήν εὐρεῖα ἔννοια. Ἄν μοῦ πεῖτε, οἱ τρεῖς Μάγοι -δέν εἶναι τρεῖς, δέν εἶναι γραμμένο ὅτι εἶναι τρεῖς… Ἒ, ἡ παράδοση λέει ὅτι ἦσαν τρεῖς- πού προσέφεραν τούς θησαυρούς των, εἰς τόν Χριστόν, τό νήπιον, τόν Ἰησοῦν, πέστε μου, δέν ἦταν μία πρᾶξις φιλανθρωπίας, μία πρᾶξις, θά λέγαμε, ἐλεημοσύνης; Προσέφεραν καί χρυσάφι! Ἂραγε ἡ Παναγία ἐκεῖνο τό χρυσάφι σκεφθήκατε ποτέ, τί τό ἔκανε; Τί τό ἔκανε; Τό χρησιμοποίησε προφανῶς στίς ἀνάγκες της. Γι’ αὐτό καί τό προσέφεραν ἐκεῖνοι οἱ ἄνθρωποι. Γιά τίς ἀνάγκες τοῦ Ἰησοῦ πού ἦταν νήπιον. Βλέπετε λοιπόν ὅτι ὁ Θεός δέχεται –εἶναι περίεργο!- τήν ἐλεημοσύνη τῶν ἀνθρώπων! Μή σᾶς κάνει ἐντύπωση. Προκειμένου μάλιστα νά γίνει ὁ πολυτελής ἐκεῖνος διάκοσμος στήν ἔρημο, τῆς Κιβωτοῦ τῆς Διαθήκης… κ.λπ. … κ.λπ…. κ.λπ., ξέρετε τί εἶπε ὁ Θεός; «Θά γίνει ἔρρανος μεταξύ τῶν ἀνθρώπων, θά προσφέρουν τά κοσμήματά τους, γιά νά γίνει ὁ Ναός, αὐτό τό παράπηγμα». Παράπηγμα ἤτανε, ἀλλά ἦταν ὅμως πολύτιμο παράπηγμα, Σκηνή τοῦ Μαρτυρίου. Εἴδατε; προσέφεραν χρήματα. Ὄχι χρήματα, χρυσαφικά. Τά χρήματα δέν εἶχαν ἀξία γι’ αὐτούς τότε, ἦταν στήν ἔρημο. Χρυσαφικά! Τί δείχνει αὐτό; Ὁ Θεός θέλει τήν συνδρομή τῶν πιστῶν, προκειμένου νά γίνει κάτι γιά τόν Θεό. Ὁ Θεός ὅμως δέν εἶναι Ἐκεῖνος πού ἔδωσε, ὅλη ἡ γῆ δική Του εἶναι - «τοῦ Κυρίου ἡ γῆ καί τό πλήρωμα αὐτῆς»- καί τά λατομεῖα καί τά ὀρυχεῖα τοῦ χρυσοῦ, τοῦ ἀργύρου… κ.λπ… κ.λπ…. κ.λπ…. ὁπότε καταλαβαίνετε παιδιά, ναί μέν τοῦ Θεοῦ εἶναι ὅλα, ἀλλά ὁ Θεός ὅμως θέλει νά Τοῦ προσφερθοῦν ἀπό τούς ἀνθρώπους αὐτά. Ὁ Ἲδιος εἶναι ἐλεήμων καί θέλει καί τούς ἀνθρώπους νά εἶναι ἐλεήμονες.

Ἀκόμα ὑπάρχει ἡ ἐλεημοσύνη -ἐδῶ προσέξτε τώρα- προσφορᾶς κόπου καί ὑπηρεσιῶν, σέ ἀνθρώπους πού δέν μποροῦν νά ἀνταποκριθοῦν στίς ἀνάγκες τους. Δηλαδή, δέν ἔχεις χρήματα, δέν μπορεῖς ὅμως νά κάνεις ἐλεημοσύνη μέ μιά προσφορά τοῦ κόπου σου; Μέ μιά ἐξυπηρέτηση; Ὅπως ἔχουμε φέρ’ εἰπεῖν, μία ἐξυπηρέτηση γραφειοκρατική. Νά πᾶς σ’ ἕνα δημόσιο γραφεῖο ἤ ὁπουδήποτε ἀλλοῦ, νά διακπεραιώσεις μία ὑπόθεση. Ἐκεῖνο πού δέν μπορεῖ νά πάει ἕως ἐκεῖ. Ἀκόμη, παλιότερα ὑπῆρχε καί τώρα ἴσως λίγο, ἀλλά παλιότερα θυμᾶμαι, μετά τήν Κατοχή, ἤτανε κάτι εὐρύτατο αὐτό (στά χωριά), τό ὄργωμα τοῦ χωραφιοῦ μιᾶς χήρας γυναῖκας. Καί ἐγίνετο ἀπό πολλούς καί ἐλέγετο αὐτό «ἐξέλασις». Ἤ νά κτίσουν τό σπίτι ἑνός ἀνθρώπου ἤ μιᾶς γυναῖκας χήρας πού ἔχει παιδιά… κ.λπ…. γιατί τότε εἴχαμε πολλά θύματα, ἦσαν πολλοί οἱ φονευμένοι ἄνδρες… κ.λπ., νά τῆς κτίσουν τό σπίτι της! Αὐτό δέν εἶναι ἐλεημοσύνη; Ἀκόμη ἡ φροντίδα τοῦ σπιτιοῦ ἑνός ἀσθενοῦς, ἤ ἑνός γέροντος πού εἶναι μόνος του! Νά πᾶνε κάποιες γυναῖκες νά καθαρίσουν τό σπίτι, νά τοῦ πλύνουν τά ροῦχα, νά τόν περιποιηθοῦν. Δέν θά ξοδέψουν τίποτε. Κόπο θά προσφέρουνε μόνο. Αὐτό δέν εἶναι ἐλεημοσύνη; Ἀκόμα ἐλεημοσύνη εἶναι καί ἡ προσφορά διδασκαλίας σέ ἀνθρώπους… ἔ, ὁποιασδήποτε ἡλικίας, ἀλλά προπαντός σέ νέα παιδιά πού ἴσως δέν τά καταλαβαίνουν πολύ τά πράγματα… Θυμᾶμαι παλιότερα, ἐγίνετο τό ἐξῆς στήν Ἀθήνα (ἀπό πολλούς ἐγίνετο), ἀπό τά Κατηχητικά σχολεῖα, ἐγίνετο μία μεγάλη ὀργάνωσις, μεγάλων (φοιτητῶν τώρα) ἤ τῶν τελευταίων τάξεων τοῦ Λυκείου, νά κάνουν φροντιστήριο στά μικρότερα παιδιά πού δέν εἶχαν βεβαίως νά πληρώσουν γιά νά πᾶνε σέ φροντιστήριο, τίς ἡμέρες τῶν ἐξετάσεων. Ἄλλος Μαθηματικά, ἄλλος Ἑλληνικά, ἄλλος Φυσική… κ.ο.κ. Αὐτό δέν εἶναι μία ἐλεημοσύνη; (Ἐννοεῖται τελείως δωρεάν). Ἤ ἀκόμη νά μάθεις σέ ἔναν ἄνθρωπο μία τέχνη. Διότι ἄν τοῦ δώσεις χρήματα αὐτά ξοδεύτηκαν. Ἄν τοῦ διδάξεις ὅμως μία τέχνη, πῶς νά μπορεῖ αὐτός νά βγάζει τό ψωμί του, αὐτό δέν εἶναι κάτι πολύ μεγαλύτερο καί σπουδαιότερο;

Ἤ ἀκόμη νά μάθεις γράμματα σέ κάποιους ἀνθρώπους, πού δέν ξέρουνε καθόλου ἤ ἀναλφάβητοι ὁποιασδήποτε ἡλικίας, μάλιστα ἐκεῖνοι πού μποροῦν, δέν λέω γιά τούς δασκάλους καί τίς δασκάλες, ἀλλά θά ἔλεγα ὁποιοσδήποτε… Ἂ καί σεῖς ὅπως εἴσαστε νά μάθετε στή μάνα σας τήν ἴδια ἄν δέν ξέρει γράμματα νά τήν μάθετε γράμματα, νά μπορεῖ νά διαβάζει τήν Ἁγία Γραφή! Ἔχω τέτοιες περιπτώσεις. Μάλιστα μία γυναῖκα, ἡ ὁποία δέν ἤξερε οὔτε τό Α (ἄλφα)… ἔ κάποιος τήν ἔμαθε ἐκεῖ μερικά γράμματα, καί τώρα διαβάζει, καί τήν Καινή καί τήν Παλαιά Διαθήκη. Κι ἔρχεται μέ καύχημα καί μοῦ λέει: «Τήν τελείωσα τήν Παλαιά Διαθήκη» ἤ «τήν Καινή Διαθήκη» … Ναί, ναί, ναί, ναί. δέν εἶναι μεγάλο κέρδος τό νά μάθουμε ἕναν ἄνθρωπο νά διαβάζει καί μάλιστα τόν λόγο τοῦ Θεοῦ;

Θέλετε ἀκόμη; Τό νά ὁδηγήσεις ἕναν τυφλό στόν δρόμο, νά τόν περάσεις ἀπό τό ‘να πεζοδρόμιο στό ἄλλο. Δέν εἶναι ἐλεημοσύνη; Ἀκόμη νά ὁδηγήσεις ἕναν ἀνάπηρο στό καροτσάκι του, νά τόν πᾶς στήν Ἐκκλησία. Ἐνθυμοῦμαι… θά τό πῶ… ἤ καλύτερα νά μήν τό πῶ γιατί ζοῦν οἱ ἄνθρωποι… σέ κάποιο μεγαλοχώρι μας, ἐκεῖ ὑπάρχει ἕνας ἄνθρωπος ἀνάπηρος (χρόνια ὁλόκληρα!) καί κυρίες νά τόν πηγαίνουν κάθε Κυριακή στήν Ἐκκλησία. Μιά κυρία, μέ τήν σειρά δηλαδή, νά τόν πηγαίνουν στήν Ἐκκλησία, νά ἐκκλησιάζεται ὁ ἄνθρωπος καί νά γυρίζει πάλι πίσω στό σπίτι του… κ.ο.κ. Βλέπετε πολλά πράγματα εἶναι ἐλεημοσύνη. Νά ἐπισκεφθοῦμε ἀσθενῆ σέ σπίτι ἤ σέ Νοσοκομεῖο καί νά τοῦ ποῦμε δυό καλά λόγια, νά τοῦ προσφέρουμε τίς ὑπηρεσίες μας. Μάλιστα ἄν αὐτός ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἀπό μακρινό τόπο, δέν ἔχει συγγενεῖς… νά τόν ἐξυπηρετήσουμε σέ μιά του ὑπόθεση, νά πάρουμε ἕνα τηλέφωνο στό σπίτι του, πού εἶναι μακριά, καί νά ποῦμε… τό καί τό… αὐτό δέν εἶναι μία ἐξυπηρέτηση; Ἐξυπηρέτησις δέν εἶναι ἀκόμη τῶν ἀσθενῶν τό νά ὑπάρχει ὁ θεσμός τῶν ἐθελοντῶν νοσοκόμων; Κοπέλες, κυρίες, πού εἶναι ἐθελόντριες νοσοκόμες… δηλαδή δέν πληρώνονται, αὐτό θά πεῖ ἐθελόντριες νοσοκόμες, οἱ ὁποῖες πηγαίνουν νά προσφέρουν τίς ὑπηρεσίες τους σ’ ἕνα Νοσοκομεῖο. Ἔστω, μιά φορά τήν ἑβδομάδα, γιά λίγες ὧρες. Κι αὐτό εἶναι μία ἐλεημοσύνη.

Νά σᾶς πῶ μία πολυτιμοτάτη ἐλεημοσύνη; Ἡ προσφορά αἵματος, νά εἶσαι αἱμοδότης. Αὐτό δέν εἶναι ἐλεημοσύνη; Παιδιά, ἄν ἔχει κανείς κλείσει στήν καρδιά του τήν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ, μυρίους τρόπους θά βρίσκει γιά νά εἶναι ἐλεήμων καί εὐεργετικός. Μυρίους τρόπους! Nά γιατί δέν χρειάζεται κανείς νά εἶναι πλούσιος, νά ‘χει χρήματα, νά ‘ναι πλούσιος γιά νά προσφέρει ἐλεημοσύνη. Γι’ αὐτό ὁ Κύριος εἶπε: «Μακάριοι οἱ ἐλεήμονες» καί δέν λέγει «οἱ πλούσιοι ἐλεήμονες» ἀλλά λέγει «οἱ ἐλεήμονες» καί ὑπονοεῖ κάθε ἄνθρωπο, εἴτε πλούσιο εἶναι εἴτε φτωχό.

Ἀλλά συνεχίζει ὁ Τωβίτ καί λέγει: «Θέμα γὰρ ἀγαθὸν θησαυρίζεις σεαυτῷ εἰς ἡμέραν ἀνάγκης». Λέγει: «Πρᾶγμα ἀγαθόν θησαυρίζεις γιά τόν ἑαυτό σου γιά κάποια ἡμέρα ἀνάγκης δική σου». Ναί, παιδιά, ἡ ἐλεημοσύνη κατατίθεται σέ εἰδική τράπεζα καί παίρνει τόκο. Καί τόν τόκο αὐτόν τόν παίρνεις μαζί μέ τό κεφάλαιο σέ κάποια ἡμέρα ἀνάγκης σου. Ποιά εἶναι αὐτή ἡ τράπεζα; Ἡ τράπεζα τοῦ οὐρανοῦ! Εἶναι τό καλύτερο ταμιευτήριο. Κι αὐτά καί στήν παροῦσα ζωή. Ὅσο γιά τή μέλλουσα; Ὁ Κύριος εἶπε: «Ποιήσατε ἑαυτοῖς φίλους ἐκ τοῦ μαμωνᾶ τῆς ἀδικίας, ἵνα, ὅταν ἐκλίπητε, δέξωνται ὑμᾶς εἰς τὰς αἰωνίους σκηνάς». Ποιός εἶναι ὁ «μαμωνᾶς»; Τά χρήματα. «Δώσατε», λέει, «χρήματα καί κάνετε φίλους, ποιούς; Τούς φτωχούς πού τούς δώσατε χρήματα, ὥστε ὅταν θά φύγετε ἀπ’ τόν παρόντα κόσμο, νά σᾶς δεχθοῦν εἰς τίς αἰώνιες σκηνές». Διότι πιό μπροστά ἀπό μᾶς πηγαίνουν τά ἔργα μας. Τό λέγει αὐτό ἡ Ἀποκάλυψις, ὅτι τά ἔργα τά καλά συνοδεύουν τόν ἄνθρωπο ὅταν φεύγει ἀπό τήν παροῦσα ζωή. Μόνο αὐτά συνοδεύουν, τίποτα μαζί μας δέν παίρνουμε, παρά μόνο τά καλά μας ἔργα, τήν ἐλεημοσύνη μας. Ἀλλά ἐπειδή τό θέμα εἶναι πάρα πολύ σπουδαῖο, πρῶτα ὁ Θεός, θά τό τελειώσουμε τήν ἐρχομένη Κυριακή.

7η ομιλία στην κατηγορία "Ἡ Πνευματική Διαθήκη τοῦ Τωβίτ".

Ἀπομαγνητοφώνηση, ψηφιοποίηση: Ἠλίας Τσακνάκης.

Επιμέλεια κειμένου : Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος.

🔸Επεξηγηματικό βίντεο Ασπάλαθου.
https://youtu.be/8tNfAHRkTCk

__⬇️Playlist "Ασπάλαθου".⬇️__
https://aspalathos21.blogspot.com/2021/07/blog-post_83.html?m=0

Όλες οι ομιλίες ~4.487~ του μακαριστού πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/4487.html?m=0

📃Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες του πατρός Αθανασίου. ⬇️
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0

📜 Αποσπάσματα ομιλιών πατρός Αθανασίου ⬇️
https://athanasioslogos.blogspot.com/?m=0

__⬇️ Facebook ⬇️__
https://www.facebook.com/groups/1637818926362004/?ref=share

Κατάλογος ομιλιών πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://drive.google.com/file/d/1JmrxaObMVyTA4_pS5yuMaQdoBf8-LwBP/view?usp=drivesdk

†.Πρός Δόξαν τοῦ Ἁγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ.

Κᾶνε πάντοτε ἐλεημοσύνη.

†. Ερχόμεθα σέ ἕνα νέο θέμα πού ἀναφέρεται στήν πνευματική διαθήκη τοῦ Τωβίτ πρός τόν γιο του, τόν Τωβία, καί τό θέμα αὐτό εἶναι τό περί ἐλεημοσύνης. Διά τόν Τωβίτ εἶναι μέγα θέμα. Καί πράγματι εἶναι μέγα θέμα, γι’ αὐτό ἐνῶ καί ἀπασχολεῖ -στό ἱερό κείμενο- τέσσερα χωρία, ὅμως λίγο πιό κάτω, θά ἐπανέλθει ὁ Τωβίτ γιά νά ὑπενθυμίσει τήν μεγάλη σημασία καί ἀξία τῆς ἐλεημοσύνης.

Θά πάρουμε τόν 7ον στίχον (δηλαδή μόνο ἕναν στίχο) καί βλέπουμε νά λέει τά ἐξῆς: «Ἐκ τῶν ὑπαρχόντων σοι ποίει ἐλεημοσύνην, καὶ μὴ φθονεσάτω σου ὁ ὀφθαλμὸς ἐν τῷ ποιεῖν σε ἐλεημοσύνην· μὴ ἀποστρέψῃς τὸ πρόσωπόν σου ἀπὸ παντὸς πτωχοῦ, καὶ ἀπὸ σοῦ οὐ μὴ ἀποστραφῇ τὸ πρόσωπον τοῦ Θεοῦ». Δηλαδή, νά σᾶς τό ἀποδώσω: «Ἀπ’ τά ὑπάρχοντά σου κάνε ἐλεημοσύνη, καί μήν τσιγκουνευτεῖ τό μάτι σου σ’ αὐτό πού δίνεις. Μήν ἀποστρέψεις τό πρόσωπό σου ἀπό κάθε πτωχό, γιά νά μήν ἀποστρέψει κι ὁ Θεός τό πρόσωπό Του ἀπό σένα». Τό μέγα, λοιπόν, θέμα τῆς ἐλεημοσύνης, παιδιά. Ἔχει μία εὐρεῖα διάσταση, διότι ἔχει καί ὑλική μορφή, ἔχει καί πνευματική μορφή. Εἶναι δηλαδή, ἡ ὑλική ἐλεημοσύνη (νά δώσω στόν ἄλλον νά φάει νά πιεῖ, νά ντυθεῖ), ἀλλά ἔχει ὅμως καί πνευματική μορφή, ὅταν τόν βοηθήσω τόν ἄλλον σέ κάτι πού ἀπό πλευρᾶς πνευματικῆς εἶναι πτωχός. Διότι τί θά πεῖ ἐλεημοσύνη; «Ποιῶ ἔλεος μετά τοῦ πλησίον». Δηλαδή, κάνω ἔλεος. Δηλαδή ἐλεῶ τόν ἄλλο ἄνθρωπο. Αὐτό θά πεῖ ἐλεημοσύνη.

Ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ προτρέπει τήν ἐλεημοσύνη, γιατί ἁπλούστατα ἐλεήμων εἶναι ὁ Θεός. Μήν ξεχνᾶμε ὅτι κάθε ἀρετή ξεκινάει ἀπό τόν Θεό, κάθε ἐνέργεια. Λέγει ὁ 102ος ψαλμός· οἰκτίρμων καὶ ἐλεήμων ὁ Κύριος, μακρόθυμος καὶ πολυέλεος, ὅτι ὁ Κύριος εἶναι ἐλεήμων. Καί μακρόθυμος. Μακροθυμεῖ. Δηλαδή, δέν τιμωρεῖ ἀμέσως. Καί εἶναι πολυέλεος, ὄχι ἁπλῶς ἔχει ἔλεος, ἀλλά ἔχει πολύ τό ἔλεος καί σέ ποσότητα καί σέ πλευρές. Καί ὅπως λέγει ὁ 32ος ψαλμός: «Ἀγαπᾷ ἐλεημοσύνην καὶ κρίσιν ὁ Κύριος, τοῦ ἐλέους Κυρίου πλήρης ἡ γῆ». Ὅτι ἀγαπάει ὁ Κύριος, λέγει, καί τήν ἐλεημοσύνην, καί τήν «κρίσιν», δηλαδή τήν δικαιοσύνη (θά τό δοῦμε αὐτό λίγο πιό κάτω). Ἡ γῆ εἶναι γεμάτη ἀπό τό ἔλεος τοῦ Κυρίου. Εἴδατε; «Τοῦ ἐλέους Κυρίου πλήρης ἡ γῆ». Ἡ ἐλεημοσύνη, παιδιά, εἶναι μία ἄκτιστη ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ, ὅπως εἶναι καί ἡ ἀγάπη. Ἐξάλλου ἡ ἐλεημοσύνη δέν εἶναι παρά μία πρακτική μορφή τῆς ἀγάπης. Καί ἔτσι εἶναι μία ἄκτιστη ἐνέργεια. Θά πεῖ: Ξεκινάει ἀπό τόν Θεό, ἔρχεται στούς ἀνθρώπους, καί ἐάν βρίσκει ἀνταπόκριση, μένει. Ἐάν δέν βρίσκει, δέν μένει. Ὅταν οἱ ἄνθρωποι ἀποδεχθοῦν τήν ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ, τήν ἀνακλοῦν πίσω. Ὅπως ἀκριβῶς ἡ σελήνη δέχεται τίς ἀκτίνες τοῦ ἡλίου -καί ἡ γῆ μας τό κάνει αὐτό- καί στέλνει τίς ἀκτίνες τοῦ ἡλίου στό περιβάλλον της. Ἔτσι λέμε: «Τό φεγγάρι εἶναι φωτεινό». Τί θά πεῖ αὐτό «εἶναι φωτεινό»; Ὄχι ἁπλῶς δέχεται τίς ἀκτίνες, ἀλλά καί τίς ἀνακλᾶ. Ἔτσι καί ὁ ἄνθρωπος δέχεται τίς ἐνέργειες τοῦ Θεοῦ καί τίς ἀνακλᾶ. Ὅταν λέμε ὅτι ἀνακλᾶ μία ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ, σημαίνει: τήν ἀποδίδει· σημαίνει: τήν ἐφαρμόζει. Ἔτσι ἐνέργεια ἄκτιστη -λέμε ἄκτιστη γιατί ἔρχεται ἀπο τόν ἄκτιστον Θεόν- ἐξάλλου οἱ ἐνέργειες τοῦ Θεοῦ εἶναι ἄκτιστες, εἶναι δηλαδή ἀδημιούργητες, εἶναι Θεότης. Ὅταν λοιπόν ἔρχεται μία ενέργεια -φέρ’ εἰπεῖν τῆς πίστεως- τότε ἄν ὁ ἄνθρωπος ἔχει προαίρεση ἀγαθή νά δεχθεῖ τήν πίστη, τότε ἀποδίδει ἐκεῖνο πού δέχθηκε, δηλαδή τήν πίστη. Δέν μπορεῖ ὁ ἄνθρωπος ἀπό μόνος του οὔτε νά πιστέψει, οὔτε ν’ ἀγαπήσει, τίποτα… τίποτα… τίποτα… τίποτα. Θά μοῦ πεῖτε ὁ ἄνθρωπος εἶναι παθητικός δέκτης. Ὄχι, ἀλλά ἁπλῶς διαθέτει τήν προαίρεσή του. Ἔτσι ἄν ἔχει ἀγαθή προαίρεση, δέχεται καί ἀνακλᾶ πίσω. Ἄν δέν ἔχει, δέν δέχεται. Ἐκεῖ εἶναι ἡ ἐνεργητικότητα καί φυσικά ὄχι παθητικότητα τοῦ ἀνθρώπου.

Ὁ Θεός, λοιπόν, εἶναι οἰκτίρμων καὶ ἐλεήμων. Ἔχει τό ἔλεος καί τό στέλνει στούς ἀνθρώπους, καί ὅσοι εἶναι μέ ἀγαθήν προαίρεσιν, τό ἀποδέχονται καί τό ἀποδίδουν πίσω ὑπό τήν μορφήν τῆς ἐλεημοσύνης. Ἔτσι, λοιπόν, βλέπουμε ὅτι ἡ ἐλεημοσύνη ἔρχεται ἀπό τόν Θεό. Γιατί ὁ ἄνθρωπος πρέπει νά εἶναι ἐλεήμων; Γιατί ὁ Θεός εἶναι ἐλεήμων. Γιατί ὁ ἄνθρωπος πρέπει νά εἶναι μέ ἀγάπη; Γιατί ὁ Θεός εἶναι μέ ἀγάπη… κ.ο.κ. Γιατί ὁ ἄνθρωπος πρέπει νά εἶναι μέ ὑπομονή; Γιατί ὁ Θεός εἶναι μέ ὑπομονή. Λέγεται «Ὁ Θεός τῆς ὑπομονῆς», πού σημαίνει ὅτι ὁ Θεός ἔχει τήν ἐνέργεια τῆς ὑπομονῆς… κ.ο.κ. Γιατί ἐπιμένω τόσο πολύ; Ἐπιμένω γιὰ νὰ σᾶς πῶ ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἀπό μόνος του δέν μπορεῖ νά δημιουργήσει τίποτε, ἐάν δέν ἔλθει ἀπό τόν Θεό. Ἄνωθεν ἔρχονται ὅλα. «Πᾶσα δόσις ἀγαθή» -λέγει ὁ Ἅγιος Ἰάκωβος ὁ Ἀδελφόθεος- «καί πᾶν δώρημα τέλειον ἄνωθέν ἐστι», ἀπό πάνω κατεβαίνει, «πᾶσα δόσις ἀγαθή, κάθε δώρημα τέλειον», κάθε ἐνέργεια σπουδαῖα, ἀπό πάνω, ἀπό τόν Θεό, ἀπό τόν Πατέρα τῶν Φώτων, ἀπό κεῖ ἔρχεται. Γιά νά μή νομίσουμε ὅτι μποροῦμε νά ἀπομονώσουμε τήν ἐλεημοσύνη -γι’ αὐτό ἔκανα τόση κουβέντα- ἀπό τόν Θεό, καί νά ποῦμε ὅτι «ἐγώ κάνω ἐλεημοσύνη γιατί ἔτσι γιατί μ’ ἀρέσει». Μπορεῖ νά μήν εἶμαι Χριστιανός, μπορεῖ νά εἶμαι ὅ,τι θέλω, νά πιστεύω ὅ,τι θέλω, ἀλλά θά ἤθελα ὅμως ν’ ἀγαπῶ τόν ἄλλον ἄνθρωπο. Ἀποκόπτω δηλαδή αὐτό πού δέχομαι, ἤ καλύτερα, ὄχι τό ἀποκόπτω, ἀλλά δέν τό ἀναγνωρίζω. Καί τότε; Τότε, παιδιά ὅ,τι πράξω, ὅ,τι κάνω, τότε δέν ἔχω ἀπολύτως κανένα κέρδος! Ξέρετε τί θά πεῖ, ἐκεῖνο τό φοβερό πού λέγει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος «πᾶν ὅ οὐκ ἐκ πίστεως ἁμαρτία ἔστί»; Ἐάν θά κάνω ἐλεημοσύνη, ἀλλά δέν τήν κάνω ἀπό πίστη -γιατί πιστεύω στόν Ἰησοῦ Χριστόν- ὅτι ἐλεῶ τόν ἄλλον ἄνθρωπο πού εἶναι εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ, , οὔτε λίγο, οὔτε πολύ, φτάνει νά μᾶς πεῖ ὁ Ἀπόστολος Παῦλος ὅτι εἶναι ἁμαρτία. Δέν μποροῦμε νά ἀπομονώσουμε, λοιπόν, τήν φιλανθρωπία μας, τήν ἐλεημοσύνη μας ἀπό τόν Θεό. Ὄχι! Ὄχι! Ἔτσι, γιατί πρέπει νά εἴμεθα ἐλεήμονες; Γιατί εἶναι ὁ Θεός. Γι’ αὐτό πρέπει νά εἴμεθα ἐλεήμονες. Αὐτό εἶναι πάρα πολύ σημαντικό καί θά παρακαλέσω νά τό θυμόσαστε, ἔχει πάρα πολύ μεγάλη ἀξία.

Ἀλλά ἐδῶ λέγει ὁ Ψαλμός ὁ 32ος: «Ἀγαπᾷ ἐλεημοσύνην καὶ κρίσιν ὁ Κύριος». «Ἀγαπάει καί τήν ἐλεημοσύνη, ἀλλά ἀγαπάει καί τήν κρίση». «Κρίσις» ἐδῶ θά πεῖ δικαιοσύνη. Μήπως αὐτά τά δυό ἔρχονται σέ ἀντίφαση; Ἐλεημοσύνη καί κρίσις (δικαιοσύνη); Ἀκοῦστε τί λέγει ὁ Μέγας Βασίλειος ἐπάνω σ’ αὐτό, νά δεῖτε σέ τί ἀρμονικό συνδυασμό εἶναι αὐτά τά δύο: «Εἰ (:ἐάν δηλαδή) καθ’ ἑαυτήν ὑπῆρχε ἡ τοῦ Θεοῦ κρίσις -γιατί ἀναλύει αὐτόν τόν Ψαλμό ὁ Μέγας Βασίλειος καί λέγει: «Ἐάν ὑπῆρχε μόνη της ἡ δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ»-, ποία ἦν ἐλπίς;». «Ποία ἐλπίδα θά εἴχαμε, ἀφοῦ ὑπάρχει μόνο ἡ δικαιοσύνη;». Δηλαδή, δικαιοσύνη θά πεῖ: θά σέ καθίσω στό σκαμνί. Δικαιοσύνη! Μάλιστα. «Νῦν δέ ἀγαπᾶ ἐλεημοσύνην καί κρίσιν - τώρα ὅμως ὁ Θεός ἀγαπᾶ καί τήν ἐλεημοσύνη καί τή δικαιοσύνη- οἱωνεί πάρεδρον ἑαυτῷ τήν ἐλεημοσύνη ποιησάμενος». «Σαν» λέει, «νά ἔκανε πάρεδρο στόν ἑαυτόν του, νά ἔχει δίπλα του τήν ἐλεημοσύνη». «Οὔτε ἡ ἐλεημοσύνη ἄκριτος», δηλαδή οὔτε ἡ ἐλεημοσύνη χωρίς δικαιοσύνη, «οὔτε ἡ κρίσις ἀνελεήμων», οὔτε, ἀκόμα, ἡ δικαιοσύνη χωρίς ἔλεος. Δηλαδή ἐλεημοσύνη μέ δικαιοσύνη καί δικαιοσύνη μέ ἐλεημοσύνη. Εἶναι πολύ σπουδαῖο. «Πρό τῆς κρίσεως οὖν ἀγαπᾶ ἐλεημοσύνην (:πρίν μᾶς κρίνει ὁ Θεός μετέρχεται τό ἔλεος, τήν ἐλεημοσύνη), καί μετά τήν ἐλεημοσύνην ἔρχεται ἐπί τήν κρίσιν (:καί μετά ἀπό τό ἔλεος ἔρχεται στήν δικαιοσύνη)».

Γιά νά τό καταλάβετε: Αὐτή ἡ περίοδος μεταξύ τῶν δύο Παρουσιῶν τοῦ Χριστοῦ, εἶναι περίοδος ἐλέους τοῦ Θεοῦ (ἐλεημοσύνης τοῦ Θεοῦ). Ὅταν ὅμως ἔρθει ξανά ὁ Χριστός (στην Δευτέρα Του παρουσία), τότε δέν θά ὑπάρχει πιά ἐλεημοσύνη. Ἔκλεισε ἡ πόρτα τῆς ἐλεημοσύνης. Τώρα (τότε) θά ὑπάρχει μόνο ἡ δικαιοσύνη, δηλαδή ἡ «κρίσις». Τελείωσε! Γιατί τό λέγω αὐτό; Παιδιά, ὅ,τι σᾶς λέγω, μπορεῖ σήμερα νά μή σᾶς φαίνεται ὅτι εἶναι πολύ σημαντικό, κάποτε ὅμως νά σᾶς σταθεῖ πολύ σημαντικό. Στήν ἐποχή μας ὑπάρχει μία θέσις θεολογική πού λέγει ὅτι «ὁ Θεός εἶναι ἀγάπη, μήν ἀναφέρεστε εἰς κρίσιν». Ὁ Θεός εἶναι ἀγάπη, ἔ; Μην ἀναφἐρεστε στήν κρίση, δηλαδή στήν δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ. Κάποτε μ’ ἕναν σπουδαῖο καί τρανό θεολόγο -ὄχι ἐδῶ στήν Λάρισα, στήν Ἀθήνα- ἔπιασα κουβέντα καί μόλις κάτι πῆγα νά πῶ γιά τήν δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ… Πά πά πά! Μέ κατετρόπωσε! Μοῦ καταβούλωσε τό στόμα! «Ὄχι, ὄχι, ὄχι!», λέει, «μήν ἀναφέρεσαι στήν δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ, ὁ Θεός εἶναι ἀγάπη, ὁ Θεός εἶναι ἀγάπη». Τό ‘λεγε… ἔμεινα νά τόν κοιτάζω. Ἀγαπητοί μου, εἶναι, φοβερή αὐτή ἡ θέσις! Ἄς μοῦ ἐπιτραπεῖ νά πῶ, εἶναι αἱρετική θέσις. Ναί εἶναι αἰρετική θέση. Ὁ Θεός εἶναι καί ἀγάπη, ὁ Θεός εἶναι καί δικαισύνη. Καί θά ἐπαναλάβω τόν στίχον: «Ἀγαπᾶ -ποιός;- ὁ Κύριος, ἐλεημοσύνην καί κρίσιν». Καί τήν ἐλεημοσύνη, τήν ἀγάπη, ἀλλά καί τήν κρίση, δηλαδή τήν δικαιοσύνη. Ὄχι τό ἕνα χωρίς τό ἄλλο. Διότι, ὅπως μᾶς λέγει ἐδῶ ὁ Μέγας Βασίλειος, ἄν εἴχαμε μόνο τήν κρίση χωρίς τήν ἐλεημοσύνη, τότε ἀλλοίμονό μας, δέν εἴχαμε καμιά ἐλπίδα νά σωθοῦμε. Ἄν πάλι ἔχουμε μόνο τήν ἐλεημοσύνη καί ὅχι τήν κρίση, τότε ὁ καθένας θά μπορεῖ νά κάνει ὅ,τι θέλει καί νά λέει: «Ἒ, δέν βαριέσαι, ὁ Θεός εἶναι ἀγάπη, ὅ,τι καί νά γίνει, θά μέ συγχωρέσει». Δηλαδή ἀναχωρεῖ, πάει περίπατο ἡ δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ. Ὄχι, πᾶνε καί τά δυό μαζί. Μόνο πού ὁ Θεός ἐκφράζει σέ μιά περίοδο περισσότερο τό ἕνα καί σέ μιά ἄλλη περίοδο περισσότερο τό ἄλλο.

Κι αὐτό πού σᾶς εἶπα μεταξύ τῶν δύο παρουσιῶν Του (πού ἔχουμε τώρα τό ἔλεος, τότε τήν κρίσιν, τήν δικαιοσύνη), αὐτό εἶναι ἀκόμη καί γιά τήν ζωή ἐνός ἀνθρώπου. Κάποια ἐποχή σοῦ δείχνει ἔλεος ὁ Θεός, σέ περιμένει. Γιατί; Μακροθυμεῖ. Ὅταν δεῖ ὅτι ἐκμεταλεύεσαι τήν ἐλεημοσύνη τοῦ Θεοῦ, τότε κάποια στιγμή σταματάει αὐτή καί ἔρχεται ἡ δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ. Εἶναι φοβερό πρᾶγμα. Ὁμιλεῖ διά τόν κακόν ποιμένα καί λέγει ὅτι ἔρχεται στιγμή πού… ἀνέχεται ὁ Κύριος… ὅταν ὅμως αὐτός ἐξακολουθεῖ νά εἶναι κακός ποιμένας (ὁμιλεῖ διά τόν κακόν οἰκονόμον, κακός ποιμήν), τότε λέγει ἔρχεται σέ ὥρα πού δέν τόν περιμένει, καί τόν διχοτομεῖ, τόν κόβει στή μέση. Θά πεῖ: τόν θανατώνει. Κι αὐτό θά πεῖ διχοτόμησις τοῦ ἀνθρώπου, κόβεται ἡ ψυχή ἀπό τό σῶμα· δηλαδή θάνατος. «Καί τό μέρος του» λέγει (:ἡ θέση του) «μετά τῶν ὑποκριτῶν». Ἔ φοβερό! Φοβερό. Βλέπετε ὅτι καί στήν ἀνθρώπινη ζωή ἐπεμβαίνει ὁ Θεός, ὡς δικαιοσύνη. Ἡ παραβολή τοῦ ἄφρονος πλουσίου, πού τήν εἴχαμε τήν πιό πάνω Κυριακή: Αὐτός μάζεψε ὅλα τά ἀγαθά του, καί ἔλεγε «τά ἀγαθά μου» καί «τά ἀγαθά μου», κάποια στιγμή τοῦ λέγει ὁ Θεός· -ὅταν εἶπε αὐτός: «Ἒχω γιά πολλάαα πολλάαα χρόνια, γιά νά φάω καί νά πιῶ καί νά εὐφραίνομαι»-: «Ἂφρον, ταύτῃ τῇ νυκτί (:Άμυαλε, ἀσύνετε, αὐτήν τήν νύχτα), τὴν ψυχήν σου ἀπαιτοῦσιν ἀπὸ σοῦ· ἃ δὲ ἡτοίμασας τίνι ἔσται;». « Ζητᾶνε ἀπό σένα -Ποιοί; Οἱ δαίμονες- τήν ψυχή σου, ἐκεῖνα δέ πού ἑτοίμασες, ποιανοῦ θά μείνουν;». Ἀντιλαμβάνεστε, λοιπόν, παιδιά ὅτι δέν μπορεῖ ἡ ἐλεημοσύνη νά εἶναι χωρίς τήν δικαιοσύνη, οὔτε ἡ δικαιοσύνη νά εἶναι χωρίς τήν ἐλεημοσύνη.

Ἡ ἐλεημοσύνη εἶναι ἡ ὡραιοτέρα ἔκφρασις τῆς ἀγάπης. Καί ἐπειδή ὁ Θεός εἶναι ἀγάπη, γι’ αὐτό εἶναι καί ἐλεήμων. Ἐκθειάζοντας τήν ἐλεημοσύνη ὁ Ἱερός Χρυσόστομος, ἀκοῦστε τί λέγει. Θά σᾶς διαβάσω τό κείμενο, θά σᾶς τό ἐξηγῶ ὅμως. Τί κρῖμα! … Ἒτσι θά εὐχόμουνα πάλι κάποτε νά ἐπανέλθουν τά Ἀρχαῖα στό σχολειό σας καί νά μπορεῖτε νά ἀπολαμβάνετε ἕνα κείμενο· στό πρωτότυπο! Γιατί ἔχει ὀμορφιά. Ὅσο νά τό μεταφράσουμε δέν μπορεῖ-ποτέ μά ποτέ- νά εἶναι δροσερό ὅπως τό κείμενο. «Λέγω δή -λέγει ὁ Ἱερός Χρυσόστομος- τήν ἐλεημοσύνην, τήν βασιλίδα τῶν ἀρετῶν, τὴν ταχέως ἀνάγουσαν εἰς τὰς ἁψῖδας τῶν οὐρανῶν τοὺς ἀνθρώπους, τὴν συνήγορον τὴν ἀρίστην». Δηλαδή «ὁμιλῶ γιά τήν ἐλεημοσύνη», λέγει, «αὐτή πού εἶναι ἡ βασίλισσα τῶν ἀρετῶν, αὐτή πού πολύ γρήγορα ἀνεβάζει στίς ἀψίδες -στίς μεγάλες πόρτες- τῶν οὐρανῶν, τούς ἐλεήμονας ἀνθρώπους. Αὐτή, ἡ ὁποία εἶναι ἡ καλύτερη συνήγορος». Δηλαδή ὅταν βρεθεῖ ὁ ἄνθρωπος μπροστά στόν Κριτήν, θά πεῖ ἡ ἐλεημοσύνη ὅτι «αὐτός -πού εἶναι τώρα κατηγορούμενος- ἔκανε καλές πράξεις, δηλαδή ἔκανε ἐλεημοσύνη». Καί εἶναι γνωστό ὅτι «τό ἔλεος κατανικᾶ τήν κρίσιν», ὅπως λέγει πάλι ἡ Καινή Διαθήκη. Συνεχίζει ὁ Ἱερός Χρυσόστομος: «Μέγα πρᾶγμα ἐλεημοσύνη (:εἶναι μεγάλο πρᾶγμα ἡ ἐλεημοσύνη). Μεγάλα τὰ πτερὰ τῆς ἐλεημοσύνης· (:τά φτερά της εἶναι μεγάλα), τέμνει τὸν ἀέρα (ὅπως πετᾶ, κόβει τόν ἀέρα) παρέρχεται τὴν σελήνην (:ξεπερνᾶ τό φεγγάρι), παρατρέχει τὰς ἀνωτέρας πάσας δυνάμεις, -δηλαδή ξεπερνᾶ καί τούς ἀγγέλους- καὶ αὐτῷ παρίσταται τῷ θρόνῳ τῷ βασιλικῷ (: καί παρίσταται ἡ ἐλεημοσύνη εἰς αὐτόν μπροστά τόν θρόνο τοῦ βασιλέως Χριστοῦ)». Ἔτσι ἔχει πολλή ὀμορφιά, ὅπως τά περιγράφει ὁ Ἱερός Χρυσόστομος. Γι’ αὐτό, παιδιά, ὁ Τωβίτ θεοπνεύστως ὁμιλεῖ διά τήν ἐλεημοσύνην, ὥστε νά λέγει ὁ Ὅσιος Μάξιμος, ὁ Ὁμολογητής: «Ἐλεημοσύνης χωρίς ἄκαρπος ἡ ψυχή», «ἐάν δέν εἶσαι ἐλεήμων, ἡ ψυχή σου εἶναι ἄκαρπη». Καί ἐπειδή ὁ Τωβίτ δέν ἤθελε τό παιδί του νά εἶναι ἄκαρπο, γι’ αὐτό τοῦ συνιστᾶ καί τοῦ ἐπανασυνιστᾶ τήν ἐλεημοσύνη, καί μάλιστα προσέξτε τί τοῦ λέγει. Τοῦ λέγει νά κάνει ἐλεημοσύνη -θά μείνω μόνο στό χωρίο αὐτό γιατί τ’ ἄλλα χωρία ἔχουν ἄλλα σημεῖα τά ὁποῖα θά δοῦμε προσεχῶς- «ἐκ τῶν ὑπαρχόντων», δηλαδή «ἀπό τά ὑπάρχοντά σου». Τί ἔχεις; Δέν σοῦ ζητάει νά εἶσαι πλούσιος γιά νά κάνεις ἐλεημοσύνη. Αὐτό πού ἔχεις. Μήν πεῖς: «Ἂ! Νά ἤμουν πλούσιος, νά δεῖς τί ἐλεημοσύνη θά ἔκανα!». Ὄχι, «ἐκ τῶν ὑπαρχόντων». Θυμηθεῖτε τό δίλεπτον τῆς χήρας. Δίλεπτον εἶναι τό 1/5 τῆς δεκάρας. Εἶναι τό 1/50 τῆς δραχμῆς. Τί ἀξία μπορεῖ νά εἶχε; Ὄχι σήμερα πού ἔχουμε κάποιον πληθωρισμόν, ἀλλά καί στήν ἐποχή ἐκείνη, τί ἀξία μποροῦσε νά ἔχει ἕνα δίλεπτον; Ὁ Κύριος παρατηροῦσε, λέγει, πῶς ἔριχναν μέσα στό ταμεῖο, στό παγκάρι (θά τό λέγαμε ἔτσι) τοῦ Ναοῦ τοῦ Σολομῶντος. Καί ἔριχναν ἄλλοι πλούσια νομίσματα, χρυσάφι… κ.λπ. ἄλλοι χαλκόν, ἀνάλογα ὁ καθένας ὅ,τι εἶχε, ὅ,τι μποροῦσε. Καί μία χήρα ἔριξε ἕνα δίλεπτον, καί εἶπε -ὁ Κύριος- ὅτι ἔριξε περισσότερο ἀπό ὅλους. Γιατί; Γιατί ἀκριβῶς ὅλη της ἡ περιουσία ἦταν αὐτή. Εἶναι ἐκπληκτικόν! Βλέπετε ὅτι δέν εἶναι τό τί θά δώσεις, ἀλλά τί ἀπό τά ὑπάρχοντά σου καί τί μερίδιο ξεχωρίζεις γιά τήν ἐλεημοσύνη.

Ὥστε ἐδῶ λέγει: «Παιδί μου νά κάνεις ἐλεημοσύνη ἀπό τά ὑπάρχοντά σου». Ὅπως ξέρετε τήν Πρωτοχρονιά ὅλα τά σπίτια λίγο ἤ πολύ ἔχουν μιά βασιλόπιτα. Τήν βασιλόπιτα αὐτήν τήν σταυρώνουμε. Μάλιστα ὁ πατέρας τῆς οἰκογενείας, ὁ ἀρχηγός τῆς οἰκογενείας σταυρώνει τήν βασιλόπιτα καί τήν κόβει σέ κομμάτια να μοιραστεῖ στό τραπέζι. Λέμε: «Ἡ πρώτη μερίδα εἶναι τοῦ Χριστοῦ». Ἡ δεύτερη μερίδα… τώρα ὡς πρός ἡμᾶς πού εἶναι ἀφιερωμένο στήν Παναγία καί στόν Ἅγιο Δημήτριο, λέμε τῆς Παναγίας. Ἡ τρίτη μερίδα λέμε «Τοῦ Ἁγίου Δημητρίου». Ἀλλά ἕνα σπίτι ὅμως λέει: «Ἡ πρώτη μερίδα εἶναι τοῦ Χριστοῦ». Μπορεῖτε νά μοῦ πεῖτε ἡ δεύτερη μερίδα ποιανοῦ εἶναι; … (ἀκούονται διάφορες προτάσεις….)… Ὡραῖα τό εἴπατε: «Τοῦ φτωχοῦ»! Δηλαδή πρῶτα μετά ἀπό τόν Χριστό βγάζουμε μερίδα τοῦ φτωχοῦ, καί μετά τῶν μελῶν τῆς οἰκογενείας. Αὐτό ξέρετε τί σημαίνει; Δέν πρέπει -σοφώτατα καί ὡραιότατα- δηλαδή σέ μιά λαογραφία πού ἔχουμε, ζωντανή γεμάτη ἀπό θεολογία, νά μήν ξεχνᾶμε τήν ἐλεημοσύνη. Ἀλλά καί κάτι ἀκόμα, νά δώσουμε τή μερίδα τοῦ φτωχοῦ, ἀπό τί; Ἀπό μία μόνη πίτα! Πού σημαίνει: στό σπίτι μας μόνο μία πίτα μποροῦμε νά ἔχουμε, δηλαδή «ἐκ τῶν ὑπαρχόντων σου» πού λέει ὁ Τωβίτ εἰς τόν Τωβία.

Ὁ Ἀπόστολος Πέτρος ὅταν κάποτε πήγαινε στόν Ναό μέ τόν Ἰωάννη γιά προσευχή (ἦταν ὥρα ἡ ἐνάτη) προσκυνήσουν, ἐκεῖ ἦταν ἕνας χωλός ἄνθρωπος, ἕνας κουτσός καί τόν πλησίασε ὁ Ἀπόστολος Πέτρος, τοῦ λέει: «Κοίταξέ με… θά μείνω μόνο σέ μία φρασούλα πού εἶπε, γιατί ἔχει καί συνέχεια τό πρᾶγμα: «Ὃ ἔχω, τοῦτο σοί δίδωμι» (Πράξ. 3, 6). « Αὐτό πού ἔχω θά σοῦ δώσω». Ὄχι αὐτό πού δέν ἔχω, αὐτό πού ἔχω. Καί βέβαια δέν τοῦ ἔδωσε χρυσάφι καί ἀσήμι, γιατί λέει, «δέν ἔχω νομίσματα», ἀλλά «στό Ὄνομα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ σήκω ἐπάνω καί περπάτα». Τί ἄλλο θά ἤθελε ὁ ἄνθρωπος αὐτός; Ἐτούτη ἡ φρασούλα ἀπομονωμένη: «Αὐτό πού ἔχω αὐτό σοῦ δίνω». Εἶναι σημαντικό. Ὄχι νά πάμε νά ζητᾶμε γιά νά δώσουμε, αὐτό πού ἔχουμε. Ἐκ τῶν ὑπαρχόντων μας δηλαδή.

Ἀκόμη λέγει μιά ἄλλη παρατήρηση τοῦ Τωβίτ στόν Τωβία: «Καὶ μὴ φθονεσάτω σου ὁ ὀφθαλμὸς ἐν τῷ ποιεῖν σε ἐλεημοσύνην». «Τό μάτι σου ὅταν θά δίνει τήν ἐλεημοσύνη, δηλαδή παίρνεις χρήματα, πράγματα… νά μή φθονεῖ». Δηλαδή νά μήν τσιγκουνεύεται. Εἶναι ἡ τσιγκουνιά, εἶναι ἡ ὑπολογισμένη ἐλεημοσύνη… νά τό δώσω-νά μήν τό δώσω… νά τό δώσω-νά μήν τό δώσω… δέν μοῦ πάει νά τό δώσω… ἄντε βγάζω καί λιγάκι… ξέρω γώ, αὐτή ἡ τσιγκουνιά, πρόσεξε -λέει στό παιδί του- νά ὑπάρχει μιά ἄνετη καρδιά, πού ὅ,τι δώσεις θά εἶναι πλούσιο καί ἁπλόχερο. Κι ὅταν λέμε πλούσιο δέν σημαίνει ὅτι πρέχεις νά ‘χεις πλούτη, ἀλλά αὐτό πού θά δώσεις νά εἶναι ἁπλόχερο, μέ μιά ἁπλόχερη καρδιά. Δηλαδή μέ τήν καρδιά σου! Μέ τήν καρδιά σου.

Κι ἀκόμα μία παρατήρηση κάνει ὁ Τωβίτ. Λέγει: «Μὴ ἀποστρέψῃς τὸ πρόσωπόν σου ἀπὸ παντὸς πτωχοῦ», δηλαδή «Μή γυρίσεις ἀπό τήν ἄλλη μεριά τό πρόσωπό σου, ἀπό κάθε φτωχό». Πρόκειται γιά τό γύρισμα τοῦ προσώπου πού κάνουμε ἀπό τό ἄλλο μέρος, ὅταν αἰσθανόμεθα μίαν ἐνόχληση. Ὅταν ἐνοχλούμεθα ἀπό αὐτή τήν πλευρά, γυρίζουμε ἀπό τήν ἄλλη πλευρά τό πρόσωπό μας, καί πολλές φορές ὑποτίθεται ὁ πτωχός ἤ μέ τά λόγια του ἤ μέ τήν παρουσία του μᾶς ἐνοχλεῖ. Αὐτό δέν εἶναι παρά ἕνα κλείσιμο τῆς καρδιᾶς. Καί λέγει ἀκόμη «παντός πτωχοῦ», γιά κάθε πτωχό. Ἐδῶ προσέξτε, ὑπάρχουν δύο ἀπόψεις. Ἡ μία εἶναι τοῦ Κλήμεντος τοῦ Ἀλεξανδρέως, ἡ ἐξῆς: « Ἐλεημοσύνην δεῖ ποιεῖν, ἀλλά μετά κρίσεως καί τοῖς ἀξίοις», πρέπει νά κάνει κανείς τήν ἐλεημοσύνη του, μετά κρίσεως. Δηλαδή θά ἐξετάζεις. Κι ἀκόμη, μόνο εἰς τούς ἀξίους ἐλεημοσύνη. Ἡ ἄλλη ἄποψις. Εἶναι τοῦ Ἱεροῦ Χρυσοστόμου. Ἀκοῦστε τί λέει ὁ Ἱερός Χρυσόστομος: «Καί σύ τοίνυν ὅτε ἐλεημοσύνην ποιεῖς, μή βίον ἐξετάσῃς, μηδέ τρόπων εὐθύνας ἀπαίτει». «Ὅταν κάνεις, ἐπιτελεῖς τήν ἐλεημοσύνη σου, μήν ἐξετάζεις τήν ζωή τοῦ ἀλλουνοῦ, οὔτε ἀκόμη νά ζητᾶς ὑπευθυνότητα συμπεριφορᾶς».

«Ἐλεημοσύνη γάρ διά τοῦτο λέγεται, ἵνα καί τοῖς ἀναξίοις παρέχωμεν». «Γι’ αὐτό λέμε ἐλεημοσύνη καί λέγεται ἐλεημοσύνη, γιατί παρέχουμε τήν ἐλεημοσύνη, ἀκόμη καί εἰς τούς ἀναξίους». Τί σημαίνει αὐτό; Εἶναι ἀντιφατικό αὐτό τό πρᾶγμα; Ὄχι, παιδιά, δέν ἀντιφατικό, ἀλλά καί οἱ δύο περιπτώσεις μποροῦν νά ἐφαρμοστοῦν. Διότι καί οἱ δύο αὐτές περιπτώσεις (οἱ πατερικές περιπτώσεις, τοῦ Κλήμεντος τοῦ Ἀλεξανδρέως καί τοῦ Ἱεροῦ Χρυσοστόμου), τίς συναντοῦμε καί τίς δύο στήν Ἁγία Γραφή. Θά σᾶς πῶ μία περίπτωση πού εἶναι στά σοφιολογικά βιβλία, λέγει: «Ὃταν δίδεις ἐλεημοσύνη, τό νόμισμα νά ἱδρώσει στό χέρι σου». Ὄχι μέ τήν ἔννοια τῆς τσιγκουνιᾶς, ἀλλά μέ τήν ἔννοια νά ξέρεις ποῦ θά δώσεις τήν ἐλεημοσύνη σου, γιατί μπορεῖ νά βλάψει. Εἶναι χρήσιμο. Ἀλλά καί τό ἄλλο, ὑπάρχουν περιπτώσεις, μή ρωτήσεις. Διότι ἄν ρωτήσεις, μπορεῖ νά πληγώσεις. Ἀκοῦστε, μπορεῖ νά πληγώσεις ἐάν ρωτήσεις. Σκεφθεῖτε παιδιά, ἐμεῖς λίγο-πολύ ἔχουμε τό καθημερινό μας καί τρῶμε. Κάποια στιγμή λείπει αὐτό καί ἀναγκαζόμαστε νά χτυπήσουμε μιά πόρτα καί νά ζητήσουμε ἐλεημοσύνη. Θά θέλατε νά μᾶς ἐρωτοῦν: «Καί γιατί…; Καί πῶς…; Καί πῶς καί γιατί;». Μᾶς πληγώνει αὐτό. Συνεπῶς καί ἐνῶ μοιάζουν ἀντίθετες ἀπόψεις στήν πραγματικότητα καί οἱ δύο εἶναι μές στήν Ἁγία Γραφή, ὅπως καί οἱ Πατέρες τίς μετέρχονται, καί ἄλλοτε μέν εἶναι ἡ μία περίπτωσις καί ἄλλοτε εἶναι ἡ ἄλλη περίπτωση. Πάντως ἡ ἐλεημοσύνη εἶναι σπουδαῖο πρᾶγμα, ὅπως ὁ Κορνήλιος, ὁ στρατιωτικός, ἐδέχθηκε ἄγγελον πού τοῦ εἶπε ὅτι «οἱ ἐλεημοσύνες σου καί οἱ εὐχές σου ἀνέβηκαν στόν οὑρανό». Καί δέχθηκε νά γίνει Χριστιανός ἀπό τόν Ἀπόστολο Πέτρο, ἐπειδή ἔκανε ἐλεημοσύνη. Πράγματι ἡ ἐλεημοσύνη εἶναι πολύ σπουδαία! Ἀλλά θά συνεχίσουμε, πρῶτα ὁ Θεός, τήν ἐρχομένη Κυριακή.

6η ομιλία στην κατηγορία "Ἡ Πνευματική Διαθήκη τοῦ Τωβίτ".

Ἀπομαγνητοφώνηση, ψηφιοποίηση: Ἠλίας Τσακνάκης.

Επιμέλεια κειμένου : Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος.

🔸Επεξηγηματικό βίντεο Ασπάλαθου.
https://youtu.be/8tNfAHRkTCk

__⬇️Playlist "Ασπάλαθου".⬇️__
https://aspalathos21.blogspot.com/2021/07/blog-post_83.html?m=0

Όλες οι ομιλίες ~4.487~ του μακαριστού πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/4487.html?m=0

📃Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες του πατρός Αθανασίου. ⬇️
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0

📜 Αποσπάσματα ομιλιών πατρός Αθανασίου ⬇️
https://athanasioslogos.blogspot.com/?m=0

__⬇️ Facebook ⬇️__
https://www.facebook.com/groups/1637818926362004/?ref=share

Κατάλογος ομιλιών πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://drive.google.com/file/d/1JmrxaObMVyTA4_pS5yuMaQdoBf8-LwBP/view?usp=drivesdk

†.Πρός Δόξαν τοῦ Ἁγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ.