Αθανάσιος Άμβωνας: 🔹Ὁμιλίες εἰς προσκυνητὰς.

Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα 🔹Ὁμιλίες εἰς προσκυνητὰς.. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

30 Μαΐου 2026

Περί Ἐκκλησίας. (τινά μέ λέγουσι οἱ ἄνθρωποι εἶναι;)

†. […] από το κατά Ματθαίον ευαγγέλιον, η οποία θα σταθεί και αφετηριακή όχι μόνον του σημερινού μας θέματος, αλλά και όλης της σειράς των θεμάτων που θα ακολουθήσουν. Είναι από το 16ον κεφάλαιον: «᾿Ελθὼν δὲ ὁ ᾿Ιησοῦς εἰς τὰ μέρη Καισαρείας τῆς Φιλίππου ἠρώτα τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ λέγων· τίνα με λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι, τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου; Οἱ δὲ εἶπον· οἱ μὲν ᾿Ιωάννην τὸν βαπτιστήν, ἄλλοι δὲ ᾿Ηλίαν, ἕτεροι δὲ ῾Ιερεμίαν ἢ ἕνα τῶν προφητῶν. Λέγει αὐτοῖς· ὑμεῖς δὲ τίνα με λέγετε εἶναι; Ἀποκριθεὶς δὲ Σίμων Πέτρος εἶπε· σὺ εἶ ὁ Χριστὸς, ὁ υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος. Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ ᾿Ιησοῦς εἶπεν αὐτῷ· μακάριος εἶ, Σίμων Βαριωνᾶ, ὅτι σὰρξ καὶ αἷμα οὐκ ἀπεκάλυψέ σοι, ἀλλ᾿ ὁ πατήρ μου ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Κἀγὼ δέ σοι λέγω ὅτι σὺ εἶ Πέτρος, καὶ ἐπὶ ταύτῃ τῇ πέτρᾳ οἰκοδομήσω μου τὴν ἐκκλησίαν, καὶ πύλαι ᾅδου οὐ κατισχύσουσιν αὐτῆς. Καὶ δώσω σοι τὰς κλεῖς τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν, καὶ ὃ ἐὰν δήσῃς ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται δεδεμένον ἐν τοῖς οὐρανοῖς, καὶ ὃ ἐὰν λύσῃς ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται λελυμένον ἐν τοῖς οὐρανοῖς».

«Κάποτε ο Κύριός μας ήρθε εις τα μέρη», λέγει ο ευαγγελιστής Ματθαίος, «εις τα μέρη της Καισαρείας της Φιλίππου –που είχε κτίσει ο Φίλιππος- και ηρώτησε τους μαθητάς Του οι άνθρωποι τι επίστευαν δια το πρόσωπόν Του, τι επίστευαν δια τον Ιησούν». Και οι μαθηταί του μεταφέρουν τας γνώμας του κόσμου. «Λένε άλλοι ότι είσαι ένας προφήτης, άλλοι ότι είσαι ο Ηλίας, άλλοι ότι είσαι ο Ιωάννης ο Βαπτιστής», αν και ο Ιωάννης είχε ήδη αποκεφαλιστεί αλλά, ωστόσο, όμως, κάποιοι, όπως ο Ηρώδης πίστευαν ότι είχε αναστηθεί. Και γενικά διάφορες γνώμες γύρω από το πρόσωπον του Χριστού. Όπως και σήμερα δυστυχώς, όταν ρωτήσομε τους ανθρώπους τι ιδέα, τι γνώμη έχουν περί του προσώπου του Ιησού Χριστού, περί του ιστορικού Ιησού Χριστού, ε; Εκείνος ο οποίος έζησε μέσα εις την Ιστορίαν, εκείνο που λέγει ο Ευαγγελιστής Λουκάς ότι.. «όταν αυτοκράτωρ της Ρώμης ήταν ο τάδε, ο Αύγουστος και τετραρχούντος της Ιουδαίας του τάδε» κ.λπ. κ.λπ. «εγεννήθη ο Ιησούς». Ο ιστορικός Ιησούς. Θα ακούσομε τις απαντήσεις, τις ποικίλες απαντήσεις. Ότι «είναι ένας θρησκευτικός αναμορφωτής, ένας προφήτης, ένας διδάσκαλος, ένας σπουδαίος άνθρωπος», εκτός από εκείνην την μόνην απάντησιν: Ότι είναι Αυτός ο Υιός του Θεού, Αυτός ο Θεός.

Και ο Κύριος ερωτά, εκ δευτέρου τώρα τους μαθητάς: «Κι εσείς τι γνώμη έχετε για το πρόσωπό μου;». Και απαντά ο Απόστολος Πέτρος εκ μέρους και των υπολοίπων μαθητών: «Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς, ὁ υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος». «Συ», λέγει, «είσαι ο Χριστός, ο Μεσσίας, ο Υιός του Θεού, του ζώντος Θεού. Δηλαδή είσαι ο Θεός, που έγινες άνθρωπος».

Φυσικά αυτό ήτο μία τεραστία ομολογία με διαστάσεις ανεκτιμήτους. Άνθρωπος να συλλάβει του Ποίος ήτο ο Ιησούς Χριστός, βλέποντας μπροστά του έναν κοινόν άνθρωπον, δεν θα μπορούσε ποτέ, εάν δεν απεκάλυπτε Αυτός ο Θεός Πατήρ εις τον άνθρωπον αυτόν εκείνο που έπρεπε να πει. Γι’ αυτό και ο Κύριος βεβαιώνει τον Απόστολον Πέτρον ότι «Δεν σου απεκάλυψε τούτη την μεγάλη αλήθεια, την τεραστίαν αλήθειαν, άνθρωπος, αλλά Αυτός ο Πατήρ μου ο Ουράνιος. Λοιπόν, εάν εσύ για μένα είπες ότι «σὺ εἶ ὁ Χριστὸς», κι εγώ τώρα θα σου πω με την σειρά μου: «Σὺ εἶ Πέτρος -αυτό το «σὺ εἶ», «συ είσαι». «Συ είσαι ο Πέτρος». Δηλαδή ο βράχος. «Σὺ εἶ Κηφᾶ». «Κηφᾶ» εβραϊκά θα πει «βράχος». Η λέξις η ελληνική, «πέτρα», στην εβραϊκή είναι αρσενικού γένους. Ο Πέτρος. Και συνεπώς «Σὺ εἶ Κηφᾶ» - καὶ ἐπὶ ταύτῃ τῇ κηφᾷ οἰκοδομήσω μου τὴν ἐκκλησίαν (:Συ είσαι ο Πέτρος, ο βράχος και πάνω εις αυτήν την πέτραν, τον βράχον της ομολογίας σου, ότι Εγώ είμαι ο Υιός του Θεού, είμαι ο Θεάνθρωπος, θα οικοδομήσω, θα θεμελιώσω αυτήν ταύτην την Εκκλησία μου)».

Ώστε, λοιπόν, η Εκκλησία, αγαπητοί μου, το μεγάλο αυτό θέμα, το οποίον συν Θεώ θα μας απασχολήσει εφέτος, πιστεύω, σε αρκετά θέματα, στηρίζεται και θεμελιούται επί της πίστεως, καλύτερα, επί της θεότητος του προσώπου του Ιησού Χριστού. Εάν ο Ιησούς Χριστός δεν είναι Θεός, τότε η Εκκλησία είναι μετέωρος. Δεν έχει ομολογουμένως κανένα βάθος και κανένα νόημα από εκείνο το οποίον έχει, αναλύοντας την σειρά των θεμάτων μας, εφόσον ο Χριστός είναι Αυτός ο Θεάνθρωπος.

Για πρώτη φορά εις το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον, αλλά και όχι στα άλλα τρία Ευαγγέλια, άλλη μία φορά, γίνεται χρήσις της λέξεως «Εκκλησία». Ενώ ο Απόστολος Παύλος αναφέρει πολλές φορές, πολλές δεκάδες φορές την λέξιν «Εκκλησία», οι τέσσερις ευαγγελισταί δεν λέγουν την λέξη «Εκκλησία», αλλά συνωνύμους λέξεις. Όπως θα δούμε παρακάτω, «Βασιλεία τοῦ Θεοῦ», «Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν» κ.λπ. Η «Βασιλεία τοῦ Θεοῦ» και η «Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν» είναι η Εκκλησία. Γι'αυτό λέγει: «Θα σου δώσω τα κλειδιά της Βασιλείας των Ουρανών». Δηλαδή «θα σου δώσω τα κλειδιά της Εκκλησίας. Και ό,τι κάτω εργαστείς», όπως λέγει ο Ιερός Χρυσόστομος, «εσύ ο Πέτρος, καλύτερα, εσείς οι κληρικοί -διότι οι διάδοχοι των Αποστόλων είναι οι Επίσκοποι, μέσα εις την Ιστορίαν- ‘’ἄνω –λέγει ο Ιερός Χρυσόστομος- ὁ Δεσπότης κυροῖ’’, επικυρώνει από πάνω ο Χριστός. Συνεπώς, η Εκκλησία είναι η Βασιλεία του Θεού, είναι η Βασιλεία των Ουρανών. Και δια πρώτην φοράν συναντούμε τουλάχιστον την λέξιν «Εκκλησία» όπως σας είπα στα Ευαγγέλια. Αλλά η Εκκλησία είναι μία πραγματικότης.

Και ερωτούμε: Τι είναι η Εκκλησία; Να το μεγάλο μας ερώτημα. Τι είναι η Εκκλησία. Πριν απαντήσουμε εις το ερώτημα αυτό, πρέπει να σημειώσομε εκείνο που και μόλις προ ολίγου είπα. Ότι η Εκκλησία του Χριστού είναι μία αδιάκοπος πραγματικότης μέσα εις τους είκοσι τώρα αιώνας. Και μέσα εις αυτήν την πραγματικότητα εμείς ζούμε, εμείς κινούμεθα. Κι ακόμη, αν θέλετε, είμεθα μέλη αυτής της Εκκλησίας.

Αλλά πρέπει να σημειώσομε και κάτι ακόμα. Ότι ενώ επέρασαν είκοσι αιώνες, ενώ εμείς είμεθα ζώντα μέλη της Εκκλησίας του Χριστού, δυστυχώς στερούμεθα μίας βαθείας επιγνώσεως, μίας βαθείας συνειδήσεως του τι ακριβώς είναι η Εκκλησία. Νομίζομε πολλές φορές ότι η Εκκλησία είναι αυτός τούτος ο ναός. Εδώ μέσα λέμε: «Θα πάμε στην Εκκλησία». Τι είναι η Εκκλησία; Ένα κτίριο. Αυτό είναι η Εκκλησία. Ένα κτίριο. Ακόμη πολλές φορές λέμε, νομίζομε ότι η Εκκλησία είναι η μητρόπολις, το μητροπολιτικόν οίκημα, ή τα γραφεία ή ακόμη, αν θέλετε, ο μητροπολίτης. Ή, αν θέλετε, η ιεραρχία της Ελλάδος. Λέμε: «Η Εκκλησία να λύσει το πρόβλημα αυτό ή το ζήτημα αυτό». «Η Εκκλησία να φωνάξει για εκείνο ή εκείνο». Δηλαδή με άλλα λόγια, νομίζομε ότι η Εκκλησία είναι αυτή η διοικητική οργάνωσις. Ενώ δεν είναι αυτό η Εκκλησία, παρακαλώ.

Βεβαίως και η διοίκησις της Εκκλησίας είναι μία πτυχή της Εκκλησίας. Αλλά δεν είναι η Εκκλησία. Τότε τι είναι η Εκκλησία; Είπαμε τι δεν είναι η Εκκλησία. Αλλά τότε τι είναι η Εκκλησία; Αγαπητοί μου, η Εκκλησία είναι ένα βαθύ μυστήριο. Από τα πλέον βαθέα μυστήρια. Θα ελέγαμε είναι το μυστήριον το αμέσως ερχόμενον, μετά το μυστήριον της Ενανθρωπήσεως του Θεού· με το οποίον αρρήκτως συνδέεται. Και το μυστήριον της Ενανθρωπήσεως του Θεού, του Δευτέρου Προσώπου της Αγίας Τριάδος, είναι το αμέσως μυστήριον, μετά το παμμέγιστο και τελείως ακατάληπτον μυστήριον της Αγίας Τριάδος.

Όλα τα μυστήρια της Εκκλησίας μας, αυτό που λέμε «βάπτισμα», αυτό που λέμε «ιερωσύνη», «ευχέλαιον», «γάμος» κ.λπ. όλα τα μυστήρια της Εκκλησίας ξεκινούν από το μεγάλο αυτό μυστήριον, που λέγεται «Εκκλησία».

Η Εκκλησία δεν έχει ορισμόν. Θα το δούμε αυτό την ερχομένη φορά που κάπου θα καταλήξομε, αλλά η Εκκλησία δεν έχει ορισμό, γιατί είναι μυστήριον. Ό,τι είναι μυστήριον, δεν ορίζεται. Ό,τι ορίζομε, σημαίνει ότι το κατέχομε. Τι είναι τραπέζι; Ένα αντικείμενον, το οποίον είναι επίπεδον στο επάνω μέρος κι έχει τέσσερα πόδια ή τρία ή δύο, δεν ξέρω πώς μπορεί να είναι τα πόδια αυτά. Κι επί του οποίου τοποθετούμε αντικείμενα ή να φάμε κ.λπ. Ορίσαμε τι είναι τραπέζι. Το ορίσαμε. Να ο ορισμός. Τι είναι η Εκκλησία; Είναι μυστήριο. Κι ό,τι είναι μυστήριον εκφράζεται με πολλούς τρόπους και με πολλά ονόματα, όπως κι ο Θεός έχει πολλά ονόματα· φερειπείν, το Πνεύμα το Άγιον έχει περί τα πενήντα ονόματα· τα οποία αναλύει ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος και που η εργασία του αυτή του προσεπόριζε τον τίτλον του Θεολόγου, ακριβώς γιατί ο Θεός δεν έχει όνομα. Και διότι δεν ορίζεται.

Όμως, παρ’ όλα αυτά, σας είπα, γίνεται μία απόπειρα από την Αγίαν Γραφήν, όπως λέγει ο Κύριος κάπου: «Τίνι ομοιώσω την Βασιλείαν των ουρανών;». «Με τι να παρομοιάσω», λέγει, «την βασιλείαν των ουρανών;». Δηλαδή την «αδυναμία» -ας μου το συγχωρέσει ο Χριστός, εντός εισαγωγικών το βάζω αυτό- «την αδυναμία του Χριστού» να μας πει τι είναι η Βασιλεία του Θεού, τι είναι η Εκκλησία. Όχι διότι ήτο αδυναμία του Χριστού, αλλά διότι η Εκκλησία του Θεού, επειδή είναι μυστήριο, δεν χωράει στα μέτρα του χρόνου και του χώρου. Και συνεπώς είναι ένα κάτι που έρχεται από αλλού και φανερούται εις τους ανθρώπους. Και συνεπώς οι άνθρωποι δεν είναι δυνατόν να κατακτήσουν με τη νόησή τους, να κατανοήσουν αυτό το μυστήριο. Γι'αυτό ο Κύριος λέγει: «Τίνι ὁμοιώσω τὴν Βασιλείαν τῶν οὐρανῶν;». «Με τι πράγμα να την παρομοιάσω». Δηλαδή ακριβώς αυτό το «τίνι», «με τι τρόπο», εκφράζει το μυστήριον. Όμως, παρ’ όλα αυτά, σας λέγω, ο Κύριος μάς δίνει αρκετές πτυχές της Βασιλείας του Θεού, της Εκκλησίας. Όπως και η Αγία Γραφή γενικότερα και η Παλαιά Διαθήκη και η Καινή Διαθήκη και οι Πατέρες της Εκκλησίας μας μάς δίδουν αρκετές πτυχές δια να καταλάβουμε πρώτον ότι η Εκκλησία είναι μυστήριον και δεύτερον ότι το μυστήριο αυτό μόλις και μπορούμε να το προσεγγίσομε. Τόσο όσο χρειάζεται δια την σωτηρία μας. Διότι η Εκκλησία, θα το δούμε αυτό στα παρακάτω θέματά μας, η Εκκλησία είναι ταμιούχος της Θείας Χάριτος και συνεπώς της σωτηρίας. Όπως θα μας πει κατοπινά ο άγιος Κυπριανός ότι έξω της Εκκλησίας σωτηρία δεν υπάρχει.

Μία πρώτη ή καλύτερα, μία τελευταία και βασική ονομασία της Εκκλησίας, είναι αυτή που μας λέγει ο Απόστολος Παύλος ότι «ἐκκλησία ἐστὶ τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ· ἐστὶ τὸ σῶμα αὐτοῦ». Μας το λέγει στην προς Εφεσίους επιστολήν του στο πρώτο κεφάλαιο και προς Κορινθίους το λέγει αυτό και σημειώσατε ότι η προς Εφεσίους επιστολή είναι ολόκληρη εκκλησιολογική. Ιδίως το πρώτο κεφάλαιο είναι καθαρά εκκλησιολογικόν.

Αφού, λοιπόν, η Εκκλησία είναι το Σώμα του Χριστού, άρα η κεφαλή πρέπει να είναι Αυτός ο Χριστός. Διότι όταν ομιλούμε περί σώματος, ποτέ δεν μπορούμε να φανταστούμε σώμα ακέφαλον. Σώμα, λοιπόν, η Εκκλησία, κεφαλή του σώματος αυτού είναι ο Χριστός. Και μας λέγει ο Απόστολος Παύλος: «Καὶ αὐτὸν ἔδωκε –Ποιος; Ο Θεός Πατήρ. Ποίον; Τον Ιησούν Χριστόν- κεφαλὴν ὑπὲρ πάντα τῇ Ἐκκλησίᾳ». «Αυτόν», λέει, «έδωκε στην Εκκλησία, κεφαλή πάνω απ’ όλα».

Και συνεπώς αυτή η κεφαλή είναι ηνωμένη οργανικώς, με όλη τη σημασία της λέξεως «οργανικώς», με ό,τι θα εννοούσε ένας γιατρός, επί παραδείγματι, την ένωσιν την οργανικήν, την βιολογικήν, την οργανικήν ένωσιν, ενός μέλους του σώματος με το υπόλοιπον σώμα. Η κεφαλή, λοιπόν, ηνωμένη οργανικώς μετά του όλου σώματος.

Αλλά εδώ τώρα τίθεται το ερώτημα: Εάν η Εκκλησία είναι ηνωμένη μετά του Χριστού, ο Χριστός έχει αιώνιον προΰπαρξιν, μήπως και η Εκκλησία έχει αιώνιον προΰπαρξιν;

Πολλές φορές νομίζουμε, το διδασκόμεθα και εις τα σχολεία, κακώς, κάκιστα, ότι η Εκκλησία εθεμελιώθη επί της γης την ημέρα της Πεντηκοστής. Και ότι είναι η γενέθλιος ημέρα της Εκκλησίας. Αυτό δεν είναι καθόλου ακριβές, διότι απλούστατα, αγαπητοί μου, η Εκκλησία συνηνωμένη με το δεύτερον πρόσωπον της Αγίας Τριάδος είναι προαιωνία. Υπήρχε αρχικά εις την σκέψιν του Θεού. Όπως ταυτοχρόνως υπήρχε εις την σκέψιν του Θεού και η Δημιουργία του κόσμου.

Συνεπώς, όταν ο Θεός εδημιούργησε τον κόσμον, κατά νουν είχε και την δημιουργίαν της Εκκλησίας. Αλλά η Εκκλησία είναι πρεσβυτέρα του κόσμου και της Δημιουργίας. Διότι απλούστατα υπήρξε προ του υλικού κόσμου. Θα το δούμε αυτό στη συνέχεια πώς. Συνεπώς η αρχή και η ρίζα της Εκκλησίας ευρίσκεται εις Αυτόν τον Θεόν και όχι εις τους ανθρώπους. Είναι μία αρχή θεία και υπερφυσική και ουράνιος και όχι ανθρωπίνη και φυσική.

Όταν, επί παραδείγματι, λέγει η Αγία Γραφή ότι όταν ο Μελχισεδέκ ηυλόγησε τον Αβραάμ, ήδη εν τω προσώπω του Αβραάμ, ηυλογήθη και ο Ααρών· ο οποίος στάθηκε αρχιερεύς. Συνεπώς, λέγει ο απόστολος Παύλος: «Τό ἔλαττον ὑπὸ τοῦ μείζονος εὐλογεῖται». «Το κατώτερο από το ανώτερο ευλογείται». Και συνεπώς, ο Ααρών ήτο κατώτερος του Μελχισεδέκ. Αλλά ο Ααρών ακόμη δεν είχε γεννηθεί. Πού ήτο; Γεννήθηκε, αν το θέλετε, ούτε λίγο ούτε πολύ, 500 χρόνια μετά, 400-500 χρόνια μετά. Πού ήτο ο Ααρών; Ο Ααρών ήτο εις την οσφύν του Αβραάμ. Ήτο μέσα εις τον Αβραάμ. Έτσι και η Εκκλησία ήτο μέσα εις το δεύτερον πρόσωπον της Αγίας Τριάδος.

Συνεπώς, δεν είναι ανθρώπινο κατασκεύασμα η Εκκλησία. Δεν έχει την αρχή της από τους ανθρώπους και από τον κόσμον αυτόν. Θα μας πει ο Ιησούς Χριστός ότι «οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ κόσμου τούτου ἡ βασιλεία» Του, η Εκκλησία Του.

Αλλά αποτελεί μυστήριον μέγα, όπως λέγει ο Απόστολος Παύλος: «Ἐγὼ δὲ λέγω μυστήριον μέγα εἰς Χριστὸν καὶ εἰς τὴν ἐκκλησίαν». Το μέγα μυστήριον εκεί που το λέγει, το ακούμε εις τον Απόστολο του γάμου. Δεν είναι το μέγα μυστήριον ο γάμος. Το μέγα μυστήριον είναι η Εκκλησία. Και η Εκκλησία ήτο το μέγα μυστήριον, όπως λέγει στους Εφεσίους, «τὸ ἀποκεκρυμμένον ἀπὸ τῶν αἰώνων ἐν τῷ Θεῷ». «Ήταν», λέει, «το μεγάλο μυστήριο που ήταν κρυμμένο από τους αιώνες, ήταν κρυμμένο από την Δημιουργία». Και πού ήτο; «Ἐν τῷ Θεῷ». «Μέσα στον Θεό». Εκεί ήτο η Εκκλησία. Μέσα στον Θεό ήτο η Εκκλησία. Προχρονική, λοιπόν, αγαπητοί μου, η ύπαρξη της Εκκλησίας, προϊστορική, υπερφυσική, υπερκόσμιος, ουρανία και, όπως σας είπα, και αυτής της Ιστορίας της ανθρωπότητος και της Ιστορίας και αυτού, ακόμη, του σύμπαντος.

Αλλά εμείς ξέρομε την Εκκλησίαν και ως επίγειον. Βεβαίως. Η Εκκλησία έχει μία διπλήν ύπαρξιν. Είναι και ουράνιος, είναι και επίγειος. Διέγραψε δε την εξής τροχιάν η Εκκλησία: Ξεκίνησε από τον Θεό ως πνευματική κατάστασις, διήλθεν από την γην και ξαναγυρίζει πίσω εις τον Θεόν. Αυτή είναι η τροχιά της Εκκλησίας μέσα… ή καλύτερα μέσα… πώς να το εκφράσω, ξεκίνησε από το άχρονον, όπως ακριβώς ένας κομήτης φεύγει από πολύ μακριά, έχοντας βεβαίως κέντρον τον ήλιον και κόβει την τροχιάν της γης που γυρίζει γύρω από τον ήλιο και ξαναφεύγει πάλι.

Έτσι ακριβώς και η Εκκλησία, έφυγε από τον Θεό σαν μία πνευματική κατάσταση, ήρθε εις την γην συναποκομίζουσα πιστούς, δια να μην είπω εκείνο που θα πούμε προσεχώς, συναποκομίζουσα ολόκληρη την Δημιουργία και φέρνοντάς την εις Αυτόν τον Θεόν. Ολόκληρη την Δημιουργία· η οποία Δημιουργία πρέπει, κατά το σχέδιον του Θεού, να εκκλησιαστικοποιηθεί. Ολόκληρη η Δημιουργία, προσέξτε, όχι η γη μας απλώς, όχι οι άνθρωποι· το σύμπαν ολόκληρο πρέπει να γίνει Εκκλησία. Και να εισέλθει εις την Βασιλείαν του Θεού. Καλύτερα, να γίνει Βασιλεία του Θεού. Γι’ αυτό ωραιότατα, ωραιότατα, η Ορθόδοξος Εκκλησία το εκφράζει αυτό με το να βάζει κατά πλησμονήν το υλικόν στοιχείον μέσα εις την λατρείαν. Να φτιάξει ωραίον ναόν η Ορθοδοξία μας, θα διακοσμήσει τον ναό, θα βάλει εικόνες, θα βάλει ωραία μουσική, θα βάλει λουλούδια, θα βάλει, θα βάλει, θα στολίσει, θα παραφορτώσει, γιατί; Γιατί ακριβώς αυτό εκφράζει. Ότι θέλει ήδη εκ προοιμίων να εισαγάγει δια του αγιασμού των ανθρώπων, τον αγιασμόν της αλόγου Δημιουργίας. Και να εισαγάγει την Δημιουργίαν εν τω Θεώ, δηλαδή να κάνει την Δημιουργία, Εκκλησία.

Αλλά ας τα πάρομε τα πράγματα λιγάκι με τη σειρά τους. Αν μπορούσαμε να διακρίνομε αυτήν την πορεία της Εκκλησίας αχρόνως ή εγχρόνως, έξω από τον χρόνο και μέσα εις τον χρόνον, αν ήταν δυνατόν να παρατηρηθεί ανθρωπίνως, θα μπορούσαμε να διακρίνομε τρεις φάσεις, τρεις περιόδους.

Η πρώτη περίοδος, που είναι και το ξεκίνημα της Εκκλησίας είναι, προσέξτε, τρεις φάσεις, αλλά η Εκκλησία είναι μία, μία και αδιαίρετος, απλώς είναι τρεις φάσεις, τρεις περίοδοι, όπως θα λέγαμε είναι τρεις περίοδοι του ενός ανθρωπίνου προσώπου. Είναι τα νεανικά, τα παιδικά του χρόνια, τα ώριμά του χρόνια και τα γεροντικά του χρόνια. Δεν παύει, όμως, το ίδιο πρόσωπο να είναι το αυτό. Έτσι, λοιπόν, και η Εκκλησία είναι η μία, η αδιαίρετος Εκκλησία, διερχομένη τας τρεις αυτάς φάσεις. Η πρώτη φάσις έχει το ουράνιο τμήμα της. Είναι η ουρανία Εκκλησία, εκείνη η οποία δημιουργήθηκε προ καταβολής υλικού κόσμου, πριν γίνει ο υλικός κόσμος, αγαπητοί μου· υπήρχε η Εκκλησία. Όχι πρεσβυτέρα του Αδάμ και της Εύας, όχι πρεσβυτέρα του ηλίου και της σελήνης, αλλά ολοκλήρου του κτιστού, υλικού ορατού κόσμου.

Και από ποιον απετελείτο η Εκκλησία αυτή; Απετελείτο από τον κόσμον των πνευμάτων, από τους αγγέλους. Γι'αυτό θα μας πει ο Απόστολος Παύλος ότι ο κόσμος των αγγέλων ήτο «ὡς ἐκκλησία πρωτοτόκων ἐν οὐρανοῖς». «Ἐκκλησία πρωτοτόκων ἐν οὐρανοῖς», στο 12ο κεφάλαιό του. Και ακόμη θα μας πει ότι ήτο «πόλις Θεοῦ ζῶντος». Κι ακόμη θα μας πει ότι ήτο «Ἱερουσαλὴμ ἐπουράνιος». Εκεί, λοιπόν, ήτο η Εκκλησία. Προϋπάρχουσα ἐν τῷ Θεῷ Λόγῳ ως πνευματική προπάντων όλων των δημιουργημάτων, ηνωμένη μετά του Θεού Λόγου.

Αυτήν την επουράνιον Εκκλησίαν, ο Απόστολος Παύλος την ονομάζει, όπως σας είπα, «ἄνω Ἱερουσαλήμ, ἥτις ἐστὶ μήτηρ πάντων ἡμῶν», «η οποία», λέγει, «είναι η μητέρα όλων ημών». Και ότι «ἡμῖν τὸ πολίτευμα ἐν οὐρανοῖς ὑπάρχει». «Ότι το πολίτευμά μας», λέγει, «η πολιτεία μας, η πατρίδα μας, είναι», λέγει, «εις τον ουρανόν». Και θα μας πει ακόμη ότι «προσεληλύθατε (:έχετε έλθει)», λέγει, «Σιὼν ὄρει» (:στο όρος Σιών) καὶ πόλει Θεοῦ ζῶντος, Ἱερουσαλὴμ ἐπουρανίῳ καὶ μυριάσιν ἀγγέλων πανηγύρει (: και η οποία, λέει, είναι ένα πανηγύρι, είναι μία πανήγυρις, λέγει, από μυριάδες αγγέλους, η άνω Ιερουσαλήμ, η Εκκλησία η Ουράνιος) ἐν οὐρανοῖς ἀπογεγραμμένων (:που είναι, λέγει, απογεγραμμένοι οι άγγελοι αυτοί, είναι καταγεγραμμένοι ως πολίται αυτής της ζώσης πόλεως του Θεού, οι άγγελοι. Και ότι η Εκκλησία δεν είναι χειροποίητος, δεν είναι κατασκεύασμα των ανθρωπίνων χεριών). «Τῆς μείζονος καὶ τελειοτέρας σκηνῆς – λέγει στην προς Εβραίους ο Απόστολος- οὐ χειροποιήτου (:όχι χειροποίητος) τουτέστιν οὐ ταύτης τῆς κτίσεως (: δηλαδή όχι από τον κόσμον αυτόν)».

Η δευτέρα επιστολή του Κλήμεντος Ρώμης, είναι ένας πατήρ της Εκκλησίας μας, είναι τρίτος επίσκοπος, αν θυμάμαι καλά, δεύτερος, τρίτος της ρωμαϊκής Εκκλησίας. Πανάρχαιος πατήρ, ε; Λέγει ότι: «Ἄνωθεν πρώτη –δηλαδή η Εκκλησία-, πρὸ ἡλίου καὶ σελήνης ἐκτισμένη (:ότι η Εκκλησία κτίστηκε, λέει, πριν τον ήλιο, πριν την σελήνη) πνευματική. Πνευματικὴ δὲ οὖσα ἐφανερώθη ἐν τῇ σαρκὶ τοῦ Χριστοῦ (:και υπάρχουσα –λέγει- πνευματική, φανερώθηκε εις την σάρκα του Χριστού. Φανερώθηκε εις την σάρκα του Χριστού)». Αγαπητοί μου, αυτό θα το εξαντλήσουμε και την ερχομένη φορά, τι σημαίνει «εἰς τὴν σάρκα τοῦ Χριστοῦ». Είναι εκείνο που θα μας πει ο Απόστολος, το είπα και προηγουμένως ότι η Εκκλησία είναι το σώμα του Χριστού.

Ακόμη, αυτή η μεγάλη αλήθεια ότι η πρώτη φάσις της Εκκλησίας ήτο άγγελοι, το βλέπομε και στη Θεία Λειτουργία. Και του Ιερού Χρυσοστόμου και του Μεγάλου Βασιλείου. Αλλά σχηματικώς, θα λέγαμε, έτσι κατά έναν τρόπον εποπτικόν, το βλέπομε εις την Προσκομιδήν.

Πριν δύο χρόνια, όταν είχαμε κάνει μία ανάλυση σε οκτώ θέματα της Θείας Λειτουργίας, χωρίς να γνωρίζω πόσοι εξ υμών των κυρίων ήσαστε, είχαμε κάνει εδώ μία πλήρη περιγραφή εποπτικώς της Προσκομιδής που γίνεται σε κάθε Θεία Λειτουργία. Εκεί, δηλαδή, εις την βορείαν κόγχην του ιερού που με το πρόσφορο, ο ιερεύς παίρνει και προσκομίζει, βάζει κρασί στο άγιο Ποτήριο, τον άρτον επί του αγίου δισκαρίου, για να γίνει η μεγάλη Είσοδος κα εν συνεχεία η τέλεσις του μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας. Εκεί ο ιερεύς, όταν βάλει τον Αμνόν εις την μέσην, το «Ιησούς Χριστός Νικά», τον Αμνόν, τον Ιησούν Χριστόν, εις το μέσον, που θα γίνει σώμα Χριστού, δεξιά βάζει την μερίδα της Θεοτόκου και αριστερά βάζει… κακώς λέμε «τα εννέα τάγματα», δεν είναι εννέα τάγματα, είναι εννέα μερίδες που η κάθε μερίδα αντιπροσωπεύει όχι τάγματα, ούτε τάξεις, δεδομένου ότι… μάλιστα η τελευταία μερίδα αντιπροσωπεύει τον Ιερόν Χρυσόστομον. Ένα πρόσωπο δεν είναι μία τάξις ανθρώπων. Ωστόσο, η πρώτη μερίς είναι προς τιμήν των αγίων αγγέλων. Αγγέλων, αρχαγγέλων και λοιπά.

Ολόκληρο το άγιο δισκάριο είναι η Εκκλησία. Σχηματικώς. Μάλιστα, όταν θα γίνει Σώμα Χριστού, πραγματικό σώμα Χριστού εν τη Θεία Ευχαριστία, βλέπομε ότι έχομε Αυτόν τον Χριστόν ενανθρωπιζόμενον συνεχώς εν τη Ιστορία, αν θέλετε, παρατεινόμενον μέσα εις την Ιστορίαν, που περικυκλούται πάντοτε, πάντοτε, υπό των αγίων, υπό της Εκκλησίας Του. Οι άγιοι είναι η Εκκλησία Του. Αλλά και οι άγιοι άγγελοι. Γι'αυτό και οι άγγελοι λέγονται άγιοι. Γιατί Άγιος και ο Θεός, Αγία και η Εκκλησία. Γι'αυτό θα δείτε στο άγιο δισκάριο την μερίδα της Θεοτόκου, των αγγέλων, των αγίων. Θα βάλομε ακόμη τις μερίδες των κεκοιμημένων αδελφών που έφυγαν από τον κόσμον αυτόν, εν τη Εκκλησία, πάντοτε και των ζώντων αδελφών εν τη Εκκλησία πάντοτε. Και πάντοτε ο Χριστός συνοδεύεται από την Εκκλησία Του, πάντοτε. Γι'αυτό και όταν βγάζομε και τα Εξαπτέρυγα, τον Σταυρόν, πάντα θα συνοδεύεται ο Σταυρός από τα Εξαπτέρυγα. Ποτέ ο Χριστός, καλύτερα ο Τριαδικός Θεός, ποτέ δεν εμφανίζεται μόνος Του. Είτε με την νεφέλη, είτε με τους αγγέλους Του ή την θεία δόξα κ.λπ. Όλα αυτά εκφράζουν την Εκκλησίαν Του. Όπου ο Χριστός, εκεί και η Βασιλεία Του, δηλαδή η Εκκλησία Του. Δεν υπάρχει ο Θεός χωρίς την Βασιλεία Του, δηλαδή χωρίς την Εκκλησία Του. Αν θέλετε ακόμη και γι'αυτό γιορτάζομε πολύ συχνά μέσα στο εκκλησιαστικό μας έτος, τους αγγέλους. Πολύ συχνά. Όχι μόνο 8 Νοεμβρίου, αλλά και άλλες μέρες. Όπως λέμε: «το θαύμα του αρχαγγέλου Μιχαήλ εν Χώναις» κ.λπ. κ.λπ. Πολλές φορές γιορτάζομε τους αγγέλους. Είναι, παρακαλώ, οι πρωτότοκοι αδελφοί μας μέσα εις την Εκκλησίαν.

Η δευτέρα φάσις. Η δευτέρα φάσις της Εκκλησίας δεν ήτο τι άλλο, παρά ως να κατέβηκε η Εκκλησία από τον Ουρανό, από τον Θεό κάτω στη γη. Μας το λέγει αυτό το βιβλίο της «Ἀποκαλύψεως»: «Κατέβη ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἀπὸ τοῦ Θεοῦ». Θα έχετε διαβάσει στην Αποκάλυψη που λέγει: «Και είδα - λέει ο ευαγγελιστής Ιωάννης- την άνω Ιερουσαλήμ καταβαίνουσαν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἀπὸ τοῦ Θεοῦ εις την γην». Τι θα πει «κατεβαίνει»; Είδε σαν μία πόλη την Ιερουσαλήμ, την άνω Ιερουσαλήμ, δηλαδή την Εκκλησίαν να κατεβαίνει κάτω. Τι σημαίνει «κατεβαίνει η Εκκλησία»; Σημαίνει ότι η Εκκλησία τώρα, κατά την δευτέρα της φάση, μεταφυτεύεται εις την γην. Αλλά η γη αντιπροσωπεύει το σύμπαν. Συνεπώς η Εκκλησία τώρα επεκτείνεται εις αυτήν την υλικήν Δημιουργίαν.

Ο Θεός μετά τους αγγέλους έκανε τον υλικόν κόσμον. Και συνεπώς τώρα θέλει να επεκτείνει την Εκκλησία Του, την Βασιλεία Του ο Θεός και εις τον υλικόν κόσμον. Ποίος είναι ο σκοπός που ο Θεός θέλει να εκκλησιαστικοποιήσει τα πάντα; Ο σκοπός Του είναι να δοξάσει τα πάντα. Ο σκοπός Του είναι να ζήσουν τα πάντα εν τη ζωή της Αγίας Τριάδος. Ο σκοπός του Θεού είναι να ζήσουν τα πάντα εις την μακαριότητα της ζωής της Αγίας Τριάδος. Έτσι, λοιπόν, τώρα ο Θεός μεταφυτεύει, επεκτείνει την Εκκλησίαν Του, την Βασιλείαν Του, εις τον υλικόν κόσμον. Και πού; Φυσικά όπου υπάρχουν λογικά όντα. Ο Αδάμ και η Εύα.

«Και ο Θεός», λέγει, «έκανε τον Παράδεισον». Ο Παράδεισος τι ήτο; Η γη μας ήτο, ήτο η γη μας. Και μέσα εις τον Παράδεισον ο Θεός τι κάνει; Συνδιαλέγεται μετά των Πρωτοπλάστων. Δηλαδή, τι έχομε; Μίαν κοινωνίαν του Θεού, με τα ανθρώπινα, τώρα, λογικά Του όντα.

Έτσι, λοιπόν, εγκαινιάζεται η δευτέρα φάσις της Εκκλησίας, μέσα εις την ανθρωπίνη Ιστορία και γενικότερα μέσα στην Ιστορία του σύμπαντος.

Αλλά, όπως θα ξέρομε όλοι, δυστυχώς, οι Πρωτόπλαστοι εξέπεσαν. Εξεβλήθησαν του Παραδείσου. Βγήκαν έξω από τον Παράδεισον. Τι σημαίνει αυτό; Ημάρτησαν. Όπως και οι δαίμονες, άγγελοι όντες φωτεινοί, εξέπεσαν. Και συνεπώς απεκόπησαν από την Εκκλησία, από την Βασιλεία. Έτσι, λοιπόν, οι πρωτόπλαστοι απεκόπησαν, βγήκαν από την Εκκλησίαν, βγήκαν από την σωτηρία, βγήκαν από τον Παράδεισον.

Όμως, δεν βγήκαν ολοτελώς. Έμεινε η ελπίδα της επαναφοράς των. Όταν ο Θεός έδινε την υπόσχεση λέγοντας εκεί εις την Εύα και εις το φίδι, εις τον διάβολον ότι «από την γυναίκα θα γεννηθεί Εκείνος που θα σου συντρίψει την κεφαλήν». Και δεν ήτο τι άλλο παρά ο Λυτρωτής που θα ήρχετο εν καιρώ. «Καὶ σὺ τηρήσεις αὐτοῦ πτέρναν». «Εσύ θα του κάνεις κακό. Αλλά τόσο λίγο κακό, όσο να χτυπήσει κάποιος κάποιον εις την φτέρναν».

Έτσι, λοιπόν, αμυδρώς, σκιωδώς, με την υπόσχεσιν αυτή του Θεού στους Πρωτοπλάστους, η Εκκλησία, παρακαλώ, παραμένει εις την γην, αλλά όχι με πλήρη φανέρωση της δόξης του Θεού, όπως ήτο εις τον ουρανόν. Συνεπώς, η δευτέρα φάσις δεν είναι τίποτε άλλο παρά πάλι η Εκκλησία επί της γης, με την διαφορά, όμως, πως τώρα είναι η Εκκλησία των δικαίων, των προ του Νόμου, των προ της Παλαιάς Διαθήκης, από τον Άβελ ή μάλλον με τον Άβελ, με τον Νώε κ.λπ. Αυτοί είναι προ της Παλαιάς Διαθήκης. Η Παλαιά Διαθήκη αρχίζει ιστορικώς από το 2000 προ Χριστού. Αρχίζει με τον Αβραάμ. Συμπεριλαμβάνει όλους τους δικαίους που ο Θεός έβαλε τον νόμον της συνειδήσεως εντός, τον ηθικόν νόμον της συνειδήσεως, εντός των ψυχών· και οι οποίοι έμεναν με την προσδοκίαν της ελεύσεως του Μεσσίου. Αυτοί μαζί με τους άνδρας τους δικαίους της Παλαιάς Διαθήκης, οι οποίοι πήραν αποκεκαλυμμένον τον Νόμον, απετέλουν την δευτέραν φάσιν της Εκκλησίας του Χριστού. Σκιωδώς, όμως, όχι απολύτως φανερώς.

Για να έλθει η τρίτη φάσις. Η τρίτη φάσις έρχεται με την παρουσία του Ιησού Χριστού. Είναι η ενανθρώπησις του Χριστού, που ο ίδιος ο Κύριος πλέον παίρνει την υπάρχουσα εν τη γη Εκκλησία, την αναγεννά, την ανακαινίζει και την τελειοποιεί με το Σώμα Του και το Αίμα Του.

Λέγει ο Απόστολος Παύλος ότι «ὁ Θεὸς Πατήρ, αὐτὸν τὸν Χριστὸν ἔδωκε κεφαλὴν ὑπὲρ πάντα τῇ ἐκκλησίᾳ, ἥτις ἐστὶ τὸ σῶμα Αὐτοῦ, τὸ πλήρωμα τοῦ τὰ πάντα ἐν πᾶσι πληρουμένου». «Αυτός», λέει, «έδωσε», ο Θεός Πατήρ, «τον Χριστόν κεφαλή της Εκκλησίας, που είναι το Σώμα Του και που συμπληρώνει τα πάντα».

Και θα μας πει ο Ιερός Χρυσόστομος: «Ἐκκλησίας σάρκα ἀνέλαβε (: Επήρε, λέει, σάρκα της Εκκλησίας) καὶ ἐλθὼν εἰς τὸ καταφύγιον αὐτῆς (: ήλθε στο καταφύγιό της. Ποιο; Εκείνο που ήδη υπήρχε επάνω εις την γην) καὶ εὑρὼν ῥυπῶσαν (: και αφού την βρήκε βρώμικη), αὐχμῶσαν (:κακοτράχηλη), γυμνήν, ἐνέδυσεν ἱμάτιον (: την έντυσε με ιμάτιο), πεφυρμένην αἵματι (: γεμάτη από αίματα· θυμηθείτε, παρακαλώ, την παραβολή του καλού Σαμαρείτου), ἔλουσεν, ἤλειψεν, ἔθρεψεν, ἐνέδυσεν ἱμάτιον, Αὐτὸς αὐτῇ γενόμενος περιβολή (:ο Ίδιος ο Χριστός έγινε περιβολή της Εκκλησίας) καὶ λαβὼν αὐτήν, οὕτως ἀνάγει (:και αφού την πήρε στα χέρια Του, έτσι την οδήγησε πάλι πίσω εις τον Θεόν Πατέρα)».

Βλέπετε, λοιπόν, το διάγραμμα αυτό. Από τον ουρανό στη γη και πάλι πίσω εις τον ουρανόν. Όπου ο Χριστός φανερούται εκεί και η Εκκλησία Του. Φανερώθηκε εδώ εις τη γην, και η Εκκλησία μαζί Του.

Αλλά, αγαπητοί μου, με τα λίγα αυτά που είπα, δεν θέλω να επιμείνω πιο πολύ, γιατί δεν σας είπα παραδείγματα. Σε άλλα θέματα ίσως θα έχομε παραδείγματα. Διότι… πώς να το κάνομε, είναι και μερικά θέματα λίγο δύσκολα. Αλλά και αναγκαία. Πρέπει να ξέρομε μερικά πράγματα από την πίστη μας. Πρέπει… πώς να το πούμε, να συνειδητοποιήσομε την καταγωγή μας. Πρέπει να ξέρομε ποία είναι η θέσις μας μέσα στην Εκκλησία. Τι σημαίνει «είμεθα Εκκλησία». Και ποίος είναι ο σκοπός μας που ευρισκόμεθα μέσα εις την Εκκλησίαν μας. Ποίος είναι ακόμη ο σκοπός της υπάρξεώς μας και ποιος είναι ο σκοπός των αγώνων μας και των προσπαθειών μας. Αγαπητέ μου, νηστεύεις, προσεύχεσαι, πας στην Εκκλησία να λειτουργηθείς. Είσαι τίμιος μέσα εις την ζωήν σου. Δεν κάνεις εκείνα που κάνουν οι άλλοι. Υστερείσαι πολλάκις. Ερωτώ: Αδελφέ μου, γιατί; Ξέρεις γιατί; Πώς να το ξέρεις, άμα δεν ξέρεις τι είναι η Εκκλησία. Διότι τα πάντα υπάρχουν μέσα εις την Εκκλησίαν. Κι όταν αποκτήσομε αυτήν την συνείδησιν του τι είμεθα και γιατί αγωνιζόμεθα, τότε ασφαλώς θα βρούμε και τον τελικόν μας σκοπόν.

Συνεπώς, δεν επιτρέπεται να αγνοούμε. Και, αγνοώντας, να περιφρονούμε Αυτόν τον ιδρυτήν και θεμελιωτήν Θεόν, ιδρυτήν της Εκκλησίας. Ο χρόνος αυτός, ο οποίος υπάρχει μεταξύ του Χριστού, όλως και κατεξοχήν, μέχρι που να τελειώσει η Ιστορία, είναι ο χρόνος της σωτηρίας. Δηλαδή είναι ο χρόνος της Εκκλησίας.

Γι’ αυτόν, ακριβώς, τον λόγο και ο Χριστός μας μέσα εις τον χρόνον αυτόν, που, όπως και προηγουμένως σας είπα, ο Χριστός είναι ο παρατεινόμενος Χριστός μέσα εις την Εκκλησίαν Του, είναι ο μεγάλος ζητιάνος των ανθρωπίνων καρδιών. Έρχεται και ζητά τις ανθρώπινες καρδιές. Στέκεται μπροστά στον κάθε άνθρωπο. Και του κρούει την θύρα. Και του λέγει, όπως μας το περιγράφει ζωηρότατα ο Ιερός Χρυσόστομος: «Ἐγὼ Πατήρ, Ἐγὼ ἀδελφός, Ἐγὼ Νυμφίος, Ἐγὼ οἰκία, Ἐγὼ τροφαί, Ἐγὼ ἱμάτιον, Ἐγὼ ῥίζα, Ἐγὼ θεμέλιος. Πᾶν ὅπερ ἂν θέλῃς Ἐγώ (:ό,τι ζητήσει η καρδιά σου, ό,τι θέλεις, είμαι Εγώ). Μηδενὸς ἐν χρείᾳ καταστῇς (:να μην κατασταθείς σε τίποτα αναγκαίον, να μην βρεθείς σε κάποια ανάγκη). Ἐγὼ δουλεύσω (: Εγώ, λέει, θα δουλέψω). Ἦλθον γὰρ διακονῆσαι, οὐ διακονηθῆναι (:Ήρθα να διακονήσω, να υπηρετήσω, όχι να υπηρετηθώ). Ἐγὼ καὶ φίλος καὶ ξένος καὶ κεφαλὴ καὶ ἀδελφὸς καὶ ἀδελφὴ καὶ μήτηρ. Πάντα Ἐγώ (:Όλα είμαι Εγώ). Μόνον οἰκείως ἔχε πρὸς ἐμέ (:ένα πράγμα θα σου πω μόνον: Να διάγεσαι φιλικά προς Εμένα. Να με πιστεύεις, να με αγαπάς). Ἐγὼ πένης διὰ σέ (:Εγώ έγινα ζητιάνος για σένα) καὶ ἀλήτης διὰ σέ -‘’’αλήτης’’ θα πει ‘’περιπλανώμενος’’. Κι αυτήν την έννοια έχει και η σύγχρονη λέξις ‘’αλήτης’’. Αυτός που γυρίζει από δω και από κει. Εγώ, λέει, και αλήτης δια σε. Πράγματι, όταν ερωτήθηκε ο Κύριος από κάποιον: «Κύριε, πού μένεις;», του είπε ότι «οι αλεπούδες και τα τσακάλια έχουνε φωλιές και τα πουλιά του ουρανού· Εγώ όμως δεν έχω πού να κλίνω το κεφάλι μου»). Ἐπὶ Σταυροῦ διὰ σέ (: Ανέβηκα στον Σταυρό για σένα), ἐπὶ τάφου διὰ σέ. Ἄνω ὑπὲρ σοῦ ἐντυγχάνω τῷ Πατρί (: επάνω στον ουρανό για σένα προσεύχομαι και μεσιτεύω εις τον Πατέρα μου). Κάτω ὑπὲρ σοῦ πρεσβευτὴς παραγέγονα παρὰ τοῦ Πατρός (:κάτω στη γη, για σένα έγινα πρεσβευτής πάλι προς τον Πατέρα). Πάντα μοι σὺ καὶ ἀδελφὸς καὶ συγκληρονόμος καὶ φίλος καὶ μέλος (: Όλα, λέγει, τα δικά μου, είναι και δικά σου. Και αδελφός και κληρονόμος μαζί σου και φίλος και μέλος). Τί πλέον θέλεις; (: Τι παραπάνω θέλεις;)».

Αγαπητοί μου, όλα αυτά τα αγαθά, όλους αυτούς τους θησαυρούς, θα τους βρούμε εις το μέγα μυστήριον που λέγεται Εκκλησία.

🔸16η🔸ομιλία στην κατηγορία : " Ὁμιλίες εἰς προσκυνητὰς ".

► Όλες οι ομιλίες της Κατηγορίας :
" Ὁμιλίες εἰς προσκυνητὰς " εδώ ⬇️
https://arnion.gr/index.php/diafora-uemata/omilies-eis-proskynhtas
↕️
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/blog-post_40.html?m=1

🔸Λίστα ομιλιών της σειράς
«Ὁμιλίες εἰς προσκυνητὰς».🔻
https://drive.google.com/file/d/1EIzF_wNhI56Qn07qt70W1xBu97ZeXKm7/view?usp=drivesdk

🎥 Βιντεοσκοπημένες ομιλίες της σειράς «Ὁμιλίες εἰς προσκυνητὰς».🔻
https://youtube.com/playlist?list=PLxBsMI6pr40ofekOTp4nhn13GcWlyuyvU

📜 Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες της σειράς «Ὁμιλίες εἰς προσκυνητὰς».🔻
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%94%B9%E1%BD%89%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%AF%CE%B5%CF%82%20%CE%B5%E1%BC%B0%CF%82%20%CF%80%CF%81%CE%BF%CF%83%CE%BA%CF%85%CE%BD%CE%B7%CF%84%E1%BD%B0%CF%82.?m=1

🔸Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.

🔸Ψηφιοποίηση και επιμέλεια κειμένου : Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος.
https://tasthyras.wordpress.com/tag/%ce%b5%ce%bb%ce%ad%ce%bd%ce%b7-%ce%bb%ce%b9%ce%bd%ce%b1%cf%81%ce%b4%ce%ac%ce%ba%ce%b7/

💠Πλήρης απομαγνητοφωνημένες σειρές ομιλιών (Βιβλία).
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%92%A0%CE%A0%CE%BB%CE%AE%CF%81%CE%B7%CF%82%20%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%BC%CE%B1%CE%B3%CE%BD%CE%B7%CF%84%CE%BF%CF%86%CF%89%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B5%CF%82%20%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%AD%CF%82%20%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CF%8E%CE%BD%20%28%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%B1%29.?m=1

🔸Επεξηγηματικό βίντεο Ασπάλαθου.
https://youtu.be/8tNfAHRkTCk

__⬇️Playlist "Ασπάλαθου".⬇️__
https://aspalathos21.blogspot.com/2021/07/blog-post_83.html?m=0

🔸Όλες οι ομιλίες ~4.487~ του μακαριστού πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/4487.html?m=0

📃Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες του πατρός Αθανασίου. ⬇️
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0

📜 Αποσπάσματα ομιλιών πατρός Αθανασίου ⬇️
https://athanasioslogos.blogspot.com/?m=0

__⬇️ Facebook ⬇️__
https://www.facebook.com/groups/1637818926362004/?ref=share

🔸Κατάλογος ομιλιών πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://drive.google.com/file/d/1JmrxaObMVyTA4_pS5yuMaQdoBf8-LwBP/view?usp=drivesdk

†. Πρός Δόξαν τοῦ Ἁγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ.

22 Μαΐου 2026

Οἱ αἱρέσεις καί ἡ ἐκκοσμίκευση τοῦ Χριστιανισμοῦ.

†. Καταρχάς, αγαπητοί μου, να σας καλωσορίσουμε εις την Ιεράν μας Μονήν. Μας υποβάλατε μία πολύ καλή απορία. Εγώ όταν την άκουσα, χάρηκα. Και θα προσπαθήσομε να απαντήσομε σ’ αυτήν. Το θέμα είναι «Οι αιρέσεις και η εκκοσμίκευσις του Χριστιανισμού, τι κινδύνους εγκυμονούν για τη σωτηρία μας». Θα αναλύσομε τόσο τι είναι «αίρεσις», όσο και το τι είναι «εκκοσμίκευσις». Θέλομε αυτά τα δύο και τελικά θα δούμε αν υπάρχει στο ένα ή στο άλλο ή και στα δυο, αν υπάρχει η σωτηρία ή δεν υπάρχει.

Μπορούμε, όμως, εκ των προτέρων να αναφέρομε ότι τόσο η αίρεσις, όσο και η εκκοσμίκευσις κάπου συναντώνται. Όπως λέμε στη Γεωμετρία, αν ενθυμείσθε, ότι δύο παράλληλοι συναντώνται εις το άπειρον. Αν το θυμόσαστε από το σχολειό αυτό το πράγμα. «Δύο παράλληλοι», λέγει, «συναντώνται εις το άπειρον». Ε, λοιπόν, αυτά τα δύο συναντώνται. Διότι απλούστατα, από μιαν άποψη, όπως θα το δούμε στη συνέχεια, η εκκοσμίκευσις είναι αίρεσις. Κι έτσι, θα λέγαμε, ότι αυτά τα δυο τελικά δεν σώζουν. Αυτά τα λέμε έτσι, εκ προοιμίων. Και τώρα θα προσπαθήσομε να κάνομε μίαν ανάλυσιν.

Τι είναι «αίρεσις»; Είναι η απόκλισις από το ορθόν. Δύναται να ειπωθεί, βεβαίως, το θέμα «αίρεσις» όχι μόνον εις τον Χριστιανισμόν, αλλά και σε πολλά άλλα συστήματα, όχι θρησκευτικά· και πολιτικά και κοινωνικά κ.τ.λ. η λέξις «αίρεσις». Είναι η απόκλισις από το ορθόν. Αλλά, ακόμη, αίρεσις είναι η λογική ερμηνεία του δόγματος. Αυτό μόνον να ενθυμείσθε είναι υπεραρκετό, για να μπορείτε να δώσετε μίαν περαιτέρω εξήγησιν. Δηλαδή η προσπάθεια να ερμηνεύσομε το δόγμα κατά λογικόν τρόπον.

Δεν μπορεί το μυαλό μας να χωρέσει πώς έχομε μίαν ουσίαν και έχομε τρία πρόσωπα εις το γνωστό και κεφαλαιώδες και θεμελιώδες δόγμα της Αγίας Τριάδος. Αποτελεί, βεβαίως, θέμα πίστεως αυτό, είναι πάρα πολύ, τεράστιο θέμα είναι. Διότι κατά τον Αριστοτέλη, έχομε σε κάθε πρόσωπο μία ουσία. Συνεπώς, όταν έχομε τρία πρόσωπα -λέμε: «είναι Τριαδικός ο Θεός»- πρέπει να αντιστοιχούν τρεις ουσίες. Αν, λοιπόν, έχομε τρεις ουσίες, τότε βεβαίως έχομε τρεις θεούς. Κι αν έχομε τρεις θεούς, τότε έχομε μίαν πολυθεΐαν. Αλλά το δόγμα της πίστεως λέγει: «Είναι μεν τρία τα πρόσωπα, αλλά η ουσία είναι μία». Γι’αυτό κατοχυρώθηκε εις το Σύμβολον της Πίστεως ότι ο Υιός είναι ομοούσιος με τον Πατέρα, όπως και το Πνεύμα το Άγιον το ίδιο. Διότι τότε, η πρώτη αίρεσις που είχε εμφανιστεί ήταν ο Αρειανισμός. Μετά ήταν οι Πνευματομάχοι, ο Μακεδόνιος και άλλοι πολλοί, πολλά.

Έτσι λοιπόν και προσετίθεντο τα ανάλογα άρθρα πίστεως εις το Σύμβολον της Πίστεως. Τι θα πει αυτό; Το μυαλό μου δεν καταλαβαίνει ότι μπορεί να είναι Ένας ο Θεός, αλλά τρία τα πρόσωπα. Δεν υπάρχει δε, σημειώσατε, κανένα, ούτε μηχανικόν, ούτε θερμικόν, ούτε χημικόν ανάλογον, τίποτα, τίποτα δεν υπάρχει, για να μπορούμε να καταλάβομε τι θα πει «τρία πρόσωπα, μία ουσία». Αυτό, όμως, μας αποκαλύπτεται. Και είναι θέμα πίστεως. Αν προσπαθήσομε να το καταλάβομε κατά λογικόν τρόπον, κατά ανθρώπινο λογικό τρόπο, τότε βεβαίως θα πέσομε έξω. Αυτό λέγεται «αίρεσις». Και τι είναι η αίρεσις; Η λογική ερμηνεία του δόγματος. Αυτό πάντα να το ενθυμείσθε.

Συνεπώς, όπως αντιλαμβάνεσθε, το έχουν πάθει αυτό όλοι οι μεγάλοι αιρετικοί ή και μικροί αιρετικοί, ό,τι είναι. Όλοι αυτό έχουν πάθει. Προσπάθησαν λογικά να ερμηνεύσουν το δόγμα. Δηλαδή να το καταλάβουν. Αλλά, εάν ένα δόγμα δύναται να κατανοηθεί, τότε πλέον κατεβαίνει κάθε μυστήριον στο επίπεδο της ανθρωπίνης λογικής. Παύει, όμως, ό,τι κατανοείται από την ανθρωπίνη λογική, παύει να είναι μυστήριον. Και συνεπώς ισοπεδούται. Εάν εγώ καταλάβω τον Θεό, τότε σημαίνει ότι ο Θεός είναι σαν ένα αντικείμενο που μπήκε μέσα στον χώρο της δικής μου κατανοήσεως. Και τότε, όμως, περιορίζεται ο Θεός. Άρα, λοιπόν, δεν είναι Θεός.

Βλέπετε, λοιπόν, ότι η αίρεσις είναι κάτι πάρα πολύ μεγάλο και σπουδαίο και τρανό πράγμα. Δηλαδή πρέπει να είμαστε εξαιρετικά προσεκτικοί. Να θυμόσαστε, όμως, ότι όλα αυτά που σας είπα τώρα σαν ανάλυση, δεν είναι παρά η λογική ερμηνεία του δόγματος.

Η αίρεσις επεκτείνεται σε τρεις χώρους του Χριστιανισμού. Γιατί για την αίρεση θα μιλήσομε σε σχέση με τον Χριστιανισμό, όχι με άλλα πράγματα, δεν μας ενδιαφέρει. Επεκτείνεται, λοιπόν, σε τρεις χώρους του Χριστιανισμού. Ο πρώτος χώρος είναι η πίστις. Δηλαδή η πίστις περιφρουρείται από το δόγμα. Ότι ο Θεός είναι ένας. Λέμε: «Έχεις ορθήν πίστιν; Πες το ‘’Πιστεύω’’», όπως λέει ο πατήρ Ιουστίνος Πόποβιτς. Λέγει: «Αν θες να δοκιμάσεις, να δεις κατά πόσο είσαι Ορθόδοξος, πες το «Πιστεύω» και να το κατανοείς: ‘’Πιστεύω εἰς ἕναν Θεόν, Πατέρα, Παντοκράτορα, ποιητὴν οὐρανοῦ καὶ γῆς …’’» κ.τ.λ. κ.τ.λ. Έτσι εάν υποτεθεί ότι έχω μία παρέκκλιση στον χώρο της πίστεως ή προσβολή των δογμάτων, που αναφέρονται στην πίστη -γιατί έχομε και δόγματα που δεν είναι μόνο στην πίστη, είναι και σε άλλους χώρους- τότε έχομε αίρεση επί της πίστεως, επί των δογμάτων.

Ο δεύτερος χώρος είναι το ήθος. Είναι η πνευματικότης, είναι η πράξις. Εάν προτείνεται μία διαφοροποίησις της πνευματικότητος, τότε αυτό είναι αίρεσις. Έχω πει στις ομιλίες μου και κάθομαι και το σκέφτομαι πολλές φορές, ότι αν υποτεθεί ότι θα έπρεπε να έχομε μίαν ένωσιν των εκκλησιών, κυρίως Ορθοδοξίας και Παπισμού, όχι στον χώρο μόνο της πίστεως, αλλά και της πνευματικότητος – δηλαδή το πώς θα κάνω την προσευχή μου, το πώς θα ζήσω πνευματικά κ.τ.λ.- με πιάνει απελπισία και ίλιγγος. Και αν ποτέ, ὃ μη γένοιτο, εγίνετο, θα ευχόμουνα να μην ζω. Διότι η ορθόδοξος πνευματικότης διαφέρει πάρα πολύ από την παπική πνευματικότητα. Αλλιώτικα σκέπτεται ο Ορθόδοξος, αλλιώτικα σκέπτεται ο Παπικός.

Σημειώσατε δε ότι η πνευματικότης του Δυτικού Χριστιανισμού είναι μία πνευματικότης ολότελα εγκοσμία, ολότελα εκκοσμικευμένη· σε βαθμό, δηλαδή, απελπιστικό. Ενώ, αντιθέτως, η Ορθόδοξος πνευματικότης, αν πάρετε τους Πατέρες της Εκκλησίας μας και διαβάσετε, οι οποίοι δεν εκφράζουν παρά μόνον την πνευματικότητα του Ευαγγελίου, της Αγίας Γραφής, θα πείτε: «Τι γίνεται;»…

Σήμερα, φερειπείν, είχα μία ομιλία γύρω από το θέμα «εθνικός», «εθνική». Λέει ο Χριστός: «Εάν –λέγει- λέτε τι θα φάμε και τι θα πιούμε και τι θα ντυθούμε, τότε θα σας έλεγα ότι σκέφτεστε όπως οι εθνικοί». Και «εθνικός» σημαίνει ειδωλολάτρης. Άρα είναι μακριά, έξω δηλαδή από την πνευματικότητα εκείνη που μου λέει ο Χριστός. Είδατε; «Είσαστε ὥσπερ οι εθνικοί. Μην τα ζητάτε, λοιπόν, αυτά τα πράγματα. Γιατί αυτά τα ζητούν οι εθνικοί».

Παρετήρησα, όπως και την περασμένη Κυριακή, ένα ανάλογο θέμα, παρετήρησα ότι κάποιοι άνθρωποι δεν τα καταλαβαίνουν αυτά. Τι δεν καταλαβαίνουν; Όχι τις λέξεις. Ούτε, ακόμη, θέμα νοημάτων. Δεν πιάνουν τις πραγματικότητες αυτές. Γιατί; Είναι η ορθόδοξος πνευματικότης που δεν γίνεται ανεκτή. Πάρετε το πιο στοιχειώδες, αν είναι στοιχειώδες, το θέμα της νηστείας. Σου λέει ο άλλος: «Δεν μπορώ να το καταλάβω αυτό». Κι όμως αυτό συνιστά στοιχείον της Ορθοδόξου Ανατολικής Πνευματικότητος· η οποία, βεβαίως, διαφέρει από την παπική.

Πρέπει δε να σας πω ότι η Ορθόδοξος πνευματικότης ή η πνευματικότης εξαρτάται πάντοτε από το περιεχόμενο της πίστεως. Εκεί είναι ο οδηγός. Από εκεί θα ξεκινήσω. Τι πιστεύω, για να φθάσω να πω πώς θα ζήσω. Διότι το πώς θα ζήσω εξαρτάται από το τι πιστεύω. Έτσι, λοιπόν, έχομε κι αυτόν τον χώρο, τον δεύτερο χώρο, που αναφέρεται εις το ήθος, εις την πνευματικότητα, εις αυτήν την πράξιν.

Ένα μικρό παράδειγμα να σας πω ακόμη. Βέβαια, είναι μία αρχαία αίρεσις, ήδη ζουν οι Απόστολοι και αναφέρεται και στην Αγία Γραφή, αναφέρεται εις την Ἀποκάλυψη, επί παραδείγματι. Αλλά σήμερα αναβιώνει αυτή η αίρεσις. Είναι ο Νικολαϊτισμός. Δηλαδή η έξαρσις των σαρκικών αμαρτημάτων, πορνείας και μοιχείας. Μάλιστα της πορνείας, ότι «είναι ένας τρόπος να καταλάβεις καλύτερα τον Θεό! Η πορνεία, τα σαρκικά αμαρτήματα είναι ένας τρόπος να κάνεις μία καλυτέρα κατάληψη του Θεού». Αλλά αντιλαμβάνεστε ότι οι Πατέρες λένε ότι για να μπορέσεις να συλλάβεις την έννοια του Θεού – την «έννοια», τέλος πάντων· ε, κάτι από τον Θεό- πρέπει να είσαι εγκρατέστατος. Το αντίθετο. Τι είπε ο Θεός προκειμένου να πάρουν οι Εβραίοι τον Νόμο; Τρεις μέρες θα έχουν απομακρυνθεί από την συζυγία τους. Θα είναι εγκρατείς τρεις μέρες. Τι λέει τώρα η Ορθόδοξος πνευματικότης; Θα είσαι εγκρατής προκειμένου να κοινωνήσεις. Το ξέρομε πολύ καλά, το ξέρομε πάρα πολύ καλά. Και ότι δεν είναι δυνατόν μία τέτοια σαρκική μείξις θα μπορούσε να με ανεβάσει πνευματικά. Βλέπετε, λοιπόν, ότι αν υποστηρίξω αυτό που λέει ο Νικολαϊτισμός, αυτομάτως πέφτω σε μίαν αίρεσιν. Αλλά αυτή η αίρεσις, όπως σας εξήγησα, είναι στον χώρο της πνευματικότητος, εις τον χώρον της πρακτικής ζωής.

Έχομε και έναν τρίτο χώρο. Είναι επί του κοινωνικού επιπέδου. Είπαμε δογματικού χώρου, χώρου ήθους, πνευματικότητος και τώρα έχομε επί κοινωνικού επιπέδου. Τι είναι αυτό; Ο Κομμουνισμός είναι αίρεσις επί κοινωνικού επιπέδου. Γιατί; Διότι έχομε εδώ την αντικατάσταση του Θεού από τον άνθρωπο. Ότι έχομε έναν ανθρωποκεντρισμό, ένα κοινωνικό ανθρωποκεντρισμό. Το κέντρον είναι ο άνθρωπος, δεν είναι ο Θεός. Το να πεις μέσα σε ένα κοινωνικό σύνολο, προκειμένου να θεσπιστεί ένας νόμος, ότι… «Ο Θεός τι λέει;», θα σου πει: «Ποιος ‘’Θεός’’; Εμείς τι λέμε, εμείς, οι άνθρωποι». Συνεπώς βγάζομε τον Θεό από το κέντρον και βάζομε τον εαυτόν μας, τον άνθρωπο βάζομε στο κέντρον. Έτσι έχομε συστήματα υλιστικά -πασίγνωστο αυτό- και ό,τι άλλα, τα οποία δεν είναι τίποτ’ άλλο παρά συστήματα ανθρωποκεντρικά. Όταν, λοιπόν, έχω ανθρωποκεντρισμόν, αυτό είναι μία αίρεσις. Αίρεσις επί κοινωνικού επιπέδου.

Δεν ξέρω αν μπόρεσα να το διατυπώσω αυτό καλά, πάντως η αίρεσις βασικά εισάγει τον ανθρώπινον λόγον, δηλαδή την ανθρωπίνη λογική – «λόγος» θα πει «λογική»· δεν είναι ο έναρθρος λόγος, είναι η λογική- και παραμερίζει τον θείον λόγον, την Αποκάλυψη. Όταν μου μιλάει ο λόγος του Θεού περί εγκρατείας, περί παρθενίας. Σήμερα είναι πασίγνωστο ότι χλευάζεται η παρθενία. «Τι λέει; Παρθενία; Τι πράγματα είναι αυτά;». Ή ακόμη δεν μπορεί να κατανοηθεί και μέσα εις αυτόν τον γάμον η εγκράτεια. «Τι λέτε; Εγκράτεια μέσα στον γάμο; Τι πράγματα είναι αυτά;». Ή επί κοινωνικού επιπέδου, ότι… «Γιατί να μην υπάρχει ένα σύστημα υλιστικό, το οποίον δεν υπηρετεί παρά την ευημερία;», κ.λπ. κ.λπ. κ.λπ. Αυτά είναι αιρέσεις.

Ο πατέρας πάσης αποκλίσεως και αιρέσεως είναι ο διάβολος. Ο διάβολος διέστρεψε την αλήθειαν, την αλήθεια του Θεού εις τους πρωτοπλάστους, όταν τους είπε: «Τα πράγματα δεν είναι έτσι, αλλά είναι έτσι». Γι’αυτό ακριβώς και ο Κύριος ονομάζει τον διάβολον «πατέρα του ψεύδους», επινοητήν του ψεύδους. Και ότι είναι «απαρχής ανθρωποκτόνος». Συνεπώς το ψεύδος εδώ, η αίρεσις που είναι ψεύδος ή το ψεύδος που είναι αίρεσις, είναι απόκλισις από την αλήθεια, είναι κάτι που οδηγεί εις την ανθρωποκτονία. Δηλαδή τι θα πει «ανθρωποκτονία» στον χώρο της Αγίας Γραφής; Η απώλεια του ανθρώπου. Δηλαδή η κόλασις, η απώλεια του ανθρώπου. Άρα, βλέπει κανένας πολύ καθαρά ότι η αίρεσις δεν σώζει. Δεν σώζει.

Λέγουν οι «Αποστολικές Διαταγές»: «Ὁ διάβολος ἐπεγείρας ὑμῖν αἱρέσεις». «Ο διάβολος είναι εκείνος ο οποίος ξεσήκωσε ανάμεσά σας τις αιρέσεις». Ο διάβολος, λοιπόν, είναι ο υποκινητής της αιρέσεως και των αιρέσεων.

Η χειροτέρα αίρεσις, η καθαυτό αντίχριστος αίρεσις, είναι ο Αρειανισμός. Είναι η άρνησις της θείας φύσεως του Ιησού Χριστού. Ο Αρειανισμός, όμως, πρέπει να σας πω ότι είναι εξαπλωμένος σε όλον τον δυτικόν κόσμον, σε όλον τον δυτικόν Χριστιανισμόν. Εδώ στην Ελλάδα είναι, είτε το καταλαβαίνομε, είτε δεν το καταλαβαίνομε, είναι απλωμένος. Όταν σου λέει ο άλλος, ο απλούς άνθρωπος, ο άνθρωπος που δεν ξέρει πολλά πράγματα, σου λέει: «Πού ξέρω ότι ο Χριστός είναι Θεός;». Αυτός υποστηρίζει τον Αρειανισμόν. Έγραψε ένα κεφάλαιο ολόκληρο, μια πραγματεία, ο πατήρ Ιουστίνος Πόποβιτς, αυτός ο Σέρβος, θα έχετε ακούσει κι άλλοτε, το βιβλίο του «Άνθρωπος και Θεάνθρωπος» που αναφέρεται εις το θέμα του Νεοαρειανισμού, που επικρατεί σήμερα στην Ευρώπη. Ναι. Αυτός που θα σου πει: «Πού ξέρω ότι ο Χριστός είναι Θεός;». Μα είναι Θεός! «Όχι, δεν το παραδέχομαι. Είναι σπουδαίο πρόσωπο ο Χριστός, δέχομαι ακόμη ότι είναι ιστορικόν πρόσωπον, αλλά δεν δέχομαι, όμως, ότι είναι Θεός». Είναι η χειροτέρα περίπτωσις. Γιατί; Διότι η άρνησις του Χριστού, η άρνησις της θεότητος του Χριστού είναι ακριβώς αυτό που λέμε: «αντίχριστος στάσις». Τι θα κάνει ο Αντίχριστος; Το λέει το όνομά του. Θα αμφισβητήσει την θεότητα του Χριστού και θα κηρύξει τον εαυτό του «θεό». Αυτό είναι.

Λέει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης στις επιστολές του: «Και ποιος», λέγει, «είναι ο Αντίχριστος; Ποιος άλλος παρά ο αρνούμενος ότι ο Υιός του Θεού ήρθε με την ανθρωπίνη Του φύση». Δηλαδή, είτε δεχθώ την θεία και αρνηθώ την ανθρωπίνη, είτε δεχθώ την ανθρωπίνη και απορρίψω την θεία, είναι ένας Μονοφυσιτισμός. Δέχομαι μία φύση. Είναι ακριβώς η αντίχριστος θέσις. Αυτό θα υποστηρίξει ο διάβολος, ο Αντίχριστος, όταν θα έρθει. Αλλά τώρα έχομε προδρομικές καταστάσεις. Γι’αυτό θεωρείται και ο Άρειος ένας από τους γνησιοτέρους Αντιχρίστους, προδρομικούς Αντιχρίστους.

Λέγει ο Μέγας Αθανάσιος: «Ὁ διάβολος ἐστὶ πατὴρ τῆς Ἀρειανῆς αἱρέσεως». Αυτό που τόσην ώρα σας λέγω. «Ο διάβολος», λέγει, «είναι ο πατέρας της Αρειανής αιρέσεως».

Πάντως, οποιαδήποτε και αν είναι η μορφή της αιρέσεως, πρέπει να είναι φευκτέα. Πρέπει να φεύγομε. Είπαμε ότι η αίρεσις δεν σώζει. Επειδή ακριβώς δεν διασώζει την ορθή πίστη, ούτε την ορθή βιοτή και πνευματικότητα. Τίποτε απ’ αυτά. Αυτά όλα τα καταστρέφει.

Η Αγία Γραφή συχνά αναφέρεται στις εξής εκφράσεις: «Ἐν Πνεύματι — λέγει — καὶ ἀληθείᾳ». Ή : «Ἡ ἀγάπη», λέει ο ευαγγελιστής Ιωάννης, «Ἡ ἀγάπη ἐν ἀληθείᾳ». Και ούτω καθεξής. Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι εκείνο που θα ειπωθεί ή εκείνο που θα εκδηλωθεί, όπως είναι η αγάπη, πρέπει να συνοδεύεται με την αλήθεια. Ξέρετε, τα τελευταία χρόνια, τις τελευταίες δεκαετίες, υπήρξαν τρομερές… στο θέμα αυτό, που αποπειράται να θεμελιωθεί ο Οικουμενισμός. Όταν, λέγει, «Ανατολή και Δύσις», εννοείται Ορθοδοξία και Παπισμός, παίρνω αυτούς, γιατί πιο κάτω είναι πολύ μακριά, ότι «θα πρέπει να εκφράσομε την αγάπη. Τα δόγματα; –ειπώθηκε από πλευράς Ορθοδόξου, Πατριαρχικής…- πρέπει να πάνε στο ντουλάπι. Δεν τα χρειαζόμεθα τα δόγματα. Πρέπει να πάνε στο ντουλάπι. Η αγάπη πρέπει να προβληθεί»…

Απάντησις απ’ την Αγία Γραφή: «Ἀγάπη ἐν ἀληθείᾳ».Δηλαδή: «Θα σε αγαπώ εφόσον είσαι μέσα στον χώρον της αληθείας. Και η αλήθεια είναι η ορθοδοξότης». Δεν μπορώ, λοιπόν, αυτό το πράγμα να το κόψω στη μέση. Είναι βασικό. Προσέξατέ το, γιατί αυτή η θέσις πάρα πολύ επικρατεί στην εποχή μας. Ότι πρέπει να έχομε αγάπη. Και θεωρούν μάλιστα εχθρόν της αγάπης, εκείνον ο οποίος προβάλλει τα πράγματα και λέει ότι δεν πρέπει να παραμεριστεί η αλήθεια. Ότι «είσαι εχθρός της αγάπης». Δεν είμεθα εχθροί της αγάπης. Αλλά ότι η αγάπη ολοκληρούται δια της αληθείας.

Και ακόμη, η αίρεσις προσβάλλει την φήμη και την λατρεία του Θεού. Και συνεπώς είναι βλασφημία. Να σας πω μια αίρεση που την έχομε όλοι μας; Και δεν το καταλαβαίνομε: «Τι να σου κάνει κι ο Θεός; Ποιον να πρωτοπρολάβει;». Το λέμε; Αυτό είναι αίρεσις. Και είναι μάλιστα βλασφημία. Πάσα αίρεσις είναι βλασφημία. Διότι περιορίζομε τον Θεό σε κάποιες ανθρώπινες διαστάσεις. Ότι ο Θεός ποιον να πρωτοπρολάβει… Τι είναι ο Θεός; Κάποιος υπερφυσικός άνθρωπος; Ο οποίος είναι πανταχού παρών, παντογνώστης κ.λπ. κ.λπ.; Ή: «Ο Θεός δεν είναι δίκαιος», λέμε, «γιατί εμένα με αδίκησε». Ο Θεός δεν είναι δίκαιος; Αυτό δεν είναι αίρεσις; Συνεπώς, πάσα αίρεσις δεν είναι τίποτε άλλο παρά βλασφημία κατά του Θεού. Επειδή βλασφημία θα πει (βλασ- βλάπτω + φήμη): βλάπτω την φήμη του Θεού. Βλασ-φημία.

Αλλά και την λατρεία του Θεού ομοίως προσβάλλει. Είπαμε ότι η αίρεσις εν ευρεία εννοία είναι ψεύδος. Όταν ο διάβολος είναι ο πατήρ του ψεύδους, δηλαδή της διαστροφής, δηλαδή της παρεκκλίσεως, δηλαδή της αιρέσεως. Εν ευρεία, λοιπόν, εννοία, ψεύδος είναι η αίρεσις. Όπως και «ψευδής άνθρωπος», ψεύτικος, είναι ο αιρετικός. Ή εκείνος ο οποίος δεν ζει πνευματική ζωή. Για να καταλάβετε αυτό το «ψεύτικος», θα σας πω ένα παράδειγμα της καθημερινότητος. Όταν πηγαίνομε σε ένα κατάστημα υφασμάτων, εσείς οι κυρίες, βέβαια, εσείς τα ερευνάτε τα υφάσματα, το πιάνετε, το βλέπετε, το ξαναβλέπετε, ο καταστηματάρχης βγαίνει έξω στο φως του ηλίου, γιατί το φως του ηλίου θα σας δώσει καλή εικόνα του υφάσματος, το ερευνάτε πολύ. Κάποια στιγμή μπορεί να πείτε για ένα ύφασμα ότι είναι ψεύτικο. Λέει ψέματα το ύφασμα; Όχι. Είναι σκάρτο.

Έτσι, δεν υπάρχει έκφρασις στην Αγία Γραφή, ιδίως στον Ευαγγελιστή Ιωάννη, η έκφρασις: «λέγω ψέματα». Είναι ελληνική έκφρασις αυτή. Η εβραϊκή έκφρασις είναι «ποιῶ ψεῦδος». Γι’αυτό λέγει: «Πᾶς ὁ ποιῶν ψεῦδος…». Δεν λέγει «ὁ λέγων». «Ὁ ποιῶν». Γιατί είναι κάτι πολύ περισσότερο και πολύ καθολικότερον από του να πω ένα ψέμα με την γλώσσαν μου. Δηλαδή είμαι ψεύτικος άνθρωπος.

Ακούστε, λοιπόν, πώς το λέει αυτό το βιβλίον της «Ἀποκαλύψεως», στο 22^ον κεφάλαιον: «Ἔξω –θα μείνει δηλαδή- πᾶς ὁ φιλῶν καὶ ποιῶν ψεῦδος». «Αυτός που αγαπάει και ποιεί, κάμνει ψεύδος». Είναι ψεύτικος άνθρωπος. Συνεπώς, ο αιρετικός. «Καὶ πᾶσι τοῖς ψευδέσι – λέει στη συνέχεια, «και σε όλους τους ψεύτες»· ποιους ψεύτες; Που ζουν ψεύτικη ζωή· εάν δεν ζεις πνευματική ζωή, ζεις ψεύτικη ζωή. Λοιπόν·- καὶ πᾶσι τοῖς ψευδέσι τὸ μέρος αὐτῶν (:η θέση τους) ἐν τῇ λίμνῃ τῇ καιομένῃ ἐν πυρὶ καὶ θείῳ, ὅ ἐστιν ὁ θάνατος ὁ δεύτερος». Η αιωνία κόλασις. Είναι στην «Ἀποκάλυψη» στο 21^ο κεφάλαιο, στον 8^ο στίχο.

Αυτό, λοιπόν, θα πει «ψεύδος». Γι’αυτό συνιστά στον πιστό ο άγιος Ιγνάτιος Αντιοχείας και λέγει: «Μόνῃ τῇ χριστιανῇ τροφῇ χρῆσθαι (: Να χρησιμοποιείτε μονάχα, μοναδικά, μόνο την χριστιανική τροφή), ἀλλοτρίας δὲ βοτάνης ἀπέχεσθαι (: να απέχετε από κάθε ξένη βοτάνη, χορταράκι, βοτάνη. Όπως θα λέγαμε: «Τρώνε τα πρόβατα την βοτάνη, τα χορταρικά), ἥτις ἐστὶν αἵρεσις (: που είναι η αίρεσις)». Δηλαδή την αίρεση την ονομάζει «βοτάνη». Και την ονομάζει «ἀλλοτρίαν», δηλαδή ξένη «βοτάνην». Επειδή τα πρόβατα του Χριστού βόσκουν, αλλά πρέπει να βόσκουν στο λιβάδι του Χριστού. Και να έχουν την καθαρή τροφή. Εκεί που λέγει ο ίδιος ο Κύριος : «Ἐγώ εἰμι ὁ Ποιμὴν ὁ καλός»κ.λπ. «και βγάζω τα πρόβατά μου και βόσκουν στο λιβάδι» κ.λπ. κ.λπ. «Ε, αυτήν την τροφή»,λέει, «πρέπει μόνο να τρώμε». Ποια τροφή; Του Χριστού. Κάθε άλλη «ἀλλοτρία», που είναι αίρεσις, όχι. Δεν πρέπει να χρησιμοποιούμε.

Ο δε Κλήμης ο Αλεξανδρεύς τονίζει και λέγει: «Ὁ εἰς αἵρεσιν ὑποπεσὼν διέρχεται δι’ ἐρημίας ἀνύδρου». Κατά λέξη θα πει: «Αυτός που υπέπεσε σε μίαν αίρεσιν περνάει μίαν άνυδρον, άνυδρον ερημίαν». Ξέρετε δε, το λέει και το Ψαλτήρι και η Αγία Γραφή, στο βιβλίο του «Τωβίτ» είναι γραμμένο και όπου αλλού, ότι η έρημος είναι δια τους δαίμονας. Αυτό θα πει… να το πούμε έτσι, μεταφορικά, γιατί έτσι το γράφει ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς ότι ο αιρετικός είναι έρημος Αγίου Πνεύματος ή είναι υπό την επίδρασιν των δαιμόνων. Αυτό είναι ο αιρετικός άνθρωπος.

Είναι δυνατόν, λοιπόν, εκείνος ο οποίος στερείται του Αγίου Πνεύματος, έρημος αγίου Πνεύματος, και λοιπά και λοιπά, να σωθεί; Δεν γίνεται. Έτσι σαφώς και κατηγορηματικώς ο αιρετικός δεν σώζεται. Δεν λέγει ο Απόστολος Παύλος στον Τίτο, συμβουλεύει και λέγει ότι «Να συμβουλεύσεις τον άλλον, αἱρετικὸν ἄνθρωπον, μετὰ πρώτην καὶ δευτέραν νουθεσίαν παραιτοῦ (: μία φορά, δυο φορές, όχι περισσότερο) εἰδὼς (: αφού γνωρίζεις) ὅτι ἐξέστραπται ὁ τοιοῦτος (- είναι του ρήματος«ἐκστρέφω» ή «ἐκστρέφομαι». Δηλαδή «ξεστράτησε, βγήκε από τις ράγες, τις γραμμές τις σωστές, ξεστράτησε αυτός») καὶ ἁμαρτάνει ὢν αὐτοκατάκριτος (: δεν έχει κανείς να κατηγορήσει κάτι που φταίει γι’ αυτόν. Αυτός ο ίδιος φταίει από μόνος του)». Αλλού λέει ο Απόστολος ότι ο αιρετικός άνθρωπος έχει καυτηριασμένη την συνείδησή του. Και ούτω καθεξής. Είναι δυνατόν, λοιπόν, ποτέ να σωθεί εκείνος που βρίσκεται σε μία αίρεση; Και την πιο μικρή, το να λέμε ότι «ο Θεός δεν φροντίζει για μας», ότι «ο Θεός είναι άδικος», αυτά της καθημερινότητος, ας είμεθα από δω και μπρος προσεκτικοί στις εκφράσεις μας.

Και ερχόμεθα τώρα, αγαπητοί μου, εις το επόμενον θέμα. Και συνεχίζουμε το δεύτερο μέρος της ερωτήσεώς σας. Εάν κανείς, όπως λέτε, μπορεί να σωθεί εάν είναι εκκοσμικευμένος. Η εκκοσμίκευση του Χριστιανισμού τι κινδύνους εγκυμονεί για την σωτηρία μας.

Τι είναι «εκκοσμίκευσις»; Είναι η πιο συνηθισμένη. Και η πιο ολεθρία αρρώστια που κατατρύχει τους Χριστιανούς. Εάν πρέπει να ψάξομε με κάποια αυστηρότητα, θα δούμε ότι κι εγώ που σας ομιλώ κι εσείς που με ακούτε, σε κάποιο ποσοστό είμεθα εκκοσμικευμένοι Χριστιανοί.

Για να το εννοήσουμε, ας το δούμε λιγάκι πιο άνετα το θέμα αυτό. Ένα βασικό γνώρισμα του αρχαίου κόσμου ήταν ότι μπορούσε ένας άνθρωπος, του προχριστιανικού κόσμου, να αποδέχεται στον χώρο της θρησκευτικότητός του με άνετον τρόπον κάθε ετερόκλητο στοιχείο. Μπορούσε να πιστεύει στο δωδεκάθεο του Ολύμπου, εξίσου και στο ρωμαϊκό πάνθεον ή τις Μικρασιατικές και τις αιγυπτιακές θεότητες.

Όταν κάποτε, προ πολλών ετών, πάνω από 30 χρόνια, είχα επισκεφθεί την Δήλο, είδα ένα άγαλμα, μας ειπώθηκε, αποκεφαλισμένο, μάλιστα της θεάς Ίσιδος. Και είχα πει: «Τι γυρεύει εδώ η θεά Ίσις στην Δήλο, που είναι μία αιγυπτιακή θεότης;». Ή ακόμη, να μετέχει στα μυστήρια της Δήμητρος ή της Περσεφόνης, της «Κόρης», όπως λέγεται, εξίσου, όπως και στα μυστήρια της Ίσιδος ή τα Ορφικά μυστήρια. Δηλαδή, αν θέλετε, μία σύγχρονη πραγματικότης, είναι ο Τεκτονισμός, είναι ο Μασονισμός. Ο Μασονισμός δεν είναι παρά… το λέγουν οι ίδιοι, το λέγουν στα βιβλία τους, εννοείται, δεν το λέγουν στον πολύ κόσμο: «Τι είναι», λέγει, «ο Τεκτονισμός; Η συνέχισις των μυστηρίων της Ίσιδος και της Δήμητρος». Δηλαδή; Βλέπετε. Οπότε, σου λέει: «Εγώ είμαι καλός Χριστιανός. Πηγαίνω στην Εκκλησία, κοινωνώ κ.τ.λ.». Δεν μπορείς. Δεν γίνεται. Αυτό, όμως, στην αρχαιότητα δεν υπήρχε. Δηλαδή δεν υπήρχε, θα λέγαμε, αποκλειστικότης. Μπορούσες να δέχεσαι ό,τι θέλεις. Και μάλιστα μετά τις κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου, γεννήθηκε και απλώθηκε ο Γνωστικισμός.

Τι είναι ο «Γνωστικισμός»; Ο οποίος είναι στην επικαιρότητα. Οι μεγάλες πόλεις έχουν «γνωστικά κέντρα». Θα το ξέρετε αυτό το πράγμα. Και πάμπολλα βιβλία Γνωστικών κυκλοφορούν. Η Λάρισα έχει «γνωστικά κέντρα». Και η Θεσσαλονίκη και η Αθήνα και άλλες πόλεις. Δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένας θρησκευτικός συγκρητισμός – το «κρη» με ήτα. Δεν είναι από το «συγκρίνω»· σύν + Κρῆτες. Δεν θα αναλύσω πιο πολύ. Κι αυτός ο θρησκευτικός συγκρητισμός δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένα συνονθύλευμα, ένα ανακάτεμα όλων των μυστηρίων και των θρησκειών. Και το πράγμα μένει ανενόχλητο. Δεν ενοχλείται κανείς απ’ αυτό. Σου λέει: «Γιατί να ενοχληθώ;». Ύστερα μιλάμε για μια διακίνηση ιδεών στην εποχή μας, αλλά αυτά τα ταιριάζομε στο φαινόμενο της Δημοκρατίας και άλλα πολλά.

Αυτό, όμως, δεν είναι δυνατόν να συμβεί εις τον χώρον του Χριστιανισμού. Δεν είναι δυνατόν. Ο Χριστός θέλει μία απόλυτη αποκλειστικότητα. Γι’αυτό εξάλλου υπάρχει εκείνη, κατ΄ επανάληψιν μάλιστα, εκείνη η ανθρωποπαθής έκφρασις, ιδίως στην Παλαιά Διαθήκη: «Ἐγώ Θεὸς ζηλωτής». Ξέρετε τι θα πει «ζηλωτής»; Ζηλιάρης. Δηλαδή «Εγώ είμαι Θεός ζηλιάρης». Είναι ανθρωποπαθής έκφρασις. Για να εκφραστεί αυτό που σας είπα τόσην ώρα, η αποκλειστικότητα. Όπως δηλαδή μέσα εις την συζυγία, μέσα εις τον γάμο, δεν μπορεί ο σύζυγος να ανέχεται άλλους άνδρες. Και τι λέει στην γυναίκα του; «Κοίταξε να δεις, εγώ είμαι ο άνδρας σου, πρόσεξε, δεν ανέχομαι τίποτε άλλο». Και μπορεί να θεωρηθεί αυτό ένα είδος ζηλοτυπίας. Δεν πρόκειται περί ζηλοτυπίας, αλλά περί προστασίας του γάμου. Δεν μπορώ να αφήσω την γυναίκα μου να κινείται με οποιονδήποτε. Και «γυναίκα», εν προκειμένω, είναι ο Ισραήλ, είναι η Εκκλησία.

Όπως και στην Καινή Διαθήκη, είναι η Εκκλησία των Ιουδαίων, των Εβραίων. Εδώ έχομε την Εκκλησία του Χριστού. Θα μπορούσε να το πει και ο Χριστός αυτό. Ότι «είμαι Θεός ζηλωτής». Δηλαδή: «Δεν ανέχομαι να υπάρχει ερωτοτροπία με άλλους θεούς». Αν το θέλετε, το βασικό, το βασικό αμάρτημα των Ισραηλιτών ήταν αυτό. Ότι ερωτοτροπούσαν με τους ξένους θεούς, των γειτόνων των τους θεούς. Κι ο Θεός ήρχετο και τιμωρούσε. Κι έλεγε: «Ἐγώ Θεὸς ζηλωτής». Στην Καινή Διαθήκη υπάρχει στο Πνεύμα το Άγιον, είναι σε μία επιστολή που λέγει ότι όχι ματαίως το Πνεύμα το Άγιον λέγει ότι για ζήλο αυτά κ.τ.λ. . Δηλαδή διασώζει την έννοιαν «Θεός ζηλωτής».

Δηλαδή, με άλλα λόγια, πρέπει να υπάρχει αποκλειστικότης. Και υπάρχει αποκλειστικότης. Γι’ αυτόν τον λόγο η έννοια που είπε ο Χριστός: «Ὦ γενεὰ ἄπιστος καὶ μοιχαλίς». Γιατί την αποκαλεί την γενεά Του «μοιχαλίδα»; Γιατί στην εποχή Του υπήρχαν μοιχοί; Όχι! Είναι στον χώρο τον θρησκευτικό. Τι θα πει αυτό; Μία εποχή, μία γενεά που φεύγει από τον αληθινό Θεό και πηγαίνει και ερωτοτροπεί με άλλες θεότητες. Γι’αυτό απεκάλεσε την γενεά Του ο Κύριος «μοιχαλίδα». Δηλαδή, αν το θέλετε, αυτή η έκφρασις είναι πανομοιότυπος, αλλά με άλλα λόγια, με εκείνο της Παλαιάς Διαθήκης, «Ἐγώ Θεὸς ζηλωτής».

Στην Καινή Διαθήκη ακούστε τι σημειώνεται· ο άγιος Ιάκωβος ο Αδελφόθεος. «Μοιχοί καί μοιχαλιδες (: δηλαδή σεις που απομακρύνεσθε από τον Θεό)! Οὐκ οἴδατε ὅτι ἡ φιλία τοῦ κόσμου – γιατί τι είναι η «εκκοσμίκευσις»; Να στραφώ προς τον κόσμον και να ταυτιστώ μαζί του- ἔχθρα τοῦ Θεοῦ ἐστίν; (: ότι είναι έχθρα του Θεού;). Ὃς ἂν βουληθῇ φίλος εἶναι τοῦ κόσμου, ἐχθρὸς τοῦ Θεοῦ καθίσταται (:Όποιος θα θελήσει –λέγει- να γίνει φίλος του κόσμου – εννοείται… ποιου «κόσμου»; Ἐν ἐννοίᾳ πνευματικῇ, ἐν ἐννοίᾳ ἠθικῇ. Δηλαδή, με άλλα λόγια, να ταυτίσει τις θέσεις του, την αντίληψή του, τον τρόπο ζωής του και τον τρόπο του σκέπτεσθαι, με τον τρόπο ζωής και σκέπτεσθαι του κόσμου. Αυτός – λέγει- είναι εχθρός του Θεού. Δεν μπορείς να είσαι φίλος του Θεού)».

Και λέει ο ευαγγελιστής Ιωάννης τώρα: «Μὴ ἀγαπᾶτε τὸν κόσμον(- Προσέξτε. Δεν αναφέρεται εδώ στην προσβολή της αγάπης. Μην αγαπάτε τα τερτίπια του κόσμου, πώς ζει ο κόσμος και πώς σκέπτεται) μηδὲ τὰ ἐν τῷ κόσμῳ (:ούτε εκείνα τα οποία βρίσκονται μες στον κόσμο και συνιστούν τον κόσμο. Λέγει ο άγιος Ισαάκ ο Σύρος: «Τι είναι κόσμος; –ακούστε μια ωραία απάντησις: «Είναι», λέγει, «συνοπτικόν όνομα των παθών». Συνοπτικόν όνομα των παθών. «Αν θα θέλαμε να αναλύσομε», λέγει, «αυτό το συνοπτικόν όνομα, θα μιλούσαμε για τα επιμέρους πάθη. Αυτό», λέγει, «είναι κόσμος». «Ἐάν τις ἀγαπᾷ τὸν κόσμον –λέει ο ευαγγελιστής Ιωάννης- οὐκ ἔστιν ἡ ἀγάπη τοῦ πατρὸς ἐν αὐτῷ (:η αγάπη του Θεού δεν είναι εις αυτόν)». Και τι συνιστά τον κόσμον ή την εκκοσμίκευση; Ποιο είναι το περιεχόμενον; Ο ευαγγελιστής Ιωάννης με τρεις χαρακτηρισμούς μάς δίνει όλες τις διαστάσεις του κοσμικού φρονήματος. Είναι στην Α΄ του επιστολή, στο 2^ο κεφάλαιο: «ὅτι πᾶν τὸ ἐν τῷ κόσμῳ ( – δηλαδή: ό,τι υπάρχει στον κόσμο, τι είναι;) ἡ ἐπιθυμία τῆς σαρκὸς –πρώτον- καὶ ἡ ἐπιθυμία τῶν ὀφθαλμῶν –δεύτερο- καὶ ἡ ἀλαζονεία τοῦ βίου –τρίτον- οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ πατρός, ἀλλ᾿ ἐκ τοῦ κόσμου ἐστί».

Για να δούμε αυτά τα τρία. Τι λέγει; «Ἡ ἐπιθυμία τῆς σαρκὸς». Είναι η ανηθικότης, η ακράτεια, η ανηθικότης. Θέλετε να την πείτε υπό μορφήν πορνείας, προγαμιαίες σχέσεις, που είναι διάχυτη αυτή η θέσις, διάχυτη. Όταν λέει, φερειπείν, ο πατέρας: «Άσε το παιδί, μα αγόρι είναι, άστο να κινηθεί». Πού πας; Έχεις κοσμικό φρόνημα. «Άσε την κόρη να γυρίσει. Πού θα βρούμε τον γαμπρό; Αν δεν γυρίσει λιγάκι και παραέξω, θα την έχομε εδώ μέσα, δεν θα παντρευτεί ποτέ». Κοσμικόν φρόνημα! Λοιπόν, είναι όλες οι σαρκικές αμαρτίες. Πορνεία, μοιχεία, ομοφυλοφιλία και ό,τι άλλο στο ρεπερτόριο υπάρχει των σαρκικών αμαρτημάτων.

Κατόπιν· είναι «ἡ ἐπιθυμία τῶν ὀφθαλμῶν». Τι θα δούμε. Οι αρχαίοι Ρωμαίοι, το ξέρετε, «ἄρτος καὶ θεάματα» έλεγαν. Αν οι αυτοκράτορες κατάφερναν εις την Ρώμην να δίδουν άρτον και θεάματα, τότε κρατούσαν την κατάστασιν την πολιτική. «Δώσε να φάει ο λαός και δώσ’ του θεάματα». Το Κολοσσαίο είναι το σήμα κατατεθέν της εκφράσεως «ἐπιθυμία τῶν ὀφθαλμῶν». Είναι το σήμα κατατεθέν. Το Κολοσσαίο στην Ρώμη. Εκεί που εμαρτύρησαν και οι Χριστιανοί. Πολλοί Χριστιανοί εκεί εμαρτύρησαν, παλεύοντες με τα θηρία, με τα λεοντάρια κ.τ.λ. κι έδιναν ένα ευχάριστο θέαμα εις τους θεατάς. Εκπληκτικόν! Σήμερα έχομε την τηλεόραση. Πείτε σε κάποιον να μην υπάρχει η τηλεόραση σπίτι. Θα σου πει: «Αδύνατον». Είναι η «ἐπιθυμία τῶν ὀφθαλμῶν».

Και το τρίτον είναι «ἡ ἀλαζονεία τοῦ βίου». Τι είναι «ἡ ἀλαζονεία τοῦ βίου»; Η επίδειξις του πλούτου. Όχι να είσαι απλώς πλούσιος. Αλλά να επιδεικνύεις τον πλούτον σου. Αγοράζεις αυτοκίνητο. Σήμερα δεν μπορούμε να πούμε ότι το αυτοκίνητο δεν είναι πρώτης ανάγκης. Όταν, όμως, αγοράζεις ένα αυτοκίνητο, του οποίου η μάρκα και η τιμή είναι πολύ υψηλότερα από τα άλλα αυτοκίνητα των γύρω, των φίλων σου κ.τ.λ. επιδεικνύεις μίαν αλαζονείαν. Ότι «εγώ έχω τέτοιο αυτοκίνητο». «Εγώ έχω τέτοιο σπίτι». «Έχω τέτοια διακόσμηση και έπιπλα κ.τ.λ. μέσα στο σπίτι μου». «Έχω αυτά τα ρούχα να φορώ». «Πηγαίνω σε εκείνα τα ταξίδια». Αυτά είναι… όχι ότι απαγορεύεται να έχομε σπίτι, ούτε απαγορεύεται να ντυθούμε, ούτε απαγορεύεται να πάμε ταξίδι· όταν τα προβάλλομε αυτά, τότε προβαλλόμενα ασκούμε μίαν αλαζονείαν του βίου. Αυτή είναι η «αλαζονεία του βίου». Και λέει εδώ ο ευαγγελιστής Ιωάννης ότι όλα αυτά δεν είναι από τον Θεό. Είναι από τον κόσμο.

Με αυτήν την έννοια ο Κύριος μάς δίδαξε στη σημερινή ευαγγελική περικοπή αν προσέξατε: «Οὐδεὶς δύναται δυσὶ κυρίοις δουλεύειν». «Δεν μπορείς να δουλεύεις σε δύο αφεντικά». Ο Χριστός ήλθε, αγαπητοί μου, στον κόσμον, για να μας ξεχωρίσει από τον κόσμον. Προσέξτε, ανά πάσα στιγμή, υπογραμμίζω, «κόσμος» ἐν ἐννοίᾳ ἠθικῇ. Δεν είναι οι άνθρωποι. Είναι ο τρόπος που σκέπτεται και ζει ο κόσμος. Δεν είναι οι άνθρωποι απλώς. Θα πούμε την «καλημέρα» μας σε όλους, θα συνεργαστούμε ενδεχομένως κ.λπ. Δεν θα ζήσομε, όπως ζει ο κόσμος. Να είμαι σαφής, για να μην παρανοηθούμε.

Έτσι, λοιπόν, λέει ο Χριστός που ήρθε να μας ξεχωρίσει από τον κόσμον, λέει το Πνεύμα του Θεού: «Ὁ κόσμος ὅλος ἐν τῷ πονηρῷ κεῖται». Λέει ο ευαγγελιστής Ιωάννης, ο ευαγγελιστής της αγάπης. Που λένε: «Α… πρέπει να…, ο ευαγγελιστής της αγάπης, μιλάει για την αγάπη». Ποια αγάπη; Ἐν ἀληθείᾳ, όμως. «Ο κόσμος», λέει, «όλος, όλος, δεν έχει κάτι που να του περισσεύει, βρίσκεται εις την αγκαλιά του διαβόλου. Ὅλος ἐν τῷ πονηρῷ κεῖται».

Ακόμη, ο κόσμος σταυρώνει τον Χριστό. Τον σταυρώνει πάντοτε. Θυμηθείτε εκείνο το πρώτο κεφάλαιο της Αποκαλύψεως, που λέει ότι θα δουν εκείνοι που σταύρωσαν τον Κύριον και Τον εξεκέντησαν. Ποιοι; Ένας Τον εξεκέντησε. Πήρε την λόγχη… ένας, ένας στρατιώτης. Κι επιτέλους έκανε το καθήκον του ο άνθρωπος αυτός. Δεν εγνώριζε Ποιος είναι ο Ιησούς. Ήταν ο… αξιωματικός, να το πούμε έτσι, επί της χαριστικής βολής. Γιατί η χαριστική βολή ήταν ο λογχισμός. Για να βρει την καρδιά και να μην υπάρξει πλέον θέμα αν ζει ή δεν ζει. Ο άνθρωπος έκανε καθήκον στρατιωτικό. Αυτός; Όχι. Είναι εκείνοι οι οποίοι λογχίζουν και σταυρώνουν κάθε μέρα τον Χριστό με τον τρόπο τους, με την ζωή τους. Ένας που ζει κοσμική ζωή σταυρώνει τον Χριστό.

Ακούστε, λοιπόν, πώς το λέει ο Απόστολος Παύλος εις την επιστολή του στους Φιλιππησίους 3,17 και εξής. Λέει: «Σκοπεῖτε τοὺς οὕτω περιπατοῦντας (:εξετάζετε –λέει- εκείνους που έτσι περπατούν, δηλαδή πολιτεύονται, δηλαδή ζουν) τοὺς ἐχθροὺς τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ, ὧν τὸ τέλος ἀπώλεια (:που το τέλος τους είναι η απώλεια, η αιωνία κόλασις. Τι κάνουν τώρα αυτοί;), ὧν (:των οποίων) ὁ θεὸς ἡ κοιλία -Τι είναι; Οι ευημερούντες κι εκείνοι που στηρίζονται στην τσέπη τους, στην αλαζονεία του βίου, τι θα φάμε, τι θα πιούμε. Τίποτε άλλο δεν ενδιαφέρει· «ὧν (:των οποίων) ὁ θεὸς ἡ κοιλία (:που η κοιλία είναι ο θεός τους». Είναι τρομερό – καὶ ἡ δόξα ἐν τῇ αἰσχύνῃ αὐτῶν (:και η δόξα τους, το καύχημά τους είναι σε πράγματα που έπρεπε να ντρέπονται!)». Όταν, επί παραδείγματι, διηγείται ένας τέτοιος άνθρωπος στους φίλους του τι εξωγαμικές, φερειπείν, δραστηριότητες έχει. Τι, τι, τι κάνει. Πράγματα που θα έπρεπε να ντρέπεται κανείς να τα λέει αυτά. Κι όμως, νομίζει η δόξα του, η ικανότητά του ότι είναι σπουδαίο πρόσωπο, ότι είναι άνδρας, εάν καυχηθεί για πράγματα άξια ντροπής! «Οἱ τὰ ἐπίγεια φρονοῦντες». Γενικός χαρακτηρισμός. «Εκείνοι οι οποίοι φρονούν τα επίγεια». Είναι αυτό ό,τι τόσην ώρα σας λέγω. Τι είναι «κόσμος»; «Οἱ τὰ ἐπίγεια φρονοῦντες». «Τι θα κάνομε, τι θα φάμε, τι θα πιούμε. Τίποτ’ άλλο. Υπάρχει Βασιλεία Θεού; Υπάρχει πίστις; Υπάρχει εγκράτεια; Υπάρχει πνευματική ζωή; Δεν ενδιαφερόμεθα».

Πέστε μου τώρα, ρίξτε μια ματιά στον πληθυσμό μας τον ελληνικό. Υπάρχουν σπουδαίοι άνθρωποι. Άγνωστοι πιθανώς. Άνθρωποι που μπορεί να ζουν ή σε μια πολυκατοικία ή σε μια καλύβα, δεν έχει σημασία. Υπάρχουν πνευματικοί άνθρωποι, δόξα τω Θεώ. Στο σύνολό μας, σαν Έλληνες, τι πιστεύομε; Σαν Ορθόδοξοι Χριστιανοί: «Οἱ τὰ ἐπίγεια φρονοῦντες»… Αυτό είναι.

Γι’αυτό θα πει ο Παύλος, η άλλη πλευρά: «Δι᾿ οὗ ἐμοὶ κόσμος ἐσταύρωται κἀγὼ τῷ κόσμῳ». «Για μένα ο κόσμος είναι νεκρός, εγώ για τον κόσμο είμαι νεκρός». Αυτό θα πει σταύρωσις. Ο Χριστιανός συνεπώς αποχωρίζεται από τον κόσμο, προσέξτε, τροπικά. Θα πείτε: «Δεν πηγαίνομε εκεί. Γιατί εκεί δεν είναι καλός τόπος, δεν είναι καλή διασκέδασις». Δεν σου λέει κανείς να μην ψυχαγωγηθείς. Πάρε το αυτοκίνητό σου, το λεωφορείο, το τραίνο, ό,τι θέλεις, πήγαινε λίγο στη θάλασσα, κάνε μπάνιο, δεν είναι αμαρτία. Πάρε το φαγάκι σου να φας στο βουνό, δεν ξέρω πού, δεν είναι αμαρτία. Αν μιγείς με τους άλλους και ζήσεις, δηλαδή διασκεδάσεις όπως οι άλλοι, αυτό είναι αμαρτία. Αν πηγαίνομε στην παραλία για να δούμε γύμνιες και να μας δουν, είναι αμαρτία. Για να μην πολυπραγμονώ, είναι εκείνο που λέγει ο Ιερός Χρυσόστομος: «Καὶ λουτρῶν καὶ τραπέζαις μέτεχε – και άλλα πολλά λέγει – ἁμαρτίας ἄπεχε». «Από την αμαρτία να απέχεις». Αν απέχεις από την αμαρτία, τροπικά είσαι χωρισμένος από τον κόσμο. Ακούσατε τι είπα; Τροπικά. Κάποτε και τοπικά. Ένα μοναστήρι, επί παραδείγματι, είναι και τοπικά χωρισμένο. Ε, δεν θέλει να ζει μέσα σε μία πόλη.

Αν ο Χριστιανός ερωτοτροπεί με τον κόσμον, έχομε ως κατάληξη τον εκκοσμικευμένο Χριστιανισμό. Τον εκκοσμικευμένο Χριστιανό και, κατ’ επέκτασιν, έχομε τον εκκοσμικευμένο Χριστιανισμό. Και τι είναι αυτός; Είναι νοθευμένος. Μάλιστα, για να μην αισθανόμεθα άσχημα, καθιερώνομε μία κατάσταση. Πρέπει να σας πω ότι εκκοσμικευμένοι δεν είναι μόνο οι πιστοί. Είναι και οι κληρικοί. Από το ύπατον αξίωμα της ιερωσύνης, μέχρι τον διάκονον και τον μοναχόν. Μπορεί να έχομε κοσμικόν φρόνημα, όπως και οι λαϊκοί και κάποτε και περισσότερο. Κάποτε και περισσότερο. Ναι

Τι σημαίνει, λοιπόν, «εκκοσμίκευσις»; Ο Χριστός ήλθε να εκκλησιαστικοποιήσει τον κόσμο. Προσέξτε αυτό το σημείο. Να εκκλησιαστικοποιήσει τον κόσμον. Πώς μεγαλώνει ένας καρπός; Ένα καρπούζι πώς μεγαλώνει; Πώς ξεκινάει; Ξεκινάει από το λουλούδι, είναι πάρα πολύ μικρό, μέσα εκεί στου λουλουδιού την ανθοδόχη κ.τ.λ. κ.λπ. κ.λπ. να μην πολυπραγμονώ, μεγαλώνει, μεγαλώνει, μεγαλώνει, μεγαλώνει εκ των έσω προς τα έξω. Έτσι πρέπει να απλωθεί η Εκκλησία εις τον κόσμον. Εκ των έσω προς τα έξω να μεγαλώσει. Δηλαδή να προσλαμβάνει κόσμον και να τον εκκλησιαστικοποιεί. Αυτό ήρθε να κάνει ο Χριστός. Ο διάβολος προσπαθεί το αντίθετο. Να κοσμικοποιήσει την Εκκλησία. Να μπει μέσα στην Εκκλησία και να την κάνει κόσμο. Να την κάνει κόσμο. Αντιλαμβάνεστε τι σημαίνει αυτό;

Έτσι, «εκκοσμίκευσις» σημαίνει νοθεία του Χριστιανισμού από στοιχεία του κόσμου. Αν πείτε σε έναν Χριστιανό… «Μα, μα έτσι κάνουν όλοι» θα σου πει –ακούστε την φράση: «Μα έτσι κάνουν όλοι!». – «Μα, τι λέει το Ευαγγέλιον;». – «Μα το Ευαγγέλιον θα προσέξομε;». Εκκοσμίκευσις. Για να μην πάω σε επιμέρους σημεία.

Ο πλούτος, ο πλούτος είναι στοιχείο εκκοσμικεύσεως; Όχι. Όχι. Λέγει ο Ιερός Χρυσόστομος: «Τί οὖν; Οὐχ ὁ Ἀβραὰμ πλούσιος ἦν;». «Ο Αβραάμ», λέει, «δεν ήτο πλούσιος;». Και μάλιστα, χαριτωμένο, στην παραβολή του πλουσίου και του Λαζάρου έχομε τον διάλογο δύο πλουσίων. Ο πλούσιος που δεν έδινε σημασία εις τον φτωχόν Λάζαρον και ο Αβραάμ από την άλλη μεριά· και ανοίγεται διάλογος μεταξύ δύο πλουσίων. Ο ένας είναι στον Άδη –πλούσιος- και ο άλλος είναι στον Παράδεισο. Ο πλούτος τούς έφερε εκεί; Όχι. Η στάση τους απέναντι στον πλούτο. Και συνεχίζει ο Ιερός Χρυσόστομος: «Οὐχ ὁ Ἰὼβ καὶ οἱ κατ’ ἐκεῖνον; (:Και ο Ιώβ – λέει- δεν ήταν πλούσιος; Και οι γύρω του δεν ήταν πλούσιοι;). Μή μοι τοὺς πλουτοῦντας εἴπῃς, ἀλλὰ τοὺς δουλεύοντας». «Μη μου πεις λοιπόν δια τοὺς πλουτοῦντας, αλλά για κείνους που δουλεύουν, είναι δούλοι στον πλούτον». Αυτοί που είναι κολλημένοι στον πλούτον. Και είπα το θέμα «πλούτος» γιατί είναι ένα βασικό στοιχείο.

Μια πολύ ωραία εικόνα εκκοσμικεύσεως ακούστε που μας αναφέρει εδώ το «Λευιτικόν». Θα σας το διαβάσω γρήγορα γρήγορα, θα σας το διηγηθώ με δυο λόγια:«Καὶ λαβόντες οἱ δύο υἱοὶ Ἀαρὼν Ναδὰβ καὶ Ἀβιοὺδ – Αυτοί χειροτονήθηκαν εκείνη την ημέρα, παιδιά του Ααρών. Χειροτονήθηκαν ιερείς. Καινούριες στολές κ.λπ.- ἕκαστος τὸ πυρεῖον αὐτοῦ λαβόντες (:ο καθένας πήρε το δικό του θυμιατήριον) ἐπέθηκαν ἐπ᾿ αὐτὸ πῦρ καὶ ἐπέβαλον ἐπ᾿ αὐτὸ θυμίαμα καὶ προσήνεγκαν ἔναντι Κυρίου πῦρ ἀλλότριον (:έβαλαν φωτιά μέσα στο θυμιατό τους, έβαλαν θυμίαμα και προσέφεραν εις τον Κύριον. Ό,τι κάνομε όλοι όταν θυμιάζομε στο σπίτι μας. Πήραν όμως, λέει, ‘’πῦρ ἀλλότριον’’. Θα σας εξηγήσω τι είναι αυτό. Και προσέφεραν εις τον Κύριον), ὃ (:το οποίον πυρ) οὐ προσέταξε Κύριος αὐτοῖς (:Δεν έδωσε εντολή ο Κύριος να χρησιμοποιούν αυτό το πυρ, το αλλότριον, το ξένο) καὶ ἐξῆλθε πῦρ παρὰ Κυρίου καὶ κατέφαγεν αὐτούς, καὶ ἀπέθανον ἔναντι Κυρίου (:πετάχτηκε φωτιά και τους έκαψε επί τόπου, την ημέραν της χειροτονίας των)».

Τι είναι αυτό το «πῦρ τό ἀλλότριον»; Αγαπητοί μου, είναι κάτι εκπληκτικό. «Ἀλλότριον» θα πει «ξένον». Ο Θεός, αν το γνωρίζετε από την Παλαιά Διαθήκη… κάποτε διατηρούσαν το πυρ αυτό εφάπαξ, κατέβηκε από τον ουρανό, όπως στον προφήτη Ηλία, στην εποχή του προφήτη Ηλία, εφάπαξ, στην έρημο έγινε αυτό κι έφαγε τα σφάγια, δηλαδή κατέκαυσε τα σφάγια. Το πυρ αυτό το πήραν, το κράτησαν, το διατηρούσαν, για να προσφέρουν τις θυσίες των οι Εβραίοι. Οι δυο υιοί του Ααρών τι έκαναν; Δεν πήγαν να πάρουν από αυτό το πυρ. Πήραν άλλο πυρ, άλλη φωτιά, «ἀλλότριον πῦρ». Θα το λέγαμε έτσι: «κοσμικόν πυρ». Και τότε θύμωσε ο Κύριος και εξαπέστειλε πυρ και τους έφαγε εκείνη την ώρα. Αυτό το πυρ, το «ἀλλότριον πῦρ», είναι μία εικόνα της εκκοσμικεύσεως. Αυτό που είναι ξένο. Αυτό που δεν ανήκει στον Θεό. Αυτό το πυρ που είναι μακριά από τον Θεό.

Ποιο είναι το πυρ του Θεού; Το Πνεύμα το Άγιον! Δεν μπορείς, λοιπόν, να χρησιμοποιήσεις αυτό το ξένο πυρ, το κοσμικό. Θα σε κάψει ο Θεός. Πρόσεξε.

Ακόμη, «ἀλλότριον πῦρ» -την στιγμή που υπήρχε το πυρ του Θεού, αυτό διατηρούσε μία παράδοση. Διότι από εκεί έπρεπε να παίρνεις. Όταν έγινε η αιχμαλωσία από τους Βαβυλωνίους, ξέρετε, το πυρ αυτό το είχαν κρύψει μέσα σε ένα πηγάδι. Δεν είναι της ώρας να το πούμε αυτό. Τι σημαίνει; Παράδοσις. Όταν κάνεις διακοπή της Παραδόσεως; Τιμωρείσαι. Εδώ, λοιπόν, κόβεις την Παράδοση και παίρνεις κάτι ξένο, κάτι από τον κόσμο. Και συνεπώς χρησιμοποιείς τον κόσμο. Γι’αυτό αυτή η περικοπή πάντα μου έκανε εντύπωση και γι’αυτό σας την είπα.

Γι’ αυτό δεν θα σωθούν, αγαπητοί μου, όλοι οι Χριστιανοί. Δεν θα σωθούν. Το δείχνει αυτό θαυμαστά, θαυμαστά το δείχνει το βιβλίον της Ἀποκαλύψεως στο 11^ο κεφάλαιο όταν του λέγει ο άγγελος, του Ιωάννου: «Μέτρησε», λέει, «τον ναό και το θυσιαστήριο». Κάποια στιγμή του λέει: «Μη μετράς άλλο. Διότι το υπόλοιπον…». Να σας το διαβάσω γρήγορα: «Καὶ ἐδόθη μοι κάλαμος ὅμοιος ῥάβδῳ, λέγων· ἔγειρε καὶ μέτρησον τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ καὶ τὸ θυσιαστήριον καὶ τοὺς προσκυνοῦντας ἐν αὐτῷ· καὶ τὴν αὐλὴν τὴν ἔξωθεν τοῦ ναοῦ (:την αυλήν· το «κοσμικόν», όπως ελέγετο) ἔκβαλε ἔξω καὶ μὴ αὐτὴν μετρήσῃς (:μην την μετρήσεις), ὅτι ἐδόθη τοῖς ἔθνεσι, καὶ τὴν πόλιν τὴν ἁγίαν πατήσουσι μῆνας τεσσαράκοντα δύο (: θα ποδοπατηθεί η αυλή από τους εθνικούς)». Είναι οι Χριστιανοί, οι οποίοι έβαλαν στη ζωή τους το κοσμικό φρόνημα. Δεν μετριώνται. Θα πει: Δεν είναι στη μνήμη του Θεού. Δεν είναι στην προστασία του Θεού.

Ακόμη, η εκκοσμίκευσις είναι έργον του ψευδοπροφήτου. Λέγει στην «Ἀποκάλυψη»: «Καὶ εἶδον ἄλλο θηρίον ἀναβαῖνον ἐκ τῆς γῆς (: Ανέβαινε από την γη. Δηλαδή, κόσμος. Από την γη), καὶ εἶχε κέρατα δύο ὅμοια ἀρνίῳ – Εδώ τι γίνεται; Είναι το ψευδο-αρνίον. Είναι, λοιπόν, ο ψευδόχριστος- καὶ ἐλάλει ὡς δράκων (: μιλούσε όμως σαν δράκων, σαν φίδι)». Προσωπείον, λοιπόν. Υποκρίνεται και πλανά τους κατοικούντας επί της γης.

Γι’αυτό λέγει ο Κύριος… είναι και στην Παλαιά και στην Καινή· Β΄ προς Κορινθίους 6,17: «Ἐξέλθετε ἐκ μέσου αὐτῶν καὶ ἀφορίσθητε (:χωριστείτε), λέγει Κύριος, καὶ ἀκαθάρτου μὴ ἅπτεσθε (:ό,τι υπάρχει ακάθαρτον εις τον κόσμον και το ακάθαρτον είναι μόνο το αμαρτωλόν, μην το αγγίζετε, ούτε καν να το αγγίζετε), κἀγὼ εἰσδέξομαι ὑμᾶς, λέγει Κύριος (: κι Εγώ θα σας δεχθώ)».

Το συμπέρασμα; Η εκκοσμίκευσις είναι ήδη μία αίρεσις, όπως είπαμε, στον χώρο της πνευματικότητος και της κοινωνικότητος. Συνεπώς, αίρεσις και εκκοσμίκευσις, αγαπητοί μου, δεν σώζουν.

Δεν ξέρω εάν κατάφερα να απαντήσω στην απορία σας, αλλά τουλάχιστον ένα χοντρικό διάγραμμα μπορεί να δόθηκε, ότι αυτά τα δυο δεν είναι δυνατόν να σώσουν. Γι’ αυτόν τον λόγο η Εκκλησία μας αγωνίζεται εναντίον των αιρέσεων και νομίζουν μερικοί ότι… – άνθρωποι του κόσμου- ότι εξαντλούμε όλη μας την δραστηριότητα εναντίον των αιρέσεων. «Τι θα πει», λέει, «οι Σύνοδοι εναντίον των αιρετικών; Εδώ έχομε άλλα πράγματα». Δεν είναι μικρής σημασίας, την στιγμή που η αίρεσις δεν σώζει, πρέπει να προστατεύσομε το ποίμνιό μας, γι’αυτό και αγωνιζόμεθα εναντίον και της κοσμικότητος και της αιρέσεως.

Σας ευχαριστώ πολύ που με ακούσατε.

Απόσπασμα απο την🔸68η🔸ομιλία στην κατηγορία : " Ὁμιλίες εἰς προσκυνητὰς ".

🔸Λίστα ομιλιών της σειράς
«Ὁμιλίες εἰς προσκυνητὰς».🔻
https://drive.google.com/file/d/1EIzF_wNhI56Qn07qt70W1xBu97ZeXKm7/view?usp=drivesdk

🎥 Βιντεοσκοπημένες ομιλίες της σειράς «Ὁμιλίες εἰς προσκυνητὰς».🔻
https://youtube.com/playlist?list=PLxBsMI6pr40ofekOTp4nhn13GcWlyuyvU

🔸Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.

🔸Επεξηγηματικό βίντεο Ασπάλαθου.
https://youtu.be/8tNfAHRkTCk

__⬇️Playlist "Ασπάλαθου".⬇️__
https://aspalathos21.blogspot.com/2021/07/blog-post_83.html?m=0

🔸Όλες οι ομιλίες ~4.487~ του μακαριστού πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/4487.html?m=0

📃Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες του πατρός Αθανασίου. ⬇️
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0

📜 Αποσπάσματα ομιλιών πατρός Αθανασίου ⬇️
https://athanasioslogos.blogspot.com/?m=0

__⬇️ Facebook ⬇️__
https://www.facebook.com/groups/1637818926362004/?ref=share

🔸Κατάλογος ομιλιών πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://drive.google.com/file/d/1JmrxaObMVyTA4_pS5yuMaQdoBf8-LwBP/view?usp=drivesdk

†. Πρός Δόξαν τοῦ Ἁγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ.

13 Μαρτίου 2026

Πορεία πνευματικοῦ ἀγῶνα.

†. Όπως γνωρίζετε, για να μπορούμε να φθάσομε να επανορθώσομε το «κατ’ εἰκόνα», που ο Θεός μάς έβαλε μέσα μας και να φθάσομε εις το «καθ’ ὁμοίωσιν», που είναι ο σκοπός και ο προορισμός της ζωής μας, πρέπει να καταβάλομε αγώνα. Ο άνθρωπος μέσα εις τον Παράδεισον, ο Αδάμ, δεν είχε να καταβάλει κανένα αγώνα προκειμένου να τηρήσει την εντολή του Θεού και να ασκήσει γενικά την αρετή. Αλλά από την στιγμή που έπεσε, δημιουργήθηκε ένας πολύς κόπος προκειμένου να ανορθωθεί, ένας αγώνας.

Γι’ αυτόν τον λόγο, για ότι η εικόνα του Θεού, όπως σας είπα που είναι πεσμένη πλέον – η εικόνα του Θεού είναι ο άνθρωπος- πρέπει να αγωνιστεί πάρα πολύ για να ανορθωθεί. Φυσικά ο άνθρωπος μόνος του δεν μπορεί να ανορθώσει την εικόνα του Θεού, τον εαυτόν του δηλαδή. Χρειάζεται ένα στοιχείο. Χρειάζεται την χάρη του Θεού. Η χάρις του Θεού δεν θα ήρχετο ποτέ, εάν δεν υπήρχε μία συμφιλίωσις του ανθρώπου με τον Θεό. Και αυτή η συμφιλίωσις έγινε με την Ενανθρώπηση του Υιού του Θεού. Γι’αυτό ήρθε ο Υιός του Θεού εις τον κόσμον. Δια να φέρει την χάρη. Να ΄ρθει το Πνεύμα του Θεού να μας βοηθήσει.

Γι’αυτό ο Κύριος είπε: «Συμφέρει να φύγω τώρα, δια να έλθει ο άλλος Παράκλητος, το Πνεύμα το Άγιον, Εκείνο το Οποίο θα σας βοηθήσει στον αγώνα σας, θα πάρετε την χάρη του Θεού και θα φθάσετε εις την Βασιλείαν που σας έχω ήδη ανοίξει με την δική μου άνοδο ως άνθρωπος, για να ακολουθήσετε κι εσείς τον ίδιο δρόμο». Διότι ποιος μπορούσε να φθάσει στην Βασιλεία του Θεού, εάν τον δρόμον δεν τον άνοιγε Αυτός ο Υιός του Θεού με την Ενανθρώπησή Του; Διότι ως Θεός φυσικά είναι στη Βασιλεία Του. Και ο δρόμος για τον άνθρωπο είναι κλειστός. Έπρεπε να ανοιχθεί από άνθρωπο αυτός ο δρόμος. Δηλαδή να νικηθεί ο θάνατος, να αφθαρτισθεί ο άνθρωπος και να συμφιλιωθεί με τον Θεό. Αυτά τα τρία έργα τα εργάστηκε ο Χριστός με την Ενανθρώπησή Του, με τον θάνατό Του και με την Ανάστασή Του και με την Ανάληψή Του. Μας άνοιξε, λοιπόν, τον δρόμο. Είδατε; Κατέβηκε στη Γη, όπως λέγει ο άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων, δια της πύλης της Βηθλεέμ. Και ανέβηκε εις τον ουρανόν δια της πύλης του Όρους των Ελαιών. Γιατί από εκεί ανελήφθη. Κατέβηκε και ανέβηκε. Είναι ὁ καταβὰς καὶ ἀναβάς. Και σ’ αυτό το ανέβασμα παίρνει κι εμάς μαζί Του.

Έτσι έχομε την Χάρη του Θεού. Σε μας, όμως, τι μένει; Σε μας μένει βεβαίως η προσπάθεια. Διότι αν ήτο αδύνατος η ανάβασή μας στον ουρανό και ο αγώνας μας κατά του κακού, αδύνατος, διότι ο διάβολος μάς είχε υποχειρίους, δεν θα μπορούσαμε ποτέ να νικήσομε τον διάβολο. Αλλά ο Χριστός ήρθε εις τον κόσμον, ἵνα λύσῃ τὰ ἔργα τοῦ διαβόλου, όπως λέγει η Αγία Γραφή. «Εἰς τοῦτο ἐλήλυθεν –λέει ο ευαγγελιστής Ιωάννης- ὁ υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἵνα λύσῃ τὰ ἔργα τοῦ διαβόλου».

Κι έτσι Εκείνος δίδει το μεγαλύτερο μέρος στον άνθρωπο. Τι μένει στον άνθρωπο; Ο αγώνας ο δικός του. Έτσι ο συνδυασμός Χάριτος Θεού και αγώνος ανθρώπου, δίδει τον καρπόν της σωτηρίας. Η σωτηρία, λοιπόν, τι είναι; Είναι καρπός δύο στοιχείων. Το ξαναλέγω. Της χάριτος του Θεού και του προσωπικού αγώνος. Ούτε το ένα μόνο του, ούτε το άλλο μόνο του. Μερικοί μπορεί να λέγουν, μας λέγουν: –«Πάτερ, ευχηθείτε ο Θεός να με βοηθήσει σε αυτόν τον αγώνα». Αλλά είπα «τον αγώνα». Λάθος. Δεν αγωνίζονται. Και λέγω: –«Όχι, δεν θα ευχηθώ». Παράξενο αυτό, ε; -«Γιατί;». – «Μα δεν αγωνίζεσαι. Πώς λοιπόν; Ο Θεός θα σου δώσει την Χάρη Του χωρίς εσύ να αγωνιστείς;». Και το αντίστροφο. Μερικοί δεν επικαλούνται την Χάρη του Θεού. Κάποτε, αν θέλετε, δεν πιστεύουν κιόλας. Και σου λέει: «Μόνος μου θα γίνω καλός άνθρωπος». Ξέρετε πόσο απέχει ο καλός Χριστιανός από τον καλόν άνθρωπο; Όσο η Ανατολή από την Δύση. Γι’αυτό λοιπόν πρέπει να έχομε αυτά τα δύο στοιχεία.

Και ως προς την χάρη του Θεού, ετοιμάστηκε για μας. Είναι ό,τι ο Θεός εργάστηκε επάνω στη Γη. Με την Ενανθρώπησή Του, με τους μεγάλους εκείνους σταθμούς της ζωής Του, όπως είναι η Σταύρωσή Του, η Ανάστασή Του, η Ανάληψίς Του. Τώρα εμείς τι πορεία θα βαδίσομε; Για να μπορέσομε να φθάσομε στο να επιτύχομε και να εφαρμόσομε το ευαγγέλιο του Χριστού. Προσέξτε τι στάδια μπορούμε να ακολουθήσομε, για να νικήσομε τελικά τρεις εχθρούς.

Ο πρώτος εχθρός είναι ο διάβολος. Όχι ποιοτικά πρώτος, αλλά έτσι αριθμητικά πρώτος. Ο δεύτερος εχθρός είναι ο κόσμος, ο οποίος μας ελκύει. Λέμε: «Σήμερα πώς μπορεί να ζήσει κανείς μέσα σε μια τέτοια κοινωνία διεφθαρμένη;». Ο τρίτος εχθρός είναι ο εαυτός μας. Ποιος εαυτός μας; Εκείνος ο πεσμένος, ο ξεπεσμένος, ο κακομαθημένος εαυτός μας, που είναι κακομαθημένος, πρώτον, από μια προπατορική διάθεση και κλίση, μια ροπή προς την αμαρτία και δεύτερον, από τα ίδια μας τα προσωπικά μας πάθη, τις συνήθειές μας, τα χούγια μας, αυτό που λέμε.

Αυτοί οι τρεις εχθροί πρέπει να πολεμηθούν. Αν ερωτήσετε τώρα, ποιος είναι πρώτος και ποιος είναι δεύτερος ποιοτικά τώρα, θα σας έλεγα: Πρώτα είναι ο εαυτός μας. Είναι ο πρώτος εχθρός μας. Λέγει ο Ιερός Χρυσόστομος: «Εάν εσύ δεν αδικήσεις τον εαυτόν σου, δεν μπορεί κανείς να σε αδικήσει». Ούτε ο διάβολος. Λοιπόν, πρώτος εχθρός είναι ο εαυτός μας. Δεύτερος εχθρός είναι ο κόσμος. Και τρίτος εχθρός είναι ο διάβολος. Είναι τελευταίος ο διάβολος.

Ώστε πρέπει να αγωνιστούμε εναντίον αυτών των τριών εχθρών. Πώς θα ξεκινήσομε; Πρώτον πρέπει να έχομε αποφασίσει βεβαίως –προσέξτε- αν κανείς δεν αποφασίσει να σωθεί, δεν κάνει τίποτα. Λέμε πολλές φορές και δεν το λέμε εμείς, το είπε ο άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος. «Θέλεις να γίνεις Χριστιανός τέλειος; Μπορείς να γίνεις εντός 24 ωρών!». Πότε; Αν το θέλεις. Αλλά δεν το θέλομε. -Μα το θέλομε! –Όχι. Το θέλομε αλλά δεν το θέλομε. Δηλαδή στο βάθος της ψυχής μας αγαπούμε την αμαρτία. Ωραία το εκφράζει αυτό ο Ιερός Αυγουστίνος ως εξής. Λέγει: «Παρακαλούσα τον Θεό να με απαλλάξει από τα πάθη μου. Αλλά στο βάθος ευχόμουνα να αργήσει να έρθει η σωτηρία, γιατί αγαπούσα τα πάθη μου». Είναι μία θαυμασία ανθρωπίνη ανατομία. Αγαπάμε, αγαπητοί μου, τα πάθη μας. Γι’ αυτόν τον λόγο δεν μπορούμε να γίνομε σωστοί άνθρωποι, σωστοί Χριστιανοί σε 24 ώρες, αλλά σε μία ολόκληρη ζωή. Έχομε πολύ, μα πολύ να παλέψομε.

Ωστόσο, η απόφασή μας πρέπει να παρθεί. Πρέπει, δηλαδή, να πάρομε την απόφαση να σωθούμε. Πρώτον, λοιπόν, είναι η προσοχή και η εγρήγορσις. Αυτή η προσοχή και η εγρήγορσις –«εγρήγορσις» θα πει ξύπνημα, να είναι κανείς ξυπνητός, να μην κοιμάται, να μην τον έχει πάρει ο ύπνος, θα πρέπει να ακούσομε τον Κύριον που μας λέγει: «Γρηγορεῖτε καὶ προσεύχεσθε, ἵνα μὴ εἰσέλθητε εἰς πειρασμόν». «Γρηγορεῖτε. Ἃ λέγω ὑμῖν λέγω. Γρηγορεῖτε». «Εκείνα που λέγω σε σας τα λέγω. Μένετε ξύπνιοι». Λέει την παραβολή των 10 παρθένων. «Γρηγορεῖτε», λέει ο Κύριος. «Μένετε ξύπνιοι». Αλλού λέγει: «Ὁρᾶτε καὶ προσέχετε». «Βλέπετε και προσέχετε».

Ώστε, λοιπόν, το πρώτο πρώτο είναι η προσοχή και η εγρήγορσις. Μερικοί άνθρωποι πιάνονται στον ύπνο. Φερειπείν, δεν είναι ετοιμασμένοι. Ξέρετε, οι στρατιώται σε μία περίπτωση που δεν είναι ετοιμασμένοι, ο εχθρός τους πιάνει στα πράσα, τους πιάνει στον ύπνο. Πρέπει να είμεθα «με το χέρι στην σκανδάλη», θα λέγαμε. Έτοιμοι. Όταν βγαίνομε έξω από το σπίτι μας, πρέπει να είμαστε έτοιμοι τι θα δούμε και τι θα ακούσομε. Πάμε σε μία επίσκεψη. Πρέπει να πούμε: «Κύριε, βοήθησέ με, φύλαξέ με, εκεί μπορεί να κοτσομπολέψω, μπορώ να πω ψέματα…». Όσες φορές μας ερωτάει ο άλλος και μας πιάνει στον ύπνο και λέμε ψέματα. Και μετά ξυπνάμε και λέμε: «Τι είπα; Α, είπα ψέματα. Πώς μου ξέφυγε;». Κοιμόσουνα. Κοιμόσουνα, γι’αυτό σου ξέφυγε. Ώστε λοιπόν, αγαπητοί, προσοχή και εγρήγορσις.

Το δεύτερον είναι η προσευχή. Ήδη σας το είπα. Ο Κύριος είπε: «Γρηγορεῖτε καί προσεύχεσθε». «Μένετε ξύπνιοι και προσεύχεσθε». Πώς μπορούμε να προσευχόμαστε; Βεβαίως το πρωί και το βράδυ. Μάλιστα θα σας έλεγα ότι το πρωί θα πρέπει να προσευχηθούμε, ό,τι θα πούμε, η τακτή μας προσευχή και θα μιλήσομε και για τα αντικείμενα εκείνα τα οποία μας ενδιαφέρουν. Ποια είναι τα αντικείμενα αυτά; Είναι- προσέξτε – είναι πρώτον, αν είμαι επιρρεπής στο ψέμα, «Κύριε, φύλαξέ με να μην πω ψέματα σήμερα». Δεύτερον, αν είμαι επιρρεπής στην περιέργεια. «Κύριε, ξέρεις το πάθος μου. Είμαι περίεργος. Φύλαξέ με. Να με τρώει το σκουλήκι της περιεργείας, γιατί σκουλήκι είναι και μας τρώει μέσα μας, να ρωτήσομε, να μάθομε, να κοιτάξομε, φύλαξέ με, Χριστέ μου από το σκουλήκι αυτό της περιεργείας. Ξέρεις την αδυναμία μου, ξέρεις την αχίλλειόν μου πτέρνα». Κ.ο.κ. Όταν, αγαπητοί, επισημαίνομε εις τον Κύριον τα αδύνατά μας σημεία, εκφράζομε την ταπείνωσή μας, Τον παρακαλούμε, να είστε σίγουροι, θα μας φυλάξει. Αλλά και μες στην ημέρα θα προσευχόμεθα. Όταν ξέρομε ότι μπορούμε να ερωτηθούμε, όταν ξέρομε όταν μπορούμε να βρούμε τώρα τον πονηρό μπροστά μας, τον πειρασμό, γιατί αγρυπνούμε, λέμε την ευχή: «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με. Κύριε Ιησού Χριστέ, φύλαξέ με! Κύριε Ιησού Χριστέ, μη με ρωτήσει ο άλλος και βρεθώ σε δύσκολη θέση και πω ψέματα. Κύριε Ιησού Χριστέ, χαλιναγώγησε την γλώσσα μου». Κ.ο.κ.

Πολλές φορές αντιλαμβανόμεθα κάπως μακριά με τα μάτια μας έναν πειρασμό, κάτι πονηρό. Δεν έχομε την δύναμη, όσο πλησιάζομε, θέλομε να κοιτάξομε. «Χριστέ μου, φύλαξε τα μάτια μου, ἀπόστρεψον τοὺς ὀφθαλμούς μου τοῦ μὴ ἰδεῖν ματαιότητας». Τότε, τότε, θα περάσομε τον πειρασμό και δεν θα έχομε κοιτάξει. Θα έχομε νικήσει.

Τρίτον. Πρέπει να ξέρομε ότι υπάρχει η αμαρτία και τα αίτια της αμαρτίας. Όταν βρέχει, βρέχει γιατί είναι συννεφιά. Όταν είναι γαλάζιος ο ουρανός, έχομε βροχή; Όχι βεβαίως. Συνεπώς για να βρέξει πρέπει να έχομε τα σύννεφα. Για να κάνομε την αμαρτία, πρέπει να έχομε κάποια αίτια. Τα αίτια, λοιπόν, της αμαρτίας ποια είναι; Είναι πολλά. Είναι πολλά. Ξεφυλλίζεις ένα περιοδικό και βλέπεις εικόνες. Πας στην τηλεόραση και βλέπεις πράγματα τα οποία είναι πονηρά. Πας σε συντροφιά ανθρώπων, οι οποίοι μιλάνε πονηρά πράγματα. Όλα αυτά, αγαπητοί μου, είναι τα αίτια της αμαρτίας. Πρέπει να σας το δηλώσω ότι μην πούμε ότι δεν έκανα την αμαρτία. «Ε, μένω μεν στα αίτια, αλλά… δεν κάνω όμως την αμαρτία. Μόνο στα αίτια μένω». Γιατί…πώς να το πούμε, ξέρετε πώς μοιάζει η περίπτωση; Σαν τη μητέρα εκείνη η οποία ετοιμάζει το γαλακτερό φαγητό του μωρού της και δοκιμάζει να δει αν είναι γλυκό, αν καίει, βρίσκει όμως την ευκαιρία να φάει μερικές κουταλίτσες, σε ημέρα, εννοείται, νηστείας. Κι έτσι δικαιολογουμένη ότι… «δεν έφαγα, απλώς λιγάκι να δω». Έτσι μοιάζει ο άνθρωπος με την αμαρτία. Λέει: «Όχι, όχι, δεν θα την κάνω», αλλά ερωτοτροπεί περί την αμαρτίαν. Προσέξτε με, αγαπητοί μου, δεν σώζεται ο άνθρωπος στα περίχωρα της αμαρτίας.

Θα σας πω μια ιστορία. Όπως γνωρίζετε, ο Λωτ με την οικογένειά του έμενε εις τα Σόδομα. Ο Θεός αποφασίζει να καταστρέψει την πόλη αυτή μαζί με άλλες τέσσερις πόλεις. Τότε επισκέπτονται τον Λωτ δύο άγγελοι. Τρεις ήσαν εκείνοι που επήγαν εις τον Αβραάμ, οι δύο κατέβηκαν εις τα Σόδομα να σώσουν τον δίκαιον Λωτ. Και του είπαν: «Η πόλις το πρωί καταστρέφεται. Φεύγα γρήγορα να σωθείς». Και ετέθησαν οι εξής όροι: «Στην πόλη δεν θα μείνεις, ούτε στα περίχωρά της· εἰς τὸ ὅρος σώζου». Τρεις όροι. «Στην πόλη δεν θα μείνεις. Υπάρχει καταστροφή. Ούτε στα περίχωρα της πόλεως, γιατί κι εκεί θα είναι η καταστροφή. Αλλά μόνο εις το βουνό θα σωθείς». Ερμηνεύουν, αγαπητοί μου, οι Πατέρες και λέγουν: «Η πόλις είναι η αμαρτία. Τα περίχωρα είναι τα αίτια της αμαρτίας. Ούτε αυτά σώζουν. Εκείνο που σώζει είναι το όρος. Και το όρος είναι ο Χριστός. Θα ανεβώ στο όρος. Θα ανεβώ στον Χριστό. Εκεί θα σωθώ». Έτσι βλέπετε ότι πρέπει να αποφύγομε τα αίτια της αμαρτίας.

Όταν θα έρθει η αμαρτία, βεβαίως πώς θα έρθει; Θα έρθει να με προσβάλει. Έχομε την προσβολή. Προσβάλλει η αμαρτία. Τι θα κάνω εγώ; Θα προσβληθώ και θα μείνω στην προσβολή; Όχι, αγαπητοί. Αλλά θα πρέπει να αντιδράσομε. Η αντίδρασις είναι η πρώτη μας πράξις. Ξέρετε ότι ο άνθρωπος, όταν είναι ζωντανός και του βάλουν μία καρφίτσα στη φτέρνα από κάτω, τινάζεται αμέσως. Είναι γνωστό ότι αν προσπαθεί να κάνει τον κοιμισμένο και πάλι κοιμισμένος να είναι, αν τον τσιμπήσομε με μία καρφίτσα πετιέται. Να κάνει τον λιποθυμισμένο; Θα πεταχτεί άμα τον τρυπήσομε. Γιατί είναι ζωντανός. Δεν αντιδρά, όταν δεν είναι ζωντανός. Τότε τι κάνομε; Όταν η αμαρτία μάς κεντρίσει, μας προσβάλει, αν είμαστε ζωντανοί άνθρωποι, θα αντιδράσομε. Μόνο εκείνος που είναι πνευματικά νεκρός δεν αντιδρά. Και όχι μόνο δέχεται την προσβολή, αλλά και αναζητά την προσβολή. Και όχι μόνο αναζητά την προσβολή, αλλά και πληρώνει για να αναζητήσει την προσβολή. Τι είναι εκείνο που θα πάω να πληρώσω εισιτήριο να πάω να δω κινηματογράφο, έναν κινηματογράφο ανήθικον. Τι είναι εκείνο που θα πάω να αγοράσω, θα πληρώσω, τηλεόραση, για να βλέπω έργα βρώμικα και ανήθικα; Πληρώνω από πάνω! Κι όταν πεις εσύ στον άνθρωπον αυτόν «Πρόσεχε τα μάτια σου να αντιδράσεις στο κακό». -«Τι λες εκεί; Εγώ πληρώνω κι εσύ μου λες να κλείσω τα μάτια μου;». Αυτός είναι πνευματικά νεκρός. Θα πρέπει, λοιπόν, αγαπητοί μου, αν έχομε υπόψιν τα προηγούμενα που είπαμε, θα πρέπει να αντιδράσομε εις την προσβολή του κακού.

Κατόπιν θα πρέπει να προσέξομε να καλλιεργούμε μέσα μας τον φόβο του Θεού. Ο φόβος του Θεού είναι η αρχή της σωτηρίας μας. Και θα σκεφθούμε: «Τι συνέπειες μπορώ να έχω εγώ, εάν διαπράξω την αμαρτία; Βεβαίως όχι ευχάριστες συνέπειες». Ξέρομε όλοι μας ότι οι συνέπειες της αμαρτίας είναι φοβερές. Γι’αυτό λοιπόν θα καλλιεργώ τον φόβο του Θεού. Ξέρετε η εποχή μας δεν καλλιεργεί τον φόβο του Θεού. Καλλιεργεί τους λεγομένους «αθεόφοβους ανθρώπους». Έχετε ακούσει που λέγουν: «Μη μιλάτε για τον φόβο του Θεού, γιατί τα παιδιά σας καταπιέζονται, κομπλεξάρονται!» και δεν ξέρω τι άλλες εκφράσεις τέτοιες που λένε. Γιατί; Υπάρχει ο φόβος, αγαπητοί, εκείνος που πρέπει να αποβάλλεται, κι εκείνος ο φόβος που πρέπει να καλλιεργείται. Ποιος είναι ο φόβος που πρέπει να αποβάλλεται; Στο παιδί μου δεν θα πω ότι υπάρχουν βρυκόλακες, ότι υπάρχουν καλικαντζάρια, όπως αυτές τις μέρες, που είναι…-τι περίεργο πράγμα, μας λένε να πετάξομε τον φόβο και καλλιεργούν αυτά τα μέσα μαζικής ενημερώσεως αυτόν τον περίεργον φόβον, αυτόν που πρέπει να πετάξομε! Και μιλάνε για καλικαντζάρους, μιλάνε για βρυκόλακες, μιλάνε για τούτα, μιλάνε για κείνα… Και, πέστε μου, πολλές φορές όχι μόνο τα παιδιά και οι μεγάλοι κάνουν ανώμαλο ύπνο, γιατί φοβούνται από εκείνα τα οποία βλέπουν;

Και λέγει ο λόγος του Θεού: «Εφοβήθησαν εκεί που δεν υπήρχε φόβος». Είναι ένας ψαλμικός στίχος αυτός. Αυτά δεν θα τα φοβηθούμε. Δεν θα πούμε στο παιδί μας ότι είναι νύχτα και πρέπει να φοβάσαι. Να βγει από την πόρτα, να κινηθεί μες στο δάσος, οπουδήποτε, να μην φοβάται το παιδί μας. Κι εμείς να είμεθα άφοβοι άνθρωποι. Ούτε βρυκόλακες, ούτε καλικαντζάρους, ούτε φαντάσματα, ούτε τίποτε. Να κάνομε τον σταυρό μας και να προχωρούμε. Να είμεθα άφοβοι. Τι θα φοβηθούμε; Την αμαρτία. Θα φοβηθούμε τον Θεό, για να μην διαπράξομε την αμαρτία. Αυτός είναι καλός φόβος. Ο άλλος δεν είναι καλός. Πρέπει να αποβληθεί. Ο κόσμος; Ο κόσμος βάζει τα αντίστροφα, τα ανάποδα: «Όχι, δεν θα φοβηθείς τον Θεό και θα φοβηθείς τα στοιχεία του κόσμου τούτου». Τι φοβερό πράγμα! Αντιλαμβάνεσθε, αγαπητοί.

Ακόμη, δεν είναι αρκετός ο φόβος του Θεού να μας φυλάξει από την αμαρτία. Πρέπει να μπει και η αγάπη του Θεού. Η αγάπη του Θεού είναι πολύ σπουδαίο στοιχείο. Πιστέψτε με, όσα δεν πετυχαίνει ο φόβος, τα πετυχαίνει η αγάπη. Ένα μικρό παράδειγμα. Ας πάρομε τον εαυτό μας σε μεγάλη ηλικία όπως είμαστε. Τι θα μπορούσαμε να πούμε, ότι φοβόμαστε τον πατέρα μας και την μητέρα μας -εάν ζουν- για να μην διαπράξομε κάτι κακό απέναντί τους; Όχι. Αλλά τι; Η αγάπη. Πώς θα κάνουμε κάτι και να τους λυπήσουμε τους γονείς μας;

Είναι δε γνωστό ότι η αγάπη είναι ανωτέρα του φόβου. Θα πρέπει να έχομε αγάπη για να μην διαπράξομε κάτι. Ένας σύζυγος δεν θα μπορούσε ποτέ να κάνει κάτι κακό, αν αγαπάει την σύζυγό του και αντίστροφα. Μπορεί να αμαρτήσει ένας άνδρας αν αγαπάει την γυναίκα του; Θα πάει δηλαδή έξω να κάνει μία άλλη αμαρτία με άλλη γυναίκα, εάν αγαπάει την γυναίκα του; Όχι. Κάποτε ο Σωκράτης είχε βρεθεί, μας λέγει εκεί ο Ξενοφών, μας διηγείται, είχε πάει σε έναν φίλο του ζωγράφο, ο οποίος ζωγράφιζε μία πόρνη γυναίκα που επόζαρε και την ζωγράφιζε ο ζωγράφος. Αυτή η πόρνη γυναίκα εκάλεσε τον Σωκράτη να αμαρτήσουν. Κι εκείνος λέγει: «Άκουσε να σου πω· ευχαρίστως να ερχόμουνα μαζί σου, εάν δεν είχα κάποια καλύτερή σου στο σπίτι να με περιμένει». Και τα είπε αυτά ο ειδωλολάτρης Σωκράτης. Είχε κάποια άλλη γυναίκα στο σπίτι του, την γυναίκα του· που τον αγαπούσε και τον περίμενε.

Βλέπετε, λοιπόν, η αγάπη δεν σ’ αφήνει να αμαρτήσεις. Άμα αγαπάς τον Ιησούν Χριστόν, δεν αμαρτάνεις. Πώς θα κάνω αυτό το πράγμα; Πώς θα το κάνω και προσβάλλω τον Χριστόν; Ξέρετε δε, τον φιλότιμον Χριστιανόν, τον ευαίσθητον Χριστιανόν, όταν έρθει η αμαρτία και αισθάνεται ότι ελύπησε τον Χριστόν, ξέρετε πόσο στενοχωρείται; Δεν στενοχωρείται για να μην τιμωρηθεί. Σπουδαίο κι αυτό. Αλλά κατώτερο. Αλλά στενοχωρείται και κλαίει και οδύρεται γιατί ελύπησε τον Χριστόν. Αυτό θα πει ανωτέρα ψυχή, καλλιεργημένη, χριστιανική ψυχή.

Αλλά είναι ακόμη κάτι. Κάτι το οποίο πολύ εμποδίζει από του να διαπράξομε την αμαρτία. Είναι η συναίσθησις της απανταχού παρουσίας του Θεού. Αυτό είναι πολύ μεγάλο πράγμα. Και επιτρέψατέ μου να σας πω, αυτό το πράγμα καλλιεργείται μέσα στην αγωγή στα παιδιά μας. Στα παιδιά μας θα δώσομε την αγωγή ότι ο Θεός είναι πανταχού παρών. Ότι «σε βλέπει ο Θεός, σε βλέπει, σε ακούει. Και το καλό και το κακό. Και το μεν καλό θα σου το επαινέσει, το δε κακό θα σου το τιμωρήσει». Θα πρέπει λοιπόν να καλλιεργήσομε από την αγωγή το αίσθημα της απανταχού παρουσίας του Θεού. Εγώ σας ομιλώ αυτήν την ώρα. Με ακούτε σεις. Ναι. Με ακούει κι ο Θεός. Με ακούει και με κρίνει. Μιλώ καλά; Λέει ο άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων: «Κι αυτά που λέμε τώρα για την αγάπη του Χριστού –τα λέει στην 14^η Κατήχηση- κι αυτά που λέμε τώρα για Εκείνον, αναφερόμενοι στην Ανάστασή Του, κι αυτά που λέμε τα ακούει». Και πολλές φορές, πάντοτε, μας φωτίζει να τα πούμε για να τα τονίσομε για να τα μάθομε, για να τα εγκολπωθούμε. Έτσι πραγματικά η συναίσθηση της απανταχού παρουσίας του Θεού είναι μεγάλο στοιχείο, μεγάλος παράγων για να ζήσω πνευματική ζωή.

Θα σας πω μία πολύ ωραία ιστορία. Την ξέρετε όλοι σας. Αλλά ίσως δεν έχομε επισημάνει ότι θα μπορούσε αυτή η ιστορία να είναι τόσο πολύτιμη και που θα διασώσει τον ήρωά της ακριβώς γιατί υπήρχε αυτή η συναίσθηση της απανταχού παρουσίας του Θεού. Είναι η γνωστή ιστορία του Ιωσήφ, του ενδεκάτου γιου του Ιακώβ, που πουλήθηκε από τα αδέλφια του στην Αίγυπτο. Και πουλήθηκε στο σπίτι του Πετεφρή, εκείνου του αρχιμαγείρου. Αλλά τότε οι αρχιμάγειροι είχαν ένα πολύπλευρον έργον. Ήσαν και σύμβουλοι του βασιλέως, ήσαν πολλά πράγματα. Στο σπίτι που πουλήθηκε ήταν 18 χρονώ. Και γρήγορα κατάλαβε ο Πετεφρής ότι ο Ιωσήφ ήταν ένα ευλογημένο παιδί. Και τότε ανέθεσε εις τον Ιωσήφ όλα τα έργα του σπιτιού του, όλη την υπευθυνότητα. Κτήματα, υπηρέτας, δούλους, τα πάντα! Χρήματα, σοδειές, τα εμπιστεύθηκε όλα στον Ιωσήφ. Μάλιστα του είπε εκείνον τον ωραίο λόγο: «Παιδί μου», του λέει, «από τον καιρό που ήλθες στο σπίτι μου ο Θεός σου με ευλόγησε. Μπήκε μία ευλογία μέσα στο σπίτι». Τι ωραίο πράγμα! Ξέρετε, υπάρχει άνθρωπος ευλογίας και υπάρχει άνθρωπος κατάρας· που, όπου μπει, ζημιά και καταστροφή γίνεται.

Ενώ ο ευλογημένος άνθρωπος είναι άνθρωπος ο οποίος όπου μπει, όπου σταθεί, εκεί φέρει την ευλογία. Γιατί; Γιατί είναι υιός ευλογίας. Ζήλεψε ο διάβολος, εφθόνησε τον Ιωσήφ. Γιατί να επαινείται ο Ιωσήφ τόσο πολύ. Γιατί να έχει τόσην ευλογία. Και όπως ο διάβολος αμαυρώνει τα καλά, έρχεται τώρα να προσβάλει τον Ιωσήφ. Ακούστε πώς.

Βάζει πειρασμό στην καρδιά της κυρίας του, της γυναίκας του Πετεφρή. Επειδή, μας λέγει η Αγία Γραφή, ο Ιωσήφ ήτο πολύ ωραίος νέος. Κι έπεσαν, λέει, τα μάτια της γυναικός του Πετεφρή επάνω εις τον Ιωσήφ. Και μια μέρα που όλοι έλειπαν από το σπίτι, κι εκείνος είχε γυρίσει από τα χωράφια για μια δουλειά στο σπίτι, τότε εκείνη του επρότεινε την αμαρτία. Και ο Ιωσήφ είπε όχι. Εκείνη επιμένει. Ο Ιωσήφ λέγει «Όχι!». Επιμένει εκείνη. Και της απαντάει εκείνα τα αθάνατα λόγια: «Πῶς ποιήσω τὸ πονηρὸν τοῦτο ρῆμα ἐναντίον τοῦ Θεοῦ μου καὶ ἁμαρτήσομαι;». «Πώς θα κάνω την πονηρή, αυτήν, πράξη μπροστά στα μάτια του Θεού μου και αμαρτήσω;».

Ω αλήθεια, ο Ιωσήφ τι είχε; Είχε μήπως τον νόμο «οὐ μοιχεύσεις» ; Ο νόμος «οὐ μοιχεύσεις», αγαπητοί μου, ξέρετε πότε δόθηκε; 430 χρόνια μετά. Μήπως ήταν κοντά ο πατέρας του; Να ντραπεί και να φοβηθεί; Ο πατέρας του τον είχε χαμένον, ότι τον έφαγαν τα αγρίμια του δάσους. Μήπως κανένας άλλος νόμος της πολιτείας τίποτα; Τίποτα. Θέλετε ακόμη; Ήτο νέος, ήτο ωραίος. Θέλετε ακόμη; Θα είχε και το προνόμιο της κυράς του, εάν υποτεθεί ότι θα γινόταν ο φίλος της. Τα αρνείται όλα ο Ιωσήφ. Έχει τόσα μπροστά του ανοίγματα και διευκολύνσεις και προνόμια να διαπράξει την αμαρτία, αλλά αρνείται ο Ιωσήφ. Γιατί; Μόνο και μόνο για έναν λόγο: «Με βλέπει ο Θεός». Είδατε; «Με βλέπει ο Θεός. Πώς θα κάνω την πονηρή, αυτή, πράξη μπροστά στα μάτια του Θεού μου;». Αυτό και τον έσωσε.

Βεβαίως εδέχθηκε φοβερή δοκιμασία. Θα ΄λεγε κανένας, και στην εποχή μας μάλιστα, τόσο κοντός άνθρωπος είσαι, να διώξεις την ευκαιρία αυτή; Κι όχι μόνο δεν την εκμεταλλεύεσαι, αλλά θα υποστείς και κακοποιήσεις στην περίπτωση που την αρνείσαι την αμαρτία. Εμπήκε στη φυλακή, διότι τον κατηγόρησε, τον συκοφάντησε η κυρία του, φοβουμένη μήπως ο Ιωσήφ το μαρτυρήσει στον άνδρα της, πριν προλάβει εκείνος κάτι να πει -που δεν θα έλεγε τίποτα- μόλις ήρθε στο σπίτι ο σύζυγος, αμέσως εκείνη. Είναι η ψυχολογία της ενόχου γυναικός: «Τι μου ΄φερες αυτό το παλιοεβραιόπουλο εδώ πέρα και μου επετέθη σήμερα;».

Και τότε στενοχωρήθηκε, βεβαίως, ο Πετεφρής, διότι ήταν ένα θαυμάσιο παιδί. Δεν μπόρεσε να το πιστέψει, να το φανταστεί αυτό. Όμως αφού το έλεγε η γυναίκα του… Και τον έβαλε στην φυλακή. Κι εκεί δέκα χρόνια. Αν πείτε… «Ήταν τιμωρία η φυλακή». Δεν ήταν τιμωρία. Λέγουν οι Πατέρες το εξής θαυμάσιο: Έμεινε στη φυλακή ο Ιωσήφ, έως ότου φθάσει στα 30 του χρόνια. Γιατί; Για να γίνει αντιβασιλεύς. Να ωριμάσει και να γίνει αντιβασιλεύς. Καλά, δεν μπορούσε να μείνει στο σπίτι του Πετεφρή; Θα αμάρτανε εκεί, γιατί ο άνθρωπος έχει κάποια όρια αντοχής. Κάποια στιγμή, νέο παιδί ήτανε, μπορούσε να λυγίσει. Τι επιτρέπει ο Θεός; Επιτρέπει να πάει στη φυλακή, για να φυλαχθεί από την κυρία του. Είδατε η σοφία του Θεού; Βέβαια, το χάπι ήταν πικρό. Αλλά ωφέλιμο. Πόσα χάπια πίνομε πικρά, αλλά ωφέλιμα. Έτσι σώθηκε ο Ιωσήφ. Και γιατί σώθηκε ο Ιωσήφ; Γιατί είπε: «Με βλέπει ο Θεός».

Αυτό θα πει, αγαπητοί μου, συναίσθηση της απανταχού παρουσίας του Θεού. Ότι ο Θεός είναι παντού. Λέει στη «Σοφία Σολομώντος»: «Μην πεις… ‘’ Έκλεισα την πόρτα μου, σκοτάδι υπάρχει μέσα στο σπίτι μου, δεν με βλέπει κανείς. Τράβηξα τις κουρτίνες, βούλωσα τις κλειδαρότρυπες, ποιος με βλέπει; Μπορώ να αμαρτήσω’’». Όχι! Διότι «ὀφθαλμοὶ Κυρίου, μυριοπλάσιοι ἡλίου». «Τα μάτια του Θεού βλέπουν πιο φωτεινά και από μύριες φορές από ό,τι μπορεί να φωτίσει ένα αντικείμενον ο ήλιος». Αυτό, λοιπόν, το στοιχείο είναι πάρα πολύ σπουδαίο.

Ένα όγδοο στοιχείο. Είναι ο φόβος του θανάτου. Ξέρετε ότι ο θάνατος δεν μας εδηλώθη. Μόλις προχθές την Δευτέρα, μία κυρία, πολύ ευσεβής, ήταν η προτελευταία που εξομολογήθηκε, περίμενε από το πρωί. Ήταν με την αδερφή της. Η αδερφή της έφυγε. Διότι δεν μπορούσε να μείνει, είχε δουλειά. Από τις 4 το πρωί, αγαπητοί μου, για να εξομολογηθούν στις 6 το απόγευμα. Και μερικοί μάλιστα να μην περάσουν τελικά, ενώ είναι από τόσο πρωί. Είναι κάτι που θαυμάζω, πραγματικά. Θαυμάζω. Εκπλήσσομαι. Λοιπόν, αυτή έμεινε. Ήταν η προ-τελευταία που εξομολογήθηκε. Βέβαια πολύ συχνά εξομολογείτο και πάρα πολύ συχνά κοινωνούσε. Κάθε Κυριακή κοινωνούσε. Αυτά Δευτέρα βράδυ. Την Τρίτη, την Τετάρτη, πήγανε να πάρουν έναν φοιτητήν ανεψιόν από την Μακεδονία και κάπου εκεί στον δρόμο, τι έπαθαν, το αυτοκίνητο τι έπαθε και σκοτώθηκε αυτή η κυρία. Μόλις την Τετάρτη έγινε αυτό. Την Πέμπτη είχαν την κηδεία της. Προχθές είχαν την κηδεία της. Θα επερίμενε η κυρία αυτή ότι θα απέθνησκε; Όχι. Αλλά επειδή πάντα φρόντιζε, ήταν έτοιμη. Γι’αυτόν τον λόγο, ο θάνατος, ξέρετε, ο φόβος του θανάτου, επειδή δεν μας δηλώθηκε πότε θα πεθάνομε, είναι ένα πολύ σπουδαίο στοιχείο, να μας κάνει να προσέχομε. Δεν ξέρομε πότε θα πέθανε. Μην πει κανείς: «Πόσο είμαι; Είκοσι. Ουου, μέχρι τα 80!». Πού το ξέρεις; «Είμαι 50. Ε, έχω ακόμα καιρό». «Είμαι 70. Ο πατέρας μου έζησε 80. Ε, κι εγώ έχω ακόμη κάποια χρόνια». Αγαπητοί μου, μην το πούμε αυτό. Μην το πούμε. Διότι δεν ξέρουμε πότε θα πεθάνομε. Πολύ ωραία λέγει ο άγιος Εφραίμ ο Σύρος: «Όταν πηγαίνεις να κοιμηθείς να λες: ‘’Κρεβάτι μου, απόψε μπορεί να γίνεις φέρετρό μου’’». Πόσοι είναι εκείνοι οι οποίοι έπεσαν στο κρεβάτι τους, αλλά το πρωί δεν ξύπνησαν.

Αλλά δεν είναι μόνο, αγαπητοί μου, ο φόβος του θανάτου. Είναι και η μνήμη του θανάτου, μια που μιλάμε για τον θάνατο. Ξέρετε ότι η μνήμη του θανάτου είναι αρετή; Το να έχεις την μνήμη του θανάτου, δηλαδή ότι θα πεθάνεις. Διότι εκείνοι οι οποίοι αμαρτάνουν δεν έχουνε μνήμη θανάτου. Λέει η Σοφία Σειράχ: «Θυμήσου, μνήσθητι τὰ ἔσχατά σου καὶ οὐχ ἁμαρτήσεις εἰς τὸν αἰῶνα». Θυμήσου πως θα πεθάνεις και δεν θα αμαρτήσεις ποτέ. Γιατί; Τι θέλετε να σας πω; Να σας πω την περίπτωση ότι μαλώνω με έναν άνθρωπο; Τον αδικώ; Λέει κανείς: «Πόσο θα ζήσομε πάνω στη Γη; Θα πεθάνομε. Κι εγώ θα πεθάνω και εκείνος θα πεθάνει. Τώρα τι μαλώνουμε, τι κάνομε;». Αμέσως, η μνήμη του θανάτου μας επαναφέρει.

Υπάρχουν άνθρωποι που διατηρούν οργή. Δεν θέλουν να συγχωρήσουν τον άλλον άνθρωπο. Τι είναι εκείνο που θα τους κάνει να μπορέσουν να συγχωρήσουν; Η μνήμη του θανάτου. Σας ξαναλέγω, η μνήμη του θανάτου είναι αρετή. Και μάλιστα μια σπουδαία αρετή· που μας βοηθάει πάρα πολύ στο να μπορέσομε να μένομε πάντοτε σε μία κατάσταση εγρηγόρσεως.

Αλλά, ένα ένατο σημείο είναι το εξής. Είναι η μελέτη του Νόμου του Θεού. Εδώ πια έχομε μια δυναμική περίπτωση. Δεν είναι το να πεις: «Θα διαβάσω». Αλλά αυτό που διαβάζεις, τον Νόμο του Θεού, δεν κάνεις τίποτε άλλο, παρά καθρεπτίζεσαι. Αναπτύσσεται η αυτογνωσία. Υπάρχουν άνθρωποι που έρχονται -αγαπητοί μου, είναι φοβερό, εύχομαι να μην είναι κανείς από σας- έρχονται και σου λένε: «Δεν έχω κάνει καμία αμαρτία». Ξέρετε πόσοι είναι αυτοί οι άνθρωποι; Έρχονται για πρώτη φορά. Δεν έχει ωριμάσει βεβαίως μέσα τους η μετάνοια. Ήρθαν διότι, ας πούμε, αν είναι άνδρας, τον παρεκάλεσε η σύζυγός του. –«Σε παρακαλώ, κάνε μου την χάρη, εγώ εξομολογούμαι και κοινωνώ χρόνια, να κοινωνήσεις κι εσύ, κάνε μου την χάρη, θα μου δώσεις το μεγαλύτερο δώρα φέτος τα Χριστούγεννα, έλα, πάμε να εξομολογηθούμε». –«Άντε, πάμε», της λέει εκείνος. Για να μην της χαλάσει το χατήρι και πηγαίνει να εξομολογηθεί. Μπαίνει μέσα στο Εξομολογητήριο, κάθεται. –«Τι να σας πω», λέει, «δεν έχω τίποτα. Καλός άνθρωπος είμαι». Αρχίζει να λέει λίγο την ιστορία του. «Ε, ξέρω ΄γω, έκανα οικογένεια, έχω τόσα παιδιά, έχω το επάγγελμά μου, είμαι ευχαριστημένος, δεν έχω τίποτα να σας πω. Αυτά». –«Μα αυτά που είπατε ήταν η ιστορία σας, δεν ήταν εξομολόγηση, δεν είναι οι αμαρτίες σας». –«Μα, δεν έχω τίποτε». Λέει μετά κανείς έτσι δοκιμαστικά. Ξέρετε, υπάρχει μία αμαρτία, που νομίζω δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην την έχει κάνει. Είναι το ψέμα. Ποιος δεν είπε ψέματα… Ποιος δεν είπε, λίγο ή πολύ. Μπορεί να πούμε ότι αγωνιζόμεθα για να μην λέμε ψέματα ή δεν μας αρέσει να λέμε ψέματα. Αλλά ποιος μπορεί να πει ότι δεν είπε ψέματα; Ή ότι δεν ενδέχεται να πει ψέματα.

–Τουλάχιστον είπατε ψέματα;

-Εγώ; Ποτέ!

-Ποτέ;

-Ποτέ!

-Μα υπάρχει άνθρωπος που να μην είπε ψέματα;

-Ε, μα τι θέλετε να σας πω; Ψέματα; Ότι είπα ψέματα;

Πέστε μου, σας παρακαλώ, κάτω από τέτοιες συνθήκες τι είδους εξομολόγησις μπορεί να γίνει; Έχομε μετάνοια εδώ πέρα; Έχομε τίποτε; Τότε κάνομε το εξής. Επειδή ξέρομε τα πράγματα, λέμε:

-Καλά, καλά, εντάξει. Κοιτάξτε να δείτε, θα σας περιμένω μια άλλη φορά. Πάρτε να διαβάσετε αυτό κι ακόμη θα σας παρακαλέσω, ελάτε να ακούτε τον λόγο του Θεού. Η μελέτη του λόγου του Θεού, του Νόμου του Θεού, το Ευαγγέλιο και η ακρόασις του λόγου του Θεού, αφυπνίζει, καθρεπτίζει τον άνθρωπο και του παρουσιάζει τα ελαττώματά του. Όπως ό,τι μουντζούρες να έχω αυτήν την στιγμή στο πρόσωπό μου, εσείς τις βλέπετε, αλλά όχι εγώ. Για να μπορέσω να ιδώ, πρέπει να καθρεπτιστώ. Έτσι για να μπορέσω αν ιδώ τις αμαρτίες μου, να αποκτήσω μίαν αυτογνωσία πρέπει να έχω έναν καθρέπτη. Ο λόγος του Θεού είναι καθρέπτης.

Και τότε παρουσιάζεται το εξής φαινόμενο. Μου έχει τύχει. Αυτός, αυτός που έφυγε και έλεγε δεν έχει τίποτα, να επιστρέφει ύστερα από λίγο καιρό με τέσσερις σελίδες του διαγωνισμού γραμμένες. Και να του λες: -Τι είναι αυτό; -Αμαρτίες. –Μπα! Πότε γίνηκαν αυτές οι αμαρτίες; -Α, πάτερ, δεν τις έβλεπα. Δεν τις έβλεπα…

Ώστε λοιπόν η μελέτη του λόγου του Θεού είναι βοηθητικότατο στοιχείο, για να μπορέσομε να γνωρίσομε το θέλημα του Θεού, να γνωρίσομε τον εαυτό μας, τα κουσούρια μας, για να μπορέσομε να διορθωθούμε. Είναι, λοιπόν, κάτι πάρα πολύ σπουδαίο.

Κι ερχόμεθα σε ένα δέκατο σημείον. Αντιλαμβάνεσθε, όλα αυτά είναι εκείνα τα οποία μας ανοίγουν τον δρόμο, μας βοηθούν να φθάσομε στη σωτηρία. Είπαμε στην αρχή ότι η Χάρις του Θεού είναι πάντοτε έτοιμη. Η πλευρά η δική μας ποια είναι. Γιατί, ξέρετε, λέει η παραβολή εκείνη του σπορέως «Ἐξῆλθεν ὁ σπείρων τοῦ σπεῖραι τὸν σπόρον αὐτοῦ». «Βγήκε αυτός που σπέρνει να σπείρει τον σπόρο του». Λέγει ο Καβάσιλας: «Δὲν ἐξῆλθεν ὁ σπείρων τοῦ ἀρῶσαι τὸν ἀγρὸν αὐτοῦ, ἀλλὰ τοῦ σπεῖραι τὸν σπόρον αὐτοῦ». Δηλαδή δεν βγήκε να οργώσει. Βγήκε να σπείρει. Ο Θεός σπέρνει. Ο Θεος δίνει την χάρη Του. Το όργωμα σε ποιον ανήκει; Το όργωμα ανήκει σε μας. Εγώ θα οργώσω την καρδιά μου και ο Θεός θα δώσει τον σπόρο της χάριτός Του.

Έτσι, ερχόμεθα στο δέκατο σημείο που είναι το κατάλληλο περιβάλλον. Αυτό είναι πολύ μεγάλο πράγμα. Είναι πολύ σπουδαίο. Ίσως όσα είπαμε μέχρι τώρα να αποτελούσαν στοιχεία που αφορούν στον εαυτόν μας. Τώρα είναι το περιβάλλον. Νομίζομε ότι το θέμα της συναναστροφής είναι ένα θέμα που αφορά μόνο στα νέα παιδιά. Λένε οι γονείς, επί παραδείγματι, στα παιδιά τους: «Πρόσεχε τις κακές συναναστροφές». Ποιος σας είπε ότι το θέμα της συναναστροφής δεν είναι ένα θέμα που αφορά και τους μεγάλους; Ξέρετε ότι υπάρχουν άνθρωποι που γνώρισαν -και συνεχώς υπάρχουν άνθρωποι- που γνώρισαν το κάπνισμα, το τσιγάρο, στα 50 τους χρόνια, εγνώρισαν το κρασί στα 60 τους χρόνια, έμαθαν να παίζουν χαρτιά σε μεγάλη ηλικία. Ξέρετε ότι υπάρχουν άνθρωποι που δεν έπεσαν ποτέ σε σαρκικές αμαρτίες και έπεσαν σε μεγάλη ηλικία; Ξέρετε ότι γυναίκες ηλικιωμένες σήμερα των 50 και των 60 ετών και πάνω να σου λέγουν ότι «ο σύζυγός μου μού λέγει πράγματα τα οποία δεν μου είπε ποτέ στη ζωή του· ούτε όταν ήταν νέος».

Πώς συμβαίνει αυτό; Κι αυτός είναι ηλικιωμένος άνθρωπος. Είναι 50,60, είναι 70 χρονών. Κάνει παρέα κακή, του δείχνουν φωτογραφίες ανήθικες, συζητάει βρώμικα με το περιβάλλον του, μπαίνει σε πειρασμό και έρχεται μετά με απαιτήσεις παράξενες, αμαρτωλές και περίεργες. Ναι ή όχι; Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι οποιαδήποτε ηλικία επηρεάζεται από το περιβάλλον. Είτε καλό είναι αυτό, είτε κακό είναι αυτό. Λέει ο Απόστολος Παύλος: «Φθείρουσι ἤθη χρηστὰ». «Μὴ πλανᾶσθε –λέει στους Κορινθίους, μην έχετε πλανεμένη αντίληψη- φθείρουσι ἤθη χρηστὰ ὁμιλίαι κακαί». «Καταστρέφουν τα καλά τα ήθη οι κακές συναναστροφές». Κι αυτά που λέγει δεν τα λέγει σε παιδιά. Τα λέγει σε μεγάλους. Και ξέρετε σε τι θέμα αναφέρεται; Εις το θέμα ότι απιστούσαν οι Κορίνθιοι για την ανάσταση των νεκρών. Γιατί; Γιατί έκαναν παρέα με ανθρώπους που τους έλεγαν: «Τι είναι αυτά εκεί που λέει αυτός; Ότι θα αναστηθούν οι νεκροί. Τι παραμύθια είναι αυτά;». Κι άρχισαν να δυσπιστούν: «Θα αναστηθούν οι νεκροί;». Γι’αυτό τους είπε «Μὴ πλανᾶσθε · καταστρέφουν τα καλά τα ήθη οι κακές συναναστροφές». Μέχρι τώρα μπορεί να έχομε την πίστη μας και να πηγαίνομε στην Εκκλησία και να βρεθούμε σε ένα περιβάλλον αθέων ανθρώπων και να αρχίσουν να λένε, να λένε, να πιπιλίζουν το μυαλό μας, με τόσα πράγματα άθεα. Τι νομίζετε; Δεν μπορούν να γκρεμίσουν την πίστη μας; Δεν επιδρά εδώ το περιβάλλον; Επιδρά το περιβάλλον.

Μπορούμε ακόμη, ενώ είμεθα απλοί άνθρωποι να γίνομε κοσμικοί, να αρχίσομε να ζούμε εντελώς κοσμικά, με κοσμική νοοτροπία, μόνο και μόνο γιατί κάναμε κάποιον γείτονα, κάποια φιλενάδα, ξέρω γω, κάποιον φίλο και μπήκαμε στο κανάλι της κοσμικής ζωής; Ενώ πρώτα δεν είμαστε έτσι; Το θέμα του περιβάλλοντος είναι πολύ σπουδαίο, για μικρούς και για μεγάλους, για μορφωμένους και ολιγογραμμάτους. Θα το τονίσω και θα το υπογραμμίσω: Ας προσέξομε πάρα πολύ το περιβάλλον μας. Εκείνο που σήμερα είναι υπ΄αριθμόν ένα κίνδυνος, είναι το περιβάλλον.

Τι είναι η τηλεόρασις; Η τηλεόρασις, αγαπητοί μου, είναι περιβάλλον. Με περιβάλλει. Είναι γύρω μου. Ανοίγω το κουμπί και αρχίζω και βλέπω. Τι είναι οι τόσες συντροφιές που σήμερα κάνουν οι άνθρωποι, έστω που λένε «πολιτιστικές εκδηλώσεις», τούτα, εκείνα. Τι νομίζετε ότι είναι όλα αυτά; Ένα κακό περιβάλλον. Ξέρετε ότι αυτές οι λεγόμενες «πολιτιστικές εκδηλώσεις» μας ξαναγυρνούν πίσω σε έθιμα τα οποία ήσαν ειδωλολατρικά; Τα ξεθάβουν από τα ντουλάπια αυτά τα στοιχεία όλα και μας τα ξαναφέρνουν τάχα, δήθεν ότι είναι οι παραδόσεις του λαού μας και πρέπει να τα ξαναζήσομε αυτά και κάτι περίεργες καρναβαλικές διασκεδάσεις, ότι είναι οι παραδόσεις του λαού μας; Ήσαν ειδωλολατρικές. Ποιες παραδόσεις; Ναι. Αλλά υπάρχουν και παραδόσεις οι οποίες δεν πρέπει να ξαναγυρίσουν. Ήσαν ειδωλολατρικές. Πρέπει να πεθάνουν αυτές. Πρέπει να θαφτούν. Πρέπει να ζήσομε τις καλές μας τις παραδόσεις. Γιατί τάχα δεν κοιτάζομε τις καλές μας τις παραδόσεις να τις ζωντανέψομε και να τις ζήσομε και κοιτάζομε τις βρώμικες παραδόσεις να τις καλλιεργήσουμε; Για ποιον λόγο; Βλέπετε παρακαλώ; Ξέρετε πόσα πράγματα είναι σήμερα στην εποχή μας κίνδυνος – θάνατος κακού περιβάλλοντος; Ας προσέξομε λοιπόν πάρα πολύ και εις το σημείο αυτό.

Και τέλος ενδέκατον σημείον είναι ο αγώνας. Όταν δεν αγωνιστούμε, δεν κάνουμε τίποτε. Η εποχή μας και εις τον τομέα αυτόν προσφέρει τον μικρότερο αγώνα και τον μικρότερο κόπο. Είναι γενικό το σύνθημα: «Μην κουραστείτε», γενικό το σύνθημα: «Μην αγωνιστείτε», «Μην κοπιάσετε». Από πού να αρχίσω; Από το σχολείο; Από τα παιδιά; Λέμε στα παιδιά, του Δημοτικού τα παιδιά:

-Παιδί μου, κάτσε να διαβάσεις.

-Μας είπε ο δάσκαλος να μη διαβάζομε στο σπίτι, αλλά ό,τι μαθαίνομε στο σχολείο.

Πάει το παιδί μας στο Γυμνάσιο.

-Κάτσε, παιδί μου, να διαβάσεις.

–Μας είπαν οι καθηγηταί, ό,τι μάθομε στο σχολείο.

Γνωστά πράγματα δεν είναι αυτά; Τα ξέρετε. Μητέρες είσαστε και τα γνωρίζετε. Πέστε μου, πότε ο μαθητής έμαθε γράμματα μόνο από τις παραδόσεις; Χωρίς να καθίσει σπίτι να γράψει και να διαβάσει; Πρέπει να γράψομε και να διαβάσομε. Δηλαδή πρέπει να αγωνιστούμε. Θυμάμαι έναν μακαρίτη, πλέον, καθηγητή μου που μας έλεγε: «Αν το παντελόνι σας δεν κάνει ‘’μάτια’’ από πίσω, δηλαδή να τρυπήσει από την καρέκλα, γράμματα δεν θα μάθετε». Θέλει αγώνα. Θέλει ξενύχτι. Λέω αυτό για τα γράμματα. Πάρτε την περίπτωση εργασίας. Κόβομε το Σάββατο, αφού κόψαμε βεβαίως κάποια απογεύματα. Κάποτε, εδώ στην περιοχή μας, στη Λάρισα ήταν μόνο η Πέμπτη αργία. Μετά κόψανε την Τρίτη. Μετά κόψανε το Σάββατο το απόγευμα. Μετά κατήργησαν ολόκληρο το Σάββατο. Έτσι είναι πέντε μέρες και από τις πέντε μέρες τα δυο απογεύματα δεν είναι εργασία. Και πάλι φωνάζομε ότι είναι πολλή η δουλειά και σκοτωνόμαστε. Και κάνομε απεργίες και για λεφτά και για ωράριο. Κι όλο κόβομε και όλο κόβομε. Να μην πολυπραγμονώ. Θα ‘θελα με αυτά τα δύο, πέντε λόγια που σας είπα, να σας πω ότι το κλίμα της εποχής μας είναι κλίμα ήσσονος προσπαθείας, της πιο μικρής προσπαθείας. Ό,τι μπορείς λιγότερο να κουραστείς.

Σε ένα τέτοιο κλίμα, έρχεται τώρα το ευαγγέλιο να μας πει ότι πρέπει να κάνομε αγώνα για την πνευματική μας ζωή. Όταν ο άλλος ακούσει μέσα σε ένα κλίμα τέτοιο, μικροτάτης, ήσσονος προσπαθείας, ότι πρέπει να αγωνιστεί για την πνευματική του ζωή, είναι κάτι… πώς να σας το πω, δεν το καταλαβαίνει. Δεν μπορεί να χωνέψει ότι πρέπει να αγωνιστεί. Δεν λέγει ο Κύριος, σήμερα το ακούσατε: «Αγωνίζεστε να μπείτε δια της στενής πύλης». –«Κύριε, εἰ πολλοί οἱ σῳζόμενοι;». Ευαγγελική περικοπή, σήμερα ερώτησαν: «Κύριε, είναι πολλοί εκείνοι που θα σωθούν;». Κι ο Κύριος τι είπε; Ούτε αν είναι πολλοί, ούτε αν είναι λίγοι. «Ἀγωνίζεσθε εἰσελθεῖν». Το «εἰσελθεῖν» θα πει «εισέρχομαι». Πού; Στην Βασιλεία του Θεού. Με ποιον τρόπο θα εισέλθω στην Βασιλεία του Θεού; Με το να αγωνιστώ. Χωρίς να μπω εις την Βασιλεία του Θεού. Θέλει αγώνα.

Αλλά ολόκληρο το Ευαγγέλιο είναι Ευαγγέλιο αγώνος. Ο Κύριος αγωνίστηκε πάνω στη Γη, παρότι ήτο αναμάρτητος. Μας έδειξε με το καλό του παράδειγμα, ότι πρέπει να αγωνιστούμε. Δεν πρέπει λοιπόν κι εμείς να καταλάβομε ότι πρέπει να αγωνιστούμε;

Αγαπητοί μου, δεν θα ήθελα πιο πολλά να σας πω, ήδη συνεπληρώθη μία ώρα, πολλά πράγματα είπαμε. Είδατε πώς πρέπει να κινούμεθα, πώς πρέπει να αντιλαμβανόμεθα την πνευματική ζωή. Πολλές φορές ζηλεύομε κάποιον άνθρωπο, με την καλή σημασία τον ζηλεύομε, πώς επέτυχε αυτός ο άνθρωπος, έχει πραότητα, έχει ειρήνη, έχει ανιδιοτέλεια, έχει εργατικότητα, έχει τόσα αγαθά μέσα του… Πώς τα πέτυχε ο άνθρωπος αυτός; Αγωνίστηκε. Δεν γεννήθηκε κανείς, αγαπητοί μου, έτοιμος. Γεννιόμαστε, αντιθέτως, με το προπατορικό μας αμάρτημα και με τις ροπές και με τις κλίσεις προς το κακό. Θέλει αγώνα. Θέλει πολύ αγώνα. Πάρτε το θέμα του Ευαγγελίου. Λέω πολλές φορές στη μελέτη, λέω σε μικρά παιδιά. Λέω: «Παιδί μου, διάβαζε την Αγία Γραφή. Κάθε μέρα. Θα φθάσεις μία μέρα σε 10-20 χρόνια και θα αντιληφθείς το εξής. Ότι μες στη ζωή σου κατάφερες να διαβάζεις και θα αποκτήσεις την γνώση του Ευαγγελίου χωρίς να καταλάβεις τον κόπον. Ενώ έχεις κοπιάσει. Αλλά δεν θα έχεις καταλάβει. Γιατί; Γιατί δουλεύεις κάθε μέρα λίγο και λίγο και λίγο και κάποτε με το φασούλι, το φασούλι γεμίζει το σακούλι».

Έτσι, αν κάθε μέρα βάζομε τον κόπο της ημέρας, για την ημέρα εκείνη και αγωνιζόμαστε για σήμερα, θα ‘ρθει κάποια ευλογημένη ημέρα που θα έχομε φτιάξει έναν ωραίον Χριστιανόν άνθρωπον, που θα είναι η αληθινή εικόνα του Θεού και θα έχει φθάσει εις το καθ’ ομοίωσιν, δηλαδή εις την σωτηρία.

Να σας ευλογεί ο Θεός και καλά Χριστούγεννα.

🔸26η🔸ομιλία στην κατηγορία : " Ὁμιλίες εἰς προσκυνητὰς ".

🔸Λίστα ομιλιών της σειράς
«Ὁμιλίες εἰς προσκυνητὰς».🔻
https://drive.google.com/file/d/1EIzF_wNhI56Qn07qt70W1xBu97ZeXKm7/view?usp=drivesdk

🎥 Βιντεοσκοπημένες ομιλίες της σειράς «Ὁμιλίες εἰς προσκυνητὰς».🔻
https://youtube.com/playlist?list=PLxBsMI6pr40ofekOTp4nhn13GcWlyuyvU

🔸Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.

🔸Ψηφιοποίηση και επιμέλεια κειμένου : Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος.

🔸Επεξηγηματικό βίντεο Ασπάλαθου.
https://youtu.be/8tNfAHRkTCk

__⬇️Playlist "Ασπάλαθου".⬇️__
https://aspalathos21.blogspot.com/2021/07/blog-post_83.html?m=0

🔸Όλες οι ομιλίες ~4.487~ του μακαριστού πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/4487.html?m=0

📃Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες του πατρός Αθανασίου. ⬇️
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0

📜 Αποσπάσματα ομιλιών πατρός Αθανασίου ⬇️
https://athanasioslogos.blogspot.com/?m=0

__⬇️ Facebook ⬇️__
https://www.facebook.com/groups/1637818926362004/?ref=share

🔸Κατάλογος ομιλιών πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://drive.google.com/file/d/1JmrxaObMVyTA4_pS5yuMaQdoBf8-LwBP/view?usp=drivesdk

†. Πρός Δόξαν τοῦ Ἁγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ.