†. Η Εκκλησία μας, αγαπητοί μου, πρώτη Κυριακή μετά την Πεντηκοστήν, εορτάζει την μνήμη πάντων των αγίων,γνωστών και άγνωστων, καθ’ όλον το μήκος της Ιστορίας. Ο Συναξαριστής της ημέρας μάς πληροφορεί τα εξής: «Τῇ σήμερον ἡμέρᾳ, Κυριακῇ μετὰ τὴν Πεντηκοστήν, τὴν τῶν ἁπανταχοῦ τῆς οἰκουμένης ἐν Ἀσίᾳ, Λιβύῃ καὶ Εὐρώπῃ, Βορρᾷ τε καὶ Νότῳ, Ἁγίων πάντων ἑορτὴν ἑορτάζομεν».
Καθώς ακούμε τον Συναξαριστήν, αισθανόμεθα όλο το μεγαλείον της πίστεώς μας σε μία καθολική και παγκόσμια διάσταση, που είναι οι άγιοι της Εκκλησίας μας. Εξάλλου η Εκκλησία μας γίνεται φανερή δια της ζωής των αγίων της. Οι άγιοι είναι τα μέλη του σώματος του Ενανθρωπήσαντος Θεού Λόγου. Και επεκτείνεται όχι μόνον σε όλον τον κόσμον, αλλά και σε όλους τους αιώνες. Και όπως έλεγε ο ιερός Αυγουστίνος ότι «η Εκκλησία είναι ο Χριστός παρατεινόμενος εις τους αιώνας».
Το στοιχείον της αγιότητος στον άνθρωπο είναι ένα κατασκευαστικό δεδομένο. Θα το ξαναπώ: Το στοιχείον της αγιότητος στον άνθρωπο είναι ένα κατασκευαστικό δεδομένο. Δηλαδή όταν ο Θεός θέλησε να κατασκευάσει τον άνθρωπο είπε: «Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ’ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ’ ὁμοίωσιν». «Ποιήσωμεν». Είναι ο Άγιος Τριαδικός Θεός, ο Οποίος τρόπον τινά, σαν να συσκέπτεται, τα τρία Πρόσωπα σαν να συσκέπτονται περί της κατασκευής του ανθρώπου. Και όταν προβαίνει εις την Δημιουργία, ένα χωρίο παρακάτω -αυτά είναι γραμμένα εις το βιβλίον της Γενέσεως- γράφει η Γραφή: «Καὶἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον, κατ’ εἰκόνα Θεοῦἐποίησεν αὐτόν, ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς». Και το σημαντικόν: «Καὶ εὐλόγησεν αὐτοὺς ὁ Θεός».
Τι παρατηρούμε στην διατύπωση του ιερού κειμένου; Ενώ ο Θεός, ο Άγιος Τριαδικός Θεός, αναφέρει τα κατασκευαστικά δεδομένα του ανθρώπου, που είναι η εικόνα του Θεού στον άνθρωπο, «ποιήσωμεν», λέει, «ἄνθρωπον», δηλαδή μία ύπαρξη, που λέγεται «άνθρωπος» και «θα είναι σύμφωνα με την δική μας εικόνα και με την δική μας ομοίωση». Δύο κατασκευαστικά δεδομένα τα οποία, δεν είναι περιττό να σας το ξαναπώ, όταν πολλές φορές σας το έχω πει μέχρι τώρα, γιατί θα ήθελα να εντυπωθεί στη μνήμη σας, όταν λέγει ο Θεός: «Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ’ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ’ ὁμοίωσιν» δεν αναφέρεται εις τον χώρον της ψυχής, αλλά εις τον χώρον και της ψυχής και του σώματος.
Μάλιστα, αν το θέλετε, γιατί θα πείτε: «Μπα! Η εικόνα του Θεού εις τον άνθρωπον είναι και εις το σώμα; Περίεργο πράγμα! Στο σχολείο μας δεν το μάθαμε έτσι». Πιθανότατα να το σκεφθεί κανείς και να το πει αυτό. Ναι, αγαπητοί μου, προσέξατέ το. Διότι όταν ενηνθρώπησε ο Υιός του Θεού, δεν πήρε την εικόνα του Αδάμ, αλλά ο Αδάμ επήρε την εικόνα του μέλλοντος να ενανθρωπήσει Υιού του Θεού. Αυτό που λέμε, όπως με βλέπετε, με το κεφάλι μου με τα χέρια μου, με τα πόδια μου. Αυτή η κατασκευή δεν είναι αντιγραφή από τον Αδάμ, αλλά είναι αντιγραφή από τον μέλλοντα να ενανθρωπήσει Υιόν του Θεού. Και όπως το λέγει σαφέστατα αυτό ο άγιος Ειρηναίος, ότι τότε, λέγει, δεν υπήρχε ακόμη η παρουσία, δηλαδή η γνώσις του Ιησού Χριστού, γι’αυτό η Γραφή λέγει «σύμφωνα με την εικόνα του Θεού». Αν το θέλετε, για την ακρίβεια, ανάλυση κάνει περισσοτέρα η Καινή Διαθήκη. Τι λέγει; Ότι ο άνθρωπος είναι εικόνα του Χριστού –προσέξτε- εικόνα του Χριστού. Άρα, λοιπόν, έγινε πρώτα ο Χριστός, έστω κι αν αυτό είναι πρωθύστερον, έστω και αν. «Ο Οποίος Χριστός», λέγει, «είναι εικόνα του αοράτου Θεού».
Έτσι, λοιπόν, κατασκευαστικά δεδομένα είναι αυτό. Το κατ’ εικόνα και το καθ’ ομοίωσιν εις τον άνθρωπον. Αλλά προσέξτε όμως. Έτσι «σκέπτεται» -την λέξη «σκέπτεται» εντός εισαγωγικών, γιατί ο Θεός δεν σκέπτεται, δεν έχει διαδικασίαν σκέψεως ο Θεός. Την διαδικασία της σκέψεως την έχει μόνον ο άνθρωπος και τα κτιστά λογικά όντα· αλλά πώς να το εκφράσομε; Θα το πούμε λοιπόν έτσι- ο Θεός «συσκέπτεται» έτσι να κατασκευάσει τον άνθρωπον. Όταν προβαίνει, όμως, να κατασκευάσει τον άνθρωπον, λέει: «Και ο Θεός έκανε τον άνθρωπον, κατ’ εἰκόνα Θεοῦἐποίησεν αὐτόν». Το «καθ’ ὁμοίωσιν»; Έπεσε εις το κενό το «καθ’ ὁμοίωσιν»; Όχι, αγαπητοί μου. Προσέξτε εδώ. Το μεν «κατ’ εἰκόνα» βέβαια στάθηκε η βάσις της ανθρωπίνης κατασκευής. Το «καθ’ ὁμοίωσιν» όμως εδόθη σαν δυνατότητα εις τον άνθρωπο, που όμως αφέθηκε εις τα χέρια του και εις την βούλησή του να ομοιάσει του Θεού. Άλλο το «κατ’ εἰκόνα» και άλλο το «καθ’ ὁμοίωσιν». Είναι, λοιπόν, η δυνατότητα να ομοιάσει του Θεού. Επίτηδες η Γραφή το αποσιωπά αυτό, για να δείξει ότι το καθ’ ομοίωσιν εναπόκειται εις την ελευθερίαν του ανθρώπου. Είναι καταπληκτικό!
Αλλά, εάν ερωτήσετε, τι σημαίνει «καθ’ ὁμοίωσιν»; Θα λέγαμε, είναι η περίπτωσις να ομοιάσει ο άνθρωπος, το κτίσμα, να ομοιάσει του Θεού. Σε τι να ομοιάσει; Εις την αγιότητα! Δεν μας είπε ποτέ ο Ιησούς Χριστός, βρήκατε στην Αγία Γραφή, όταν μελετάτε, βρήκατε ποτέ να πει ο Ιησούς Χριστός να γίνομε εικόνες του Θεού; Πουθενά δεν είναι γραμμένο. Είναι ένα κατασκευαστικό δεδομένο. Διότι αν δεν είμαι εικόνα του Θεού, δεν είμαι άνθρωπος! Είμαι κάτι άλλο. Αυτό, λοιπόν, είτε το θέλω, είτε δεν το θέλω, είτε μ’ αρέσει, είτε δεν μ’ αρέσει, είτε πάω στην Βασιλεία του Θεού, είτε πάω στην κόλασιν, είναι ένα κατασκευαστικό δεδομένο, ότι είμαι εικόνα του Θεού.
Αλλά το άλλο όμως, η ομοίωσις, αναφέρεται πολλές φορές στην Αγία Γραφή και μάλιστα και από το στόμα του Ιησού Χριστού. Τι είπε ο Χριστός; Είναι στο κατά Ματθαίον γραμμένο, στο πέμπτο κεφάλαιο: «Ἔσεσθε οὖν ὑμεῖς τέλειοι, ὥσπερ ὁ Πατὴρ ὑμῶν ὁἐν τοῖς οὐρανοῖς τέλειός ἐστιν». Αυτό το «τέλειος»,«να είσαστε τέλειοι, όπως ο πατέρας σας» αναφέρεται εις το «καθ’ ὁμοίωσιν». Αυτό είναι. Και έρχεται, τρόπον τινά, σαν εντολή, απέξω, να μας υπενθυμηθεί. Διότι αν δεν είχαμε την δυνατότητα να ομοιάσομε του Θεού, τότε δεν θα ήταν μία ουτοπία όλη αυτή η ιστορία; Αλλά το «καθ’ ὁμοίωσιν», λοιπόν, κι αυτό κατασκευαστικό δεδομένο, αλλά αποσιωπάται, επαναλαμβάνω, σκοπίμως από την Αγία Γραφή, για να δειχθεί ότι εναπόκειται εις την ελευθερίαν του ανθρώπου.
Έτσι, αυτή η θέσις, το «ἒσεσθε τέλειοι» κ.λπ. πολλές φορές αναφέρεται με ποικίλες εκφράσεις και εις την Παλαιάν Διαθήκη αλλά και εις την Καινήν Διαθήκη. Η συνήθης έκφρασις στην Παλαιά Διαθήκη, η οποία μεταφέρεται και εις την Καινή Διαθήκη κατά λέξη είναι: «Ἅγιοι γίνεσθε ὅτι ἐγὼἍγιός εἰμι». «Να γίνεσθε», λέει, «άγιοι, γιατί Εγώ είμαι Άγιος». Αυτό είναι το «καθ’ ὁμοίωσιν».
Οι άνθρωποι, ως εικόνες του Θεού, θα βρεθούν βέβαια και εις την κόλασιν. Ήδη το είπα και προηγουμένως. Μη σας φανεί παράξενο. Διότι άνθρωποι θα πάνε στην κόλαση· εκείνοι οι οποίοι θα σταθούν ασεβείς κ.λπ. αμαρτωλοί κ.λπ. κ.λπ., αμετανόητοι. Θα πει σαφώς ο Κύριος να πορευθούν οι αμαρτωλοί μαζί με τους δαίμονες εις την αιωνίαν κόλασιν· η οποία αιωνία κόλασις δεν έγινε για τις εικόνες του Θεού, τους ανθρώπους, αλλά δια τον διάβολον. Επειδή στάθηκε αυτός που εστάθηκε, ο διάβολος. Εφόσον όμως επιθυμούν να ζουν τις εντολές του διαβόλου, το θέλημα του διαβόλου, θα πάνε, εννοείται, μαζί του.
Μόνον αν ένας άνθρωπος πέρασε από το «κατ’ εἰκόνα» στο «καθ’ ὁμοίωσιν», μόνον αυτός θα βρεθεί εις την Βασιλείαν του Θεού. Σαφώς, σαφέστατα. Ιδιαιτέρως δε το τονίζει αυτό ο ευαγγελιστής Ιωάννης, όταν λέει στην Α΄ του επιστολή εις το 3ο κεφάλαιο τα εξής: «᾿Αγαπητοί, νῦν τέκνα Θεοῦἐσμεν (: Τώρα –λέγει– είμεθα παιδιά του Θεού), καὶ οὕπω ἐφανερώθη τίἐσόμεθα (: ακόμη δεν έγινε κατά τρόπον απτόν τι θα είμαστε)· οἴδαμεν δὲ(:γνωρίζομε όμως) ὅτι ἐάν φανερωθῇ (: όταν θα φανερωθεί – το ‘’ ἐάν’’ δεν είναι υποθετικόν, αλλά είναι χρονικόν, κατά το Συντακτικόν), ὅμοιοι αὐτῷἐσόμεθα ( Νά το: Θα είμεθα όμοιοι με Αυτόν), ὅτι ὀψόμεθα αὐτὸν καθώς ἐστι (: γιατί θα Τον δούμε όπως είναι). Καὶ πᾶς ὁἔχων τὴν ἐλπίδα ταύτην ἐπ᾿ αὐτῷἁγνίζει ἑαυτόν (: αγνίζει τον εαυτόν του), καθὼς ἐκεῖνος ἁγνός ἐστι». Με άλλα λόγια, αξιοποιεί το «κατ’ εἰκόνα». Με το «καθ’ ὁμοίωσιν» αξιοποιεί το «κατ’ εἰκόνα». Σαφέστατα. Το βλέπει κανείς. Εάν δεν είμαι αγνός εν ευρεία εννοία, άγιος δηλαδή, καθώς εκείνος «ἐστίν ἁγνός», άγιος δηλαδή, δεν μπορώ να δω το πρόσωπον του Χριστού, το πρόσωπον του Θεού και συνεπώς δεν θα μπορώ να σωθώ· δεν θα μπορώ να ζήσω εις την Βασιλείαν του Θεού. Αυτό το «ὅμοιοι αὐτῷἐσόμεθα», λοιπόν, επαναλαμβάνω και επαναλαμβάνω, είναι το «καθ’ ὁμοίωσιν».
Μετά έχομε και άλλη θέση. Τι λέει εδώ ο Ευαγγελιστής Ιωάννης: «Είμεθα τέκνα Θεού». Βέβαια δεν το λέει μόνον εδώ, σ’ αυτήν την πρώτη του επιστολή. Είναι διάχυτος η θέσις ότι είμεθα τέκνα Θεού. Και τα τέκνα ομοιάζουν στον πατέρα τους προφανώς. «Πώς σου μοιάζει, πόσο σου μοιάζει», λέμε στον πατέρα, «αυτό το παιδάκι! Αλήθεια, πόσο σου μοιάζει! Σαν να είναι κομμένο κεφάλι!», λέμε έτσι, όταν βρίσκομε κάποιους ανθρώπους και τα παιδάκια τους τούς μοιάζουν πάρα πολύ. Έτσι κι εδώ. Δεν μπορώ να λέγομαι «τέκνον Θεού», εάν δεν είμαι όμοιος με τον Θεόν. Και όπως λέγει η Γραφή: «Είμεθα κληρονόμοι Θεού –και κληρονόμοι είναι μόνον τα παιδιά-, συγκληρονόμοι Χριστού».Θα κληρονομήσομε μαζί με τον Χριστόν, κατ΄άνθρωπον, εννοείται. Ο Χριστός ως άνθρωπος. Πρέπει, λοιπόν, να βιώσομε, το αντιλαμβανόμεθα, την αγιότητα.
Σήμερα που έχομε την Κυριακή των Αγίων Πάντων, όλων των αγίων, μ’ εκείνο το πολύ ωραίο, εκφραστικότατον, ότι είναι οι άγιοι όλης της Οικουμένης, από Βορρά και Νότο, Ευρώπη, Ασία, Λιβύη κ.τ.λ. Έτσι πρέπει όλοι να γίνομε άγιοι.
Αλλά τι είναι η αγιότητα; Είναι το πλήρωμα όλων των εντολών του Θεού. Προσέξτε: Όλων των εντολών του Θεού. Δηλαδή ολοκλήρου του λόγου του Θεού, που ποτέ εξεδηλώθη.Δεν μπορούμε εδώ να είμεθα εκλεκτικοί, όπως μερικοί θα ήθελαν να είναι. Ότι μπορώ να μην κλέβω, αλλά μπορώ να λέω ψέματα. Όχι, αγαπητοί μου! Και το ένα και το άλλο και το άλλο. Δεν μπορώ να πω ότι θα είμαι ελεήμων, αλλά θα πορνεύω. Όχι, αγαπητοί μου! Και το ένα και το άλλο και το άλλο. Όλα. Όλα! Δεν θα είμεθα εκλεκτικοί, δεν θα διαλέγομε τις εντολές του Θεού και θα λέμε: «Αυτές μεν θα τηρήσω, γιατί μου αρέσουν, γιατί μου είναι βολικές, γιατί μου ταιριάζουν στην φύση μου –όπως θέλετε πάρτε το- αλλά ξέρετε, δεν θα τηρήσω εκείνο κι εκείνο». Δεν δύναται να το πετύχει κανείς αυτό. Δεν είναι δηλαδή σωστό. Δεν μπορεί να λέγεται κανείς άγιος, εάν δεν τηρήσει όλον τον νόμον του Θεού.
Και δεν είναι μόνον το ήθος, αλλά είναι και η ορθή πίστις. Ο αιρετικός δεν σώζεται. Γι’αυτό πρέπει να διαφυλάξομε και το ήθος το ορθόδοξον, αλλά και την πίστιν την ορθόδοξον. Η αγιότητα στον Θεό είναι συμπληρωματική της φύσεως, μας λέγει ο Μέγας Βασίλειος. Και επεκτείνεται σαν δυνατότητα και εις τους ανθρώπους. Γι’αυτό και η προτροπή «Ἅγιοι γίνεσθε ὅτι ἘγὼἍγιός εἰμι». Δηλαδή: «Εγώ είμαι Άγιος. Θα γίνετε κι εσείς άγιοι». Τι είναι αυτό; Μία προέκτασις προς τους ανθρώπους απ’ ό,τι είναι ο Θεός. Γι’αυτό λέμε τώρα, οι άγιοι άγγελοι είναι λογικά όντακαι η Εκκλησία, λέμε, είναι το ταμείον του Αγίου Πνεύματος και της αγιότητος. Βεβαίως.
Η αγιότητα, βέβαια, έχει και την αρνητική της πλευρά. Όπως και την θετική της πλευρά. Η αρνητική πλευρά συνιστά την αποχή από κάθε κακό. Δηλαδή θα απέχομε από κάτι το οποίον είναι κακό. Από κάθε αλλότριον του Θεού, από ό,τι δεν θέλει και δεν ευαρεστείται ο Θεός, πρέπει να απέχομε. Η θετική πλευρά είναι η εξομοίωσις με τις θείες ενέργειες, δηλαδή τις αρετές του Θεού. Θείες ενέργειες. Ο Θεός έχει την θείαν ενέργειαν της αγάπης. Πρέπει να έχω κι εγώ την θείαν ενέργειαν της αγάπης και ούτω καθεξής.
Η εντολή του αγιασμού είναι «ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ».Χωρίς, δηλαδή, την οποίαν δεν μπορούμε να κάνομε απολύτως τίποτα. Γράφει ο Παύλος, γράφει εις τους Εβραίους, προς τους Εβραίους: «Διώκετε τὸν ἁγιασμόν – «διώκω» θα πει «επιδιώκω»-, οὗ χωρὶς (:χωρίς τον οποίον αγιασμόν)οὐδεὶς ὄψεται τὸν Κύριον». «Κανείς», λέει, «δεν θα δει το πρόσωπο του Κυρίου, χωρίς τον αγιασμόν». Εκείνο που σας διάβασα προηγουμένως· ότι πρέπει να αγνίσομε τον εαυτόν μας, όπως Εκείνος είναι αγνός, για να μπορούμε να δούμε το πρόσωπό Του.
Ούτε, λοιπόν, θέωση έχομε, ούτε σωτηρία, χωρίς τον αγιασμόν. Μη σας φαίνεται δύσκολο, παράξενο, περίεργο, υπερβολικό. Μερικοί λένε: «Άγιοι θα γίνομε;». Ναι, ακριβώς άγιοι θα γίνομε. Και μερικοί μάλιστα ειρωνεύονται το θέμα και λένε: «Χμ, μας έγινες άγιος».Μα είναι επιθυμητόν! Μα είναι ο τρόπος για να μπω στην Βασιλεία του Θεού. Κι εσύ με ειρωνεύεσαι;Και μένεις απέξω, γιατί μένεις ταμπουρωμένος μέσα εις την απιστία σου; Και εις την ειρωνεία σου; Η Βασιλεία του Θεού, αγαπητοί μου, αποτελείται μόνον από αγίους.
Μας λέγει η Υμνολογία μας: «Μαρτύρων θεῖος χορός, τῆς Ἐκκλησίας ἡ βάσις, τοῦ Εὐαγγελίου ἡ τελείωσις». Τι ωραία πράγματα αυτά! Ωραίες θέσεις! Πραγματικά είναι η βάση της Εκκλησίας οι άγιοι. Πράγματι είναι η τελείωσις του Ευαγγελίου. Είναι το εικονογραφημένον, όπως λέγει ο Απόστολος Παύλος, το εικονογραφημένον Ευαγγέλιον. Ναι. «Είσαστε», λέει, «ἐπιστολὴ Χριστοῦ γινωσκομένη καὶἀναγινωσκομένη». Αναγνωριζομένη και διαβαζομένη. «Σεις, ζωντανή επιστολή Χριστού, ζωντανό Ευαγγέλιον». Όπως σας είπα, εικονογραφημένον Ευαγγέλιον είναι οι άγιοι. Γι’αυτό και η εντολή, όπως είπαμε και το ξαναείπαμε: «Ἅγιοι γίνεσθε». Σε –προσέξτε- σε ενεστώτα χρόνο. Το «γίνεσθε» είναι σε ενεστώτα χρόνο. Όχι να γίνετε. Όχι κάποια στιγμή της ζωής σας να γίνετε. Αλλά διαρκώς να γίνεσθε· που δείχνει μία δυναμικότητα αγιασμού. Διαρκώς. Γιατί ο άνθρωπος δεν γίνεται από τη μία μέρα στην άλλη, ούτε από τη μία στιγμή στην άλλη. Έχομε πτώσεις. Σηκωνόμαστε, ξαναπέφτομε, ξανασηκωνόμαστε. Δηλαδή έχομε έναν αγώνα, έχομε έναν στίβο. Γι’αυτό ακριβώς τον λόγο λέμε… Τι λέμε; «Γίνεσθε». Είναι παρατεταμένος χρόνος, ενεστώς. Μου ‘λεγε ένα παιδί, εδώ και πολλά χρόνια, το 1965, μου έλεγε ένα παιδί που ήρθε και εξομολογήθηκε. Την ιστορία του την γνωρίζετε, πολλοί Λαρισαίοι. «Πάτερ, πότε θα γίνω άγιος;» μου είπε· 17 χρονών. «Πότε θα γίνω άγιος;». Και του λέγω: «Παιδάκι μου, γι΄αυτό έχομε πίστωσιν ζωής· για να γίνομε άγιοι». Εκείνο το βράδυ σκοτώθηκε το παιδί από ένα τροχαίον δυστύχημα. Έτσι το έκρινε ο Θεός. Δεν λέω το όνομα του παιδιού. Οι Λαρισαίοι το θέμα θα το θυμούνται οπωσδήποτε.
Φυσικά, όπως λέει ο άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων, «Ἅγιος οὐ τῇ φύσει, ἀλλὰ μετοχῇ καὶἀσκήσει καὶ εὐχῇ». «Δεν είμεθα στην ουσία, ούτε στην ουσία θα γίνομε, ουσία εννοείται η ύπαρξή μας, η ουσία μας, άγιοι, οὐ τῇ φύσει, ἀλλὰ μετοχῇ». Όπως ακριβώς είμαι φωτεινός, όταν προβληθώ στον ήλιο μπροστά. Γίνομαι άγιος, όταν έχω μετοχή στην θεία φύση, μετοχή δηλαδή όχι κατά πανθεϊστικό τρόπο, αλλά κοινωνώ. φερειπείν, γνωρίζω τον Κύριο, πιστεύω, ζω τον Χριστόν, γίνομαι, λοιπόν, μετοχῇ άγιος, μετέχοντας εις τον Χριστόν.
Εάν θέλομε να αναπαύεται ο Θεός εις την ύπαρξή μας, πρέπει να φροντίζομε να είμεθα ή να γινόμεθα άγιοι. Λέγει ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος: «Οὐδὲ γὰρ οὕτως ὡς τοῖς ἁγίοις τὸ θεῖον ἐπαναπαύεται». «Δεν αναπαύεται», λέει, «το θείον τόσο, παρά μόνον εις τους αγίους». Γι’αυτό λέμε στην Θεία Λειτουργία, το ακούμε: «Ὁ Θεὸς ὁἍγιος –εκεί που λέμε τον Τρισάγιον ύμνον-, ὁἐν ἁγίοις ἀναπαυόμενος». «Συ που αναπαύεσαι εις τους αγίους».Και κατά αισθητόν τρόπον, αν το θέλετε, όταν εγκαινιάζομε έναν ναόν, μία Αγία Τράπεζα, τον εγκαινιάζομε τον ναόν επί των αγίων λειψάνων. Έχομε άγια λείψανα, τα οποία περιφέρομε, λιτανεύομε έξω από την Εκκλησία, μετά γύρω από την Αγία Τράπεζα, μετά τα εναποθέτομε τα άγια λείψανα στην Αγία Τράπεζα, λείψανα αγίων, το ξαναλέγω, κυριολεκτούντες σ’ αυτό που είπαμε. Ότι «ὁ Θεὸς ὁἍγιος ἐν ἁγίοις ἐπαναπαύεται».
Ο άγιος είναι ο κατά Χριστόν σοφός. Γιατί; Γιατί έκρινε ότι η αληθινή σοφία βρίσκεται στην απόκτηση της αγιότητος.Αν, αδελφέ μου, στη σοφία σου δεν το γνώρισες αυτό, όσο σοφός και να είσαι, παντεπιστήμων να είσαι, τίποτα δεν γνώρισες, τίποτα δεν κατάλαβες. Εκείνος που αξιοποιεί την αγιότητα και χάριν αυτής και το μαρτύριο ακόμα, εκείνο που αξιοποιεί είναι η αγάπη. Η μεγάλη αγάπη εις τον Χριστόν. Γι’αυτό ο Παύλος αναφωνούσε: «Τίς ἡμᾶς χωρίσει ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ;». Και αραδιάζει, παραθέτει τόσα στοιχεία που μπορούσαν να τον κάνουν να αρνηθεί τον Χριστόν. «Όχι», λέει, «όχι!».Η αγάπη είναι εκείνη η οποία ανεβάζει και συντηρεί, συντηρεί και ανεβάζει την αγιότητα.
Αλλά να μην αδικήσουμε. Και η πίστις και η αγάπη μάς φέρουν κοντά εις τον Χριστόν, κοντά εις την αγιότητα. Η αγιότητα είναι μία βίωσις. Και όταν βιώνεις τον Χριστόν, ξεχνάς ότι υπάρχει γύρω σου ο κόσμος. Θα πω ένα τολμηρό παράδειγμα. Να με συγχωρέσετε. Αλλά το είπε και ο Ιερός Χρυσόστομος αυτό το παράδειγμα: «Αν είσαι με την φιλενάδα σου και βγαίνεις στον δρόμο, θα ντρεπόσουνα; Κανονικά θα’ πρεπε να ντρέπεσαι. Δεν είναι γυναίκα σου. Είναι η φιλενάδα σου. Θα ντρεπόσουνα; Αδιαφορείς για τον κόσμον; Κατά τον ίδιο τρόπο, εάν αγαπάς τον Χριστόν, αδιαφορείς το τι λέγουν οι άνθρωποι». Τι είπε ο Ιερός Χρυσόστομος; Εκεί που μιλούσε κάποτε, είδε κάποιον να κοιμάται. Και του λέει: «Ε, εσύ που κοιμάσαι, αν ήσουνα με την φιλενάδα σου θα κοιμόσουνα;». Αυτό είναι. Εκεί που αγαπάς, ούτε κοιμάσαι, ούτε χαζεύεις, ούτε σε ενδιαφέρει τι μπορεί να λέγει ο κόσμος. Είναι, θα λέγαμε, η απάντησις σε εκείνους που ρωτούν πώς θα γίνουν άγιοι σ’ αυτόν τον δύσκολο και διεστραμμένο κόσμο. Θα απαντούσαμε: «Αγάπησε πολύ τον Χριστόν και τότε ο κόσμος ποσώς δεν θα σε ενδιαφέρει».
Αγαπητοί, είδαμε ότι το «κατ’ εἰκόνα» και το «καθ’ ὁμοίωσιν» είναιο αρχικός σχεδιασμός κατασκευής του ανθρώπου. Δεν αναφέρεται, όμως, το «καθ’ ὁμοίωσιν» στην κατασκευή, όχι γιατί δεν εδόθη, αλλά γιατί, επίτηδες, σας είπα, αλλά γιατί επαφίεται εις την ελευθερία του ανθρώπου, να γίνει ο άνθρωπος, άγιος. Η αγιότητα, δηλαδή εμείς θέλομε, ο Θεός δίνει την χάρη Του και γινόμαστε άγιοι. Η αγιότητα είναι το κατεξοχήν και πρέπει να είναι το κατεξοχήν μέλημά μας· που πρέπει να επιδιώξομε σε τούτη την ζωή. Με την αγιότητα θα γνωρίσομε τον Άγιον Τριαδικόν Θεόν. Και με την αγιότητα θα εισέλθομε στην Βασιλεία του Θεού. Ας το ξανακούσομε πάλι: «Ἅγιοι γίνεσθε ὅτι ἘγὼἍγιός εἰμι». Αμήν.
🔸839η🔸ομιλία στην κατηγορία : " Ὁμιλίαι Κυριακῶν ".
†. Σήμερα η Εκκλησία μας, αγαπητοί μου, γιορτάζει και τιμά την φανέρωσή της μέσα εις την Ιστορίαν. Η Εκκλησία ήτο πρώτα ουρανία πραγματικότης. Και σήμερα γίνεται υπόθεσις της γης. Πρώτα περιορίζετο μεταξύ του Αγίου Τριαδικού Θεού και των αγίων αγγέλων. Αλλά τώρα συμπεριλαμβάνονται και οι άνθρωποι. Είναι η δευτέρα της απόπειρα, στο πρόσωπο το θεανθρώπινον του Ιησού Χριστού, γιατί η πρώτη της απόπειρα απέτυχε με την πτώσιν των Πρωτοπλάστων.Διότι θα μετεφέρετο η Εκκλησία επί γης ως κοινωνία του Αγίου Τριαδικού Θεού με τους ανθρώπους. Η πτώσις, όμως, των Πρωτοπλάστων εματαίωσε την κοινωνίαν αυτήν, δηλαδή την Εκκλησία.
Η αγάπη , όμως, του Θεού ξανάστησε την Εκκλησία επί της γης. Γι’αυτό πόσο πρέπει να ευχαριστούμε και να δοξάζουμε και να ευλογούμε τον Άγιον Τριαδικόν Θεόν για την σοφία Του, την δύναμή Του και την αγάπη Του…
Όμως και πάλι η παρουσία της δεν έγινε δεκτή από όλους τους ανθρώπους επάνω εις την γην. Τα μεγαλεία του Αγίου Πνεύματος, που φανερώνει -το Πνεύμα το Άγιον εννοώ- την Εκκλησία στη γη, άλλοι το θαυμάζουν το μεγαλείο και άλλοι το χλευάζουν. Γράφει ο ιερός ευαγγελιστής Λουκάς: «Ἐξίσταντο δὲ πάντες καὶἐθαύμαζον· καὶ πῶς ἡμεῖς ἀκούομεν λαλούντων αὐτῶν ταῖς ἡμετέραις γλώσσαις τὰ μεγαλεῖα τοῦ Θεοῦ; Ἐξίσταντο δὲ πάντες καὶ διηπόρουν, ἄλλος πρὸς ἄλλον λέγοντες· τί ἂν θέλοι τοῦτο εἶναι; (:Το πλήθος που είχαν συγκεντρωθεί εις την αγίαν πόλιν για την ημέρα της Πεντηκοστής -εβραϊκή γιορτή, δια να προσκυνήσουν από τα πέρατα της Οικουμένης, που μας τα απαριθμεί ο Ευαγγελιστής Λουκάς-«ἐξίσταντο», απορούσαν και έλεγαν δια τα μεγαλεία του Θεού: ‘’Τι σημαίνουν όλα αυτά;’’. ‘’Τί ἂν θέλοι τοῦτο εἶναι;’’).Ἓτεροι δὲ χλευάζοντες ἔλεγον ὅτι γλεύκους μεμεστωμένοι εἰσίν». «Κάποιοι άλλοι, όμως, εχλεύαζαν, ειρωνεύοντο -η χλεύη είναι μία ειρωνεία που ακολουθείται με χειρονομίες, με καμώματα του προσώπου και με επιφωνήματα λίγο ή πολύ αισχρά – και έλεγαν -για τους μαθητάς- ότι είναι μεθυσμένοι για τα φαινόμενα αυτά της Πεντηκοστής».
Βλέπομε εδώ δυο διαφορετικές στάσεις και δύο διαφορετικές ερμηνείες από δυο κατηγορίες ανθρώπων· που οι μεν απορούν, εξίστανται, θαυμάζουν, οι δε χλευάζουν. Και το καταπληκτικόν είναι ότι αυτοί που εχλεύαζαν, έδωσαν τον πιο σωστό και τον πιο ακριβή χαρακτηρισμό στους ήδη πνευματοφόρους αποστόλους, ότι ήσαν μεθυσμένοι. Αυτό ήταν αληθινό. Σας είπα, τον πιο ακριβή χαρακτηρισμό. Ότι ήσαν μεθυσμένοι. Μόνο που αυτός ο χαρακτηρισμός, ακριβής, το ξαναλέγω, ειπώθηκε με περιφρόνηση προς τους αποστόλους και με χλευασμόν. Θα απαντήσει νηφάλια ο Απόστολος Πέτρος, δηλαδή η κατάστασις εκείνη που δείχνει ότι δεν είναι κανείς μεθυσμένος: «Οὐ γὰρ ὡς ὑμεῖς ὑπολαμβάνετε, οὗτοι μεθύουσιν(:Δεν είναι όπως εσείς νομίζετε αυτοί, δηλαδή οι απόστολοι οι άλλοι, ότι μεθάνε)· ἔστι γὰρ ὥρα τρίτη τῆς ἡμέρας(:γιατί είναι εννέα το πρωί)».
Γιατί το αιτιολογεί αυτό; Δεν πίνουν άνθρωποι κρασί και τις πρωινές ώρες; Πόσες φορές έχομε δει μεθυσμένους πρωί πρωί; Τότε γιατί έχει ως αιτιολογία ότι δεν είναι δυνατόν να μεθύσουν, γιατί είναι εννέα το πρωί. Κάτι που ίσως δεν το γνωρίζουμε· είναι ότι υπήρχε μία ραβινική παράδοσις, ότι στις μεγάλες γιορτές έπρεπε ο λαός να προσέλθει στον ναόν, χωρίς να φάγει και να πιει τίποτα. Αρχικά ήταν έως το μεσημέρι. Κατόπιν έγινε έως τις 10 το πρωί. Συνεπώς, αφού ήτο μεγάλη η ημέρα της Πεντηκοστής, δεν θα ήταν δυνατόν να έχουν φάει τίποτε, άρα και δεν ήπιαν τίποτε. Γι’αυτό λέγει: «διότι είναι ‘’τρίτη πρωινή’’, εννέα –δηλαδή- το πρωί».Είδατε εδώ μια λεπτομέρεια. Είναι η λεγομένη νηστεία προ της θυσίας που θα προσέφεραν εις τον ναόν. Για μας, όταν δεν τρώμε το πρωί, προκειμένου να κοινωνήσουμε, αλλά και να πάρομε το αντίδωρον, θα λέγαμε ότι είναι μία «ευχαριστιακή νηστεία». Γι’αυτό δεν πρέπει να τρώμε το πρωί, όταν πηγαίνομε στην Εκκλησία. Θα υπήρχαν και άλλοι λόγοι, αλλά τώρα μένω στο σημείον μόνον αυτό, για να σας δείξω ότι το αιτιολόγησε αυτό ο Απόστολος Πέτρος, ότι δεν ήσαν μεθυσμένοι, αφού ήσαν νηστικοί, διότι το επέβαλε η ημέρα. Έτσι, εντελώς αβίαστα, αφήνεται να φανεί ότι υπάρχει μια μέθη από κρασί και μια μέθη χωρίς κρασί.
Η πρώτη η μέθη είναι δαιμονική. Η άλλη είναι η μέθη του Αγίου Πνεύματος. Αλλά ποια είναι αυτή η δαιμονική μέθη; Πρώτα να δούμε τι είναι «μέθη». Λέγει ο άγιος Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης ότι «μέθη» σημαίνει αμετρία. Όταν, δηλαδή, δεν χρησιμοποιήσεις το μέτρον, όχι μόνο στο κρασί, αλλά και σε ό,τι άλλο, θα το δούμε λίγο πιο κάτω. Κι αν μεν αυτό είναι επί πνευματικών πραγμάτων, θεμάτων, τότε είναι και ζητητέον και επιθυμητόν. Αν, όμως, είναι αυτή η αμετρία επί υλικών πραγμάτων, τότε έχομε ένα φαινόμενον δαιμονισμού.
Ο διάβολος τι είχε πει εις τον Κύριον; «Εἰπὲ ἵνα οἱ λίθοι οὗτοι ἄρτοι γένωνται». «Πες οι πέτρες αυτές να γίνουν ψωμιά». Δεν είπε: «η πέτρα αυτή να γίνει ψωμί για να χορτάσεις την πείνα σου». Αλλά τι εδώ ο διάβολος κάνει; Διότι με ένα ψωμί θα εκαλύπτετο η ανάγκη της πείνης του Κυρίου. Τι κάνει εδώ; Δείχνει το δαιμονικό του πρόσωπο. Την αμετρίαν. Προσέξατέ το, θα το επαναλάβω. Δείχνει ο διάβολος το δαιμονικό του πρόσωπον· δηλαδή την αμετρία. Το να πει να γίνουν οι πέτρες, όχι η πέτρα, ψωμιά, πολλά ψωμιά, πολλά ψωμιά! Αυτό είναι μία μέθη. Γι’αυτό ακριβώς, αυτή η αμετρία, που λέγει ο άγιος Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης, ή η μέθη αποκτήσεως υλικών αγαθών, πολλά αγαθά, πολλά αγαθά, είναι μία μέθη, το βλέπετε, είναι μέθη δαιμονική και κατά έναν εκκλησιαστικό συγγραφέα, θεωρείται και λέγεται «ἀλόγιστος». Δεν υπάρχει η λογική. Έτσι, η αλόγιστος μέθη -αλόγιστος- διακρίνεται στα εξής επιμέρους σημεία. Ας τα προσέξουμε:
Πρώτα πρώτα γενικά επί της ύλης. Λέγει ο άγιος Μακάριος ο Αιγύπτιος για τη μέθη της ύλης, δηλαδή είναι ο υλιστής που μεθά με την παρουσία της ύλης ή των υλικών πολλών πολλών πραγμάτων. Ζητά, με άλλα λόγια, την άμετρη κατοχή της ύλης και την άμετρη απόλαυση της ύλης. Μια μέθη που εκφράζει ένα πνεύμα ειδωλολατρίας.
Ακόμα, όπως λέγει ο άγιος Μακάριος ο Αιγύπτιος πάλι, ότι είναι η μέθη της αγνοίας. Μεθά κανείς από την άγνοια; Ναι! Γιατί η άγνοια παντού γεννά την αμετρία. Προσέξτε αυτό το σημείο. Η άγνοια είναι η μάνα του φανατισμού, της μωρίας και της αναρχίας. Δείτε, ρίξτε μια ματιά στην εποχή μας και θα δείτε τα φαινόμενα αυτά. Είναι η μέθη της αγνοίας, όπως λέγει ο άγιος Μακάριος ο Αιγύπτιος.
Ακόμα, όπως γράφει ο Μέγας Βασίλειος ότι «Μέθη δεινή(:μέθη –λέει- φοβερή!)φιλοδοξία καί φιλαρχία». Η φιλοδοξία, η αγάπη προς την δόξα. Και η φιλαρχία, η αγάπη του να είσαι αρχηγός, να κυβερνάς. Δεινή μέθη. Ρίξτε μια ματιά γύρω από το θέμα αυτό πάντα και σήμερα. Όταν ο άνθρωπος όντως μεθύσει από την φιλοδοξία και την φιλαρχία, τότε μπορεί να φθάσει μέχρι και αυτήν την αυτοκαταστροφή του. Αυτοκαταστρέφεται ο άνθρωπος. Φθάνει ακόμη και εις το πολλαπλούν έγκλημα. Σ’ αυτήν την φιλοδοξία και την φιλαρχία οφείλονται όλες οι συμφορές των λαών. Εμφανίζεται η φιλαρχία σαν μια μέθη μανιακή. Ακόμη, θα έπρεπε να ζητήσει κανείς εδώ και όλην εκείνη την χορεία των διωκτών, που εδίωξαν την Εκκλησία του Χριστού, γιατί ακριβώς ήθελαν να μην αντικατασταθούν από την κυριαρχία του Θεού στις ανθρώπινες καρδιές.
Θα σας φανεί παράξενο, αν σας πω ότι και ο πολιτισμός είναι μία μέθη. Αλλά γιατί παράξενο; Είναι κάτι που το βλέπει κανείς πολύ καθαρά. Βέβαια εννοούμε τον αλόγιστον πολιτισμόν. Προσέξτε με, όχι τον πολιτισμόν καθ’ εαυτόν. Αλλά έναν αλόγιστον πολιτισμόν. Είναι εκείνος με τον οποίον -ο αλόγιστος- οι λαοί μεθούν και λέγουν στη μέθη τους: «Καλή είναι η γη· δεν μας ενδιαφέρει ο ουρανός. Εδώ είναι ο Παράδεισος. Θα την κάνομε την γη Παράδεισο με τον πολιτισμόν. Δεν έχομε ανάγκη από τον Θεό. Αισθανόμεθα την επάρκειά μας με τον πολιτισμό». Πόσοι δεν είναι εκείνοι που είπαν και λέγουν: «Εγώ στηρίζομαι στην ιατρικήν επιστήμην για την θεραπεία μου. Δεν έχω ανάγκη από τον Θεόν». Ή: «Δεν έχω ανάγκη από την ασφάλεια του Θεού, έχω τα μέσα ασφαλείας που μου παρέχει ο πολιτισμός». Και ούτω καθεξής.
Αλλά αυτή η μέθη του πολιτισμού… – τα παρατρέχω, γιατί δεν μένει χρόνος να τα αναλύσει αυτά κανείς ακόμη περισσότερο- αυτήν την μέθη του πολιτισμού την διαδέχεται, εδώ θέλω να το προσέξετε, η μέθη της αποστασίας. Η μέθη της αποστασίας. Δηλαδή σύνολον του πολιτισμού και της αποστασίας, όπως λέγει ο ευαγγελιστής Ιωάννης στην Αποκάλυψή του, είναι η Βαβυλών, η πόλις η μεγάλη, «η πόρνη η μεγάλη»· που έχει πορνεύσει τον κόσμον. «Πορνεία» και «πόρνη» θα πει εδώ με έννοια πνευματική, όχι τα σαρκικά αμαρτήματα. Βεβαίως δεν αποκλείονται αυτά. Αλλά εννοείται η αποστασία. Στην Αγία Γραφή, στην Παλαιά Διαθήκη συγκεκριμένα, μοιχεία και πορνεία θεωρούνται επί πνευματικού επιπέδου, όταν ο λαός αφήνει τον αληθινόν Θεόν, τον αληθή Νυμφίον -ως νύμφη η Εκκλησία του Ισραήλ- και στρέφεται προς αλλότριες θεότητες και έτσι παροξύνει τον Κύριον. Έτσι, εν εννοία πνευματική η πορνεία και η μοιχεία.
Γράφει, λοιπόν, ο ευαγγελιστής Ιωάννης στην Αποκάλυψή του δι’ αυτήν την πόρνη την μεγάλη: «Μεθ’ ἧς (:μετά της οποίας) ἐπόρνευσαν – δηλαδή απεστάτησαν- οἱ κατοικοῦντες τὴν γῆν, ἐκ τοῦ οἴνου τῆς πορνείας αὐτῆς». «Με το κρασί της αποστασίας της μέθυσαν οι λαοί». Διότι κάποιοι, σε ένα κεντρικό μέρος, νοητή Βαβυλών, από εκεί ξεκινάει το σύνθημα της αποστασίας και της αθεΐας και οι άνθρωποι, οι λαοί, βλέπετε, ο ένας λαός μετά τον άλλον προσεταιρίζονται αυτό το ποτήρι με το άκρατο κρασί, το ανόθευτο, της αποστασίας, με το οποίο δυστυχώς μεθούν οι άνθρωποι. Και η μέθη αυτή της αποστασίας φθάνει ακόμα και εις αυτήν την εχθρική διάθεση κατά του Θεού. Με φρίκη ο ευαγγελιστής Ιωάννης βλέπει στο όραμά του στην «Ἀποκάλυψη» γράφοντας: «Καὶ εἶδον καὶ ἰδού, τὴν γυναῖκα μεθύουσαν(:αυτή η πόρνη η μεγάλη να μεθάει, να μεθάει)ἐκ τοῦ αἵματος τῶν ἁγίων καὶ ἐκ τοῦ αἵματος τῶν μαρτύρων Ἰησοῦ(: να μεθάει με το αίμα εκείνων που ακολουθούν τον Χριστόν -των αγίων- και με το αίμα των μαρτύρων)». Πίνει, πίνει το αίμα των αγίων. Είναι η μέθη, το είπα και προηγουμένως αυτό, για εκείνους που έχουν την φιλοδοξία και την φιλαρχία, είναι η μέθη των διωκτών, φοβερή μέθη, εναντίον των αγίων του Θεού.
Ακόμη μέθη, αγαπητοί μου, είναι και η εκκοσμίκευσις των Χριστιανών. Κάτι που… πείτε στο παιδί σας να αλλάξει τρόπο ζωής. -«Παιδί μου, μη χορεύεις τους μοντέρνους χορούς». – «Όχι, αδύνατον». Το παιδί είναι μεθυσμένο από τους χορούς τους μοντέρνους. –«Παιδί μου, μη βλέπεις τηλεόραση». -«Όχι». Το παιδί είναι μεθυσμένο από τις εικόνες της τηλεοράσεως. Είναι αυτή η εκκοσμίκευσις· που είναι η χειρότερη μέθη δυστυχώς που καταλαμβάνει και τους πιστούς, που έγιναν πια υιοί του αιώνος τούτου. Δηλαδή έγιναν «σεκουλαρισταί». Του αιώνος τούτου, παιδιά, ‘’seculus’’ θα πει «αιών», Λατινικά. Ο Κύριος διαζωγραφίζει αυτήν την ψυχολογία αυτού του εκκοσμικευμένου Χριστιανού, που λέγει σε μια Του διδασκαλία, παραβολή συγκεκριμένα: «Πίνειν καὶ μεθύσκεσθαι· χρονίζει ὁ Κύριός μου».«Πίνει και τρώει και μεθά! Χρονίζει ο Κύριος…». Δηλαδή μία ακηδία και όχι εγρήγορση στην πνευματική ζωή. Μέσα εις την μέθη της ευημερίας. «Ο Κύριος ή δεν έρχεται ή αργεί να έλθει».
Είναι ακόμα και η μέθη με το κοινό κρασί. Την άφησα τελευταία. Δεν είναι κακό το κρασί, λέει ένας Πατήρ νηπτικός, αλλά η μέθη. Όπως, λέγει, δεν είναι κακή η γυναίκα, αλλά η πορνεία. Και ούτω καθεξής. Και το Πνεύμα το Άγιον παραγγέλλει: «Μὴ μεθύσκεσθε οἴνῳ, ἐν ᾧ ἐστὶν ἀσωτία». «Μη μεθάτε με κρασί, εις το οποίο κρασί υπάρχει η ασωτία».«Ὡς ἐν ἡμέρᾳ εὐσχημόνως περιπατήσωμεν, μὴ κώμοις καὶ μέθαις»«Να περπατήσομε σαν παιδιά του Θεού, ευσχήμονα, όμορφα, σωστά, με ευπρέπεια, με σεμνότητα να πολιτευθούμε την ζωή μας. Όχι με φαγοπότια αμαρτωλά και με μεθύσια υπερβολικά».«Κῶμος» είναι το φαγοπότι το αμαρτωλό· που γίνεται αμαρτωλά αμαρτωλά. Ας μην πω τίποτα περισσότερο…
Υπάρχουν, όπως βλέπετε, αγαπητοί μου, λογής λογής μέθες, όπως είναι η μέθη των σαρκικών αμαρτημάτων, είναι η μέθη του πλούτου, είναι η μέθη της εξουσίας, είναι η μέθη της ταχύτητος. Να τρέξω με τ’ αυτοκίνητο. Και σκοτώνονται οι άνθρωποι. Είναι η μέθη, η μέθη, η μέθη…- αναρίθμητες περιπτώσεις μέθης που καταλαμβάνουν τους ανθρώπους. Όλες αυτές οι μέθες είναι δαιμονικές· που ξεστρατίζουν τον άνθρωπο και του θολώνουν το μάτι του νου να μην βλέπει τον Κύριον της δόξης και τα μεγαλεία των έργων Του.
Είναι, όμως, και η μέθη του Αγίου Πνεύματος, αγαπητοί μου. Αυτή με την οποία κατελήφθησαν οι μαθηταί, αλλά και οι 120 πιστοί που ήσαν εις το υπερώον. Αυτοί, όπως και όλοι οι πιστοί μέσα εις τους αιώνες, μεθούν, όπως λέγει ο άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων, «ἀπὸ τῆς νοητῆς ἀμπέλου πολλάκις ἔτι καρποφορησάσης ἐν προφήταις καὶ ἐν Καινῇ Διαθήκῃ βλαστησάσης». Αυτή η νοητή άμπελος – ο Χριστός είπε: «Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος», «Εγώ είμαι το αμπέλι, το αληθινό». Αυτό το αμπέλι βγάζει κρασί. Και όπως λέγει ένας εκκλησιαστικός συγγραφεύς, «ὁ Υἱὸς ἀληθινὴ ἄμπελος». «Ο Υιός είναι η αληθινή άμπελος». «Τοῦτο δὲ δῆλον ἔσται τοῖς συνιοῦσιν ἀξίως(:σε εκείνους που καταλαβαίνουν άξια, είναι φανερόν)χάριτος προφητικῆς τὸ “οἶνος εὐφραίνει καρδίαν ἀνθρώπου” (:το κρασί ευχαριστεί την καρδίαν του ανθρώπου) καὶ ἐνθουσιᾷ ποιῶν καὶ μεθύειν μέθην οὐκ ἀλόγιστον, ἀλλὰ θείαν (:και κάνει να ενθουσιάζεται κανείς και να μεθά μια μέθη όχι αλόγιστη, αλλά μια μέθη θεία)».
Ποιος είναι, λοιπόν, αυτό το «κρασί» που λέγει εκεί ο Δαβίδ, ότι «το ποτήρι σου, το κρασί Σου με ευφραίνει»; «Οἶνος εὐφραίνει καρδίαν ἀνθρώπου». Η μυστική ερμηνεία του χωρίου είναι ότι ο Χριστός είναι το κρασί αυτό που ευφραίνει την καρδίαν του ανθρώπου. Είναι, όντως, προφητικό. Αλλά ο Χριστός, και τούτο γιατί είναι «ὁ νέος οὗτος οἶνος (:το καινούριο κρασί) ἀπὸ νοητῆς ἀμπέλου», ξαναλέγει ο άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων. Ή, αν θέλετε, και ο άλλος εκείνος ο στίχος: «Καὶ τὸ ποτήριόν σου μεθύσκον με ὡσεὶ κράτιστον». «Το ποτήρι σου που είναι άριστον, αυτό με μεθά». Ποιο ποτήρι; Το έχομε σήμερα πια εμείς στην Καινή Διαθήκη. Είναι το Σώμα και το Αίμα του Χριστού. Είναι Αυτός ο Χριστός. «Ὁ οἶνος ὁ νέος» της παραβολής που είπε ο ίδιος ο Κύριος, το καινούριο κρασί το βάζουν σε καινούριους ασκούς. Δηλαδή ο Χριστός μπαίνει σε καινούριους ανθρώπους. Και ο Χριστός μεθά εκείνους που Τον αγαπούν. Μέθη, λοιπόν, Χριστού σημαίνει, λέει ένας πατήρ της Εκκλησίας μας, έρως Χριστού. Σημαίνει… -πάλι ο Άγιος Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης- «ὑπερπλήρη τῶν ἀγαθῶν ἀμετρία».«Αμετρία σε υπερβολικόν βαθμόν, όλων των αγαθών». Εδώ αυτή η μέθη, η άμετρος μέθη, σας είπα και στην αρχή, είναι εκείνη η οποία επιζητείται. Αυτή η μέθη, λέγει ο άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων, είναι «νεκρωτικὴ ἁμαρτίας (:νεκρώνει την αμαρτία), καρδίας ζωοποιητική (:ζωοποιεί την καρδίαν), μέθη ἐναντίον τῆς σωματικῆς (:είναι η μέθη η οποία στρέφεται εναντίον εκείνης της μέθης που γίνεται με το κρασί το κοινό· που λέγει ότι εκείνη η μέθη, κι εκείνα που ξέρεις, όταν είσαι μεθυσμένος, τα έχεις ξεχάσει)». Αλλά αυτή η μέθη, κι εκείνα που δεν ξέρεις, σου τα αποκαλύπτει. Η μέθη του Χριστού.
Η τήρησις των εντολών, όπως ξέρετε, είναι βασική προϋπόθεσις της πνευματικής ζωής. Αλλά δεν είναι επαρκής. Αυτό το σημείο, σας παρακαλώ, προσέξατέ το. Σημαίνει ότι πρέπει να οδηγήσει η τήρησις των εντολών, στην πνευματική μέθη· που είναι η υπέρβαση των εντολών και των αρετών. Αν δεν μεθύσεις, τότε άδικα κοπιάζεις. Θα μείνεις τελματωμένος, κρύος και παγωμένος. Έτσι, η πίστις πρέπει να γίνει μέθη. Η ελπίδα πρέπει να γίνει μέθη. Η αγάπη πρέπει να γίνει μέθη. Και όπως λέγει ο Κάλλιστος Ξανθόπουλος: «Ὅλοι ὅλως τῇ θείᾳ μέθῃ τῆς πρὸς Θεὸν πίστεως καὶ ἐλπίδος καὶ ἀγάπης καταβαπτισθέντες (:βυθισθέντες)καὶ γοῦν ἄλλοι ἀλλοιωθέντες τὴν κρείττω καὶ μακαρίαν τῆς δεξιᾶς τοῦ Ὑψίστου ἀλλοίωσιν». Τότε μπορούμε να μιλάμε για μια σωστή, ζωηρή, πνευματική ζωή. Είπα «ζωηρή». Όταν γράφει ο Απόστολος Παύλος: «τῷ πνεύματι ζέοντες», «να είσαστε θερμοί, ζεματιστοί στο Πνεύμα», αυτό θέλει να πει. Ότι πρέπει να έχομε μίαν μέθην. Είναι εκείνο που γράφει ο Κύριος, στην επιστολή Του στον άγγελο της Εφέσου: «Ἀλλὰ ἔχω κατὰ σοῦ (:έχω κάτι να σου πω)ὅτι τὴν ἀγάπην σου τὴν πρώτην ἀφῆκας» – κι αυτή «η αγάπη η πρώτη» είναι η μέθη, η αγάπη εκείνη που έρχεται στο επίπεδον της μέθης. Η μέθη της αγάπης κάνει τους πιστούς να ακολουθούν, όπως λέγει ο ευαγγελιστής Ιωάννης στην «Αποκάλυψη», «τὸ Ἀρνίον ὅπου ἂν ὑπάγῃ».«Πηγαίνουν μαζί Του, όπου Εκείνο πηγαίνει».
Αγαπητοί μου, ο σοφός Σειράχ γράφει ότι «ἡ ἐνυπόστατος Σοφία – το γράφει στο στο πρώτοτου κεφάλαιο- μεθύσκει τοὺς πιστοὺς της ἀπὸ τῶν καρπῶν της».«Μεθάει τους πιστούς της από των καρπών της». «Μεθάει τους πιστούς από τους δικούς της καρπούς». Και ποιοι είναι αυτοί οι καρποί; Οι καρποί του Αγίου Πνεύματος. Και το βιβλίον «Ἆσμα Ἀσμάτων» που δεν είναι παρά μία έκφρασις μέθης του Νυμφίου Χριστού προς την νύμφην Εκκλησία και αντίστροφα, γράφει: «Ἔπινον τὸν οἶνόν μου –λέει στο πέμπτο κεφάλαιο- · φάγετε, πλησίοι, καὶ πίετε καὶ μεθύσθητε, ἀδελφοί». «Πίνω το κρασί μου–ομιλεί ο Θεός Λόγος, ο μετέπειτα, ο μετέπειτα Ενανθρωπήσας- Φάτε, κοντινοί μου. Πιείτε και μεθύσετε, αδελφοί μου».Ομιλεί Εκείνος, ο Ιησούς Χριστός. Και ιστορικά πια θα πει ο Χριστός: «Λάβετε, φάγετε, πίετε ἐξ αὐτοῦ πάντες».«Μεθύσατε».Και όσοι φάγουν και πιουν τον Χριστόν, μεθούν την μέθη του Αγίου Πνεύματος. Την νηφάλιον μέθην· που ανοίγει τα μάτια του νου και του χαρίζει την γνώσιν των θείων μυστηρίων.
Αγαπητοί, οι εχθροί του Θεού εχλεύασαν τους μαθητάς ότι «γλεύκους μεμεστωμένοι εἰσίν». Αλλά είπαν μιαν αλήθεια. Μόνον που αυτοί δεν κατενόησαν αυτήν την αλήθεια, γιατί είχαν χλευαστική διάθεση. Όποιος πιει από την νοητή άμπελο, τον Χριστό, το κρασί το δικό Του, τότε μεθά από το Πνεύμα το Άγιον. Μεθά, μεθά και βλέπει τον κόσμο αλλιώτικα. Μεθά και βλέπει τον κόσμον της Βασιλείας του Θεού που ανατέλλει.
🔸441η🔸ομιλία στην κατηγορία : " Ὁμιλίαι Κυριακῶν ".
