Λόγος περί διαζυγίου.

†. «εἰ μὴ πορεύεται κατὰ χεῖρά σου, ἀπὸ τῶν σαρκῶν σοῦ ἀπότεμε αὐτὴν» Σόφ. Σείρ. 25, 26 Ἐὰν ἡ σύζυγός Σου δὲν κινεῖται σύμφωνα μὲ τὴν ἐξουσία Σου καὶ ὅπως Ἐσὺ τὴν κατευθύνεις, ἀποκόψτε τὴν ἀπὸ τὴ σάρκα Σου καὶ πᾶρε διαζύγιο. Μὴ τρέχετε νὰ πεῖτε κάτι, περιμένετε. Καὶ πᾶρε διαζύγιο. Ἐδῶ τί βλέπουμε; Ὅτι ἄλλη λύση δὲν ὑπῆρχε παρὰ ὁ σύζυγος νὰ πάρει διαζύγιο, διότι δὲν διορθώνεται ἡ αὐταρχικὴ γυναῖκα, ὅπως εἴπαμε προηγουμένως. 

Βέβαια, ὁ Θεὸς δὲν θέλει τὸ διαζύγιο. Καὶ μάλιστα, εἶναι γεμάτη ἡ Παλαιὰ Διαθήκη ἀπὸ θέσεις ποὺ συνιστοῦν ὅτι τὴν γυναῖκα τῆς νεότητός Σου μὴν τὴν ἐγκαταλείψεις. Νὰ τὴν ἀγαπᾶς καὶ νὰ μὴν πάρεις ποτὲ διαζύγιο. Τὴν γυναῖκα τῆς νεότητός Σου, τὸν καιρὸ ποὺ παντρεύτηκες. 

Ἀλλὰ γιατί τώρα ὑπάρχει αὐτὴ ἡ θέση; Μήπως στὴν πρόοδο τῆς συζυγικῆς ζωῆς ἡ γυναῖκα ἔγινε αὐτὸ ποὺ ἔγινε; Σημειώσατε δέ, ὅτι ἦταν ἀδιανόητο νὰ πάρει διαζύγιο ἡ γυναῖκα ἀπὸ τὸν ἄνδρα της. Στὴν Παλαιὰ Διαθήκη ὁ ἄνδρας ἔπαιρνε διαζύγιο ἀπὸ τὴν γυναῖκα· σημειώσατε τὸ αὐτό. Ἐν τούτοις, ὑπῆρχε ἡ δυνατότητα διαζυγίου, παρ' ὅτι ὁ Θεὸς δὲν ἤθελε τὸ διαζύγιο. 

Ἀκούσατε τί γράφει τὸ Δευτερονόμιο στὸ 24ο κεφάλαιο: «Ἐὰν δέ τις λὰβῃ γυναῖκα καὶ συνοικὴσῃ αὐτῇ, (παντρευτεῖ καὶ μείνει μαζί της) καὶ ἔσται ἐὰν μὴ εὕρῃ χάριν ἐναντίον αὐτοῦ, (ἀρχίζει νὰ τοῦ εἶναι ἀντιπαθὴς) ὅτι ἔὗρεν ἐν αὐτῇ ἄσχημον πρᾶγμα, (γιατί βρῆκε εἰς αὐτὴν κάτι τὸ ἄσχημο. Τὸ "ἄσχημον" εἶναι ἕνας πολὺ γενικὸς χαρακτηρισμός. Πολὺ γενικός. Ἄσχημο θὰ πεῖ αὐτὸ ποὺ δὲν ἔχει σχῆμα· εἶναι ἡ λέξη "σχῆμα" καὶ τὸ στερητικὸ "α-". Κι ἄλλοτε σᾶς τὸ ἔχω πεῖ αὐτό: ἅ–σχημο εἶναι ἐκεῖνο ποὺ δὲν ἔχει σχῆμα. Δηλαδή, εἶναι ἐκεῖνο ποὺ λέει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος ἀλλὰ τὸ ἑρμηνεύει ὡραῖα ὁ ἱερὸς ὁ Χρυσόστομος αὐτὸ τὸ "εὔσχημον", τὸ ὡραῖο σχῆμα) Καὶ λέγει, γράψει αὐτῇ βιβλίον ἀποστασίου, (βιβλίον ἀποστασίου εἶναι τὸ διαζύγιο) καὶ δώσει εἰς τὰς χεῖρας αὐτῆς (πᾶρε τὸ διαζύγιο, πᾶρε το στὰ χέρια σου) καὶ ἐξαποστελεῖ αὐτὴν ἐκ τῆς οἰκίας αὐτοῦ, (θὰ τὴν ξαποστείλει ἀπὸ τὸ σπίτι του)». 

Ὅμως ἡ Καινὴ Διαθήκη – μὴν τρέξετε νὰ πεῖτε: Αὐτὸ δὲν εἶναι θεόπνευστο; περιμένετε– εἶναι ρητὴ πάνω σὲ αὐτὸ τὸ θέμα. Λέγει ὁ Κύριος: «Ἐῤῥἔθη δέ· ὃς ἂν ἀπολὺσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ, δότω αὐτῇ ἀποστάσιον. (Εἰπώθηκε τὸν παλιὸ καιρό, στὴν Παλαιὰ Διαθήκη: Ἐάν, λέει, τὴν ἀπολύσει, θὰ τῆς δώσει διαζύγιο) Ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν (ἀκούσατε τί λέει ὁ Χριστός) "Ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν ὅτι ὃς ἂν ἀπολὺσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ παρεκτὸς λόγου πορνείας, (ἐννοεῖ τὴ μοιχεία) ποιεῖ αὐτὴν μοιχᾶσθαι, (δηλαδὴ τὴν κάνει μοιχαλίδα. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ δώσεις στὴ γυναῖκα σου διαζύγιο· αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος)». Μάτθ. 5, 31-32 Καὶ ὁ Ἀπόστολος Παῦλος εἶναι σαφὴς πάνω σὲ αὐτό. Ὅμως, στὰ λόγια αὐτὰ τοῦ Κυρίου, ποὺ εἶπε τότε, ἀντέλεξαν οἱ Φαρισαῖοι. Καὶ τοῦ εἶπαν: "Τότε γιατί ὁ Μωυσῆς ἐπέτρεψε τὸ διαζύγιο;". Καὶ ὁ Κύριος ἀπάντησε. Νὰ σᾶς πάρω ὁλόκληρη τὴν περικοπή. Λέγουσιν αὐτῷ: «τί οὖν Μωσῆς ἐνετείλατο δοῦναι βιβλίον ἀποστασίου καὶ ἀπολῦσαι αὐτήν;» Γιατί, λοιπόν, ὁ Μωυσῆς ἐνέκρινε τὸ διαζύγιο; «λέγει αὐτοῖς· (ὁ Ἰησοῦς) ὅτι Μωσῆς πρὸς τὴν σκληροκαρδίαν ὑμῶν ἐπέτρεψεν ὑμῖν ἀπολῦσαι τὰς γυναῖκας ὑμῶν·» Ἕνεκα τῆς σκληροκαρδίας σας, διότι ἂν μιὰ γυναῖκα κινδύνευε ἀκόμα καὶ στὴ ζωή της ἀπὸ ἕναν ἄνδρα ὁ ὁποῖος ἦταν βάναυσος, κτηνώδης, νὰ τὴν κλοτσάει. Ἔχετε ἀκούσει —σίγουρα ἔχετε ἀκούσει— ἄνδρα νὰ κλοτσάει τὴ γυναῖκα του στὴν κοιλιὰ ὅταν ἐγκυμονεῖ. Στὴν κοιλιὰ νὰ τὴν κλοτσάει. Τὸ ἔχετε ἀκούσει αὐτό; Ἀναφέρεται μάλιστα τώρα —τὸ θυμήθηκα— καὶ στὸ Γεροντικὸ μιὰ τέτοια περίπτωση: κάποιος βάναυσος ἄνθρωπος κλότσησε μιὰ γυναῖκα —ὄχι τὴ γυναῖκα του— γιὰ νὰ δεῖ τί εἶχε μέσα στὴν κοιλιά της (ἄκουσον, ἄκουσον!). Καὶ βέβαια ἡ γυναῖκα ἀπέβαλε, δὲν ξέρω κι ἂν πέθανε. Αὐτὸς μετανόησε, φοβερὰ μετανόησε, καὶ ἔγινε ἀσκητής. Ἁπλῶς γιὰ τὴν ἱστορία σᾶς τὸ λέω ἐγὼ αὐτό. Δηλαδή, νὰ φτάσει κανεὶς μέχρι αὐτοῦ τοῦ σημείου... Σπάνια ἡ περίπτωση, ἀπὸ τὸ ξύλο ἢ δὲν ξέρω μὲ ποιόν τρόπο, νὰ σκοτώσει κανεὶς τὴ γυναῖκα του; Προκειμένου, λοιπόν, νὰ συμβεῖ κάτι τέτοιο, ὁ Μωυσῆς ἔδωσε τὴν ἄδεια νὰ πάρει διαζύγιο ἡ γυναῖκα. Ποὺ σημαίνουν ὅλα αὐτὰ μὲ τὴ λεξούλα: "διά την σκληροκαρδίαν ὑμῶν". 

Καὶ συμπληρώνει ὁ Κύριος: «ἀπ᾿ ἀρχῆς δὲ οὐ γέγονεν οὕτω. (ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἀρχὴ τὸ πρᾶγμα δὲν ἔγινε ἔτσι). Καὶ δικαιολογεῖ ὁ Κύριος τὸ γιατί δὲν ἐπιτρέπεται τὸ διαζύγιο. Καὶ λέγει: «οὐκ ἀνέγνωτε (δὲν διαβάσατε;) ὅτι ὁ ποιήσας ἀπ᾿ ἀρχῆς (ὅτι ἐκεῖνος ποὺ ἔκανε ἀπο τὴμ ἀρχὴ) ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτοὺς καὶ εἶπεν, ἕνεκεν τούτου καταλείψει ἄνθρωπος τὸν πατέρα αὐτοῦ καὶ τὴν μητέρα καὶ κολληθήσεται τῇ γυναικὶ αὐτοῦ, καὶ ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν; (Δὲν τὸ διαβάσατε αὐτό; Λέει ὁ Κύριος) ὥστε οὐκέτι εἰσὶ δύο, ἀλλὰ σὰρξ μία. οὖν ὁ Θὲὸς συνέζευξεν, ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω». Τελείωσε. Σαφῶς καὶ κατηγορηματικὸς ὁ Κύριος ἐπάνω εἰς τὸ σημεῖο αὐτό. 

Ἂς κάνουμε ὅμως κάποια σχόλια ἐπάνω σὲ αὐτά. Ἐδῶ ποὺ λέει ὁ Κύριος "ὥστε οὐκέτι εἰσὶ δύο, ἀλλὰ σὰρξ μία", δὲν εἶναι, λέει, δύο, ἀλλὰ μία σάρκα. Μία, ὅπως λέει ἕνας νεότερος καὶ αὐτὸς εἶναι ξένος καὶ εἶναι γιατρός, διάσημος γιατρὸς ὁ , Ρενὲ Μπιό ((René Biot, 1889–1966) ἦταν διαπρεπὴς Γάλλος γιατρός, βιολόγος καὶ συγγραφέας, γνωστὸς γιὰ τὸ ἔργο του γύρω ἀπὸ τὴν ἰατρικὴ δεοντολογία, τὴ χριστιανικὴ ἀνθρωπολογία, τὴν ψυχολογία καὶ τὴ σεξουαλικὴ ἀγωγὴ) εἶναι μία ὑπερφυὴς σάρκα. Ἕνας ὑπερφυὴς ἄνθρωπος, ἕνας "διπλός". Ἂν βλέπετε, δηλαδή, κάποια στιγμὴ τοὺς δύο αὐτοὺς ἀνθρώπους νὰ γίνονται ἕνα σῶμα. Καὶ αὐτὸ τὸ ἕνα σῶμα, ἕνας ὑπερφυής, ἕνας ὑπερφυσικὸς ἄνθρωπος. Ἕνας ἄνθρωπος. Δηλαδή, ἐδῶ ἔχουμε μία ὀντολογικὴ ἕνωση ἀνδρὸς καὶ γυναικός. Εἶπα "ὀντολογική". Δηλαδή, ὅτι εἶναι ἕνας ἄνθρωπος. Μὰ θὰ μοῦ πεῖτε: "Πῶς εἶναι ἕνας ἄνθρωπος;". Προσέξτε. Ἀπόδειξη: Τὸ παιδὶ ποὺ γεννιέται ἀπὸ τὸ ζευγάρι δὲν ἀνήκει οὔτε ἀποκλειστηκὰ στὸν πατέρα οὔτε στὴ μητέρα, ἀλλὰ ἀποτελεῖ τὴ σύνθεση καὶ τῶν δύο. Τὴν ὀντολογικὴ αὐτὴ ἕνωση τῶν συζύγων τὴ βρίσκουμε στὸ παιδί. Αὐτὸ νομίζω εἶναι ἕνα καλὸ ἐπιχείρημα. 

Ἀκόμη, ὁ δεύτερος γάμος, ἂν τὸ θέλετε, εἶναι κατὰ συγγνώμη. Κατὰ συγγνώμη, ὅπως λέει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος, κατὰ παραχώρηση. Καὶ φυσικά, γάμος ὄχι ἐκ διαζυγίου, ἀλλὰ ἐκ θανάτου. Μπορεῖς νὰ ξαναπαντρευτεῖς, ὁ ἄνδρας ἢ ἡ γυναῖκα, ἐφόσον ἡ γυναῖκα σου πέθανε ἢ ὁ ἄνδρας σου πέθανε. Ὄχι ἐκ διαζυγίου, γιατί σαφῶς ὁ Κύριος —καὶ σαφέστατος ὁ Ἀπόστολος Παῦλος... Λέγει: Ἂν χωρίσεις, πάρεις διαζύγιο καὶ παντρευτεῖς ἄλλη γυναῖκα, ἢ ἂν εἶσαι ἄγαμος καὶ παντρευτεῖς, λέει, ἀπολελυμένη —καὶ τὸ ἀντίστροφο— τότε ἔχετε ἰσόβια μοιχεία, ἰσόβια μοιχεία. 

Σαφῶς! Ἀγαπητοί μου, εἶναι κάτι ποὺ τὸ λέγω κατὰ καιρούς, καὶ τὸ ξαναλέγω καὶ τὸ ξαναλέγω. Οἱ παλαιοὶ ἀκροατὲς πρέπει νὰ μοῦ ποῦν: "Δὲν βαρέθηκες νὰ μᾶς τὸ λές;". Δὲν βαρέθηκα, γιατί ἁπλούστατα, ἐφόσον ὑφίσταται τὸ θέμα αὐτό, πάντα θὰ τὸ λέω. Γιατί, κορίτσι μου, νὰ παντρευτεῖς ἕναν χωρισμένον ἄνδρα; Χάθηκαν οἱ ἄλλοι ἄνδρες; Γιατί, ἀγόρι μου, νὰ παντρευτεῖς μιὰ κοπέλα ποὺ πῆρε διαζύγιο ἀπὸ τὸν ἄνδρα της; Γιατί; Γιὰ ποιόν λόγο; Γι' αὐτὸν τὸν λόγο, θὰ λέγαμε, ἂς προσέχουμε· εἶναι ἰσόβια, ξαναλέγω, μοιχεία.

Τὸ πρᾶγμα φαίνεται ὅτι εἶναι πράγματι ὀντολογικὰ ἕνα σῶμα, καὶ ἀπὸ τὴν ἱεροσύνη. Θὰ μοῦ πεῖτε: "Τί;". Ἕνας ἱερέας δὲν μπορεῖ, ἂν ἡ πρεσβυτέρα τοῦ πεθάνει, νὰ ξαναπαντρευτεῖ. Οὔτε καὶ μιὰ πρεσβυτέρα, ἂν ὁ ἄνδρας της —ὁ σύζυγος, ὁ ἱερέας, ὁ παπᾶς— πεθάνει, μπορεῖ νὰ ξαναπαντρευτεῖ. Ξέρετε γιατί; Διότι ὁ σύζυγος κατέχει οὕτως εἰπεῖν μέρος τῆς ἱεροσύνης τοῦ συζύγου. Καὶ ἀπαγορεύεται, λοιπόν, νὰ ὑπάρξει πράξη δευτέρου γάμου, ἢ στὸν ἕναν ἢ στὸν ἄλλον. Καὶ ἀπὸ ἐδῶ ἀκόμη βλέπουμε ὅτι ὑπάρχει αὐτὴ ἡ ὀντολογικότητα ἀνάμεσα στοὺς δύο συζύγους.

★(Οἱ παραδοσιακοὶ Ἱεροὶ Κανόνες τῆς Ἐκκλησίας ἀπαγορεύουν ρητὰ καὶ κατηγορηματικὰ τὸν δεύτερο γάμο στοὺς κληρικούς. 

Ἡ παραδοσιακὴ κανονικὴ θέση τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας βασίζεται στὰ ἑξῆς σημεῖα:

   Ἀπαγόρευση γάμου μετὰ τὴ χειροτονία

🔸Οἱ κανόνες ὁρίζουν ὅτι ὁ γάμος τοῦ κληρικοῦ πρέπει νὰ ἔχει τελεστεῖ ὑποχρεωτικὰ πρὶν ἀπὸ τὴ χειροτονία του.

🔸17ος καὶ 26ος Ἀποστολικὸς Κανόνας: Ἀπαγορεύουν ρητὰ τὴ σύναψη γάμου μετὰ τὴ χειροτονία σὲ ὁποιονδήποτε βαθμό της ἱεροσύνης (διάκονος, πρεσβύτερος).

🔸6ος Κανόνας τῆς Πενθέκτης Οἰκουμενικῆς Συνόδου: Ἐπικυρώνει ὅτι ἂν κάποιος εἰσέλθει στὸν κλῆρο ἄγαμος, ὀφείλει νὰ παραμείνει ἄγαμος. Ἂν εἶναι ἤδη ἔγγαμος, μπορεῖ νὰ χειροτονηθεῖ, ἀλλὰ δὲν μπορεῖ νὰ ξαναπαντρευτεῖ.

   Ὁ δίγαμος εἶναι «ἀπρόσδεκτος» στὴν ἱεροσύνη

🔸Ἡ Ἐκκλησία θεωρεῖ τὸν γάμο τοῦ ἱερέα ὡς μιὰ μοναδικὴ εἰκόνα τῆς ἕνωσης τοῦ Χριστοῦ μὲ τὴν Ἐκκλησία, ἡ ὁποία εἶναι μοναδικὴ καὶ αἰώνια.

🔸Σύμφωνα μὲ τὸν 17ο Ἀποστολικὸ Κανόνα, ὅποιος ἔχει συνάψει δεύτερο γάμο μετὰ τὸ βάπτισμα (ἀκόμη καὶ ὡς λαϊκὸς) ἔχει «κώλυμα ἱεροσύνης» καὶ δὲν μπορεῖ νὰ γίνει κληρικός.

🔸Ἡ κανονικὴ παράδοση (ὅπως ἀναφέρεται ἀπὸ τὸν βυζαντινὸ κανονολόγο Ἀριστηνὸ) συνοψίζεται στὴ φράση: «Ἀνίερος ἅπας δίγαμος».

🔸Α΄ Ἐπιστολὴ πρὸς Τιμόθεον (Κεφάλαιο 3, Στίχος 2), ὁ Ἀπόστολος Παῦλος γράφει:«δεῖ οὖν τὸν ἐπίσκοπον ἀνεπίλημπτον εἶναι, μιᾶς γυναικὸς ἄνδρα, νηφάλιον, σώφρονα, κόσμιον, φιλόξενον, διδακτικὸν» (Πρέπει, λοιπόν, ὁ ἐπίσκοπος νὰ εἶναι ἄμεμπτος, νὰ ἔχει μόνο μία γυναῖκα, νὰ εἶναι νηφάλιος, μυαλωμένος, κόσμιος, φιλόξενος, ἱκανὸς νὰ διδάσκει). Στὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, ἡ φράση αὐτὴ ἀποτελεῖ τὴ βάση γιὰ τὸν κανόνα ποὺ ἀπαγορεύει στοὺς κληρικοὺς (ὅλων τῶν βαθμίδων) νὰ συνάψουν δεύτερο γάμο, ἀκόμη κι ἂν ἔχουν χηρέψει.

🔹Ἐν τούτοις ἡ Σύνοδος τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου θέσπισε τὸν δεύτερο γάμο γιὰ τοὺς ἱερεῖς μὲ μιὰ ἱστορικὴ ἀπόφαση. Ὡστόσο, ἡ ἀπόφαση αὐτὴ δὲν ἀποτελεῖ γενικὸ δικαίωμα γιὰ ὅλους, ἀλλὰ ἐφαρμόζεται ἀποκλειστικὰ ὑπὸ συγκεκριμένες καὶ πολὺ αὐστηρὲς προϋποθέσεις.

Γι' αὐτό, θὰ λέγαμε, τὸ χωρίο ποὺ διαβάσαμε προηγουμένως ποὺ λέγει: "ἀπὸ τῶν σαρκῶν σοῦ ἀπότεμε αὐτήν". Τὸ ἐνθυμίστε; Ἄν, λέει, δὲν εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία σὲ ἀκούει, "ἀπότεμε αὐτὴν ἀπὸ τῶν σαρκῶν σοῦ" κόψ' την. Τί εἶπε; Ἀπὸ τῶν σαρκῶν σου. Δηλαδή, νὰ τὴν κόψεις, –τὴ γυναῖκα σου–, ἀπὸ τὴ σάρκα σου. Ὅπως ἔχουμε κάπου μία γάγγραινα, ξέρω ἐγώ, στὸ δάχτυλο —τί νὰ κάνουμε;— κόβουμε τὸ δάχτυλο. Θὰ μοῦ πεῖτε, τόσο μεγάλο πρᾶγμα; Ναί, ἀγαπητοί μου, τόσο μεγάλο πρᾶγμα εἶναι. 

Ἂν θέλετε κάτι νὰ συμπληρώσω, ὅλα αὐτὰ συνιστοῦν, φυσικά, τὸ ἐπίγειο σχῆμα τοῦ γάμου, ὅσο ὑπάρχει ἡ ἱστορία, ὁ κόσμος. Στὴ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ δὲν ὑπάρχει "ὁ ἄνδρας μου", "ἡ γυναῖκα μου", "ὁ σύζυγος", "ἡ σύζυγος", γιατί ἁπλούστατα ἐκεῖ ὑπάρχει μία νέα τάξη. Γι' αὐτὸ λέγει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος ὅτι «παράγει γὰρ τὸ σχῆμα τοῦ κόσμου τούτου» Α Κόρ. 7, 31 περνάει, δηλαδή, τὸ σχῆμα αὐτό. Καὶ πότε τὸ λέει; Ἀκριβῶς ἐκεῖ ποὺ ἀναφέρεται, ὅπως λέγαμε καὶ τὴν περασμένη φορά, στὸ θέμα τοῦ γάμου· ὅτι "οἱ ἔχοντες γυναίκας ὡς μὴ ἔχοντες". Καὶ ἐννοεῖ, δηλαδή, νὰ μὴν προσκολλᾶται κανεὶς καθ' ὑπερβολή, διότι ὁ παρὼν κόσμος εἶναι προσωρινός. Παράγει, περνάει τὸ σχῆμα τοῦ κόσμου τούτου καὶ λοιπὰ καὶ λοιπά. Χωρὶς αὐτὸ βέβαια νὰ μειώνει τὴν ἀγάπη τοῦ συζύγου πρὸς τὴν σύζυγο καὶ τῆς συζύγου πρὸς τὸν σύζυγο. Ἕτερον ἑκάτερον. Καὶ ὅτι πρέπει βέβαια καὶ οἱ δύο νὰ σωθοῦν, θὰ τὸ δοῦμε παρακάτω. 

"Ἄνθρωπος λοιπὸν μὴ χωριζέτω", ἕνα ἄλλο σημεῖο ποὺ εἶπε ὁ Χριστός. Ποιός εἶναι αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος ποὺ δὲν πρέπει νὰ προβαίνει σὲ χωρισμό; Δὲν εἶναι παρὰ ἕνας τρίτος ἄνθρωπος. Δὲν εἶναι ἐκεῖνος ποὺ ἐνδιαφέρεται μὲ τὴ γυναῖκα του καὶ ἡ γυναῖκα γιὰ τὸν ἄνδρα της, ἀλλὰ εἶναι ἕνας τρίτος ἄνθρωπος. Ποιός μπορεῖ νὰ εἶναι αὐτὸς ὁ τρίτος ποὺ μπορεῖ νὰ προβεῖ εἰς τὸν χωρισμὸν δύο συζύγων; Μπορεῖ νὰ εἶναι ὁ πατέρας, μπορεῖ νὰ εἶναι ἡ μητέρα. Χώρισε τὸν αὐτόν, χώρισε τὴν αὐτήν, νὰ πεῖ ὁ πατέρας ἢ ἡ μητέρα ἑκατέρωθεν σὲ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. 

Οὔτε ὁ παράνυμφος, ὁ κουμπάρος. Καὶ ξέρετε τί εἶναι ὁ κουμπάρος; Σήμερα εἶναι διακοσμητικὸ στοιχεῖο. Καὶ περικλείει καὶ πολλοὺς κινδύνους ἡ παρουσία τοῦ κουμπάρου. Τοὺς ξέρετε τοὺς πολλοὺς κινδύνους ποὺ περικλείει. Καὶ ὅμως ὁ κουμπάρος, δηλαδὴ ὁ παράνυμφος, εἶναι ὁ οἰκογενειακὸς σύμβουλος. Ἄκουσα χθὲς ὅτι ὑπάρχει κάποιος – κάποιοι, δὲν ξέρω, ποὺ εἶναι οἰκογενειακοὶ σύμβουλοι. Πρώτη φορὰ τὸ ἄκουσα αὐτό. Βλέπετε, οἱ ἄνθρωποι προτιμοῦν νὰ πᾶνε σὲ τέτοιους συμβούλους, ὕποπτης θὰ λέγαμε ποιότητας κτλ., καὶ δὲν πᾶνε εἰς τὸν πνευματικό. Ἀφήνουμε τὸν πνευματικὸ καὶ πηγαίνουμε εἰς τὸν ψυχολόγο. Τί νὰ πῶ, τέλος πάντων. Ἑκατέρωθεν ὑπάρχουν, ἐννοεῖται, λάθη καὶ σφάλματα. Πάντως ὁ κουμπάρος, ὁ παράνυμφος, πρέπει νὰ εἶναι σοβαρὸς ἄνθρωπος, ὥριμος ἄνθρωπος. Ἔγγαμος. Δὲν μπορεῖς νὰ παντρεύεις δύο ἀνθρώπους καὶ ἐσὺ νὰ εἶσαι ἄγαμος. Καὶ τί γνώση θὰ ἔχεις καὶ τί συμβουλὴ θὰ δώσεις στὸ ζευγάρι ποὺ παντρεύεις; Ἔτσι, βάζουνε κάποτε μικρὰ παιδάκια νὰ παντρεύουν κάποιους ἀνθρώπους. Καὶ εἶναι τόσο μικρά, ποὺ βάζουν καρέκλα γιὰ νὰ ἀνεβεῖ ἐπάνω τὸ παιδάκι καὶ νὰ ἀλλάξει τὰ στέφανα στοὺς νεονύμφους. Ἔ, ὄχι! Ἂν ἔχουμε κάποιο πρόβλημα ἢ ἀτύχημα στὸν γάμο, αὐτὸ τὸ παιδάκι τί μπορεῖ νὰ πεῖ στὸ ζευγάρι τοῦ ὁποίου ἡ συζυγικὴ ζωὴ κινδυνεύει; Θὰ πρέπει νὰ εἶναι ὥριμοι ἄνθρωποι. Μπορεῖ νὰ εἶναι ἄνδρας, μπορεῖ νὰ εἶναι γυναῖκα, ἀλλὰ νὰ εἶναι ὥριμοι ἄνθρωποι καὶ κάποιας ἡλικίας. 

Καὶ μὲ τὴν εὐκαιρία –βλέπετε, συνειρμικὰ βγαίνουν ὅλα– ἐδῶ στὴ Θεσσαλία, ἀλλοῦ ἴσως δὲν ὑπάρχει, τοὐλάχιστον στὴν Ἀττικὴ δὲν τὸ ἔχουμε αὐτό, ὅτι τρόπον τινὰ ὑποχρεοῦται ὁ παράνυμφος, ὁ κουμπάρος, νὰ βαφτίσει τοὐλάχιστον τὸ ἕνα παιδί. Καὶ μετά, ξέρετε, ἂν ὑποτεθεῖ ὅτι ἀκόμα ζεῖ, νὰ βαφτίσει καὶ τὸ ἐγγονάκι. Καὶ πάει λέγοντας. Καὶ κάποτε τὸ ζευγάρι μπορεῖ νὰ μὴν θέλει γιὰ κουμπάρο στὸ παιδὶ ποὺ θὰ βαφτιστεῖ αὐτὸν ποὺ στάθηκε παράνυμφος στὸν γάμο. Καὶ μὲ ρωτοῦν πάρα πολλὲς φορές: "Καὶ τώρα τί νὰ κάνουμε;". Μὰ γιατί πρέπει νὰ δεσμεύεται κανείς; Ἔγινε παράνυμφος, τελείωσε. Δὲν σημαίνει ὅτι ἔχει δικαιοδοσία ἐπὶ τῶν παιδιῶν καὶ ἐπὶ τῶν ἐγγονῶν καὶ ἐπί των δισεγγόνων, καὶ πάει λέγοντας. 

Ποιός ἀκόμη μπορεῖ νὰ προβεῖ στὸ νὰ χωρίσει ἕνα ζευγάρι; Οὔτε ὁ φίλος, οὔτε ὁ συγγενής. Ἐπιτρέψατέ μου, οὔτε ὁ πνευματικός. Ἐὰν ὁ πνευματικὸς φτάσει νὰ συμβουλεύσει ὅτι: "Πήγαινε πᾶρε διαζύγιο", ἀγαπητοί μου, νὰ πάει νὰ κρεμάσει τὸ ἐπιτραχήλι· ξόφλησε ὡς πνευματικός. Θὰ μοῦ πεῖτε ἐσεῖς ἐμένα: "Δὲν σοῦ ἔχουν τύχει περιπτώσεις;". Πάρα πολλές. Τότε τί λέω; Προσπαθοῦμε νὰ συμβιβάσουμε τὰ πράγματα. Ἀλλὰ νὰ δώσω τὴ συμβουλὴ νὰ πάρουν διαζύγιο; Ἀγαπητοί μου, δὲν τὴν ἔδωσα ποτὲ τὴ συμβουλὴ αὐτή. Εἶναι ἐπικίνδυνο πρᾶγμα. Τί λέει ὁ Κύριος; "Ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω". Τελείωσε. Ἂς κάνουν ὅ,τι θέλουν. Μποροῦν νὰ πάρουν διαζύγιο, ἂν θέλουν. Ἀλλὰ δὲν θὰ εἶναι λύση ποὺ προτείνεται ἀπὸ τὰ χείλη τοῦ πνευματικοῦ. 

Εἶναι ἁμαρτία μεγάλη, λοιπόν, ἡ περίπτωση τοῦ διαζυγίου. Κι ἂν ὁ ἕνας φύγει, ὁ ἄλλος, ὁ τυχὸν πνευματικὸς ἢ πνευματικότερος ἄνθρωπος... Γιατί ὁ ἄλλος μπορεῖ νὰ μὴν εἶναι καθόλου πνευματικὸς καὶ νὰ μείνει ἔτσι, χωρὶς νὰ ξαναπαντρευτεῖ. Δὲν ἔχουμε λίγους ποὺ τὸ κάνουν αὐτό. Ἂν θέλετε νὰ τὸ πάρουμε ἔτσι, αὐτὸ εἶναι μιὰ ἔμμεση παραγγελία τοῦ Ἀποστόλου Παύλου. Εἶναι τὸ ἴδιο, ἀλλὰ καὶ δὲν εἶναι τὸ ἴδιο. Κάποτε μποροῦσε νὰ γίνει ὁ ἄνδρας χριστιανός, ἀλλὰ ὄχι ἡ γυναῖκα. Καὶ τότε νὰ μὴν συμφωνεῖ ἡ σύζυγος, ἐπειδὴ ὁ ἄνδρας ἔγινε χριστιανός, καὶ νὰ σηκωθεῖ νὰ φύγει. Δηλαδή, ὄχι θέμα διαζυγίου, σηκώθηκε καὶ ἔφυγε ἀπο τὸ σπίτι, σὰν νὰ ἦταν διαζύγιο. Καὶ τί λέγει τώρα ὁ Ἀπόστολος Παῦλος; Ἐὰν θέλει νὰ φύγει ἡ σύζυγός σου, ἂς φύγει, ἐφόσον δὲν συμφωνεῖτε στὸ θέμα τῆς πίστεως —δηλαδὴ τῆς θρησκευτικῆς τοποθετήσεως. Ἀλλὰ ἐσὺ ὅμως, μὴν τὴ χωρίσεις. Μὴν τῆς πεῖς: "Φύγε, θέλω νὰ ζήσω μιὰ πνευματικὴ ζωὴ"· μὴν τῆς τὸ πεῖς. Καὶ λέει ἐκεῖνο τὸ περίφημο καὶ ἀληθινὰ θεόπνευστο: "Ποῦ ξέρεις, ἄνδρα, ποῦ ξέρεις ἐὰν μὲ τὸ νὰ ἀνεχθεῖς τὴ γυναῖκα σου ποὺ δὲν γίνεται, ἐννοεῖται, χριστιανή, μήπως καὶ τὴ σώσεις;". Δηλαδή, κάποια φορὰ αὐτὴ νὰ γίνει χριστιανή. Καὶ λέει καὶ τὸ ἀντίστροφο. Δηλαδή, μπορεῖ νὰ φύγει ὁ μὴ πνευματικὸς ἄνθρωπος· ἂς φύγει. Ἐσὺ ὅμως δὲν θὰ τὸν διώξεις. Καὶ ἀκόμη, νὰ μὴν προχωρήσουμε σὲ νέο γάμο. 

Ὅπως ἔχουμε σήμερα τὴν περίπτωση στὸ σχῆμα τοῦ διαζυγίου, ὅπου παίρνει διαζύγιο καὶ τὸ παθὸν μέρος. Νομίζω ὑπῆρχε κάποτε μιὰ νομοθεσία ὅτι, ἂν συνελαμβάνετο ὁ ἕνας ἐκ τῶν δύο νὰ μοιχεύει, δὲν ἔπαιρνε ποτὲ τὴν ἄδεια νὰ ξαναπαντρευτεῖ. Καὶ πολὺ παραπάνω, ἀπαγορευόταν νὰ παντρευτεῖ τὸ πρόσωπο μὲ τὸ ὁποῖο εἶχε ἔρθει σὲ σχέση μοιχείας. Νομίζω ὑπῆρχε αὐτὴ ἡ νομοθεσία, δὲν εἶμαι σίγουρος, δὲν ξέρω. Ἀλλὰ πάντως ἐκεῖνο ποὺ θυμᾶμαι ἀπὸ παλιότερα χρόνια, ἦταν ὅτι δὲν μποροῦσες νὰ παντρευτεῖς τὸ πρόσωπο μὲ τὸ ὁποῖο εἶχε διαπραχθεῖ ἡ μοιχεία. Νομίζω. Τώρα, βέβαια, τὰ πράγματα ἔχουν φτάσει ἐκεῖ ποὺ ἔχουν φτάσει. Πάντως, τὸ παθὸν μέρος —παθὸν λέγω ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ἢ ἐκείνη ποὺ τὴν ἐγκατέλειψε ὁ σύζυγος ἢ ἡ σύζυγος— δὲν φταίει σὲ τίποτα. Καλὸν εἶναι, ὅμως, νὰ μὴν ξαναπαντρευτεῖ. Καλὸν εἶναι. Ναί. Γιατί, ὅπως σᾶς εἶπα, εἶναι ἰσόβια μοιχεία. 

Ἕνα τρίτο σημεῖο. Ὅταν ὁ Κύριος λέγει "παρ' ἐκτὸς λόγου πορνείας" καὶ ἐννοεῖ τὴν μοιχεία, ὅπως καὶ στὴν ἐντολὴ "οὗ μοιχεύσεις" ὑπονοεῖται ἡ πορνεία. Προσέξτε το. Γιατί μπορεῖ κάποιος νὰ πεῖ: "Τό 'οὗ μοιχεύσεις' ἀναφέρεται στὸν γάμο, ἀλλὰ πρὸ τοῦ γάμου εἶμαι ἐλεύθερος". Ποιός τὸ λέει αὐτό; Διότι μὲ πολλὴ λεπτομέρεια ὁμιλεῖ ἡ Παλαιὰ Διαθήκη ὅτι δὲν μπορεῖς νὰ πορνεύσεις. Ἄρα, λοιπόν, ὑπὸ τὴν ὀνομασία "οὗ μοιχεύσεις" ἡ ἑβδόμη ἐντολὴ ὑπονοεῖ καὶ τὸ "οὗ πορνεύσεις". Γιὰ νὰ μὴν πῶ ἐκεῖνο ποὺ λέει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος πιὰ στὴν Καινὴ Διαθήκη: «πόρνους δὲ καὶ μοιχοὺς κρινεῖ ὁ Θεός.» Ἔβρ. 13, 4. Πορνεία εἶναι ἡ προγαμιαία σχέση, εἴτε μὲ αὐτὴν ποὺ θὰ παντρευτεῖς —δὲν ἔχει σημασία, ἀκόμα δὲν εἶναι γυναῖκα σου, δὲν πῆρες τὴν εὐλογία— εἴτε μὲ ὁποιονδήποτε ἄλλον ἄνθρωπο. Πόρνους καὶ μοιχοὺς θὰ τοὺς καταδικάσει ὁ Θεός. Συνεπῶς, ἐδῶ, ὅταν λέγει "παρ' ἐκτὸς λόγου πορνείας" ὁ Κύριος, ἐννοεῖ τὴν μοιχεία. 

Kαι ἐδῶ τώρα εἶναι ἕνα πολὺ σπουδαῖο πρᾶγμα καὶ νὰ τὸ ἔχετε πάντα ὑπόψη. Τί σημαίνει ἐδῶ; Δὲν σοῦ δίνει ἐντολὴ νὰ πάρεις διαζύγιο ἐσύ, ὁ παθῶν, ἐπειδὴ ἡ γυναῖκα σου ἐμοίχευσε κτλ. Δὲν σοῦ δίνει ἐντολὴ νὰ πάρεις διαζύγιο, ἀλλὰ σοῦ δίνει τὸ δικαίωμα νὰ πάρεις διαζύγιο. Μεταξὺ ἐντολῆς καὶ δικαιώματος νομίζω ὑπάρχει μιὰ πάρα πολὺ μεγάλη διαφορά. 

Καὶ πράγματι, ὁ Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης στὸ Πηδάλιο, σὲ ἕνα σχόλιο λέει τὰ ἑξῆς: "Πρόσεξε ἐσύ, ὁ παθῶν, μὴ κάνεις χρήση τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ" —γιατί εἶναι δικαίωμα τὸ νὰ ἀπολύσω τὴ γυναῖκα μου, δηλαδὴ νὰ μὴν εἶμαι πλέον συζευγμένος μαζί της— "ἀλλὰ νὰ τὴ συγχωρήσεις". Γιατί μπορεῖ κάποτε νὰ ἐπανέλθει, ὅ,τι καὶ νὰ ἔχει κάνει, ὅταν γυρίσει πίσω. Θὰ μοῦ πεῖτε, συναισθηματικὰ εἶναι πάρα πολὺ ἄσχημο πρᾶγμα. Ἕτερον ἑκάτερον. Ἀλλὰ μὴ πάρεις διαζύγιο, γιατί, λέγει, ποῦ ξέρεις ἂν γυρίσει πίσω ἡ γυναῖκα σου ἢ γυρίσει πίσω ὁ ἄνδρας σου —γιατί γύρισε ἀπὸ ἐδῶ καὶ ἀπὸ ἐκεῖ, μὲ τὴ μία καὶ μὲ τὴν ἄλλη— νὰ τὰ ξαναφτιάξετε, καὶ εἶναι ἡ καλύτερη λύση. Ἡ χειρότερη λύση ἀγαπητοί μου, μάλιστα ἂν ὑπάρχουν παιδιά, ἡ χειρότερη λύση εἶναι τὸ διαζύγιο. 

Απόσπασμα από την🔸215🔸ομιλία στην κατηγορία : " Σοφία Σειράχ ".

► Όλες οι ομιλίες της Κατηγορίας :
" Σοφία Σειράχ " εδώ ⬇️
https://arnion.gr/index.php/palaia-diauhkh/sofia-seirax
↕️
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/blog-post_83.html?m=1

🔸Λίστα ομιλιών της σειράς
«Σοφία Σειράχ».🔻
https://drive.google.com/file/d/15yPd5yULQpwqBdVJzrpusJNL6wa2BczM/view?usp=drivesdk

🎥 Βιντεοσκοπημένες ομιλίες της σειράς «Σοφία Σειράχ».🔻
https://youtube.com/playlist?list=PLxBsMI6pr40o1lCOake2wwX61iRYZNi-M

📜 Απομαγνητοφωνημενες ομιλίες της σειράς «Σοφία Σειράχ».🔻
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%94%B9%CE%A3%CE%BF%CF%86%CE%AF%CE%B1%20%CE%A3%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%AC%CF%87.?m=1

🔸Απομαγνητοφώνηση και ψηφιοποίηση ομιλίας : Αθανάσιος Άμβωνας.
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0

💠Πλήρης απομαγνητοφωνημένες σειρές ομιλιών (Βιβλία).
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%92%A0%CE%A0%CE%BB%CE%AE%CF%81%CE%B7%CF%82%20%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%BC%CE%B1%CE%B3%CE%BD%CE%B7%CF%84%CE%BF%CF%86%CF%89%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B5%CF%82%20%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%AD%CF%82%20%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CF%8E%CE%BD%20%28%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%B1%29.?m=1

🔸Επεξηγηματικό βίντεο Ασπάλαθου.
https://youtu.be/8tNfAHRkTCk

__⬇️Playlist "Ασπάλαθου".⬇️__
https://aspalathos21.blogspot.com/2021/07/blog-post_83.html?m=0

🔸Όλες οι ομιλίες ~4.487~ του μακαριστού πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/4487.html?m=0

📃Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες του πατρός Αθανασίου. ⬇️
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0

📜 Αποσπάσματα ομιλιών πατρός Αθανασίου ⬇️
https://athanasioslogos.blogspot.com/?m=0

__⬇️ Facebook ⬇️__
https://www.facebook.com/groups/1637818926362004/?ref=share

🔸Κατάλογος ομιλιών πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://drive.google.com/file/d/1JmrxaObMVyTA4_pS5yuMaQdoBf8-LwBP/view?usp=drivesdk

†. Πρός Δόξαν τοῦ Ἁγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ.

Τόν γνήσιο Χριστιανισμό τον αντικαταστήσαμε με τον Ουμανισμό της Ευρώπης...

†. «ἐπὶ θυγατρὶ ἀδιατρὲπτῳ στερέωσον φυλακήν, ἵνα μὴ εὑροῦσα ἄνεσιν ἑαυτῇ χρήσηται» Σόφ. Σείρ. 26, 10 Δηλαδή, σὲ περίπτωση ποὺ ἡ θυγατέρα σου δὲν ἀποτρέπεται καὶ δὲν ἀπομακρύνεται ἀπὸ τὴ συντροφιὰ τῶν ἀνδρῶν, θέσε συνεχῆ καὶ σταθερὴ ἐπιτήρηση σὲ αὐτήν, ὥστε νὰ μὴν βρεῖ εὐκαιρία ἐλευθερίας καὶ πάθει κάτι κακό. Βλέπετε, συνεχίζει ὁ ἱερὸς συντάκτης γιὰ τὴ σύζυγο, διὰ τὴ θυγατέρα καὶ τὰ λοιπὰ· τὰ θήλεα, δηλαδή, μέλη, ποὺ βέβαια καμιὰ φορὰ κινδυνεύουν ἀπὸ πλευρᾶς ἠθικῆς. 

Ἐδῶ τὸ θέμα εἶναι παιδαγωγικὸ καὶ ἀφορᾶ στὶς θυγατέρες μιᾶς οἰκογένειας. Ἐάν, λέγει, κάποιο κορίτσι σου εἶναι ἀπρόσεκτο καὶ δὲν ἀπομακρύνεται ἀπὸ τὴ συντροφιὰ τῶν ἀγοριῶν, λάβε τὰ μέτρα σου. Συνεπῶς, οἱ γονεῖς πρέπει γενικὰ νὰ διατηροῦν τὰ παιδιά τους μακριὰ ἀπὸ κάθε τι τὸ ὁποῖο θὰ μποροῦσε αὐτὰ νὰ τὰ βλάψει. Ἡ ἐπιτήρηση, συνεπῶς, εἶναι ἀναγκαιοτάτη. Κι ἂν τὸ ἀνήλικο παιδὶ διαπράξει κάτι ἀντικοινωνικό, τότε οἱ γονεῖς εἶναι ὑπεύθυνοι, τόσο μπροστὰ στὸν νόμο τοῦ Θεοῦ, ὅσο καὶ μπροστὰ στοὺς νόμους τῆς πολιτείας. 

Αὐτὰ εἶναι γνωστά, τὰ γνωρίζουμε. Εἰδικότερα, βέβαια, ἀναφέρεται στὴν ἠθικὴ προστασία τοῦ κοριτσιοῦ ἀπὸ κάθε μορφῆς ἀνηθικότητα. Ἂν τὸ κορίτσι ἔχει ροπὴ νὰ συναναστρέφεται ἄνδρες —καὶ πράγματι ὑπάρχουν κάποια κορίτσια ποὺ ἔχουν αὐτὴ τὴν ἔντονη ροπὴ— κάποια στιγμὴ τὸ παιδὶ αὐτό, τὸ κορίτσι αὐτό, θὰ ὀλισθήσει, θὰ γλιστρήσει εἰς τὴν πορνεία. Καὶ ὅταν εἶναι «ἀδιάτρεπτος» —θὰ πῶ γιὰ δεύτερη φορὰ αὐτὴ τὴ λέξη ποὺ χρησιμοποιεῖ ὁ ἱερὸς συγγραφεὺς— δηλαδὴ δὲν διορθώνεται, τότε συνιστᾶ ὁ ἱερὸς συγγραφεύς: «Στερέωσον φυλακήν». Φυλακὴ θὰ πεῖ φύλαγμα. Δηλαδή, βάλε σὲ ἐνέργεια, ὀργάνωσε τὸ φύλαγμα τῆς κόρης σου· φύλαξέ την. 

Ὅλα αὐτά, βέβαια, εἶναι πολὺ σωστά. Καὶ αὐτὰ ἐτηροῦντο μέχρι πρὸ ὀλίγων δεκαετιῶν, ἀπὸ κτίσεως κόσμου. Τὰ πράγματα ὅμως ἄλλαξαν. Γι' αὐτὸ ὁ αἰῶνας μας θεωρεῖται κυριολεκτικὰ καταλυτικός. Σᾶς εἶπα, ἀπὸ κτίσεως κόσμου πάντοτε οἱ γονεῖς πρόσεχαν τὰ κορίτσια τους. Πάντοτε, πάντοτε! Μέχρι πρὶν λίγες, ἐλάχιστες δεκαετίες. Τώρα, ὦ τώρα! Τὰ πράγματα, σᾶς εἶπα, ἄλλαξαν, καὶ ἡ ἐποχή μας εἶναι ὄντως καταλυτική. Σήμερα ἕνα τέτοιο πρᾶγμα, δηλαδή το νὰ φυλάξει ὁ γονιὸς τὸ κορίτσι του, θεωρεῖται καταπίεση, καὶ ὁ νόμος, ὁ πολιτειακός, ἐν ὀνόματι τῆς ἐλευθερίας τοῦ προσώπου καὶ τῶν ἀνθρωπίνων δικαιωμάτων, δίνει ἐλευθερίες στὸ παιδὶ ἄνω τῶν 18 ἐτῶν καὶ θέτει ἀνενέργητο τὸν πατέρα. 

Μοῦ ἔκανε ἐντύπωση μόλις πρὶν ἀπὸ λίγες μέρες, ἐλάχιστες, λάβαμε μίαν ἐγκύκλιο ἀπὸ τὴ Μητρόπολη Λαρίσης. Καί, περιέργως, ἦρθε μὲ γραμματόσημο, ἐνῷ εἶναι ἀτελὴς ἡ ἀλληλογραφία. Τί περιεῖχε; Ἀκοῦστε τί περιεῖχε, γιὰ νὰ δεῖτε σὲ τί ἐποχὴ ζοῦμε. Ἤτανε μία ἐγκύκλιος τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, ποὺ ἐστάλη στὴ Μητρόπολη —σὲ ὅλες τὶς Μητροπόλεις τῆς Ἑλλάδος, Κρήτης, Κύπρου, ὅπου ὑπάρχει, τέλος πάντων, ἑλληνικὴ ἐπικράτεια ἢ ἑλληνικὸ γένος.Έλεγε: «Παρακαλοῦμε πολὺ νὰ ἐκδώσετε οἱ κατὰ τόπους Μητροπόλεις ἀπὸ μία ἐγκύκλιο». Καὶ ἐξεδόθη πράγματι. Δηλαδή, συνοδεύεται καὶ ἀπὸ τὴ δική μας Μητρόπολη μία ἐγκύκλιος, ποὺ ἔλεγε ὅτι κάποιος νέος, ὀνόματι Τάδε, ἐπῆγε σὲ κάποιο μοναστήρι καὶ ἔφυγε κρυφὰ ἀπὸ τὸ σπίτι του. Λοιπόν, νὰ δώσετε ἀπάντηση ὅπου κατέφυγε, ὥστε νὰ γυρίσει στὸ σπίτι του. Ἀκούσατε; Δηλαδή, ἂν αὐτὸ τὸ ἀγόρι ἦταν ναρκομανές, ἢ ἦταν, ἢ ἦταν, ἢ ἦταν... Ἢ κορίτσι. Γιατί ἔχουμε καὶ ἀνάλογες περιπτώσεις γιὰ κορίτσια ποὺ ἀναζητοῦνται, ἂν πῆγαν σὲ ἕνα μοναστήρι. Ἐκεῖ, ὦ ἐκεῖ! Ἔχω ἀκούσει γονεῖς νὰ λένε: «Θὰ προτιμοῦσα ἡ κόρη μου νὰ εἶναι πόρνη, παρὰ νὰ πάει σὲ ἕνα μοναστήρι». Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐποχή μας. Πρώτη φορὰ δέ, ξεσηκώνεται ἡ Σύνοδος μὲ ἐγκυκλίους γιὰ νὰ ἀναζητήσει ἕνα πρόσωπο ποὺ κατέφυγε εἰς τὸν μοναχισμό. Περίεργα πράγματα, περίεργα πράγματα! 

Δηλαδή, ἐγὼ πιστεύω ὅτι τὸ ἀγόρι αὐτὸ πρέπει νὰ εἶναι νέος, δηλαδὴ ἄνω τῶν 18 ἐτῶν πρέπει νὰ εἶναι. Καὶ εἴδατε, παρ' ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ πεῖ «εἶμαι ἐνήλικος, 18 χρονῶν, δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ μὲ πάρετε ἀπὸ ἐδῶ», ἢ νὰ ἔρχονται ἐδῶ καὶ ἐγὼ νὰ καταδώσω τὸ παιδί, ὀτι «εἶναι ἐδῶ τὸ παιδί, ἐλᾶτε πᾶρτε το, ἐλᾶτε πιάστε το»; Τί πράγματα εἶναι αὐτά; Ἀκοῦτε; Ἔχουμε χαλάσει, ἀγαπητοί μου, ἔχουμε κυριολεκτικῶς χαλάσει. 

Θὰ μποροῦσε ἡ Σύνοδος νὰ πεῖ σὲ αὐτοὺς ποὺ κατέφυγαν εἰς αὐτὴν καὶ ζήτησαν αὐτὴν τὴν ἐγκύκλιο: «Μὰ γιὰ σταθεῖτε, ὁ μοναχισμὸς εἶναι τὸ γνησιότερο παιδὶ τῆς Ἐκκλησίας μας. Γι' αὐτὸν εὐχόμεθα καὶ στὴ Θεία Λειτουργία καὶ τοῦ Ἱεροῦ Χρυσοστόμου καὶ τοῦ Μεγάλου Βασιλείου. Γιατί λοιπὸν θὰ ἐξαπολύσωμε ἐγκύκλιο ποὺ νὰ ζητοῦμε τὸ παιδὶ αὐτὸ νὰ γυρίσει πίσω στὸ σπίτι του; Γιατί, γιὰ ποιόν λόγο; Καὶ ἐπί τέλους ἂν τὸ νομίζετε, ἀναλάβετε ἐσεῖς· ἐμεῖς θὰ ἀναλάβάλουμέ καὶ μάλιστα ὡς Ἱερὰ Σύνοδος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος; Ἀκατανόητο πρᾶγμα, ἀκατανόητο πρᾶγμα. 

Δὲν ξέρω πῶς νομίζουμε πιὰ τὸν χριστιανισμό... Τὸν γνήσιο χριστιανισμὸ τὸν ἀντικαταστήσαμε μὲ τὸν οὑμανισμὸ τῆς Εὐρώπης. Ὅτι: «Τόσο θέλουμε χριστιανισμό, ὅσο νὰ μᾶς βολεύει· κάτι περισσότερο, ὄχι. Θυσία καμία. Μαρτύριο; οὔτε νὰ ἀκουστεῖ! Ἄσκηση; Τί πράγματα εἶναι αὐτά!» Ἐκεῖ φτάσαμε, δυστυχῶς. 

Λοιπόν, θὰ ἐπανέλθω στὸ ὅτι σήμερα, ἐὰν στὸ παιδί μας ἀσκήσουμε ἕνα φύλαγμα, μιὰ προστασία, θὰ μᾶς καταγγείλει ἔξω τὸ παιδί —μπορεῖ νὰ φτάσει καὶ εἰς τὴν ἀστυνομία— ὅτι τὸ παιδί μας τὸ καταπιέζουμε. Καὶ νὰ φανταστεῖτε ὅτι στὸ ἐξωτερικό, σὲ ἄλλες χῶρες, πολιτισμένες ἐννοεῖται, τὰ πράγματα εἶναι πολὺ χειρότερα. Τὸ παιδὶ μπλέκει μὲ κάθε εἴδους ἀνηθικότητα, μὲ ναρκωτικὰ κ.λπ., κ.λπ., καὶ ὁ γονιὸς τίποτε, μὰ τίποτε δὲν μπορεῖ νὰ κάνει. Σήμερα οἱ συντροφιὲς τῶν παιδιῶν εἶναι μικτὲς πιά. Σπάνια, [παλαιότερα], ἀπὸ ἔλλειψη στέγης, μποροῦσε ἕνα γυμνάσιο νὰ εἶναι μικτό. Τὰ γυμνάσια ἦταν: θηλέων καὶ ἀρρένων. Σήμερα, ὄχι γιατί ὑπάρχει ἔλλειψη στέγης, ἀλλὰ θέλουν τὰ ἀγόρια μὲ τὰ κορίτσια μαζί, ὁπότε καὶ οἱ πειρασμοὶ ἔχουν γίνει πάρα πολλοί. Πῶς νὰ φυλάξεις τώρα τὸ κορίτσι σου ὅταν πηγαίνει σὲ ἕνα μεικτὸ γυμνάσιο, ὅταν καταργήθηκε ἡ ποδιὰ καὶ τὸ κορίτσι –μοῦ τὸ ἔχουν πεῖ πολλὲς φορές– ὅτι μπορεῖ κάθε μέρα ποὺ πάει στὸ σχολεῖο νὰ ἀλλάζει ἐνδυμασία. Πότε φοράει αὐτό, πότε φοράει ἐκεῖνο, γιατί θέλει νὰ ἐπιδεικνύεται. Ἔτσι, κάτω ἀπὸ τέτοιες συνθῆκες, πῶς ἕνα κορίτσι θὰ μποροῦσε νὰ διατηρηθεῖ μὲ καθαρότητα σώματος καὶ ψυχῆς; Καὶ νὰ φανταστεῖτε ὅτι στὸ ἐξωτερικό —τὸ ἔχω ξαναπεῖ αὐτὸ ποὺ θὰ σᾶς πῶ— ἡ σεξουαλικὴ ἀγωγή, μὲ τὸ ἀνάλογο κλίμα καὶ περιβάλλον, ἀρχίζει ἀπὸ τὸ νηπιαγωγεῖο. Μοῦ ἔγραφε μιὰ καθηγήτρια πανεπιστημίου, Ἑλληνίδα καὶ πρεσβυτέρα, ἀπὸ τὶς Ἡνωμένες Πολιτεῖες, ὅτι ἡ σεξουαλικὴ ἀγωγὴ καὶ ἡ κατὰ κάποιον τρόπο προώθηση –πρὸς τὴν ἁμαρτία ἐννοεῖται— ἀρχίζει ἀπὸ τὸ νηπιαγωγεῖο. Ἐγὼ εἶδα βιβλίο στὴν ἑλληνική —μιὰ σεξουαλιολογία, δηλαδή– ποὺ χρησιμοποιεῖται στὰ νηπιαγωγεῖα ἀπο τοὺς νηπιαγωγούς. Ἔ, λοιπὸν πέστε μου τώρα, πὼς θὰ μπορέσουμε νὰ φυλάξουμε τὰ παιδιά μας καὶ ἰδιαίτερα τὰ κορίτσια μας; Γι αὐτὸ πηγαίνουμε καὶ θὰ πηγαίνουμε κατα Ἰσραὴλ μεριά. 

Αὐτὰ ποὺ λέει ἡ Ἁγία Γραφὴ θεωροῦνται σήμερα μιὰ ἄλλη γλῶσσα. Φτάνει κανεὶς νὰ λέγει ἂν σήμερα συμφέρει νὰ ἔχει παιδιά. Τὸ προσέξατε αὐτὸ ποὺ εἶπα; Φτάνει κανεὶς νὰ λέγει ἂν σήμερα συμφέρει νὰ ἔχει παιδιά. Γιατί καὶ τὰ ἀγόρια προωθοῦνται καὶ στὴν ὁμοφυλοφιλία, (δημοσιεύθηκε εἰς τὸν ὀρθόδοξο τύπο) γιὰ νὰ ἁπλωθεῖ σὲ ὀλη τὴν γῆ καὶ δὴ στοὺς ὀρθοδόξους λαοὺς καὶ συνδέουν τὴν ὁμοφυλοφιλία μὲ τὴν Ὀρθοδοξία. Ἄκουσον ἄκουσον! Λοιπόν, ἐὰν φτάνουμε στὸ σημεῖο αὐτὸ τότε, καὶ τὰ ἀγόρια μας καὶ τὰ κορίτσια μας κινδυνεύουν. Καὶ τότε –θὰ ἐπαναλάβω– θὰ συνέφερε ὄντως νὰ εἴχαμε παιδιά; 

Εἶναι γνωστὸ ὅτι ὅταν ὁ Κύριος ἐπορεύετο γιὰ νὰ σταυρωθεῖ, κάποιες Ἱεροσολυμίτιδες γυναῖκες συμπορεύοντω, ἦταν στὸ ἴδιο ὕψος τῆς πορείας μὲ τὸν σταυρό Του ὁ Κύριος, καὶ οἱ γυναῖκες αὐτὲς ἔκλαιγαν. Τότε ὁ Κύριος στράφηκε πρὸς αὐτὲς καὶ τὶς εἶπε: «θυγατέρες Ἱερουσαλήμ, μὴ κλαίετε ἐπ᾿ ἐμέ, πλὴν ἐφ᾿ ἑαυτὰς κλαίετε καὶ ἐπὶ τὰ τέκνα ὑμῶν. μὴν κλαῖτε γιὰ μένα, νὰ κλαῖτε γιὰ τὸν ἑαυτό σας καὶ γιὰ τὰ παιδιά σας. ὅτι ἰδοὺ ἔρχονται ἡμέραι ἐν ἂἷς ἐροῦσι· νὰ ἔρχονται ἡμέρες ποὺ θὰ ποῦν μακάριαι αἱ στεῖραι καὶ κοιλίαι ἂἳ οἱ ὁποῖες οὐκ ἐγέννησαν, καὶ μαστοὶ ὁἳ οὐκ ἐθήλασαν. εὐτυχισμένες οἱ γυναῖκες ποὺ στάθηκαν στεῖρες καὶ δὲν γέννησαν καὶ δὲν θήλασαν.» Λούκ. 23, 28΄29 

Τὸ πρῶτο πλάνο, τὸ πρῶτο ἐπίπεδο αὐτῆς τῆς θέσεως ποὺ ὁ Κύριος εἶπε: "ἔρχονται ἡμέραι" ἦταν ἡ καταστροφὴ καὶ ἡ ἅλωση τῆς Ἱερουσαλὴμ ποὺ ἔγινε τὸ 70 μ.Χ καὶ ποὺ ἡ καταστροφή της, ὅπως μᾶς λέγει ὁ Ἰώσηπος, ἤτανε φοβερὴ· καὶ ὁ Κύριος μᾶς εἶπε: «ἔσται γὰρ τότε θλῖψις μεγάλη, οἵα οὐ γέγονεν ἀπ᾿ ἀρχῆς κόσμου ἕως τοῦ νῦν οὐδ᾿ οὐ μὴ γένηται.» Μάτθ. 24, 21 δὲν θὰ εἶχε τὸ ἱστορικό της προηγούμενο. Ἡ καταστροφὴ τῆς Ἱερουσαλὴμ δὲν θὰ εἶχε τὸ ἱστορικό της προηγούμενο! Τὸ εἶπε ὁ Χριστός. Σκεφτεῖτε ὅτι, ἀπὸ τὴν περικύκλωση ποὺ ἔκαναν οἱ Ρωμαῖοι, ἔφτασαν στὸ σημεῖο μητέρες νὰ φᾶνε τὰ παιδιά τους. Δηλαδή, εἴχαμε καὶ φαινόμενα κανιβαλισμοῦ. Ἀλλὰ αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτο πλάνο· μιὰ προφητεία, βέβαια, τοῦ Χριστοῦ. Πίσω ὅμως ἀπὸ τὴν προφητεία αὐτή, φτάνουμε στὰ ἔσχατα, καὶ εἶναι ἡ ἐποχή μας. Ἐγὼ τὸ πιστεύω αὐτό. Εἶναι ἡ ἐποχή μας, εἶναι ὁ αἰῶνας μας, ὅπου οἱ γονεῖς δὲν μποροῦν πλέον νὰ ἐλέγξουν τὰ παιδιά τους. Καὶ αὐτὰ δὲν γίνονται μόνο καθ' ἡμᾶς, ἐδῶ σὲ ἐμᾶς τοὺς Ἕλληνες τοὐλάχιστον· εἶναι θέμα τῆς ὑφηλίου ὁλοκλήρου. Γενίτσαροι τῆς ἐκκλησίας καὶ τῆς πατρίδας. Δὲν ὁρίζει πιὰ ὁ γονέας τὸ παιδί του. Γίνεται —ἔξω ἀπὸ ἐξαιρέσεις, βέβαια— γίνεται τὸ παιδὶ αὐτὸ ποὺ θέλει· ἐκεῖνο ποὺ ἐπιθυμεῖ. 

Ἀκόμη, γιὰ τέτοια παιδιά, ὅπως, φέρ' εἰπεῖν, ἦταν ὁ Ἰούδας ὁ προδότης, ξέρετε τί εἶπε ὁ Κύριος; «κὰλὸν ἦν αὐτῷ εἰ οὐκ ἐγεννήθη ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος» Μάτθ. 26, 24 καλύτερα ἦταν νὰ μὴν εἶχε γεννηθεῖ ἐκεῖνος ὁ ἄνθρωπος. Ναί. Ἔτσι, γεννᾶμε παιδιὰ πολλάκις γιὰ τὴν κόλαση· τοὺς κάνουμε πολῖτες τῆς κολάσεως. Καὶ τὰ λέμε αὐτά, ἀγαπητοί μου, ὄχι γιὰ νὰ μὴν κάνετε παιδιά. Ὄχι. Ἀλλὰ γιὰ νὰ δείξουμε πόσο δύσκολη εἶναι ἡ ἐποχή μας καί, βέβαια, καὶ ἡ ἀγωγή. Εἶναι πάρα πολὺ δύσκολη. Βέβαια, ἔχουμε καὶ τὶς ἐξαιρέσεις. Ἔχουμε ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι ἔχουν καλὰ παιδιά. Ἀλλὰ τί γίνονται τὰ πολλὰ παιδιά; 

Πολλοὶ παράγοντες σήμερα ἐπιδροῦν ἀρνητικὰ στὸ παιδί: τὸ σπίτι, τὸ σχολεῖο, ἡ κοινωνία, τὰ ἔντυπα καὶ τὰ μέσα μαζικῆς ἐνημέρωσης, ὅπως λέγονται, μὲ τὶς λεγόμενες "διακινούμενες ἰδέες". Καὶ θεωρεῖται αὐτὸ τὸ καλύτερο δεῖγμα δημοκρατίας: νὰ ἔχουμε διακινούμενες ἰδέες, ἔστω καὶ ἂν αὐτὲς εἶναι ἀνατρεπτικὲς ἢ ὅ,τι ἄλλο μπορεῖ νὰ εἶναι. Ἀκούσατε; Θεωρεῖται τὸ καλύτερο δεῖγμα δημοκρατίας! Δηλαδή, μὲ ἄλλα λόγια, εἶναι σὰν νὰ λέμε ὅτι: στὸ σπίτι μας δὲν εἰσάγουμε δηλητήρια ἀπ' τὰ τρόφιμα ποὺ ἀγοράζουμε, ἂν ὑποτεθεῖ ὅτι θὰ κάναμε εἰσαγωγὴ δηλητηρίων καὶ αὐτὸ εἶναι μιὰ διακίνηση τροφίμων κατὰ δημοκρατικὸ τρόπο. Πότε τὸ διανοηθήκαμε αὐτό; 

Πάντως, ἐὰν τὸ σπίτι ἔχει κάποιες χριστιανικὲς ἀρχές, ἐσεῖς ποὺ μὲ ἀκοῦτε, ἐπὶ παραδείγματι, μὴ διστάσετε, παρὰ τὸν κατακλυσμὸ τῶν πάντων, νὰ δώσετε πρώτιστα χριστιανικὴ ἀγωγὴ στὰ παιδιά σας. Μὴ διστάσετε, ὅ,τι καὶ ἂν σᾶς ποῦν, καὶ στὰ ἀγόρια σας καὶ στὰ κορίτσια σας, καὶ νὰ ἀδιαφορήσετε ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα μπορεῖ νὰ λένε οἱ ἄνθρωποι, ὅτι τυχὸν καταπιέζετε τὰ παιδιά σας. Βέβαια, δὲν θὰ ὑπάρχει καμία καταπίεση. Προσέξτε ὅμως: καταπίεση δὲν εἶναι ὅταν τὸ παιδὶ πρέπει νὰ σηκωθεῖ τὸ πρωὶ προκειμένου γιὰ νὰ πάει στὸ σχολεῖο, ἐνῷ θὰ ἤθελε νὰ κοιμηθεῖ περισσότερο στὸ κρεβάτι του; Καταπίεση δὲν εἶναι ὅταν πρέπει νὰ καθίσει νὰ διαβάσει; Καταπίεση δὲν εἶναι ὅταν πρέπει νὰ μείνει 5-6 ὧρες στὸ σχολεῖο; Γιατί ἐκεῖ δὲν λέγεται καταπίεση καὶ λέγεται καταπίεση κάπου ἀλλοῦ; Τὸ κάναμε "καραμέλα" πιά, μαστίχα τὸν ὅρο "καταπίεση" καὶ "καταπίεση". Μᾶς τὸ λένε καὶ τὰ παιδιά μας αὐτό, ὅτι "μὲ καταπιέζεις, μὲ καταπιέζεις". Ἀγαπητοί μου, ἂς ἀναθεωρήσουμε· εἶναι ἀνόητες θέσεις αὐτές. 

Πάντως, ἡ μεγαλύτερη ἐπιτυχία στὴν ἀγωγή, ξέρετε ποιά εἶναι; Ὅταν τὰ ἴδια μας τὰ παιδιὰ πιστέψουν στὴν ἀγωγὴ ποὺ ἐμεῖς ἀσκοῦμε σὲ αὐτά. Ὅπως καὶ ἡ θρησκευτικότητα. Ἂς ποῦμε, ὄχι νὰ ποῦμε στὸ παιδί μας "πήγαινε στὴν ἐκκλησία", ἀλλὰ τὸ παιδί μας νὰ ἀγαπάει τὴν ἐκκλησία. Τώρα, πῶς θὰ καταφέρουμε νὰ ἀγαπάει τὸν Θεὸ τὸ παιδί μας, νὰ ἔχει τὸν φόβο τοῦ Θεοῦ, νὰ ἀγαπάει πάντα τὸ ἀγαθὸ καὶ τὸ καλὸ καὶ τὴν ἀρετὴ καὶ ὅ,τι ἔχει ἀξία, καὶ νὰ πιστεύει σὲ μιὰ τέτοια ἀγωγή; Αὐτὸ εἶναι ἕνα μυστικὸ ποὺ ἐπαφίεται σὲ ἐσᾶς. Δύσκολο· δὲν τὸ ἀρνοῦμαι, εἶναι δύσκολο. Θὰ ξαναπῶ, τὸ παιδὶ πρέπει νὰ πιστέψει σὲ αὐτὸ τὸ ὁποῖο ἐμεῖς ἀσκοῦμε σὲ αὐτό, διότι κινεῖται ἐλευθέρως. Θὰ ἔλεγε: "Τὸ κάνω γιατί τὸ θέλω, γιατί τὸ ἀγαπῶ". 

"Δὲν θέλω νὰ πάω", μοῦ ἔλεγε ἕνα παιδὶ προχθές. Τὸν ρώτησα ἂν πηγαίνει στὴν καφετέρια. "Ὄχι, ὄχι", μοῦ λέει. "Καλά, μπορεῖ νὰ πᾶς ἴσως ἀργότερα". "Ὄχι, ὄχι", μοῦ λέει, "δὲν μοῦ ἀρέσει καθόλου ἡ καφετέρια". Ὅπως θὰ ἔλεγε ἕνα παιδί: "Δὲν μοῦ ἀρέσει νὰ καπνίζω". "Δὲν θέλω νὰ καπνίσω", καὶ οὕτω καθ' ἑξῆς, ὅταν τὸ παιδὶ πιστέψει στὸ ἀληθινό. Βέβαια, γιὰ καλὸ καὶ γιὰ κακό, ἐμεῖς βάζουμε καὶ τὰ κάγκελα. Νά, ἂς ποῦμε βγαίνουμε σὲ ἕναν ἐξώστη, ὁ ἐξώστης ἔχει κάγκελα, θὰ μπορούσαμε νὰ θεωρήσουμε ὅτι τὰ κάγκελα μᾶς ἐμποδίζουν νὰ προχωρήσουμε. Ὅμως, ἂν προχωρήσουμε χωρὶς αὐτά, θὰ σκοτωθοῦμε. Γι' αὐτὸ καὶ βάζουμε τὰ κάγκελα. Κανεὶς δὲν διανοήθηκε νὰ βγάλει τὰ κάγκελα ἀπὸ μιὰ ταράτσα καὶ ἀπὸ ἕναν ἐξώστη. Ἀλλὰ τί εἶναι τὰ κάγκελα; Ὁ φόβος τοῦ Θεοῦ. Κι ἂν ἐγὼ θὰ ἐπιθυμοῦσα κάτι ἄλλο —ἄνθρωπος εἶμαι, παιδὶ τοῦ Ἀδὰμ καὶ τῆς Εὖας, κι ἔχω μέσα μου τὴ φθορὰ καὶ τὴ ροπὴ πρὸς τὴν ἁμαρτία— ἔρχεται καὶ ἰσοσταθμίζει, ἢ καὶ ὑπερφαλαγγίζει ἀκόμη, ἂν θέλετε, ὁ φόβος τοῦ Θεοῦ. Κι ἂν μὲν θὰ ἤθελα τὴν ἁμαρτία, σκέπτομαι ὅμως τὸν φόβο τοῦ Θεοῦ. Κι αὐτὸς ὁ φόβος δὲν ἔχει καμία σχέση μὲ ἐκείνους τοὺς φόβους ποὺ δὲν ἀγαπάει ἡ ψυχολογία. Εἶναι, ὅπως πολὺ χαρακτηριστικὰ ἀναφέρει ἡ Ἁγία Γραφή, "ὁ ἁγνὸς φόβος τοῦ Θεοῦ". ἡ φράση εἶναι γραμμένη σὲ ἕναν ψαλμικὸ στίχο: «ὁ φόβος Κυρίου ἁγνός, διαμένων εἰς αἰῶνα αἰῶνος·» Ψάλμ. 18, 10 "Ἁγνός", λέει, "ὁ φόβος Κυρίου". Ποιός; Αὐτὸς ὁ φόβος· ὄχι οἱ φοβίες. 

Τί νὰ πῶ, τὸ θέμα εἶναι ὅτι, πρέπει νὰ ἔχουμε πάρα πολὺ προσοχὴ σὲ ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα. Γιατί «ἀρχὴ σοφίας φόβος Κυρίου» λέγει τὸ Βιβλίο τῶν Παροιμιῶν 1, 7. Ἡ ἀρχὴ τῆς ἀρετῆς, λέγει, ἡ ἀρχὴ τῆς σοφίας, τῆς ἀρετῆς, τῆς πνευματικότητας, εἶναι ὁ φόβος τοῦ Κυρίου. Θὰ λέμε στὸ παιδὶ ὅτι τὸ βλέπει ὁ Θεός. Τὸ παιδὶ θὰ αἰσθάνεται τὴν ἀπανταχοῦ παρουσία τοῦ Θεοῦ. Αὐτὸ εἶναι τὸ μυστικό. 

Καὶ μὲ πολλὴ τρυφερότητα, λέγει τὸ Βιβλίο τῶν Παροιμιῶν: «ἄκουε, υἱέ, παιδείαν πατρός σου, παιδάκι μου, ἄκουσε τὴν παιδαγωγία τοῦ πατέρα σου. καὶ μὴ ἀπὼσῃ θεσμοὺς μητρός σου· καὶ μὴ σπρώξεις, μὴ πετάξεις, μὴν ἀντιδράσεις εἰς τοὺς θεσμοὺς τῆς μητέρας σου.» Παρ. 1,8 Τί ὡραῖο ποὺ εἶναι αὐτό! Ἄχ, νὰ μποροῦσε αὐτὸ νὰ γίνεται μιὰ πραγματικότητα. Ἄχ, νὰ μποροῦσε. Πάντως, παιδιά, προικισμένα μὲ μιὰ φυσικὴ σύνεση, θὰ ἀκούσουνε. Ἐδῶ εἶναι. Θὰ ἀκούσουνε. Ἔχουμε παιδιὰ λογικὰ καὶ συνετὰ ἀπὸ γέννησή τους. Ναί. 

Θυμᾶμαι γύρω στὸ 1940. Εἶχα συναντήσει ἕνα παιδί, ὀκτώ-ἐννέα χρονῶν. Ἄγνωστο μοῦ ἦταν. Θυμᾶμαι τότε παίρναμε ψωμί. Μοίραζαν ψωμί. Δὲν εἶχε ἀρχίσει βέβαια ἡ πεῖνα, ἀλλὰ μοίραζαν ψωμί. Τέλος πάντων, ἡ πολιτεία μοίραζε ψωμί. Καὶ μαζευόμαστε ἐκεῖ σ' ἕνα γυμναστήριο καὶ παίρναμε, κάθε οἰκογένεια ἔπαιρνε ἕνα καρβέλι, μιὰ ὀκά. Θυμᾶμαι αὐτὸ τὸ παιδί, τὸ ἔβλεπα κάθε φορά. Κάθε μέρα. Κάθε μέρα πηγαίναμε. Μοῦ ἔκανε ἐντύπωση ἡ σύνεσή του, τὸ ὕφος του, τὰ λόγια του. Καὶ ἔλεγα, θὰ ἤθελα, ἂν μεγάλωνε τὸ παιδὶ αὐτό, τί θὰ γινόταν. Βέβαια, δὲν τὸ ξαναεῖδα τὸ παιδὶ αὐτό. Μπῆκαν οἱ Γερμανοί, οἱ Ἰταλοί, ξέρω ἐγώ, μετὰ τελείωσε. Τελείωσε ὁ Ἑλληνοϊταλικὸς πόλεμος. Δὲν τὸ ξαναεῖδα τὸ παιδὶ αὐτό. Εἶχα ὅμως τὴν ἀπορία. Γιατί εἶχε ἔκδηλα σημάδια σύνεσης καὶ μὲ εἶχε ἐντυπωσιάσει. Ἦταν, ὅπως λέγεται γιὰ ἕναν ἀσκητὴ μεγάλο, ἦταν παιδαριογέρων. Δηλαδή, εἶχε μυαλὸ γέροντος ἀνθρώπου, ἐνῷ ἦταν παιδί. Παιδαριογέρων. Καὶ βέβαια, ὅταν ἕνα παιδὶ ἔχει ἀπὸ σύνεσή του, ἀπὸ κατασκευή του, ἀπὸ φύση αὐτὴ τὴ σύνεση, ὅπως εἶναι καὶ τὸ ἀντίστροφο, νὰ ἔχουμε παλαβὰ παιδιά, ἀσύνετα καὶ ἐπιπόλαια ἀπὸ κατασκευή τους, ποὺ εἶναι κάτι... μὰ εἶναι κάτι φοβερό. Λυπᾶμαι τοὺς γονεῖς ἂν ἔκαναν τέτοια παιδιά. Ξαναγυρίζω· ἂν ἔχουμε ἕνα τέτοιο παιδὶ μὲ σύνεση φυσική, τότε ἡ ἀγωγὴ θὰ ἀσκήσει πολὺ σπουδαῖο ρόλο ἐπάνω στὴ ζωή του. 

Σήμερα ἔχει λείψει ἡ πίστη, γι' αὐτὸ ὑπάρχει ἕνας παραλογισμός. Σήμερα οἱ ἄνθρωποι δὲν θέλουν τὴν σύνεση, τὴ θεωροῦν μειονέκτημα. Μὰ εἶναι δυνατόν, θὰ μοῦ πεῖτε; Ναί, εἶναι δυνατόν. Καὶ τὸ βεβαιώνει καὶ ἡ Ἁγία Γραφή. Λέει, ἐπὶ παραδείγματι, τὸ Βιβλίο τῶν Παροιμιῶν 1, 29: «ἐμίσησαν γὰρ σοφίαν, τὸν δὲ λόγον τοῦ Κυρίου οὐ προείλαντο, δὲν τὸν προτίμησαν». Ὁρίστε. Πάντα θὰ ὑπάρχουν τέτοιοι ἄνθρωποι, καὶ ἔχουμε βέβαια ἐποχὲς ποὺ ἔχουμε ἔξαρση τέτοιων καταστάσεων. Ὑπάρχουν γονεῖς, ἀγαπητοί μου, ποὺ δὲν θὰ ἤθελαν τὰ παιδιά τους νὰ ἔχουν σύνεση καὶ σοφία. Θὰ μοῦ πεῖτε, τί λέω; Ναί, αὐτὸ ποὺ σᾶς λέω. Δὲν χρειάζεται, λέει, πολλὴ θρησκευτικότητα. Δὲν χρειάζεται πολὺ τοῦτο καὶ πολὺ ἐκεῖνο. Δὲν χρειάζεται, ἄστο τὸ παιδὶ νὰ κινηθεῖ ὅπως θέλει καὶ λοιπά. Ἀκοῦτε; Καὶ ὁμιλεῖ βέβαια ἐδῶ, ὅταν λέγει "ἐμίσησαν σοφίαν", ὁμιλεῖ ἡ «ἀνυπόστατος σοφία». Καὶ θὰ προσθέσει. Εἶναι στὸ Βιβλίο τῶν Παροιμιῶν, πρῶτο κεφάλαιο, εἰκοστὸς ἔνατος στίχος. Καὶ θὰ προσθέσει στὸν τριακοστὸ στίχο: «οὐδὲ ἤθελον ἐμαῖς προσέχειν βουλαῖς, ἐμυκτήριζον δὲ ἐμοὺς ἐλέγχους». Δὲν ἤθελαν νὰ ἀκούσουν τὰ λόγια μου. Λέει, «ἡ ἐνυπόστατος Σοφία ποὺ εἶναι ὁ Ἰησοῦς Χριστός». Δηλαδή, ἡ μετέπειτα ἐνανθρωπήσασα Σοφία, ὁ Ἰησοῦς Χριστός. Καὶ "ἐμυκτήριζαν", λέει, "τοὺς λόγους μου". Ἐμυκτήριζαν. Μυκτηρίζω θὰ πεῖ κοροϊδεύω. Πιάνω τὰ ρουθούνια μου, ὅπως καθ' ἡμᾶς τοὺς Ἕλληνες βγάζω τὴ γλῶσσα μου. Ὅταν βγάζουμε τὴ γλῶσσα μας καὶ ἀρχίζουμε νὰ κοροϊδεύουμε. Στοὺς Ἑβραίους δὲν ἔβγαζαν τὴ γλῶσσα τους οἱ Ἑβραῖοι, ἀλλὰ κρατοῦσαν τὴ μύτη τους. Τοὺς μυκτήριζαν, δηλαδή, καὶ ἔκαναν σὰν νὰ βγάζουν τὴ μύξα τους, ἕνα τέτοιο πρᾶγμα καὶ ἦταν τρόπος κοροϊδίας. Καὶ τί λέγει ἐδῶ; «...τοὺς ἐμοὺς ἐλέγχους, τοὺς ἐμυκτήριζαν». Ἄν, παιδάκι μου, σὲ ἐλέγχει ὁ Θεός, τὸ καλό σου δὲν θέλει; Τί θὰ πάθεις ὅταν δὲν δεχθεῖς τοὺς ἐλέγχους τοῦ Θεοῦ; Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα! Τὸ λέγει στὴν συνέχεια τὸ βιβλίο τῶν Παροιμιῶν: «τοιγαροῦν ἔδονται τῆς ἑαυτῶν ὁδοῦ τὸὺς καρποὺς θὰ φᾶνε τοὺς καρποὺς τοῦ δικοῦ τους τρόπου ποὺ ζήσανε, τὸν δρόμο ποὺ περπάτησαν. καὶ τῆς ἑαυτῶν ἀσεβείας πλησθήσονται· καὶ θὰ χορτάσουν ἀπὸ τὰ κατάλοιπα καὶ τὶς συνέπειες τῆς δικῆς τους ἀσέβειας». Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία. Τί λέτε! Πῶς τὰ βλέπετε; Ἡ ἀγωγή, ἀγαπητοί μου, εἶναι ὁ κύριος ἄξονας ἐπιβίωσης ἢ παρακμῆς ἑνὸς λαοῦ. Μέχρι καὶ ἐξαφάνισης, ἀκόμη, ἑνὸς λαοῦ. Κάντε —τοῦτο σᾶς λέγω μόνο— κάντε ὅ,τι μπορεῖτε γιὰ τὰ παιδιά σας. Μὰ ὅ,τι μπορεῖτε κάντε γιὰ τὰ παιδιά σας. 

Γιὰ νὰ δεῖτε, ἀγαπητοί μου, ποῦ ἔχουμε φτάσει σήμερα· οἱ γονεῖς ὄχι μόνο δὲν ἐπιτηροῦν τὰ κορίτσια τους, ἀλλὰ μᾶλλον καὶ τὰ προωθοῦν μὲ τὸ ἐπιχειρημὰ νὰ βροῦν γαμπρό. Καὶ ὅταν βροῦν, ἀρχίζουν οἱ προγαμιαῖες σχέσεις. Εἶναι γνωστότατον αὐτό. Μάλιστα ἐδῶ νὰ κάνω μιὰ παρενθεσούλα· ποιός δὲν ξέρει ὅτι ἀρχίζουν οἱ προγαμιαῖες σχέσεις; Ὅταν ὅμως ἔλθει παιδὶ στὸν δρόμο, "Ἄαα... θὰ πᾶμε νὰ τὸ ρίξουμε" γιατί τί θὰ πεῖ ὁ κόσμος... Ὑποκριτὰ κόσμε! Ὑποκριτὰ κόσμε!! Ὅλοι ξέρουν ὅτι ὑπάρχουν προγαμιαῖες σχέσεις, καὶ ὅταν ἔρθει παιδὶ στὸν δρόμο, "τί θὰ πεῖ ὁ κόσμος". Αὐτὴ εἶναι ἡ ὑποκρισία τοῦ κόσμου, ἀγαπητοί μου. Συνεπῶς, ἐδῶ πολλοὶ γονεῖς ὄχι μόνο προωθοῦν τὰ κορίτσια τους γιὰ νὰ βροῦν γαμπρό, ἀλλὰ ἂν τύχει ὁ νέος νὰ εἶναι ἐγκρατὴς καὶ τὸ ἀντιληφθοῦν αὐτὸ οἱ γονεῖς τῆς κοπέλας, τότε ἀνησυχοῦν γιὰ τὴν κόρη τους, μήπως καὶ εἶναι ἀνίκανος. Καὶ ζητοῦν ἀπὸ τὴν κόρη τους νὰ προκαλέσει τὸν νέο, γιὰ νὰ προχωρήσουν οἱ σχέσεις, ὥστε νὰ βεβαιωθοῦν ὅτι εἶναι ἱκανός. Ναί, γι' αὐτὸ ἐγὼ προσωπικά, ὅταν γνωρίζω ὅτι ὁ νέος εἶναι ἐγκρατὴς ἄνθρωπος —καὶ ἡ κοπέλα φυσικά– τὸ τονίζω αὐτό, λέω: "Κοίταξε κορίτσι μου, κοίταξε ἀγόρι μου, οἱ σχέσεις δὲν θὰ προχωρήσουν πρὶν τὸν γάμο". Δὲν σημαίνει μὲ αὐτὸ ὅτι τὸ ἀγόρι εἶναι ἀνίκανο. Μάλιστα, λέγω στὰ ἀγόρια νὰ τὸ λένε στὶς κοπέλες, γιὰ νὰ μὴν νομιστεῖ ὅτι ὑπάρχει κάποια ἀνικανότητα ἢ δὲν ξέρω τί ἄλλο πρᾶγμα. Ναί, τί νὰ πῶ, τί νὰ πῶ... Σήμερα οἱ καφετέριες, τὰ μπαράκια, οἱ ντίσκο κ.λπ., εἶναι τὸ σῆμα κατατεθὲν τῆς νεολαίας μας, ἀγοριῶν καὶ κοριτσιῶν. Καὶ μὲ ὅλα αὐτὰ κανεὶς δὲν ἐνοχλεῖται. Ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ ἐφαρμόζεται ἀπὸ τὴν ἀνάποδη. 

Θὰ κλείσω αὐτὴ τὴν ἀνάπτυξη ποὺ κάναμε μὲ μιὰ πολὺ χαρακτηριστικὴ καὶ παλιὰ ἱστορία. Μιὰ ἱστορία ποὺ δείχνει τὸ τί συνέπειες μπορεῖ νὰ ἔχει ἕνα κορίτσι ποὺ ἐλευθεριάζει· βγαίνει ἔξω, δὲν προσέχει. Τί συνέπειες ἔχει αὐτὸ καὶ γιὰ τὸ κορίτσι καὶ γιὰ τὸ σπίτι της. Ὁ Ἰακώβ, ὡς γνωστόν, εἶχε 12 ἀγόρια καί, βέβαια, καὶ κάποιες θυγατέρες. Δὲν ἀναφέρονται, γιατί τὴν ἐποχὴ ἐκείνη ἔμπαιναν σὲ δεύτερη μοῖρα τὰ κορίτσια. Ἀναφέρεται μόνο ἕνα κορίτσι, ἐπειδὴ στάθηκε ἡρωίδα μιᾶς ἱστορίας. Καὶ αὐτὴ ἤτανε θυγατέρα τῆς Λείας, τῆς πρώτης γυναικός, ποὺ τὴν ἔλεγαν Δεῖνα. Σημειώνει τὸ βιβλίο τῆς Γενέσεως: «Ἐξῆλθε δὲ Δεῖνα ἡ θυγάτηρ Λείας, ἣν ἔτεκε τῷ Ἰἀκώβ, καταμαθεῖν τὰς θυγατέρας τῶν ἐγχωρίων.» Γέν. 34,1 Εἶναι γνωστὸ ὅτι ὁ Ἀβραὰμ ποτὲ δὲν ἀπέκτησε ἕναν σταθερὸ οἰκισμό. Ἔμενε πάντοτε σὲ σκηνές, ὅπως καὶ ὁ Ἰσαὰκ καὶ ὁ Ἰακώβ. Δὲν ἔκτισαν σπίτια. Αὐτό, βέβαια, θεολογεῖται ὡραιότατα ἀπὸ τὸν Ἀπόστολο Παῦλο, ἀλλὰ θὰ μᾶς πάρει πολὺ χρόνο νὰ τὸ ἀναφέρουμε. Τέλος πάντων, ἦσαν σκηνῖτες. Καὶ εἶχαν μείνει σὲ μιὰ περιοχή, ὅπου ἐκεῖ κοντὰ τοὺς εἶχαν, βέβαια, καὶ κάποιους λαούς. Τότε, οἱ λαοὶ αὐτοί, ποὺ ἀποτελοῦσαν ὁ καθένας ἀπὸ αὐτοὺς καὶ ἕνα βασίλειο —ἦταν μία πόλη καὶ ἕνας βασιλιᾶς, μὲ τοὺς κατοίκους καὶ τὸ καθεξὴς— κατοικοῦσαν ὅλη τὴ Γῆ Χαναάν. Ὅλη ἡ Γῆ Χαναὰν κατοικεῖτο, καὶ μάλιστα πυκνὰ· ὅταν ἦρθε ὁ Ἀβραὰμ εἰς τὴν Γῆ Χαναάν, δὲν ἦταν ἄδεια ἡ περιοχή. Ἔτσι, ἀφοῦ κατεσκήνωσε κάπου ὁ Ἀβραάμ, μετὰ ὁ Ἰσαάκ, μετὰ ὁ Ἰακώβ, ἐξελίχθηκε ὅλη ἐκείνη ἡ ἱστορία. Μιὰ θυγατέρα, λοιπόν, τοῦ Ἰακὼβ ἤθελε καὶ ἐξῆλθε· βγῆκε ἀπὸ τὸν κατασκηνωτικὸ χῶρο "καταμαθεῖν τὰς θυγατέρας τῶν ἐγχωρίων", νὰ δεῖ τὰ κορίτσια πῶς ζοῦν ἐκεῖ, στοὺς γύρω λαούς. Τὸ "καταμαθεῖν" σημαίνει νὰ μάθει καλὰ πῶς ζοῦν τὰ κορίτσια. Αὐτὸ τὸ "καταμαθεῖν", ἀπαρέμφατο, δείχνει τὴν περιέργεια τῆς Δείνας. Καὶ ξέρετε, αὐτὴ ἡ περιέργεια συνήθως ὑπάρχει στὸ κορίτσι. Καὶ βέβαια, χωρὶς νὰ πεῖ σὲ κανέναν τίποτε, προσέγγισε τὴν πόλη τους. Τὴν εἶδε ὁ Συχέμ, ὁ γιὸς τοῦ Ἐμμώρ —ἔχουμε καὶ πόλη Συχέμ. Αὐτὸς ἦταν βασιλόπουλο, ὁ Συχέμ, γιὸς τοῦ Ἐμμώρ του Εὐαίου, δηλαδὴ τῆς φυλῆς των Εὐαίων. Καὶ λαβῶν αὐτήν, δηλαδὴ ὁ Συχέμ, καὶ εἶδεν αὐτὴν Σὺχὲμ ὁ υἱὸς Ἐμμὼρ ὁ Εὐαῖος, ὁ ἄρχων τῆς γῆς καὶ λὰβὼν αὐτήν, ἐκοιμήθη μετ᾿ αὐτῆς καὶ ἐταπείνωσεν αὐτήν. ἐκοιμήθη μετ' αὐτῆς καὶ ἐταπείνωσεν αὐτήν". Δηλαδὴ τὴν προσέβαλε. Τὴν βρῆκε ἐκεῖ νὰ χαζεύει, τὴν πῆρε καὶ τὴν προσέβαλε. Καταλαβαίνετε. Τελικὰ ὁ Συχὲμ ἤθελε νὰ τὴν κάνει σύζυγό του, τὴ Δεῖνα. Τοῦ ἄρεσε πάρα πολύ. Καὶ τότε ὁ πατέρας του, ὁ Ἐμμώρ, καὶ ὁ Συχὲμ πῆγαν στὸν Ἰακὼβ καὶ τὴ ζήτησαν γιὰ νύφη τους. Ὁ Ἰακὼβ λυπήθηκε, διότι εἶχαν ἐντολὴ ἀπὸ τὸν Θεὸ νὰ μὴν γίνουν γάμοι μικτοὶ ἀνάμεσα στοὺς γύρω τους. Μάλιστα, ἕνα ἐπιχείρημα ποὺ εἶπε ὁ Ἐμμὼρ καὶ ὁ Συχέμ, κατὰ τὰ ἄλλα λογικὸ βέβαια, ἦταν ὅτι: "Ἐμεῖς θὰ πάρουμε ἀπὸ τὰ κορίτσια σας, ἐσεῖς ἀπὸ τὰ ἀγόρια μας, θὰ κάνουμε συμπενθεριά". 

Δὲν τὸ ἤθελε ὅμως ὁ Θεός. Γι' αὐτὸν τὸν λόγο, ἀγαπητοί, θυμηθεῖτε, ὅταν ὁ Ἀβραὰμ ἤθελε νὰ παντρέψει τον γιό του, τὸν Ἰσαάκ, ἔστειλε τὸν Ἐλιέζερ, τὸν ὑπηρέτη του, νὰ πάει νὰ βρεῖ νύφη εἰς τὴμ Μεσοποταμία. Δὲν ἤθελε νὰ πάρει ἀπὸ τὴ γύρω περιοχή. Ὅπως καὶ ὁ Ἠσαύ, ὁ πρωτότοκος δίδυμος ἀδελφὸς τοῦ Ἰακώβ, πῆρε μιὰ γυναῖκα καὶ μετὰ πῆρε ἄλλη μία, ντόπιες, Χετταῖες, καὶ δυσαρέστησε πάρα πολὺ τὴ μάνα του καὶ τὸν πατέρα του. Ἐδῶ, λοιπόν, ὁ Ἰακὼβ δὲν ἤθελε αὐτὸ τὸ πρᾶγμα νὰ γίνει. Δὲν τὸ εἶχε ἐπιτρέψει ὁ Θεός, σύμφωνα μὲ τὴν ἐντολή Του. Καὶ αὐτοὶ μὲν ὀρθὰ τὸ εἶπαν, ἀλλά... γι' αὐτὸ ὁ Ἰακὼβ ἀρνήθηκε: "Ὄχι, δὲν θὰ γίνει". 

Τότε ἐπενέβησαν δύο ἀπὸ τὰ παιδιά του, ὁ Συμεῶν καὶ ὁ Λευί. Ὁ Ρουβὴν ἦταν ὁ πρῶτος. Μὲ δόλο λοιπὸν εἶπαν: "Ναί, νὰ γίνουμε ἕνα, νὰ κάνουμε συμπεθεριά, νὰ πάρουμε τὰ παιδιά σας καὶ ἐσεῖς τὰ παιδιὰ μᾶς κ.λπ.". Χάρηκαν ὁ Συχὲμ καὶ ὁ Ἐμμώρ, ἀλλὰ ἐκεῖνοι εἶχαν ἕνα δόλιο σχέδιο νὰ ἐκτελέσουν. Λένε, λοιπόν, πρὸς αὐτοὺς τοὺς δύο ἄνδρες, τὸν βασιλιᾶ καὶ τὸν γιό του, τὸ βασιλόπουλο: "Μὲ ἕναν ὅρο ὅμως· ἐμεῖς εἴμαστε ἕνας λαὸς ποὺ ὑφιστάμεθα περιτομή. Πρέπει, λοιπόν, καὶ ἐσεῖς, γιὰ νὰ συγγενέψουμε, νὰ κάνετε περιτομή". "Μπράβο", εἶπαν αὐτοί, "προκειμένου νὰ ἔχουμε τὴν κοπέλα, τὴ Δεῖνα, μπράβο, γιατί ὄχι;". Καὶ πράγματι, λοιπόν, ἔκαναν περιτομὴ ὅλοι οἱ ἄνδρες τῆς πόλεως Συχέμ. Ὅλοι οἱ ἄνδρες, καὶ ὁ βασιλιᾶς καὶ τὸ βασιλόπουλο. Τὴν τρίτη ἡμέρα, ποὺ ὑπῆρχε ὁ ἔντονος πόνος, διότι, ξέρετε, γίνονταν μιὰ μικρὴ ἐγχείρηση... Καὶ ξέρετε πῶς γίνονταν αὐτό; Μάλιστα, ἔχουμε τὴν περίπτωση ὅταν οἱ Ἑβραῖοι μπῆκαν μέσα στὴ γῆ Χαναάν, ἔκαναν περιτομή —προερχόμενοι ἀπὸ τὴν Αἴγυπτο καὶ τὴν ἔρημο— μὲ κοφτερὲς πέτρες. Ναί, μὲ κοφτερὲς πέτρες. Εἶναι δεῖγμα γιὰ νὰ ἀντιληφθοῦμε ὅτι, πράγματι, δημιουργεῖται πόνος, προκαλεῖται πόνος. Καὶ τότε, ὅταν αὐτοὶ Τὴν τρίτη ἡμέρα, ὅταν ὁ πόνος ἦταν πολύς, ὁ Συμεῶν καὶ ὁ Λευὶ μπῆκαν μέσα στὴν πόλη. Εἶχαν μαζὶ καὶ τοὺς δικούς τους ἀνθρώπους καὶ ἔσφαξαν ὅλους τοὺς ἄνδρες τῆς πόλης, ἀγαπητοί μου. Ἔσφαξαν ἐπίσης τὸν Ἐμμὸρ καὶ τὸν Συχέμ. Ἅρπαξαν τὴν ἀδελφή τους τὴν Δεῖνα καὶ ἐπέστρεψαν στὴν κατασκήνωσή τους. Ὅταν τὸ ἔμαθε αὐτὸ ὁ Ἰακώβ, λυπήθηκε φοβερά. Τοὺς ἐπέπληξε καὶ τοὺς εἶπε: "Μὰ δὲν καταλαβαίνετε, ἐπί τέλους, ὅτι ἐμεῖς ἐδῶ εἴμαστε ἀνάμεσα σὲ τόσους λαοὺς εἰδωλολατρικοὺς καὶ ὅτι, δείχνοντας ἐσεῖς αὐτὴ τὴ συμπεριφορά, θὰ μᾶς κακοποιήσουν; Ἐμεῖς τί εἴμαστε ἐδῶ; Θὰ μᾶς κακοποιήσουν!". Καὶ ἀπάντησαν ὁ Συμεῶν καὶ ὁ Λευί —σᾶς τὸ μεταφράζω: "Τί δηλαδή; Ἔπρεπε νὰ μεταχειριστοῦν τὴν ἀδελφή μας σὰν πόρνη;". 

Εἶναι γνωστὸ σὲ ἐμᾶς, ἀγαπητοί μου, αὐτὸ τὸ φαινόμενο ὡς βεντέτα: "Μᾶς προσέβαλες τὴν κόρη, τὴν ἀδελφή μας· ἄ, τὸ πρᾶγμα δὲν θὰ πάει καλά". Δυστυχῶς, γίνονται ἐγκλήματα τιμῆς μέχρι σήμερα. Εἶναι, βεβαίως, κάτι τελείως ἀνεπίτρεπτο. Μὴν τὸ βάλετε ποτὲ στὸ μυαλό σας. 

Κάποτε, ἕνας μαθητὴς στὸ Ἐθνικὸ Ἵδρυμα Ἀμαρουσίου ἐκπαιδευόταν ὡς κτίστης. Ἦταν ἕνα πάρα πολὺ καλὸ παιδί, καταγόταν ἀπὸ τὴν Κρήτη. Καὶ τοῦ λέω: "Κοίταξε, τώρα ποὺ θὰ πᾶς στὴν Κρήτη, κάποιες κακὲς συνήθειες ποὺ ἔχετε ἐκεῖ νὰ μὴν ὑπάρχουν". Καὶ ἀναφέρθηκα στὴ βεντέτα. Μόλις τὸ εἶπα αὐτό, ἄναψε καὶ πετάχτηκε ὁ "Κρητίκαρος" —δὲν ξέρω ἂν ὑπάρχει κάποιος Κρητικὸς ἀνάμεσά μας. Πετάχτηκε, λοιπόν, ἀπὸ μέσα του ὁ ἐγωισμὸς τοῦ Κρητικοῦ καὶ μοῦ λέει: "Καὶ τί δηλαδή; Ἂν προσβάλει κανεὶς τὴν ἀδελφή μου, θὰ τὸν ἀφήσω;". "Πῶ πῶ!" σκέφτηκα. Γιὰ νὰ δεῖτε πόσο δύσκολο εἶναι μερικὰ πράγματα νὰ θεραπευτοῦν· πάρα πολὺ δύσκολο. Πάντως, ἡ βεντέτα εἶναι κάτι πάρα πολὺ κακό. Δὲν θὰ μείνω περισσότερο σὲ αὐτό, ἴσως ἄλλωστε νὰ γνωρίζετε τὶς διαστάσεις ποὺ παίρνει ἡ βεντέτα. 

Ἀκόμη, ὡς πρὸς τὴν οἰκογένεια τοῦ Ἰακώβ, θὰ λέγαμε τοῦτο: Ὁ Ρουβὴν εἶχε διαπράξει μιὰ σοβαρὴ ἁμαρτία. Καὶ παρ' ὅλο ποὺ ἦταν ὁ πρωτότοκος, ἀποκλείστηκε ἀπὸ τὸ νὰ γίνει πρόγονος τοῦ Μεσσία. Ὁ δεύτερος καὶ ὁ τρίτος, ὁ Συμεῶν καὶ ὁ Λευί, ἐπειδὴ ἔκαναν αὐτὸ τὸ πολὺ ἄσχημο πρᾶγμα, ἀποκλείστηκαν καὶ αὐτοὶ ἀπὸ τὸ νὰ γίνουν πρόγονοι τοῦ Μεσσία. Καὶ ἔτσι, πρόγονος τοῦ Μεσσία γίνεται ὁ τέταρτος, ὁ Ἰούδας. Γιὰ νὰ δεῖτε, λοιπόν, ὅτι ὁ Θεὸς δὲν διστάζει —γιατί δὲν δεσμεύεται ἀπὸ τίποτε— ὅταν σοῦ δώσει κάπου προνόμια, νὰ τὰ πάρει πίσω, ἂν ἐσὺ φανεῖς ἀνάξιος αὐτῶν. Ἔτσι, ἔχουμε τὸν Ἰούδα, ἀπὸ τὴ γενεὰ τοῦ ὁποίου προέρχεται φυσικὰ ὁ Δαβίδ, καὶ ὁ Δαβὶδ γεννᾶ τὸν Ἰησοῦ Χριστό. 

Ἔτσι βλέπετε, ἀγαπητοί μου, πόσο ἄλλαξαν πορεία τὰ πράγματα ἀπὸ μιὰ περιέργεια τῆς Δείνας, ἡ ὁποία θέλησε νὰ πάει νὰ δεῖ τί κάνουν οἱ κοπέλες τῆς γειτονικῆς πόλης. Ἐκεῖ ἔπαθε ὅ,τι ἔπαθε, καὶ αὐτὸ ἄλλαξε τὴν ἱστορία τῆς σωτηρίας. Γι' αὐτὸ πρέπει πάντοτε νὰ ὑπάρχει προσοχή, διότι, ἂν καὶ δὲν πρόκειται βέβαια νὰ συμβεῖ κάτι σὲ γενικὸ ἐπίπεδο, μπορεῖ ὅμως νὰ συμβεῖ στὶς διαστάσεις τῆς οἰκογένειας αὐτὸ τὸ κακό.

Απόσπασμα από την🔸218🔸ομιλία στην κατηγορία : " Σοφία Σειράχ ".

► Όλες οι ομιλίες της Κατηγορίας :
" Σοφία Σειράχ " εδώ ⬇️
https://arnion.gr/index.php/palaia-diauhkh/sofia-seirax
↕️
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/blog-post_83.html?m=1

🔸Λίστα ομιλιών της σειράς
«Σοφία Σειράχ».🔻
https://drive.google.com/file/d/15yPd5yULQpwqBdVJzrpusJNL6wa2BczM/view?usp=drivesdk

🎥 Βιντεοσκοπημένες ομιλίες της σειράς «Σοφία Σειράχ».🔻
https://youtube.com/playlist?list=PLxBsMI6pr40o1lCOake2wwX61iRYZNi-M

📜 Απομαγνητοφωνημενες ομιλίες της σειράς «Σοφία Σειράχ».🔻
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%94%B9%CE%A3%CE%BF%CF%86%CE%AF%CE%B1%20%CE%A3%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%AC%CF%87.?m=1

🔸Απομαγνητοφώνηση και ψηφιοποίηση ομιλίας : Αθανάσιος Άμβωνας.
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0

💠Πλήρης απομαγνητοφωνημένες σειρές ομιλιών (Βιβλία).
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%92%A0%CE%A0%CE%BB%CE%AE%CF%81%CE%B7%CF%82%20%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%BC%CE%B1%CE%B3%CE%BD%CE%B7%CF%84%CE%BF%CF%86%CF%89%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B5%CF%82%20%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%AD%CF%82%20%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CF%8E%CE%BD%20%28%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%B1%29.?m=1

🔸Επεξηγηματικό βίντεο Ασπάλαθου.
https://youtu.be/8tNfAHRkTCk

__⬇️Playlist "Ασπάλαθου".⬇️__
https://aspalathos21.blogspot.com/2021/07/blog-post_83.html?m=0

🔸Όλες οι ομιλίες ~4.487~ του μακαριστού πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/4487.html?m=0

📃Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες του πατρός Αθανασίου. ⬇️
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0

📜 Αποσπάσματα ομιλιών πατρός Αθανασίου ⬇️
https://athanasioslogos.blogspot.com/?m=0

__⬇️ Facebook ⬇️__
https://www.facebook.com/groups/1637818926362004/?ref=share

🔸Κατάλογος ομιλιών πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://drive.google.com/file/d/1JmrxaObMVyTA4_pS5yuMaQdoBf8-LwBP/view?usp=drivesdk

†. Πρός Δόξαν τοῦ Ἁγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ.

Αὐνανισμός ἱστορία - ὁρισμός. Ονείρωξη. Ἀναφορά στά σαρκικά ἁμαρτήματα.

†.  Ἀγαπητοί μου, συνεχίζουμε ἀπὸ τὸ βιβλίο τῆς Σοφίας Σειράχ. Εὑρισκόμεθα εἰς τὸ 23ο κεφάλαιο, εἰς τὸ 16ο χωρίον. 

«Δύο εἴδη πληθύνουσιν ἁμαρτίας, καὶ τὸ τρίτον ἐπάξει ὀργήν·», λέγει ὁ Σοφὸς Σειράχ. Αὐτὸ τὸ χωρίο τὸ ἀναλύσαμε καὶ εἶναι εἰσαγωγικὸ μιᾶς σειρᾶς, θὰ λέγαμε, χωρίων ποὺ ἀναφέρονται εἰς τὰ σαρκικὰ ἁμαρτήματα. Σᾶς ἔλεγα τὴν περασμένη φορὰ ὅτι τὰ τρία αὐτὰ ἁμαρτήματα εἶναι ὁ αὐνανισμός, ἡ πορνεία καὶ ἡ μοιχεία. Τὸ χωρίο αὐτό, ποὺ ἀναγγέλλει τί θὰ πεῖ παρακάτω, τὸ εἴχαμε ἀναφέρει, καὶ μάλιστα δὲν εἶναι καὶ τόσο εὐχάριστο θέμα. Ὁμολογουμένως, δὲν εἶναι τόσο εὐχάριστο θέμα, ἀλλὰ ὡστόσο εἶναι ἀναγκαῖο. Ἐὰν ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ κάνει χρήση καὶ ἀποκαλύπτει τὰ πράγματα, τότε ἐμεῖς πῶς θὰ μπορούσαμε νὰ ποῦμε, καλυπτόμενοι ἀπὸ μία σεμνοτυφία τάχα, γιὰ νὰ μὴν μιλήσουμε γιὰ πράγματα τὰ ὁποῖα ἔξω βοᾶ ὁ κόσμος; 

Καὶ σᾶς εἶχα πεῖ δύο χωρία τοῦ Μεγάλου Βασιλείου καὶ τοῦ Ἱεροῦ Χρυσοστόμου. Λέγει ὁ μὲν Μέγας Βασίλειος: "Καὶ ὑπεὶν ὀκνῶ καὶ σιωπᾶν οὐ βούλομαι"· καὶ νὰ μιλήσω διστάζω, ἀλλὰ καὶ νὰ σιωπήσω δὲν θέλω. Ὅπως καὶ ὁ Ἱερὸς Χρυσόστομος, δὲν θέλω, λέγει, σεμνότητα λόγων "καλλωπίζεσθαι" ἀλλὰ σεμνοὺς "ποιεῖσθαι" τους ἀκούοντας. Δὲν θέλω ἁπλῶς νὰ μιλήσω μὲ σεμνοὺς λόγους ἢ μὲ ρητορικὰ ἄνθη, ἀλλὰ σεμνοὺς καὶ ὡραίους νὰ κάνω ἐκείνους οἱ ὁποῖοι μὲ ἀκοῦν. Αὐτὸ βέβαια εἶναι ἴδιον τῶν ἀληθινῶν ποιμένων, νὰ διορθώνουν πάντα τὸ ποίμνιό τους, νὰ διορθώνουν τὰ ἤθη. Ὅπως λέει καὶ ἕνα τροπάριο τοῦ Μεγάλου Βασιλείου, ὅτι "κατεκόσμησε τὰ ἤθη" καὶ ἀλλοῦ λέει "ἐτράνωσας τὴν φύσιν, κατεκόσμησας τὰ ἤθη" κ.λπ. Αὐτὸ εἶναι ἴδιον, θὰ λέγαμε, τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ. 

Καὶ τώρα, μετὰ ἀπὸ αὐτὰ τὰ εἰσαγωγικά, ἂς προχωρήσουμε εἰς τὸν ἑπόμενον στίχον: 

«ψὺχὴ θὲρμὴ ὡς πῦρ καιόμενον, οὐ μὴ σβὲσθῇ ἕως ἂν καταποθῇ· ἄνθρωπος πόρνος ἐν σώματι σὰρκὸς αὐτοῦ, οὐ μὴ παύσηται ἕως ἂν ἐκκαὺσῃ πῦρ· ἀνθρώπω πὸρνῳ πᾶς ἄρτος ἡδύς, οὐ μὴ κοπὰσῃ ἕως ἂν τελευτήσῃ.»  Δηλαδή, ψυχὴ ποὺ θερμαίνεται ἀπὸ τὸ σαρκικὸ πάθος γίνεται σὰν φωτιὰ ποὺ καίει. Καὶ ἡ φωτιὰ αὐτὴ δὲν θὰ σβήσει, ἕως ὅτου κατακαεῖ ἐξ ὁλοκλήρου ἡ ψυχή. Ἄνθρωπος ποὺ ἁμαρτάνει ἐπάνω σ' αὐτὸ τὸ ἴδιο του τὸ σῶμα, δὲν θὰ σταματήσει νὰ διαπράττει τὴν ἁμαρτία, ἕως ὅτου ἡ φωτιὰ τῆς ἀπωλείας τὸν κατακαύσει. Γιὰ ἐκεῖνον ποὺ πορνεύει, κάθε σάρκα εἶναι γλυκιὰ πρὸς ἀπόλαυση. Ἄρτος ἡδύς: γλυκὸ ψωμί. Δὲν θὰ σταματήσει τὴν ἁμαρτία του μέχρι τὸν θάνατό του. Εἶναι χωρίον καίριον. Τὰ λέγει καθαρά-καθαρά. Σᾶς διάβασα τὴ μετάφραση ἐγώ. 

Βλέπετε λοιπὸν ὅτι αὐτὸ τὸ χωρίον ἀναφέρεται στὸ θέμα τοῦ αὐνανισμοῦ καὶ τῆς πορνείας. Τὰ διεπόμενα ἀρκετὰ χωρία ἀναφέρονται σὲ διάφορες περιπτώσεις ὅσον ἀφορᾶ στὴ μοιχεία. Λυποῦμαι, ἀλλὰ ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ τὰ λέγει αὐτά. Πῶς νὰ κάνουμε; «ψὺχὴ θὲρμὴ ὡς πῦρ καιόμενον, οὐ μὴ σβὲσθῇ ἕως ἂν καταποθῇ· ἄνθρωπος πόρνος ἐν σώματι σὰρκὸς αὐτοῦ, οὐ μὴ παύσηται ἕως ἂν ἐκκαὺσῃ πῦρ·»

Αὐτοὶ οἱ στίχοι ἀναφέρονται στὴν αὐτοϊκανοποίηση τῆς γενετησίου ὁρμῆς. Οἱ ὑπόλοιποι στίχοι ἀναφέρονται εἰς τὸ θέμα τῆς πορνείας. «Ἄνθρωπος πόρνος – προσέξτε, ξαναλέγω τὸ κείμενο – ἐν σώματι σαρκὸς αὐτοῦ·» δηλαδή, ὁ αὐνανιστής, "ἐν σώματι σαρκὸς αὐτοῦ", ἄνθρωπος ποὺ πορνεύει στὸ ἴδιο του τὸ σῶμα. 

Ἡ ὀνομασία αὐνανισμὸς ἕλκει τὴν καταγωγή, ὡς γνωστόν, ἀπὸ τὸν Αὐνάν, δευτερότοκο γιὸ τοῦ Ἰούδα. Ὁ Ἰούδας ἦταν ἐγγονὸς τοῦ Ἀβραάμ, συνεπῶς ὁ Αὐνὰν ἦταν δισεγγονὸς τοῦ Ἀβραάμ. Ὁ Ἰούδας εἶχε τρεῖς γιούς. Ὁ πρῶτος, ὁ Ἠρ, νυμφεύθηκε ἀλλὰ ἐπειδὴ στάθηκε πονηρὸς ἔναντι τοῦ Κυρίου, «ἐγένετο δὲ Ἢρ πρωτότοκος Ἰοὔδα πονηρὸς ἔναντι Κυρίου, καὶ ἀπέκτεινεν αὐτὸν ὁ Θεός». Γέν. 38, 7 ὁ Θεὸς τὸν θανάτωσε, ὅπως μᾶς πληροφορεῖ τὸ βιβλίο τῆς Γενέσεως. Ποιός ξέρει τί ἔκανε καὶ στάθηκε πονηρὸς ἀπέναντι στὸν Θεό; Ἴσως νὰ ἔκανε αὐτὸ ποὺ ἔκανε καὶ ὁ δευτερότοκος γιός, ὅπως θὰ δοῦμε στὴ συνέχεια: νὰ μὴν θέλει νὰ κάνει παιδιά. Τὸ γιατί; Κάτι πάντως ἔκανε, τὸ ὁποῖο αὐτὸ ἦταν προφανῶς κατ' ἐξακολούθηση. Φάνηκε ὅτι αὐτὸ ποὺ ἔκανε ἦταν πονηρὸ στὰ μάτια τοῦ Θεοῦ καὶ ὁ Θεὸς τὸν ἐθανάτωσε. Ἔτσι, ἡ γυναῖκα του, ἡ Θάμαρ, ἔμεινε χήρα. Κατὰ τὴ συνήθεια τῆς ἐποχῆς, ἔπρεπε τὴν γυναῖκα τοῦ πρώτου, τοῦ Ἠρ, νὰ τὴ νυμφευθεῖ ὁ ἑπόμενος ἀδελφός: ὁ δεύτερος, ὁ Αὐνάν. Αὐτὸς ὅμως, ἀπὸ μιὰ δυστροπία καὶ ἕναν ἐγωισμό, δὲν ἤθελε νὰ ἀφήσει ἀπογόνους ἐπ ὀνόματι τοῦ ἀδελφοῦ του, διότι ὁ νόμος ὅριζε ὅτι τοὐλάχιστον τὸ πρῶτο παιδὶ ποὺ θὰ γεννιόταν, θὰ ἔπαιρνε τὸ ὄνομα τοῦ πεθαμένου πατέρα του, καθὼς καὶ τὴν περιουσία καὶ ὅλα τὰ προνόμια ἐκείνου. Θὰ γινόταν τὸ παιδὶ αὐτό, βέβαια, τῆς δεύτερης γραμμῆς ἀδελφῶν. Αὐτὴ ἦταν ἡ συνήθεια τότε. Ἀλλά, σᾶς εἶπα, ἀπὸ μιὰ δυστροπία ὁ Αὐνὰν δὲν ἤθελε νὰ ἀφήσει ἀπόγονο εἰς τὸν ἀδελφό του. Ἴσως τὸν ζήλευε, ἴσως γιὰ κάποιον ἄλλο λόγο· δὲν ξέρω, δὲν μᾶς τὸ λέει ἡ Ἁγία Γραφή. Ἡ Γραφὴ σημειώνει μόνο τὸ ἑξῆς: «ἐγίνετο ὅταν εἰσήρχετο πρὸς τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, ἐξέχεεν ἐπὶ τὴν γῆν τοῦ μὴ δοῦναι σπέρμα ταῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ.» Γέν. 38, 9 Δηλαδὴ δὲν συνήρχετο, ἀλλά –θὰ πῶ τὴ φράση ἀπὸ τὴ Γραφή– «ἐξέχεεν ἐπὶ τὴν γῆν τοῦ μὴ δοῦναι σπέρμα ταῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ». Εἶναι ἁπλό, δὲν σᾶς τὸ ἐξηγῶ πιὸ πολύ. Ὅμως, αὐτὸ ἐφάνη πονηρὸ στὸν Θεό. Γι' αὐτὸ συνεχίζει ἡ Γραφὴ νὰ μᾶς πληροφορεῖ: «πονηρὸν δὲ ἐφάνη ἐναντίον τοῦ Θεοῦ, ὅτι ἐποίησε τοῦτο, καὶ ἐθανάτωσε καὶ τοῦτον.» Ἐθανάτωσε καὶ αὐτόν. Σᾶς εἶπα, πιθανῶς, γιατί ὁ πρῶτος δὲν εἶχε καθόλου παιδιὰ· διότι, ἂν εἶχε παιδιά, τὸ θέμα δὲν θὰ ἐτίθετο. Πρέπει, λοιπόν, νὰ ἔκανε καὶ ὁ πρῶτος τὸ ἴδιο ἁμάρτημα. Καὶ θανατώνει καὶ τὸν πρῶτο καὶ τὸν δεύτερο ὁ Θεός. 

Γιὰ νὰ δεῖτε τὴν περίπτωση τῆς συνήθειας, σᾶς θυμίζω ἐκεῖνον τὸν μῦθο –γιατί μῦθος ἦταν, δηλαδή, ἕνα κατασκεύασμα. Ὅταν εἶπαν ἐκεῖ οἱ Σαδδουκαῖοι, ποὺ δὲν πίστευαν στὴν Ἀνάσταση τῶν νεκρῶν– ἐκεῖνο τὸ κατασκευασμένο ἐπιχείρημα: «Ἐν ἐκεὶνῃ τῇ ἡμὲρᾳ προσῆλθον αὐτῷ Σαδδουκαῖοι, οἱ λέγοντες μὴ εἶναι ἀνάστασιν. καὶ ἐπηρώτησαν αὐτὸν λέγοντες· διδάσκαλε, Μωσῆς εἶπεν, ἐάν τις ἀποθὰνῃ μὴ ἔχων τέκνα, ἐπιγαμβρεύσει ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ ἀναστήσει σπέρμα τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ. ἦσαν δὲ παρ᾿ ἡμῖν ἑπτὰ ἀδελφοὶ· καὶ ὁ πρῶτος γαμήσας ἐτελεύτησε, καὶ μὴ ἔχων σπέρμα ἀφῆκε τὴν γυναῖκα αὐτοῦ τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ· ὁμοίως καὶ ὁ δεύτερος καὶ ὁ τρίτος, ἕως τῶν ἑπτά. ὕστερον δὲ πάντων ἀπέθανε καὶ ἡ γυνή. ἐν τῇ οὖν ἀναστάσει τίνος τῶν ἑπτὰ ἔσται ἡ γυνή; πάντες γὰρ ἔσχον αὐτήν.» Μάτθ. 22, 23΄28 ὅτι κάποιος, λέει, εἶχε μιὰ γυναῖκα, πέθανε, τὴν πῆρε ὁ ἀδελφός του καὶ δὲν ἄφησε παιδιὰ οὔτε ὁ πρῶτος οὔτε ὁ δεύτερος, μέχρι ποὺ καὶ τὰ ἑπτὰ ἀδέλφια, λέει, τὴν πῆραν ὅλοι, ἀλλὰ κανεὶς δὲν ἄφησε ἀπόγονο. Καὶ τώρα θέτουν τὸ ἐρώτημα στὸν Κύριο. Εἶναι, ξέρετε, ὁ λεγόμενος "φιλοσοφικὸς μῦθος" –ἂς τὸ ποῦμε ἔτσι, κάπως πιὸ ἐκλεπτυσμένα: "Τίνος, λέει, ἡ γυναῖκα θὰ εἶναι εἰς τὴν Ἀνάσταση; Διότι λὲς ὅτι θὰ ἀναστηθοῦν οἱ ἄνθρωποι", τότε; Καὶ ἐκεῖ ἀπάντησε ὁ Κύριος: «ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· πλανᾶσθε μὴ εἰδότες τὰς γρὰφὰς μὴδὲ τὴν δύναμιν τοῦ Θεοῦ. ἐν γὰρ τῇ ἀναστάσει οὔτε γαμοῦσιν οὔτε ἐκγαμίζονται, ἀλλ᾿ ὡς ἄγγελοι Θεοῦ ἐν οὐρανῷ εἰσι», ὅτι στὴ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ δὲν ὑπάρχει γάμος. Αὐτὸ ἀπάντησε ὁ Κύριος. Ἀλλὰ ἡ κατασκευὴ τοῦ ἐπιχειρήματος αὐτοῦ βασιζόταν στὰ δεδομένα τῆς ἐποχῆς. Ὅτι, δηλαδή, μποροῦσε νὰ πάρει ὁ δεύτερος ἀδελφὸς τὴ γυναῖκα τοῦ πρώτου, ἐφόσον ἐκεῖνος πέθανε καὶ δὲν ἄφησε ἀπογόνους κ.λπ. Θὰ λέγαμε, λοιπόν, ἐδῶ ὅτι ὁ Αὐνὰν ἔκανε, κατὰ λέξη καὶ κατὰ ἔννοια, παρεμπόδιση τῆς συλλήψεως. Κατὰ ἕναν τρόπο. Πῶς; Ἐξέχεε ἐπὶ τῆς γῆς τὸ σπέρμα. Ἔκανε παρεμπόδιση συλλήψεως. Αὐτὸ ὀνομάστηκε «Αὐνανισμός», ἀπὸ τὸν Αὐνάν. 

Συνεπῶς, «Αὐνανισμός», θὰ λέγαμε, μᾶλλον θὰ ἔπρεπε νὰ ὀνομάζεται ἡ παρεμπόδιση τῆς συλλήψεως. Ἔτσι, ὅταν οἱ σύζυγοι παρεμποδίζουν τὴν σύλληψη γιὰ νὰ μὴν κάνουν ἄλλα παιδιά, οὐσιαστικότατα κάνουν τὴν πράξη του Αὐνάν. Ἄρα, λοιπόν, πραγματικὸς Αὐνανισμὸς εἶναι αὐτό: ἡ παρεμπόδιση τῆς συλλήψεως. Ἐν τούτοις, ὁ μηχανισμὸς τῆς πράξεως ὀνομάστηκε αὐνανισμὸς καὶ δὲν εἶναι παρὰ τώρα, ἡ πορνεία πρὸς τὸ ἴδιο τὸ σῶμα, ὅταν κάποιος κάνει εἰς τὸν ἑαυτό του τὴν πράξη αὐτή, ἡ ὁποία λέγεται αὐνανισμός. Σᾶς εἶπα, ὅμως, κατ' οὐσίαν τί εἶναι ὁ αὐνανισμὸς καὶ ἀπὸ ποῦ ἕλκει τὴν καταγωγή του. 

Ἤδη γίνεται ἀντιληπτὸ ὅτι εἰσερχόμεθα σὲ χῶρο ποὺ ὁ Θεὸς δὲν ἀνέχεται καὶ τιμωρεῖ, καὶ μάλιστα μὲ θάνατο. Ἂν ρωτήσετε: τότε θὰ ἔπρεπε ὅλοι νὰ θανατώνονται; 

Ὅταν πρωτοειπώθηκε τὸ ψέμα, ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς θανατώθηκε. Εἶναι στὸν χῶρο τῆς Καινῆς Διαθήκης: ὁ Ἀνανίας καὶ ἡ Σαπφείρα εἶπαν ψέματα. 

Ὅταν πρωτοειπώθηκε βλασφημία μετὰ τὸν νόμο τοῦ Θεοῦ στὴν ἔρημο, στὴν Παλαιὰ Διαθήκη, ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἐθανατώθη. 

Ὁ πρῶτος κλέφτης μπαίνοντας στὴ Γῆ τῆς Ἐπαγγελίας, ὁ Ἄχαρ, στὸν χῶρο τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, ὅπου ὁ Θεὸς εἶχε πεῖ: «καὶ ἔσται ἡ πόλις ἀνάθεμα, αὐτὴ καὶ πάντα, ὅσα ἐστὶν ἐν αὐτῇ, Κυρὶῳ Σαβαὼθ·» ΙτΝ. 6, 17 "Δὲν θὰ πάρετε τίποτα ἀπὸ ὅ,τι βρεῖτε μέσα εἰς τὴν Ἰεριχώ". Καὶ τότε ἔχασαν τὴν πρώτη, τὴν δεύτερη μάχη (τὴ μάχη της Γαί). Ρωτάει, λοιπόν, ὁ Ἰησοῦς του Ναυή: «καὶ εἶπεν Ἰησοῦς· δέομαι Κύριε· ἱνατὶ διεβίβασεν ὁ παῖς σοῦ τὸν λὰὸν τοῦτον τὸν Ἰὀρδάνην παραδοῦναι αὐτὸν τῷ Ἀμὸῤῥαίῳ ἀπολέσαι ἡμᾶς;» ΙτΝ. 7, 7 "Κύριε γιατί μᾶς ἐγκατέλειψες;" Ναί, λέει ὁ Θεός, "γιατί ἀνάμεσά σας ὑπάρχει ἕνας κλέφτης". «ἡμάρτηκεν ὁ λὰὸς καὶ παρέβη τὴν διαθήκην, ἣν διεθέμην πρὸς αὐτούς, καὶ κλέψαντες ἀπὸ τοῦ ἀναθέματος ἐνέβαλον εἰς τὰ σκεύη αὐτῶν.» ΙτΝ. 7, 11 Ποιός εἶναι αὐτός; Κατὰ ἕναν θαυμαστὸ τρόπο, ἀποκάλυψε ὁ Θεὸς τὸν κλέφτη, ὁ ὁποῖος καὶ θανατώθηκε. 

Ἐκεῖνος ποὺ κάνει πρῶτος μιὰ ἁμαρτία, καὶ μάλιστα κάτω ἀπὸ τὸν νόμο τοῦ Θεοῦ –ἐννοεῖται ὅταν πρωτοδίδεται ὁ νόμος τοῦ Θεοῦ, τόσο στὴν Παλαιὰ ὅσο καὶ στὴν Καινὴ Διαθήκη– αὐτὸς τιμωρεῖται μὲ θάνατο. Τιμωρεῖται παραδειγματικά. Ἂν ἔπρεπε ὅμως νὰ θανατώνονται ὅλοι οἱ κλέφτες, ὅλοι οἱ βλάσφημοι καὶ ὅλοι οἱ ψεῦτες, θὰ ἔπρεπε νὰ μὴν ἔχει μείνει ρουθούνι, προφανῶς. Ἀλλὰ τοῦτο γίνεται γιὰ ἐκεῖνον ποὺ γιὰ πρώτη φορὰ κάνει κάτι ποὺ δὲν τὸ θέλει ὁ Θεός. Καὶ ἐδῶ παρεμποδίζει τὴ σύλληψη ὁ Αὐνὰν καὶ θανατώνεται. Πάντως εἶναι ἐνδεικτικὸ ὅτι αὐτὸ τὸ ἁμάρτημα, γιὰ νὰ περιοριστοῦμε στὸ τελευταῖο, εἶναι ἁμάρτημα σοβαρό, τὸ ὁποῖο ἁμάρτημα ἐπισύρει τὴν εἰς θάνατον καταδίκην τῆς ψυχῆς. 

Ἐδῶ βέβαια, γιὰ νὰ γίνει αἰσθητὸ τὸ θέμα, ἔχουμε καὶ σωματικὸ θάνατο. Βλέπετε, ἐγὼ τὰ κατοχυρώνω αὐτὰ μὲ τὸν λόγο τοῦ Θεοῦ. Δὲν κάνω τίποτα, δὲν λέω κάτι δικό μου, ὥστε νὰ μοῦ πεῖτε ὅτι αὐθαιρετῶ ἐδῶ. Οὔτε μπορῶ νὰ χαριστῶ. Πῶς θὰ χαριστῶ ἐγώ; Θὰ μποροῦσα νὰ πῶ "καλά, δὲν βαριέσαι", ἀλλὰ πῶς; Ἂν εἶναι δυνατόν! Τότε δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ὁμιλῶ. Ὁ ὁμιλῶν πρέπει νὰ λέει τὴν ἀλήθεια. Ποιά ἀλήθεια; Αὐτὴν ποὺ ἀποκαλύπτει ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ διὰ τῶν Γραφῶν. 

Αὐτή, λοιπόν, ἡ πράξη, ἡ κατὰ μόνας ἁμαρτία, γιὰ νὰ μεταφερθοῦμε τώρα ὅπως ἀκριβῶς θέλει παρακάτω ἡ Ἁγία Γραφή, αὐτὴ ἡ πράξη ἀπὸ τὸν Σοφὸ Σειρὰχ λέγεται: «πόρνος ἐν σώματι σαρκὸς αὐτοῦ», ὅτι δηλαδὴ πορνεύει στὸ ἴδιο του τὸ σῶμα, μὲ τὴν ἔννοια ὅτι αὐνανίζεται. Στοὺς ἀρχαίους Ἕλληνες χρησιμοποιεῖται ὁ ὅρος "δέφεσθαι". Ἔψιλον [ἔ], ἀπαρέμφατο, εἶναι [μὲ] ἄλφα γιῶτα (αἱ)· εἶναι τοῦ ρήματος δέφω (ἔψιλον, ε), ποὺ σημαίνει κάνω κάτι μαλακό, ποὺ τὸ τρίβω μὲ τὰ χέρια μου. Ὁ νοῶν νοείτω. Κατ' ἀρχὰς δὲν ἔχει κακὴ σημασία. Τὸ ρῆμα δέφω [σημαίνει] τρίβω κάτι καὶ τὸ κάνω μαλακὸ μὲ τὸ χέρι μου. Ἀλλὰ ἤδη ὁ Ἀριστοφάνης χρησιμοποιεῖ τὸ ρῆμα μὲ τὴν κακὴ σημασία, δηλαδὴ μὲ τὴ σημασία τοῦ αὐνανισμοῦ. 

Ἡ Καινὴ Διαθήκη χρησιμοποιεῖ τὸν ὅρο "ἀκαθαρσία". Γράφει ὁ Παῦλος στοὺς Γαλάτας 5, 19: «φανερὰ δὲ ἐστι τὰ ἔργα τῆς σαρκός, εἶναι φανερά, λέγει, τὰ ἔργα τῆς σαρκός, ἅτινὰ ἐστι μοιχεία, πορνεία, ἀκαθαρσία, ἀσέλγεια... οἱ τὰ τοιαῦτα πράσσοντες βασιλείαν Θεοῦ οὐ κληρονομήσουσιν.» Αὐτοὶ ποὺ πράττουν αὐτά, βασιλεία Θεοῦ δὲν θὰ κληρονομήσουν. Μεταξὺ αὐτῶν βάζει καὶ τὴν πράξη τῆς ἀκαθαρσίας, τὴ λέξη "ἀκαθαρσία" ποὺ σημαίνει αὐνανισμός. 

Ἀκόμη, γράφει στοὺς Ἐφεσίους. Σημειῶστε δὲ ὅτι ἡ λέξη "ἀκαθαρσία" χρησιμοποιεῖται πολλὲς φορὲς ἀπὸ τὸν Ἀπόστολο Παῦλο. Βέβαια δὲν ἔχει πάντα τὴν ἴδια σημασία, ἀλλὰ ἐπὶ σαρκικῶν ἁμαρτημάτων ἔχει πάντα τὴν ἴδια σημασία· δηλαδὴ εἶναι ὁ αὐνανισμός, τὸ "δέφεσθαι" τῶν ἀρχαίων. Ἀκόμη, γράφει στοὺς Ἐφεσίους: «ἑαυτοὺς παρέδωκαν τῇ ἀσελγεὶᾳ εἰς ἐργασίαν ἀκαθαρσίας πάσης ἐν πλεονεξίᾳ.» Ἐφ. 4,19 Ἐδῶ βέβαια ἀναφέρεται εἰς τοὺς ἐθνικούς, εἰς τοὺς εἰδωλολάτρες, οἱ ὁποῖοι παρέδωκαν τὸν ἑαυτόν τους εἰς τὴν ἐργασίαν πάσης ἀκαθαρσίας. Ἐδῶ ἡ λέξη "ἀκαθαρσία" δὲν ἔχει περιορισμένα ὅρια, ὥστε νὰ σημαίνει μόνο τὸν αὐνανισμό, ἀλλὰ κάθε σαρκικὴ ἁμαρτία. Τὴν ἀποκαλεῖ "ἀκαθαρσία" καὶ μάλιστα "ἐν πλεονεξίᾳ". Τὴ λέξη "ἐν πλεονεξίᾳ" ἐδῶ, τὴν καταλαβαίνουμε ἂν πᾶμε πάλι στὸν Παῦλο, ὁ ὁποῖος ἀναφέρεται ἐκεῖ, στὴν Πρώτη Ἐπιστολή του πρὸς Θεσσαλονικεῖς 4, 6, στὸ ὅτι δὲν ἀρκεῖσαι στὴ γυναῖκα σου, ἀλλὰ πλέον ἐκτείνεσαι καὶ πηγαίνεις εἰς τὴν μοιχείαν. Καὶ ἔτσι ἡ μοιχεία νὰ λέγεται πλεονεξία. Νὰ σᾶς πῶ πῶς τὸ λέγει: «μὴ ὑπερβαίνειν», μὴν ξεπερνᾶς τὰ ὅριά σου, θὰ μείνεις μέσα στὸ γάμο σου, δὲν θὰ πᾶς παραπέρα. Σημειώσατε ὅτι αὐτὰ μπορεῖ νὰ γράφονται ἐπὶ ἀνδρός, ἀλλὰ ἀναφέρονται φυσικὰ καὶ ἐπὶ γυναικός —καὶ ἀκόμα χειρότερα. Τὸ «τὸ μὴ ὑπερβαίνειν καὶ πλεονεκτεῖν ἐν τῷ πράγματι τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ». Ποιό εἶναι τὸ "ἐν τῷ πράγματι"; Δηλαδὴ στὴν σαρκικὴ μίξη δὲν θὰ ὑπερβεῖς, δὲν θὰ πλεονεκτήσεις, δὲν θὰ φανεῖς τέτοιος ποὺ θὰ πεῖς: "Δὲν μοῦ ἀρκεῖ ἡ σύζυγός μου, θὰ πάω καὶ παραπέρα, θὰ πάω καὶ παραπέρα". Ὥστε βλέπει κανεὶς ὅτι ἐδῶ ἡ λέξη "ἀκαθαρσία" νὰ καλύπτει ὅλο τὸ φάσμα τῶν σαρκικῶν ἁμαρτιῶν. 

Ἀπὸ ὅ,τι ἀντιλαμβανόμεθα πρόκειται γιὰ πολὺ σοβαρὴ ἁμαρτία, ἂν ξαναγυρίσουμε εἰς τὸ θέμα τοῦ αὐνανισμοῦ. Ἂς δοῦμε τοὺς νηπτικοὺς πατέρες τί ἔχουν νὰ μᾶς ποῦν πάνω σὲ αὐτό. Θὰ περιοριστῶ, ἀφοῦ ἀνέφερα βεβαίως τὴν Ἁγία Γραφή, θὰ περιοριστῶ μόνο στοὺς κυρίως νηπτικοὺς πατέρες, γιατί δὲν θὰ ἤθελα νὰ μπῶ σὲ ἄλλους χώρους. Σημειώσατε μόνο, ἐν παρόδῳ τὸ λέγω, ὅτι ἐνῷ λίγα χρόνια παλαιότερα ἀπὸ τὴν Ἰατρικὴ Ἐπιστήμη ὁ αὐνανισμὸς θεωρεῖτο ὡς κάτι κακὸ καὶ κάτι βλαβερό, τώρα ἔχει ἀμνηστευθεῖ καὶ δὲν θεωρεῖται κάτι κακό, οὔτε ἠθικῶς οὔτε βιολογικῶς. Ἀντιθέτως μάλιστα, ὑποστηρίζουν —ἴσως ὄχι ὅλοι οἱ γιατροί, ἀλλὰ ἔχουμε μιὰ πλειονότητα ἰατρῶν ποὺ ὑποστηρίζουν— ὅτι εἶναι μιὰ ἐκτόνωση καὶ εἶναι μᾶλλον κάτι ποὺ τὸ συνιστοῦν, ἰδίως στοὺς ἐφήβους. Νὰ τὸ ἔχετε ὑπόψη σας αὐτό, ὅτι μπορεῖ νὰ ἀκούσει τὸ παιδί σας μιὰ τέτοια συμβουλὴ ἀπὸ γιατρό, ὅπως ὑπάρχουν καὶ ἐκπαιδευτικοί, ἰδίως τὴν ὥρα τῆς Βιολογίας, ποὺ μποροῦν νὰ εἰπωθοῦν τέτοια πράγματα. Νὰ τὸ ἔχετε ὑπόψη σας αὐτό. Ἔχω γνώση τῶν πραγμάτων. Ὅπως συνιστοῦν καὶ τὴν ἀνηθικότητα. Βεβαίως συνιστοῦν τὴν ἀνηθικότητα σήμερα οἱ γιατροὶ ἀπὸ τὴν ἐφηβικὴ ἡλικία. Ἦταν κάποτε ἕνας σχολικὸς γιατρός, κάποια χρονιὰ στὶς ἀρχὲς τοῦ ἑβδομῆντα, ὁ ὁποῖος εἶχε συστήσει στὴν τελευταία τάξη τοῦ Λυκείου νὰ κάνουν χρήση γυναικός —βέβαια λέει νὰ πρόσεχαν τὰ ἀφροδίσια νοσήματα. Πράγματα τὰ ὁποῖα μᾶς εἶπαν καὶ στὸ στρατὸ ἐμᾶς, ὅταν πήγαμε. Νομίζω, λίγο πολύ, ὅλοι ἔχουμε μιὰ ἐμπειρία. Καὶ μοῦ τὸ εἶπαν τὰ παιδιὰ αὐτό, καὶ τὸ κατήγγειλα δημοσίως τὸ θέμα αὐτό. Λοιπόν, εἶχα πεῖ τότε: "Γονεῖς, προσέχετε τί μπορεῖ νὰ λένε οἱ ἁρμόδιοι —ἴσως οἱ λεγόμενοι ἁρμόδιοι— τί μπορεῖ νὰ λένε στὰ παιδιά σας. Πάρα πολὺ προσοχή". Ὡστόσο, ὁ αὐνανισμός, θὰ λέγαμε, ἐπίσημα ἢ ἀνεπίσημα συνιστᾶται· καὶ ἀπὸ μὴ ἰατρούς, καὶ ἀπὸ παιδευτικούς, καὶ ἀπὸ φίλους, καὶ ἀπὸ γνωστούς, καὶ ἀπὸ συγγενεῖς, συνιστᾶται. Μόνο καὶ μόνο, λέει, γιὰ μιὰ ἐκτόνωση καὶ τίποτε ἄλλο. Δὲν εἶναι τόσο ἁπλᾶ τὰ πράγματα. Ἐγὼ θὰ ἔλεγα: "Κύριοι, ἐσεῖς γνωρίζετε τὸν μηχανισμὸ καὶ τὴ λειτουργία τοῦ ἀνθρώπινου ὀργανισμοῦ καλύτερα ἀπὸ τὸν Θεό, ποὺ θεωρεῖ τὸν αὐνανισμὸ ἁμαρτία; Εἶστε ἐσεῖς ἐξυπνότεροι, εὐφυέστεροι ἢ θειότεροι ἀπὸ τὸν Θεό; Δὲν τὸ νομίζω". Γι' αὐτὸ ξαναλέω, ἐκεῖνος ποὺ ἔχει τὸν φόβο τοῦ Θεοῦ ἀναλόγως θὰ συμβουλεύσει καὶ τὰ παιδιά του καὶ ἀναλόγως καὶ ὁ ἴδιος θὰ ἐνεργεῖ. 

Ἔτσι, ἂς δοῦμε τί ἀκριβῶς λέγουν οἱ Πατέρες, περιοριζόμενοι εἰς αὐτοὺς χωρὶς νὰ θέλω νὰ πῶ πιὸ πολλὰ ἀπο τὸν χῶρο τῆς ἐπιστήμης. Πολλὰ ἔχουν γραφεῖ. Λέγει ὁ Ἀββᾶς Ἠσαΐας ὁ Ἀναχωρητής: "Ἄσκησον μὴ εἰς ἐνεγκεῖν τὰς χεῖρὰς σοῦ ἔνδον σου· πολλὰ γὰρ πάθη ἔχει τὸ σῶμα, ἅτινα ἐπιτελεῖ ἡ καρδία." Μὲ σαφήνεια, νὰ ἀποκτήσεις τὴν ἄσκηση νὰ μὴ φέρεις τὰ χέρια σου μέσα σου, κάτω ἀπὸ τὰ ροῦχα σου, κάτω ἀπὸ τὶς κουβέρτες σου. Γιὰ νὰ κάνεις τί; Προτρέχω, θὰ τὸ βροῦμε λίγο πιὸ κάτω: νὰ ψηλαφᾶς. Γιατί ὑπάρχει καὶ ὁ ἑξῆς χαρακτηρισμὸς τοῦ αὐνανισμοῦ (θὰ βροῦμε κάτι παρακάτω): Τί εἶναι ὁ αὐνανισμός; Τὸ "ψηλαφᾶν" ἀπαρέμφατο, τὸ νὰ ψηλαφεῖς τὸ σῶμα σου, τὸ νὰ ψηλαφᾶς. Ἔτσι λοιπόν, πρόσεχε νὰ ἀποκτήσεις ἄσκηση· εἶναι θέμα ἀσκήσεως. Νὰ ξέρετε, στὰ μικρὰ παιδιά, ἐπὶ παραδείγματι, ποὺ ἀρχίζουν νὰ ἀνακαλύπτουν κάτι στὸ σῶμα τους, τὸ παιδὶ ἀρχίζει κάπου στὰ 5 του χρόνια νὰ ἀνακαλύπτει τὸ σῶμα του. Στὰ 12 του χρόνια ἀρχίζει νὰ ἀνακαλύπτει τὴν ψυχή του. Γι' αὐτὸ καὶ θέλει, μετὰ τὰ 12 του χρόνια, νὰ δημιουργεῖ κοινωνία καὶ συντροφιὰ μὲ ἄλλα παιδιά. Ἀλλὰ στὰ 5 (περίπου στὰ 4 μὲ 5 χρόνια) κάνει προσπάθεια νὰ ἀνακαλύψει τὸ σῶμα του. Αὐτὰ εἶναι πολὺ γνωστὰ πράγματα· βέβαια, διατυπώθηκαν καὶ θεωρίες, οἱ ὁποῖες εἶναι καὶ ἴσως ὑπερβολικές, ὅπως τὸ λίμπιντο τοῦ Φρόϊντ, ὅτι τὸ παιδί, λέει, ἐρωτεύεται τὴ μητέρα του τὴν ὥρα ποὺ θηλάζει. Αὐτὰ εἶναι ὑπερβολὲς ἐπὶ ὑπερβολῶν· δὲν ὑπάρχει ἀντίρρηση γι' αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ὡστόσο, βλέπετε, τὸ παιδὶ πάντοτε προσπαθεῖ νὰ πιάνει τὴν περιοχὴ ἐκείνη, τὴ γεννητική. Καὶ ὅταν λίγο μεγαλώσει, τοῦ κάνουμε τὸ παντελονάκι του, δὲν βάζουμε τσέπες στὸ παντελόνι. (Μὲ συγχωρεῖτε, λέω καὶ πρακτικὰ πραγματάκια γιὰ νὰ τὰ ξέρουμε). Δὲν βάζουμε τσέπες στὸ παντελόνι, γιὰ νὰ μὴν ἔχει τὸν τρόπο νὰ βάζει τὰ χέρια του στὴν τσέπη του· διότι, μὲ τὸν τρόπο αὐτόν, ἀρέσκεται νὰ ψηλαφᾶ τὴ γεννητικὴ περιοχή. 

Ἔτσι, λέει ὁ Ἀββᾶς Ἠσαΐας: "Ἄσκησον". Πρέπει νὰ ἀσκηθεῖς. Εἶναι σπουδαῖο πρᾶγμα νὰ μὴν θέλεις νὰ ἐγγίζεις τὸ σῶμα σου· εἶναι σπουδαῖο πρᾶγμα αὐτό, εἶναι θέμα ἀσκήσεως, ἀγαπητοί. "Ἔνδον σου", μέσα σου. Γιατί τὸ σῶμα ἔχει πολλὰ πάθη, τὰ ὁποῖα ἐπιτελεῖ ἡ καρδιά. Αὐτὸ τὸ σῶμα ἔχει πολλὰ πάθη. Πρέπει νὰ σᾶς πῶ ὅτι ὅλες οἱ αἰσθήσεις ὑπηρετοῦν τὸ γενετήσιο θέμα. Ἐκείνη ποὺ προέχει ὅμως κατὰ τὸν Ἅγιο Νικόδημο τὸν Ἁγιορείτη –ποὺ τὸ γράφει στὸ Συμβουλευτικό του Ἐγχειρίδιον– ἐκείνη ἡ αἴσθηση ποὺ προέχει των πέντε εἶναι ἡ ἁφή. Καὶ τὰ μάτια ὑπηρετοῦν τὴν ἁμαρτία καὶ τὰ αὐτιά, ἀλλὰ ἡ ἁφὴ περισσότερο ὅλων τῶν ἄλλων αἰσθήσεων. Καὶ τοῦτο διότι ἡ ἁφὴ ἔχει τέτοια κέντρα ποὺ διεγείρουν τὸ γενετήσιο. Γι' αὐτό, λοιπόν, λέγει: "Ἔχει πάθη τὸ σῶμα...", ἀλλὰ τὰ ἐπιτελεῖ ἡ ψυχή. Μετά, ἡ θέληση τοῦ ἀνθρώπου. 

Συνεχίζει: "Μὴ καταδέξη...". Ἐδῶ βλέπει κανεὶς σαφῶς τὴν περίπτωση τοῦ αὐνανισμοῦ. Σαφῶς. "Μὴ καταδὲξῃ πὸτὲ κοιμηθῆναι μετὰ τινος εἰς τὸ αὐτὸ ψιάθιον, νεώτερος ὤν", καὶ λοιπά. Μὴ δεχτεῖς νὰ κοιμηθεῖς στὸ ἴδιο στρῶμα. Ἐδῶ λέει "ψιάθιον"· ψαθί, ψάθα, στρῶμα. Μὴ κοιμηθεῖς μαζὶ μὲ κάποιον ἄλλον, καὶ μάλιστα ἢ ἐσὺ εἶσαι νεότερος ἢ ὁ ἄλλος εἶναι νεότερος. Γιατί ἅμα κοιμηθεῖτε μαζὶ (δὲν ξέρω...), μπορεῖ νὰ ὑπάρξει κάποιος πειρασμός. Καὶ μάλιστα, ἕνας ἄλλος πατὴρ λέγει: "Καὶ ἂν δὲν ἁμαρτήσεις, ὅμως προκοπὴ πνευματικὴ δὲν θὰ ἔχεις". Ὁ καθένας στὸ κρεβάτι του. Καὶ μάλιστα, μὲ τὴν εὐκαιρία αὐτή, συνηθίστε τὰ παιδιά σας —ἂς ποῦμε, τὰ ἀγόρια σας— ἀπὸ πολὺ μικρὰ νὰ κοιμοῦνται χωριστά. Προσέξατε τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου! Σᾶς εἶπα, τὸ παιδὶ στὰ πέντε του χρόνια ἀρχίζει νὰ ἀνακαλύπτει τὸ σῶμα του. Κάπου θὰ ἀρχίσουν τὰ δύο ἀδέρφια κάτι νὰ κάνουν καὶ θὰ φτάσουν νὰ μεγαλώσουν, νὰ γίνουν ἔφηβοι, ναί, ἄνδρες, καὶ νὰ κάνουν ἁμαρτία μεταξύ τους. Ἀκούσατε το, εἶναι περιστατικὰ ποὺ φτάνουν σὲ ἐμᾶς, ποὺ τὰ ἀντιμετωπίζουμε αὐτά. Σᾶς λέω τὴν πραγματικότητα. Μιὰ φορὰ θυμᾶμαι, μεγάλα παιδιὰ ἦταν, κάποιος τελείωνε τὸ λύκειο καὶ ἤθελε νὰ ταξιδέψει ὡς ναυτικὸς γιὰ νὰ γλιτώσει ἀπὸ τὸν μικρότερο ἀδελφό του, ὁ ὁποῖος τὸν προκαλοῦσε διαρκῶς. "Ἐπί τέλους νὰ τελειώσει αὐτὴ ἡ ἱστορία", ἔλεγε ὁ μεγάλος. Εἴδατε. Γιατί; Γιατί ἡ μητέρα... –εὐσεβεῖς ἤτανε θυμᾶμαι κατὰ τὰ ἄλλα– ἀλλὰ δὲν εἶχε φροντίσει νὰ βάζει τὰ παιδιά της νὰ κοιμοῦνται χωριστά. 

Καὶ συνεχίζει, ἀγαπητοί μου, ὁ Ἀββᾶς Ἠσαΐας αὐτὰ ποὺ σᾶς λέγω βρίσκονται στὸν δεύτερο τόμο του Εὐεργετινοῦ, βρίσκονται ὅμως καὶ στὴ Φιλοκαλία κ.λπ.: "Μὴ οἰκὴσῃς ἐν τόπῳ, ἐν ᾧ ἥμαρτες εἰς τὸν Θεόν". Τώρα ἐδῶ ἔχει καὶ μερικὰ πολὺ χαρακτηριστικὰ ψυχολογικά. Μὴν πᾶς μείνεις σὲ ἕναν τόπο στὸν ὁποῖο ἔχεις ἁμαρτήσει. Διότι ὁ τόπος ἐκεῖνος διαρκῶς θὰ σοῦ θυμίζει τὴν ἁμαρτία, καὶ τί θὰ γίνεται μὲς στὴν ψυχή σου; Ἀνακύκληση. Ναί, εἶναι πάρα πολὺ χαρακτηριστικό. Ποτὲ μὴ πᾶς, οὔτε νὰ περάσεις, ἀπὸ ἕναν τόπο στὸν ὁποῖο ἔχεις ἁμαρτήσει. Ψυχολογικότατον! 

Ἀκόμη, ὁ Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης, λέγει ὅτι: ἀγαποῦσες μιὰ κοπέλα μὲ τὴν ὁποία εἶχες ἁμαρτήσει. Ἡ κοπέλα πέθανε. Ὅταν πᾶς πάνω ἀπὸ τὸν τάφο της, λὲς ὅτι πᾶς νὰ προσευχηθεῖς· θὰ ἀνακυκλωθεῖ ὅμως μέσα σου ἡ ἁμαρτία. Ὄχι μόνο σὲ θέμα τόπου, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ προσώπων. Εἶναι πολὺ χαρακτηριστικό. Μοῦ λέει καμιὰ φορά —καὶ πολλὲς φορὲς ἔχει συμβεῖ αὐτὸ— ἕνα ἀγόρι: "Καλᾶ μοῦ εἴπατε νὰ χωρίσω ἀπὸ αὐτὴν τὴν κοπέλα, τὴν ἀγαπῶ βέβαια. Σᾶς παρακαλῶ, προσευχηθεῖτε. Ἐγὼ θὰ προσεύχομαι γι' αὐτήν". Κι ἐγὼ ἀπαντῶ: "Δὲν θὰ προσεύχεσαι γι' αὐτήν! Φαίνεται σκληρό, περίεργο. Δὲν θὰ προσεύχεσαι. Θὰ φροντίσει ὁ Θεὸς γι' αὐτήν. Δὲν θὰ προσεύχεσαι, διότι ἂν προσεύχεσαι, θὰ κάνεις ἀνακύκληση τῆς μνήμης της καὶ θὰ ξαναγυρίσεις πάλι νὰ τὴν ξανασυναντήσεις". Δὲν μπορεῖτε νὰ φανταστεῖτε πόσο λεπτὰ σημεῖα καὶ ἀκριβῆ εἶναι αὐτά. 

Συνεχίζει: "Φύλαξον σεαυτὸν μήποτε αἰχμαλωτισθῇς εἰς τὰ προημαρτημένα σοι, μήποτε ἀνακαινισθῶσιν ἐν σοί". Φύλαξε τὸν ἑαυτό σου, λέγει, νὰ μὴν αἰχμαλωτιστεῖς σὲ ἐκεῖνα στὰ ὁποῖα κάποτε ἁμάρτησες, γιατί θὰ ἀνακαινιστοῦν μέσα σου. "Ἀνακαινίζω" θὰ πεῖ αὐτὸ ποὺ σᾶς εἶπα ἤδη· αὐτὴ ἡ ἀνακύκληση. Θὰ ξαναγυρίσουν αὐτά. Παρακάτω: "Φύλαξον τὸὺς ὀφθαλμούς σου, καὶ ἡ καρδία σοῦ οὐ μὴ βλὲψῃ πονηρά". Νὰ φυλάξεις τοὺς ὀφθαλμούς σου, τὰ μάτια σου, καὶ ἡ καρδιά σου δὲν θὰ βλέπει πονηρά. Βεβαίως δὲν θὰ βλέπει πονηρά —τὸ "βλέπει" ἐντὸς εἰσαγωγικῶν. 

Βέβαια, παρακάτω θὰ δοῦμε, ἴσως ὄχι σήμερα, ὅτι λέει ἡ Γραφή —εἶναι στὴ Βίβλο τῶν Παροιμιῶν— ὅτι δὲν λέγει "πάση φυλακὴ τήρει σοὺς ὀφθαλμούς", ἀλλὰ "πάση φυλακὴ τήρει σὴν καρδίαν". Τὸ χρησιμοποιεῖ αὐτὸ τὸ χωρίο τῆς Γραφῆς ὁ Ἅγιος Кἀσσιανὸς ὁ Ρωμαῖος εἰς τὸν "περὶ πορνείας" λόγο του· ὅτι ὄχι μὲ κάθε φύλαγμα νὰ φυλᾶς τὰ μάτια σου, γιατί θὰ ἔπρεπε νὰ περπατᾶμε μὲ παραπέτια. Ξέρω ἐγὼ πῶς νὰ περπατᾶμε; Δὲν θὰ δοῦμε κάτι στὸν δρόμο γιὰ μιὰ στιγμή; Θὰ τὸ δοῦμε, ἀλλὰ αὐτὸ νὰ μὴ φτάσει στὴν καρδιά σου. Γι' αὐτὸ θὰ φυλᾶμε τὰ μάτια μας, ἀλλὰ ἐκεῖ ποὺ θὰ φυλάξουμε ἰδιαίτερα στὸν ἑαυτό μας θὰ εἶναι ἡ καρδιά μας. Πάντως, ὁπωσδήποτε ἔχει ἀξία καὶ σημασία το νὰ φυλᾶμε τὰ μάτια μας. 

Καταλαβαίνετε τώρα, ἀγαπητοί μου, αὐτὰ ποὺ λέμε ἐδῶ θεωροῦνται φλυαρίες μπροστὰ στὸ φαινόμενο τηλεόραση. Καταλαβαίνετε; Αὐτὰ θεωροῦνται ἀνοησίες. "Τί λέτε;", θὰ πεῖ κάποιος —ὄχι ἀπὸ ἐσᾶς τους παρόντες, ἀλλὰ ἀπὸ κάποιον ποὺ θὰ ἄκουγε τὴν κασέτα ἴσως μακριά. "Τί λέει αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος; Ἔχουμε τὴν τηλεόραση, βλέπουμε καὶ διασκεδάζουμε". Ναί, ἀλλὰ ἄνθρωπέ μου, δὲν θὰ προκόψεις πνευματικὰ καὶ θὰ χάσεις τὴν ψυχή σου. Ἂν εἶσαι ἔξυπνος ἄνθρωπος, δὲς ποῦ ἀκριβῶς εἶναι τὸ συμφέρον σου. 

Συνεχίζει ὁ Ἀββᾶς Ἠσαΐας: "Πρόσεχε σὲ αὐτὸ ἀκριβῶς, ἵνα ὥσπερ ἐγκρατεύει ἀπὸ τῆς πορνείας· ὅπως λέγεις ἐγκρατεύεσαι ἀπὸ τὴν πρᾶξιν τῆς πορνείας, οὕτως ἐγκρατεὺσῃ καὶ ἀπὸ τῶν ἐπιθυμιῶν τῶν ὀφθαλμῶν, καὶ τῆς ἀκοῆς, καὶ τῆς γλώσσης, καὶ τῆς ἁφῆς". Πρόσεξε, λὲς ὅτι ἐγκρατεύεσαι ἀπὸ πλευρᾶς πράξεως· ὀρθῶς, ναὶ ἀλλὰ μὴν πορνεύεις μὲ τὰ μάτια· μὴν πορνεύεις μὲ τὴν ἀκοὴ ἀπ' ὅτι θέλεις νὰ ἀκοῦς· μὴν πηγαίνεις ἐκεῖ ποὺ ὑπάρχει κάποιος συνωστισμός, λεωφορεῖα, κόσμος κλπ... καὶ πᾶς καὶ ἀκουμπᾶς ἐπάνω σὲ ἄλλα σώματα· πρόσεξε το, αὐτὸ θὰ πεῖ ἁφή. Ἢ ἀκόμα κάποτε, ἔ, οἱ ἄνθρωποι πολλὰ ἐπινοοῦν... κάποιους χαιρετισμούς, μάλιστα πολλὲς φορὲς τάχα φιλικά, συγγενικὰ βεβαίως πρόσωπα ἀλλὰ εἶναι πιὸ πέρα ὅμως, μὲ φιλιά, μὲ χάδια... σου λέει: "εἴμαστε συγγενεῖς', ὑπο τὴν προστασία τῆς συγγενείας ἐπιτελεῖται ἡ ἱκανοποίηση τῆς ἁφῆς καὶ δὲν ξέρεις παρακάτω τί ἔρχεται. Δὲν εἶναι ἀρκετὸ νὰ χαιρετίσεις μὲ τὸ χέρι, πρέπει νὰ φιλήσεις τὸν ἄλλον ἄνθρωπο; Τὴν γυναῖκα του ἀλλουνοῦ, τοῦ ξαδέλφου, τοῦ κουμπάρου, τῆς κουμπαρᾶς; Γι αὐτό, σᾶς τὸ ἔχω καὶ ἄλλοτε πεῖ ὅτι: "μὴν κάνετε κουμπάρους ξενα πρόσωπα. Βάζετε συγγενεῖς, συγγενικά σας πρόσωπα, νὰ βαφτίζουν, νὰ παντρεύουν, διότι ὑπὸ τὴν κουμπαριά, ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς κουμπαριᾶς, μπαίνει ὁ ἄλλος, μπαίνει ἡ ἄλλη στὸ σπίτι. Τὸ τί ζημιὰ γίνεται, νομίζω τὸ ξέρετε πολὺ καλά, δὲν χρειάζεται οὔτε νὰ τὸ μάθουμε, οὔτε τίποτα. Τὸ ξέρετε πολὺ καλά, γιατί ὑπάρχει ἀδιακρισία, δηλαδὴ δὲν προσέχουμε. 

Προχωροῦμε. Ἀπὸ τὸ Γεροντικό: "ὅτι ἡ πορνεία ἐστὶ τὸ ποιῆσαι εἰς τὸ σῶμα τὴν ἁμαρτίαν, ἡ δὲ ἀκαθαρσία τὸ ψηλαφᾶν τὸ σῶμα", εἶναι ἐκεῖνο ποὺ σᾶς εἶπα, θὰ σᾶς τὸ πῶ λίγο πιὸ κάτω. Ποιά εἶναι ἡ διάκριση μεταξὺ πορνείας καὶ αὐνανισμοῦ; Εἶναι ὅτι ἡ πορνεία εἶναι ἡ πράξη εἰς τὸ σῶμα, ἐνῷ ἡ ψηλάφησης τοῦ σώματος εἶναι ἡ ἀκαθαρσία, δηλαδὴ ὁ αὐνανισμός. Οἱ πατέρες συμβουλεύουν: "Καὶ ἐν ταῖς χρείαις τῆς γαστρὸς σοῦ μὴ καθὶσῃς ὅλος μετὰ ἑταίρου· ὁ γὰρ ἀληθινὸς εὐλαβὴς αἰσχύνεται καὶ ἑαυτόν". Αὐτὸ καὶ ποιός δὲν τὸ λέει. Ὁ Ἅγιος Ἰσαὰκ ὁ Σῦρος λέει: ἐκεῖ ποὺ θὰ πᾶς, λέει, νὰ ἀφοδεύσεις, πρόσεξε μὴ σὲ βλέπει κανένας. Τίθεται μάλιστα καὶ ἐρώτημα· ἔχω ἕνα μεγάλο ἐρωτηματολόγιο, δεκάδες ἐρωτήματα. Ἑνὸς ψυχολογικοῦ ἰνστιτούτου, λέγει: "Ὅταν βρεθεῖτε μὲ ἄλλον, αἰσθάνεστε ὅτι δὲν μπορεῖτε νὰ οὐρήσετε ἐπειδὴ ντρέπεστε;". Τώρα, τί ἀπάντηση, τί συμπέρασμα θὰ ἔπαιρνε τὸ Ἰνστιτοῦτο σὲ αὐτὴ τὴν ἀπάντηση; Αὐτοὶ ξέρουν. Ξέρω μόνο τοῦτο: ὅτι ὅταν τὸ παιδὶ ἔχει μάθει ἀπὸ μικρὸ νὰ εὐλαβεῖται τὸν ἑαυτόν του καὶ νὰ ντρέπεται —καὶ πρέπει νὰ ντρέπεται, δὲν εἶναι μειονέκτημα— τότε πράγματι δὲν μπορεῖ νὰ οὐρήσει ἐπὶ παρουσία ἄλλων. Ἐνῷ ἀντιθέτως, ὅλοι πήγαμε στὸ σχολεῖο καὶ τὸ βλέπαμε: παιδιά, βλέπετε ἐκεῖ ἀγόρια, δὲν τοὺς ἐμπόδιζε τίποτα. Ἐνῷ τὸ παιδὶ ποὺ ντρέπεται, εὐλαβεῖται τὸν ἑαυτόν του. Ξαναλέγω, εἶναι πλεονέκτημα, δὲν εἶναι μειονέκτημα. Τὸ κριτήριο; Τὸ κριτήριο εἶναι ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ, ἡ πατερικὴ σοφία. Λοιπόν, καὶ εἰς τὶς ἀνάγκες τῆς γαστρός σου, μὴ πᾶς νὰ καθίσεις μαζὶ μὲ ἄλλον· πρόσεξέ το αὐτό. Γιατί ὁ ἀληθινὰ εὐλαβὴς ντρέπεται καὶ τὸν ἑαυτόν του. Ὅλα αὐτά, καταλαβαίνετε πὼς εἶναι ἀφορμὲς σαρκικῶν ἁμαρτημάτων. Ἔ, βέβαια εἶναι ἀφορμὲς σαρκικῶν ἁμαρτημάτων. Ὅταν κανεὶς τὰ προλαβαίνει, εἶναι πολὺ σπουδαῖο αὐτό. 

Ἀκόμη, ὁ κόσμος τῶν λογισμῶν κατέρχεται στὴν καρδιὰ καὶ ἔτσι ἐπιτελεῖται κάθε σαρκικὴ ἁμαρτία. Λέγει ὁ Ἅγιος Κασσιανὸς ὁ Ρωμαῖος: "Τοῦτου χάριν καὶ ἡ σὸφὴ παροιμία οὐ λέγει, πὰσῃ φυλακῇ τήρει τὸὺς ὀφθαλμούς σου, ἀλλὰ "πὰσῃ φυλακῇ τήρει σὴν καρδίαν". Σᾶς εἶπα προηγουμένως ὅτι θὰ τὸ ποῦμε τὴν ἐρχόμενη φορά, ἀλλὰ τὸ εἶχα πρόσφατο, τὸ εἶχα κοντὰ ἐδῶ. Γι' αὐτὸ λέγει ἡ σοφὴ παροιμία: δὲν θὰ φυλάξεις μὲ κάθε τρόπο τὰ μάτια σου, ἀλλὰ μὲ κάθε τρόπο τὴν καρδιά σου. Διότι, συμπτωματικά, στὸν δρόμο πόσα πράγματα βλέπουμε; Τί θὰ ἔπρεπε νὰ γίνει; Θὰ φυλάξω ὅμως τὴν καρδιά μου, θὰ τὸ ἀποβάλω ἀμέσως. Γιατί ἂν συλλέξω ἀπὸ τὸν δρόμο ὅτι θὰ ἔχω δεῖ καὶ γυρίσω σπίτι μου, στὴν ἡσυχία μου, καὶ μετὰ ἐγὼ ξαναφέρω στὴ φαντασία μου ἐκεῖνα ποὺ ὅλη τὴν ἡμέρα εἶδα στὴν ἀγορὰ ἀπὸ ἐδῶ καὶ ἀπὸ ἐκεῖ· τότε, βεβαίως, θὰ πέσω σὲ ἁμαρτία. Ἀναμφισβήτητα θὰ πέσω σὲ ἁμαρτία. Πρέπει, λοιπόν, νὰ φυλάξω πρώτιστα τὴν καρδιά μου. 

Χαρακτηριστικὰ λέει ὁ Ἅγιος Ἐφραὶμ ὁ Σῦρος ὅτι τὸ σῶμα μας ἀνήκει στὸ Θεό, καὶ σὰν δημιούργημα ἀλλὰ καὶ λόγῳ τοῦ ὅτι βαπτιστήκαμε. Ὅπως λέγει ὁ Παῦλος: «οὐκ ἐστὲ ἑαυτῶν· ἠγοράσθητε γὰρ τιμῆς» Α' Κόρ. 6, 19΄20 δὲν ἀνήκετε στὸν ἑαυτό σας, γιατί ἔχετε ἀγοραστεῖ κατόπιν τιμῆς, καὶ αὐτὴ ἡ τιμὴ εἶναι τὸ Σῶμα καὶ τὸ Αἷμα τοῦ Χριστοῦ, ποὺ μᾶς ἐξαγόρασε εἰς τὸν Σταυρο. Ἔτσι, δὲν μᾶς ἀνήκει ἡ ὕπαρξή μας καί, συνεπῶς, οὔτε καὶ τὸ σῶμα μας. 

Θυμᾶμαι πρὶν ἀπὸ λίγα χρόνια, εἶχαν γράψει στὸ Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν, στοὺς τοίχους ἀπ' ἔξω —τὸ εἶχαν γράψει κοπέλες—: "Τὸ σῶμα μας μᾶς ἀνήκει καὶ κανεὶς δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ μᾶς ἀπαγορεύσει ὁτιδήποτε". Καὶ ἐννοοῦσαν καὶ τὴν πορνεία, καὶ τὴν ἔκτρωση, καὶ ὅ,τι ἄλλο. "Τὸ σῶμα μας μᾶς ἀνήκει". Ἀπὸ τὴ στιγμὴ ποὺ θὰ νομίσουμε ὅτι τὸ σῶμα μας μᾶς ἀνήκει, τότε βεβαίως ἀναχωρεῖ καὶ ὁ φόβος τοῦ Θεοῦ· τότε ὅλα εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθοῦν. Ὅταν ὅμως ξέρω ὅτι τὸ σῶμα μου δὲν μοῦ ἀνήκει, τότε θὰ λάβω τὰ μέτρα μου ἀναμφισβήτητα. 

Καὶ συνεχίζει, μάλιστα, ὁ Ἅγιος Ἐφραὶμ ὁ Σῦρος νὰ λέγει τὸ ἑξῆς: Ἕνας ἄνθρωπος κάνει μιὰ ἀφιέρωση στὸν Θεό, παίρνει ἕνα ἀντικείμενο, ἕνα δαχτυλίδι, καὶ τὸ πάει στὴν εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ· τὸ κρεμάει ἐκεῖ ὡς ἀφιέρωμα. Φεύγοντας ἀπὸ τὸ ναό, τὸ μετανοιώνει καὶ γυρίζει νὰ τὸ πάρει, σκεπτόμενος: "Τί ἔκανα καὶ τὸ ἔβαλα; Τὸ κάρφωσα ἐκεῖ στὴν εἰκόνα...". Γυρίζει νὰ τὸ πάρει. Ὅταν θὰ γυρίσει νὰ τὸ πάρει, λέγει, τότε δὲν εἶναι ἁπλῶς κλέφτης, ἀλλὰ ἱερόσυλος· διότι παίρνει ἐκεῖνο ποὺ ἀφιέρωσε καὶ δὲν τοῦ ἀνήκει πλέον. Συνεπῶς, τὸ ἴδιο συμβαίνει καὶ μὲ ἐσένα καὶ τὸ σῶμα σου, ποὺ εἶναι ἀφιερωμένο στὸν Θεό. Εἶναι ἀφιερωμένο μὲ τὸ βάπτισμά σου καὶ σὲ ἐξαγόρασε ὁ Χριστός. Δὲν μπορεῖς νὰ χρησιμοποιεῖς τὸ σῶμα σου ὅπως θέλεις, διότι ἂν γυρίσεις νὰ τὸ ἐκμεταλλεύεσαι τὸ σῶμα σου μὲ τὴν ἡδονή, τότε χαρακτηρίζεσαι, κατὰ τὸν Ἅγιο Ἐφραίμ τον Σῦρο, ἱερόσυλος. 

Ἀκόμη, ὁ Ἅγιος Ἐφραὶμ λέγει ὅτι ὁ διάβολος, ὅταν βλέπει στὸν ἄνθρωπο μιὰ σαρκικὴ πύρωση —εἴτε ἐπειδὴ τὴν προκαλεῖ ὁ ἴδιος ὁ διάβολος εἴτε ἐπειδὴ τὴν ἀποδέχεται ὁ ἄνθρωπος—, τότε τοῦ ὑποβάλλει τὸ ἑξῆς: "Ἕὡς τίνος ὑποφέρεις τὸν κόπον καὶ τὴν ὄχλησιν τοῦ πάθους; Ὡς πότε θὰ ὑποφέρεις τὸν κόπο καὶ τὴν ἐνόχληση τοῦ πάθους; Τέλεσόν σου ἅπαξ τὴν ἐπιθυμίαν, ἵνα μηκέτι πολεμηθῇς· καὶ πάλιν μετανοεῖς". Κάνε, δηλαδή, τὴν πράξη τοῦ αὐνανισμοῦ, –θὰ λέγαμε αὐτὸ θὰ ἴσχυε καὶ διὰ τὴν πορνεία– καὶ τότε ἀμέσως, λέγει, Θὰ ἡσυχάσεις, δὲν θὰ πολεμηθεῖς. Βεβαίως, ὅταν πεινάω, πεινάω· ὅταν φάω, βεβαίως δὲν πεινάω, εἶναι πάρα πολὺ φυσικό. Ἔτσι καὶ ἐδῶ: ὅταν ἱκανοποιηθεῖ τὸ πάθος, βεβαίως δὲν θὰ ἐνοχλοῦμαι. Ἀλλά, ἀφοῦ ἱκανοποιήθηκε τὸ πάθος, καὶ τότε, λέγει, πάλι μετανοεῖς, "Οὐδὲν γὰρ ἐστι τὸ πρᾶγμα", δὲν εἶναι τίποτα ἔρχεται καὶ σοῦ λέει ὁ διάβολος. "Δὲν εἶναι τίποτα, μιᾶς ὥρας ὑπόθεση εἶναι καὶ εὐθὺς παρῆλθε· κάτι ἦταν καὶ πέρασε, λοιπόν, καὶ τί ἔγινε;". Ὅπως ἔλεγε κάποιος —καὶ ποῦ νὰ σᾶς ἔλεγα τί ἦταν αὐτὸς ὁ κάποιος, ποῦ νὰ σᾶς τὸ ἔλεγα, τί ἀξίωμα εἶχε! Δὲν ξέρω τὸ ὄνομά του— ποὺ εἶχε πεῖ σὲ ἕναν, καὶ αὐτός μας τὸ εἶπε, σὲ ἕναν συνάδελφο σπουδαστὴ· εἴμαστε τότε νέοι. "Ἔ, τί εἶναι", λέει, "νὰ κάνεις ὁμοφυλοφιλία;" —θὰ μιλήσουμε καὶ γι' αὐτὴν— "Τί εἶναι; Σπουδαῖο πρᾶγμα! Πλύθηκες καὶ τελείωσε. Ἄκουσον, ἄκουσον! Πλύθηκες καὶ τελείωσε!". Ἀκοῦτε πῶς σκέφτονται οἱ ἄνθρωποι; Ἔτσι καὶ ὁ διάβολος λέει: "Καὶ πάλι μετανοεῖς", ἔ, τί νὰ κάνουμε; "Οὐδὲν γὰρ ἐστιν τὸ πρᾶγμα". Δὲν εἶναι τίποτα, μιᾶς ὥρας καὶ εὐθὺς παρῆλθε. "φιλάνθρωπος δὲ καὶ συμπαθὴς ὁ Θεός, καὶ πάλιν σὲ μετανοοῦντα προσδέξεται·" ὁ Θεὸς εἶναι ἀγαθός, καὶ ὅταν κάνεις κάτι θὰ σὲ δεχθεῖ πάλι ὁ Θεός. Ἐσύ, ὅμως, θὰ τοῦ ἀπαντήσεις, λέει ὁ Ἅγιος Ἐφραίμ: "Οὐκ οἶδας δέ, διάβολε, ὅτι ἐὰν ἐθίσῃ τις θηρίον σαρκοφαγεῖν, πικρότερον εἰς τὸ ἑξῆς πρὸς τὸ πάθος καθίσταται;". Δὲν ξέρεις ὅτι ὅταν τὸ θηρίο —τὸ λιονταράκι— γιὰ πρώτη φορὰ φάει σάρκα, τότε γίνεται πικρότερο (πιὸ ἄγριο) ἀπὸ ὅ,τι πρῶτα ποὺ ἔπινε τὸ γάλα του ἀπὸ τὴ μάνα του; Ἔτσι καὶ τὸ πάθος: ὅταν τὸ ἱκανοποιήσεις, θὰ ἐπανέλθει πικρότερο καὶ θὰ σὲ ἀλυσοδέβει διαρκῶς καὶ διαρκῶς. 

Ἀκόμη, ὁ ἴδιος λέγει ὁ Ἅγιος Ἐφραὶμ τὸ ἑξῆς: ὅτι ὁ διάβολος ἔρχεται καὶ σοῦ ὑποβάλλει ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι πολὺ μικρό —ξέρετε πόσο μικρό; Σὰν νὰ χύνεις ἕνα ποτήρι νερὸ χάμω, τόσο μικρό. Μετὰ ὅμως τὴν πράξη, μεγεθύνει τὸ πρᾶγμα καὶ σοῦ ὑποβάλλει ὅτι: "Ἀλίμονό σου, δὲν μπορεῖς νὰ σωθεῖς". 

Ξέρετε ποιά μέθοδο μετέρχεται ὁ διάβολος; Τὴν μέθοδο τοῦ μυρμηγκολέοντος. Τὴν ἀκούσατε ποτέ; Δηλαδή, εἶναι ἕνα φανταστικὸ ζῶο ποὺ ἀπὸ τὴ μέση καὶ πρὸς τὰ πάνω εἶναι μυρμηγκάκι, καὶ ἀπὸ τὴ μέση καὶ πίσω εἶναι τα πίσω πόδια τοῦ λιονταριοῦ. Φανταστικὸ εἶναι αὐτό. Οἱ Πατέρες ἔτσι τὸ ὀνόμασαν. Τί εἶναι; Ἔρχεται ὁ διάβολος καὶ σοῦ λέει: "Αὐτὸ ποὺ θὰ κάνεις κάτω εἶναι πολὺ μικρό, εἶναι μυρμηγκάκι, τί εἶναι σπουδαῖο;" Ὅταν ὅμως ἐπιτελέσεις τὴν πράξη, ὁ ἴδιος ὁ διάβολος ἔρχεται καὶ σοῦ λέει: "Φοβερὸ αὐτὸ ποὺ ἔκανες, φοβερό! Μένεις ἀσυγχώρητος, χάθηκες, ἔχασες τὴν ψυχή σου". Γιατί; Γιὰ νὰ σὲ ρίξει ὄχι στὴν μετάνοια, ἀλλὰ εἰς τὴν ἀπογοήτευση, εἰς τὴν ἀπελπισία. Γι' αὐτό σου λέει: "Καὶ τί εἶναι ἕνας αὐνανισμός... χάλασε ὁ κόσμος;" Ναί, ἀλλὰ μετά... 

Πρέπει ὅμως, ἀγαπητοί μου, νὰ ποῦμε καὶ κάτι ἀκόμη. Ἕνα ἄλλο θέμα συναφὲς εἶναι αὐτό, καὶ σκέφτηκα νὰ τὸ πάρω συνολικά, γιὰ νὰ ὑπάρχει μία γνώση τῶν πραγμάτων: γιὰ τὴν λεγόμενη ὀνείρωξη ἢ ἐνυπνιασμό. Καὶ τοῦτο, ἐπειδὴ ἀπὸ πολλοὺς συγχέεται ἡ ὀνείρωξη, ἰδίως στὰ νέα παιδιά, στοὺς ἐφήβους, ὑπάρχει μπέρδεμα, συγχέεται μὲ τὸν αὐνανισμό. Δηλαδή, ὅταν συμβεῖ ἡ ὀνείρωξη, ὁ ἐνυπνιασμός, νομίζουν ὅτι αὐτὸ εἶναι αὐνανισμός. Καὶ ἔχουν φοβερὰ αἰσθήματα ἐνοχῆς. Κι αὐτὸ βεβαίως δὲν εἶναι σωστό. Ὅταν ἕνα παιδὶ διακατέχεται ἀπὸ αἰσθήματα ἐνοχῆς διαρκῶς καὶ διαρκῶς, καταλαβαίνετε ὅτι ἡ ἀνάπτυξή του, ἡ ψυχολογικὴ καὶ ἡ πνευματική, δὲν θὰ εἶναι σωστή. Θέλει προσοχή. Ἡ ὀνείρωξη προέρχεται ἀπὸ τὸ ὄνειρο, διότι συνήθως προκαλεῖται ἀπὸ τὴν παρουσία ἑνὸς ὀνείρου, μπορεῖ ὅμως νὰ εἶναι καὶ χωρὶς ὄνειρο. Γι' αὐτὸ καὶ λέγεται ὀνείρωξη. Δὲν εἶναι πράξη, ἀλλὰ εἶναι —προσέξτε το— ἐκδήλωση. Οἱ πατέρες τὴν ὀνείρωξη τὴν λένε κίνηση. Κίνηση. Καὶ συνεπῶς, ἀφοῦ δὲν εἶναι πράξη, ἄρα δὲν εἶναι καὶ ἁμαρτία. Καὶ ἐφόσον βέβαια συμβαίνει αὐτὸ καθ' ὕπνον —νὰ τὸ πῶ καὶ στὴν καθαρεύουσα— δηλαδὴ συμβαίνει στὸν ὕπνο καὶ ὄχι ἐν ἐγρηγόρσει, ὄχι ὅταν κανεὶς εἶναι ξυπνητός. Γιατί τὰ πράγματα διαφέρουν ὅταν αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἶναι κανεὶς ξυπνητός. Καὶ τοῦτο βεβαίως θὰ εἶναι ἀναμάρτητο, ἂς τὸ ποῦμε ἔτσι, ὑπὸ προϋποθέσεις. 

Λέγει ὁ Μέγας Ἀντώνιος· θὰ τὸ βρεῖτε καὶ στὴ Φιλοκαλία, θὰ τὸ βρεῖτε καὶ στὸν Εὐεργετινό. "Λογίζομαι, λέγει ὁ Μέγας Ἀντώνιος, ὅτι ἔχει τὸ σῶμα κίνησιν—είδατε, κίνησιν— κίνησιν φυσικὴν συναναφυρεῖσαν αὐτῷ·" ὀτι ἔχει μιὰ φυσικὴ κίνηση, ἡ ὁποία εἶναι ζυμωμένη μὲ αὐτὴ τὴν ἴδια τήν ὕπαρξη τὴ σωματική. Δηλαδὴ εἶναι κάτι τὸ καθαρὰ καθαρὰ σωματικό, τὸ πέρα γιὰ πέρα φυσικό. ἀλλ᾽ οὐκ ἐνεργεῖ, μὴ θελούσης τῆς ψυχῆς· δὲν ἐνεργεῖ ὅμως ἂν δὲν θέλει ἡ ψυχή, γιατί ὅταν κανεὶς κάνει μιὰ πολὺ σοβαρὴ ἄσκηση δὲν συμβαίνει. Ἂν συμβεῖ, εἶναι μέσα στὸ πρόγραμμα τοῦ σώματος. μόνον δὲ σημαίνει ἐν τῷ σώματι ἀπαθῆ κίνησιν. Ἀλλὰ ποιά εἶναι ἡ προϋπόθεση ὅτι θὰ συμβεῖ ἀπαθὴς κίνηση; Βέβαια στὰ νεότερα πρόσωπα εἶναι, ἂς τὸ ποῦμε, ἐμπαθὴς· δηλαδὴ εἶναι ἐνήδονος, ὅσο προχωρᾶ ἡ ἡλικία εἶναι ἀνήδονος. Πάντως ὅταν ὑπάρχει ἀπαθὴς κίνηση, δηλαδὴ δὲν θέλει κανεὶς νὰ ἁμαρτήσει —γιατί πολλὲς φορὲς μπορεῖ νὰ ξυπνήσει λίγο πρὸ τῆς ὀνειρώξεως ἢ νὰ δώσει μιὰ συνέχεια παρακάτω ἢ δὲν ξέρω— τότε τὰ πράγματα δὲν εἶναι καλά. Ὅταν δὲν ἔχεις καμία μετοχὴ σὲ ὅ,τι συμβεῖ. Ἔστι δὲ καὶ ἄλλη κίνησις, γιατί λέει ὁ Μέγας Ἀντώνιος, τρεῖς κινήσεις ὑπάρχουν. Ὑπάρχει καὶ μιὰ ἄλλη κίνηση, λέει, ἐκ τοῦ τρέφειν καὶ θάλπειν τὸ σῶμα βρώμασι καὶ πόμασιν· ἐξ ὧν ἡ θέρμη τοῦ αἵματος διεγείρει τὸ σῶμα πρὸς ἐνέργειαν. Δηλαδή, ὅταν φᾶς καλά, ὅταν πιεις καλά, πιεις πολύ, πιεις οἰνοπνευματώδη ἢ καὶ νερὸ μόνο. Ἀλλὰ πολύ, πολύ, πολὺ νερό, γι' αὐτὸ στοὺς ἐφήβους μας δὲν δίνουμε νὰ τρῶνε... Θὰ μοῦ πεῖτε, ψιλὰ πράγματα. Ὄχι, δὲν εἶναι ψιλὰ πράγματα, ὅταν ἕνα παιδὶ ἔχει μιὰ εὐαισθησία καὶ μπορεῖ νὰ φτάνει νὰ μὴν κοιμᾶται —ἀκοῦτε, ἀκοῦτε, ἀκοῦτε— ἀπὸ τὸν φόβο μήπως πάθει ὀνείρωξη. Αὐτὸ εἶναι βασανισμός. Μὰ αὐτὸ εἶναι βασανισμός. Σᾶς εἶπα, πολλὰ ἔχουν γραφεῖ, πολλὰ ἀκοῦμε. Πολλὰ συμβαίνουν. Γιατί νὰ βασανίζεται τὸ παιδί; Καὶ μάλιστα, ξέρετε, ὅταν φοβᾶται, τότε ἔχει μιὰ νευρικότητα· καὶ αὐτὴ ἡ νευρικότητα θὰ δημιουργήσει ὁπωσδήποτε ὀνείρωξη καὶ θὰ πετύχει τὸ ἀκριβῶς ἀντίθετο. Λοιπόν, νὰ μὴν φάει σαρδέλες ἀποβραδὶς καὶ ἀναγκαστεῖ νὰ πιεῖ πάρα πολὺ νερό —γιατί δὲν λέω τοὺς μηχανισμοὺς τοῦ πράγματος— δὲν χρειάζεται. Τὸ θέμα εἶναι ὅτι κινδυνεύει νὰ πάθει μιὰ ὀνείρωξη. Τὴν ἄλλη μέρα θέλει νὰ κοινωνήσει. Θὰ τὰ ποῦμε αὐτά, θὰ τὰ ποῦμε παρακάτω. Ὅλα θὰ σᾶς τὰ πληροφορήσω μὲ τὴ βοήθεια τοῦ Θεοῦ· ἐὰν μπορῶ νὰ κοινωνήσω, τί καὶ πῶς καὶ γιατί. Ἐν αὐτῇ τὴ περιπτώσει, ἐὰν φάω καλὰ καὶ πιω καλά, ἐδῶ ὑπάρχει κάποια ἐνοχή. Ἐὰν μοῦ συνέβη ὀνείρωξη, σημαίνει ὅτι ἔπεσα στὸ ἁμάρτημα τοῦ κορεσμοῦ τῆς κοιλίας, δηλαδή της γαστριμαργίας. Γι' αὐτὸ καὶ ἔπαθα τὴν ὀνείρωξη. Ἐδῶ ὑπάρχει κάποια ἐνοχή. Προσέξτε, κάποια ἐνοχή. .Ἔστι δὲ καὶ ἑτέρα τῆς κινήσεως τῆς ἀγωνιζομένης, ἐξ ἐπιβουλῆς καὶ φθόνου δαιμόνων ἐπιγινομένη· ὑπάρχει, λέει, καὶ μιὰ τρίτη κίνηση, αὐτὴ εἶναι ἀπὸ τὸν φθόνο καὶ τὴν ἐπιβολὴ τῶν δαιμόνων. Δηλαδή, ἔρχονται νὰ σοῦ δημιουργήσουν πρόβλημα, μόνο καὶ μόνο γιὰ νὰ σοῦ προκαλέσουν μιὰ ἀκαταστασία, μιὰ στεναχώρια, ὥστε νὰ μὴν κοινωνεῖς ἐνδεχομένως κ.λπ. Χρὴ οὖν τὸν ἀγωνιζόμενον, πρέπει ὁ ἀγωνιζόμενος, τὴν τούτων διαφορὰν ἐπιστάμενον καὶ μὴ ἀγνοοῦντα τὰ αἴτια, καταλλήλως πρὸς ἑκάστην καὶ προσφυῶς ἀγωνίζεσθαι." Πρέπει νὰ ἀνακαλύπτει τὰ αἴτια τῆς κάθε περιπτώσεως ὁ ἀγωνιζόμενος πιστός: "Γιατί τὸ ἔπαθα; Ἔφαγα πολὺ καὶ ἤπια; Γιατί; Δὲν πρόσεξαν τὰ μάτια μου; Ἦταν ἐντελῶς φυσικὸ ἢ ὁ διάβολος δημιούργησε τὸ πρόβλημα;" 

Προσέξτε, προσέξτε, μποροῦμε νὰ κοινωνήσουμε ἐαν τὴν ἄλλη μέρα ἔπρεπε νὰ κοινωνήσουμε. Τώρα, θὰ σᾶς τὸ πῶ εἰς τὴν οἰκείαν θέση, ἀλλὰ βιάζομαι τώρα ἐδῶ, δηλαδή, ἐπειδὴ δὲν ξέρουμε πολλὲς φορές, αὐτα τα τρία συγχέονται καὶ δὲν μποροῦμε μὲ εὐκολία νὰ τὰ ξεχωρίσουμε, γι' αὐτὸ οἱ πατέρες λένε: "Θὰ ἀπέχεις ἀπὸ τὴ Θεία Κοινωνία μία ἡμέρα. Ἂν ἦταν νὰ κοινωνήσεις τὴν Κυριακὴ τὸ πρωί, θὰ κοινωνήσεις τὴ Δευτέρα τὸ πρωί, ἐὰν ἔχει λειτουργία". Αὐτὸ εἶναι ὅλο. Βέβαια θὰ σᾶς τὰ πῶ λεπτομερέστερα ὅταν θὰ φτάσουμε ἐκεῖ, εἰς τοὺς κανόνες γιὰ τὴ Θεία Κοινωνία. 

Πάντως, ὁ Μέγας Ἀντώνιος συμβουλεύει ὅτι θὰ πρέπει νὰ ξεχωρίζουμε τὰ πράγματα, ἀκριβῶς γιὰ νὰ μὴν μπερδευόμαστε. Ὁ δὲ Ἅγιος Κασσιανὸς ὁ Ρωμαῖος σημειώνει: "Εἰ γὰρ καὶ μὴ λογίζεται ἁμαρτία ἡ τοιαύτη κίνησις, ἂν καὶ δὲν λογαριάζεται ἁμαρτία μία τέτοια ἐκδήλωσις, ὅμως τεκμήριον ὑπάρχει τοῦ νοσεῖν τὴν ψυχὴν εἶναι μία ἀπόδειξη ὅτι ἡ ψυχὴ νοσεῖ. καὶ μὴ τοῦ πάθους ἀπηλλᾶχθαι" καὶ ὅτι δὲν ἔχει ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τὸ πάθος· εἶναι οἱ ἄλλες περιπτώσεις κ.λπ. Πάντως εἴδατε, δὲν λογαριάζεται ἁμαρτία ἡ ὀνείρωξη. Οἱ μητέρες, ἅμα βλέπετε στὰ ἀγόρια σας νὰ συμβαίνει κάτι, μὴν τὰ κατηγορήσετε ὅτι μπορεῖ νὰ πέφτουν στὸν αὐνανισμό, ἀλλὰ νὰ ξέρετε ὅτι μπορεῖ νὰ εἶναι θέμα ὀνειρώξεως. Θέλει πολλὴ προσοχὴ στὸ σημεῖο αὐτό. Πάρα πολλὴ προσοχή. Ξέρατε τί θὰ πεῖ: "Εἶμαι μάνα καὶ τί εἶμαι πατέρας;". Κυρίως εἶμαι μάνα. Τὸ λένε οἱ πατέρες: εἶναι ἡ ἐπιστήμη τῶν ἐπιστημῶν καὶ ἡ τέχνη τῶν τεχνῶν. Πῶς θὰ τὸ ἀνακαλύψω καὶ πῶς θὰ μιλήσω. "Τὸ ἐπιμελεῖσθαι ψυχῆς, λένε οἱ Πατέρες πάντων χαλεπώτατον", εἶναι τὸ πιὸ δύσκολο πρᾶγμα νὰ ἐπιμελεῖται κανεὶς ψυχές. Καὶ μάλιστα ὅταν εἶναι τὰ παιδιά του, εἰς τὸ σπίτι. 

Πρέπει ἀκόμη νὰ ποῦμε ὅτι ὁ Μέγας Ἀθανάσιος σὲ μιά του ἐπιστολὴ πρὸς ἕναν μοναχὸν ὀνόματι Ἀμούν, διευκρινίζει ὅτι ὁ ἐνυπνιασμὸς εἶναι μιὰ φυσικὴ διέξοδος, τίποτα ἄλλο. Ἄρα δὲν εἶναι ἁμαρτία. Ὑπάρχουν κι ἄλλοι κανόνες, ὅπως εἶναι του Τιμοθέου Ἀλεξανδρείας, ὅπως εἶναι τοῦ Διονυσίου Ἀλεξανδρείας, τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Νηστευτοῦ κ.λπ., ποὺ ἀναφέρονται στὸ θέμα αὐτό. Καθορίζεται μόνο μιὰ ἡμέρα ἀποχῆς, ὅπως σᾶς εἶπα προηγουμένως. Φοβήθηκα μήπως δὲν προλάβαινα, γι' αὐτὸ τὸ εἶπα προηγουμένως, ἀπὸ τὴ Θεία Εὐχαριστία, ἐπειδὴ κάποτε δὲν εἶναι εὔκολη ἡ διάκριση τῆς αἰτίας τῆς ὀνειρώξεως. Διὰ τὴν ἐγρήγορση, διὰ τὴν "ἐν ἐγρηγόρσει ὀνείρωξη", τὰ πράγματα εἶναι διαφορετικά, ὅταν μὲς τὴν ἡμέρα εἶδες κάτι καὶ πάθεις ὀνείρωξη ἐνῷ δὲν κοιμᾶσαι.

🔸191η🔸ομιλία στην κατηγορία : " Σοφία Σειράχ ".

► Όλες οι ομιλίες της Κατηγορίας :
" Σοφία Σειράχ " εδώ ⬇️
https://arnion.gr/index.php/palaia-diauhkh/sofia-seirax
↕️
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/blog-post_83.html?m=1

🔸Λίστα ομιλιών της σειράς
«Σοφία Σειράχ».🔻
https://drive.google.com/file/d/15yPd5yULQpwqBdVJzrpusJNL6wa2BczM/view?usp=drivesdk

🎥 Βιντεοσκοπημένες ομιλίες της σειράς «Σοφία Σειράχ».🔻
https://youtube.com/playlist?list=PLxBsMI6pr40o1lCOake2wwX61iRYZNi-M

📜 Απομαγνητοφωνημενες ομιλίες της σειράς «Σοφία Σειράχ».🔻
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%94%B9%CE%A3%CE%BF%CF%86%CE%AF%CE%B1%20%CE%A3%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%AC%CF%87.?m=1

🔸Απομαγνητοφώνηση και ψηφιοποίηση ομιλίας : Αθανάσιος Άμβωνας.
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0

💠Πλήρης απομαγνητοφωνημένες σειρές ομιλιών (Βιβλία).
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%92%A0%CE%A0%CE%BB%CE%AE%CF%81%CE%B7%CF%82%20%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%BC%CE%B1%CE%B3%CE%BD%CE%B7%CF%84%CE%BF%CF%86%CF%89%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B5%CF%82%20%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%AD%CF%82%20%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CF%8E%CE%BD%20%28%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%B1%29.?m=1

🔸Επεξηγηματικό βίντεο Ασπάλαθου.
https://youtu.be/8tNfAHRkTCk

__⬇️Playlist "Ασπάλαθου".⬇️__
https://aspalathos21.blogspot.com/2021/07/blog-post_83.html?m=0

🔸Όλες οι ομιλίες ~4.487~ του μακαριστού πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/4487.html?m=0

📃Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες του πατρός Αθανασίου. ⬇️
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0

📜 Αποσπάσματα ομιλιών πατρός Αθανασίου ⬇️
https://athanasioslogos.blogspot.com/?m=0

__⬇️ Facebook ⬇️__
https://www.facebook.com/groups/1637818926362004/?ref=share

🔸Κατάλογος ομιλιών πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://drive.google.com/file/d/1JmrxaObMVyTA4_pS5yuMaQdoBf8-LwBP/view?usp=drivesdk

†. Πρός Δόξαν τοῦ Ἁγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ.