Τό «πρωτεῖον» τοῦ Πάπα καί ἡ ἕνωσις τῶν Ἐκκλησιῶν.

†. Όπως θα ενθυμείσθε, ευρισκόμεθα πάντα βεβαίως στο βιβλίο των «Πράξεων των Αποστόλων», στο 8ο κεφάλαιο εις τους στίχους 14 και 15, όπου εκεί αναφέρεται ένα στοιχείον ιεραποστολής, δηλαδή ότι τα Ιεροσόλυμα ήδη θεωρούνται κέντρον ιεραποστολής.

    «Ἀκούσαντες δὲ οἱ ἐν Ἱεροσολύμοις ἀπόστολοι ὅτι δέδεκται ἡ Σαμάρεια τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ, ἀπέστειλαν πρὸς αὐτοὺς τὸν Πέτρον καὶ Ἰωάννην· οἵτινες καταβάντες προσηύξαντο περὶ αὐτῶν ὅπως λάβωσι Πνεῦμα Ἅγιον». Βλέπομε ότι απέστειλαν προς αυτούς, δηλαδή τους Σαμαρείτας, εκεί που ο Φίλιππος ο διάκονος είχε ευαγγελιστεί το Ευαγγέλιον, απέστειλαν τώρα, αφού άκουσαν στα Ιεροσόλυμα περί της αποδοχής του Ευαγγελίου, τον Πέτρον και τον Ιωάννην.

    Ποιοι απέστειλαν; Το σώμα των Αποστόλων. Θα παρακαλέσω ιδιαιτέρως να προσέξετε, αγαπητοί μου, αυτό το σημείο είναι επίκαιρον όσον ποτέ άλλοτε, όπως θα δείτε στη συνέχεια. Είναι δε πολύτιμο χωρίο αυτό, διότι δείχνει ότι δεν αποστέλλει κανείς ως πρόσωπον, παρά μόνον σαν σώμα. Έτσι, εάν ο Απόστολος Πέτρος ήτο ανώτερος από τους λοιπούς Αποστόλους, δεν θα είχε την ανάγκη βεβαίως να τον αποστείλει κάποιος. Αλλά μόνος του θα επρογραμμάτιζε και θα εκινείτο για μια αποστολή. Όμως λέει σαφώς εδώ το βιβλίο των «Πράξεων» ότι απέστειλαν προς αυτούς τον Πέτρον και τον Ιωάννην. Ποιοι απέστειλαν; Θα λέγαμε, ποιο είναι το υποκείμενον του «ἀπέστειλαν»; Το σώμα των Αποστόλων. Άρα δεν είναι ο Απόστολος Πέτρος ανώτερος από τους άλλους Αποστόλους, αλλά ανωτάτη αρχή είναι το σώμα των Αποστόλων. Δηλαδή ο σύλλογος των Αποστόλων.

     Γιατί είναι σπουδαίο το θέμα; Διότι σήμερα έχομε το λεγόμενον «πρωτείον» του επισκόπου Ρώμης, δηλαδή του Πάπα. Αυτός προτείνει το «πρωτείον» του. Βέβαια, το «πρωτείον» αυτό από αιώνες πίσω το επρότεινε, αλλά πια, με συνοδική πράξη καθιερώθηκε το «πρωτείον» και το «αλάθητον» του επισκόπου Ρώμης. Ότι δηλαδή αυτό που θα πει, δεν περιέχει λάθος. Είναι γνωστό ότι όλοι μπορούμε να κάνομε λάθος, αλλά η αλήθεια δεν είναι στα πρόσωπα, αλλά πάλι στο σώμα της Εκκλησίας. Ό,τι εν Συνόδοις η Εκκλησία καθόρισε και διεκήρυξε. Αυτό δεχόμεθα. Δεν έχει, λοιπόν, ένα πρόσωπο α ή β την αλήθεια, αλλά η Εκκλησία έχει την αλήθεια.

     Βέβαια τόσο το «πρωτείον», όσο και το «αλάθητον» είναι εκείνα τα οποία έχουν δημιουργήσει ένα χάσμα ανάμεσα εις την Ανατολήν και εις την Δύσιν. Επειδή δε στην εποχή μας υπάρχει μία έντονη δραστηριότητα, όπως είναι γνωστό, για την ένωση των Εκκλησιών, μάλιστα τελευταία είδατε και ο ημέτερος Πατριάρχης [εδώ ο μακαριστός γέροντας αναφέρεται στον τότε πατριάρχη Δημήτριο] επήγε εις την Ρώμην, όπως και ο προκάτοχος[:ο Αθηναγόρας] είχε σχέσεις με το Βατικανόν και οι Χριστιανοί αναρωτιώνται και λέγουν τι πρέπει να γίνει, τι σημαίνει αυτό, μερικά πράγματα δεν αρέσουν, σε άλλους αρέσουν, δεν κατανοούν ίσως μερικά πράγματα. Εγώ τουλάχιστον δέχομαι πάρα πολλές απορίες. Δέον να θεωρηθεί ότι αυτά που θα πούμε, ό,τι θα πούμε, φυσικά δεν εξαντλούμε το θέμα, απλώς ό,τι ερμηνευτικά θα βγάλομε από το ιερόν κείμενον, δέον να θεωρηθεί ότι είναι και μία απάντησις στις αλλεπάλληλες απορίες που δέχομαι, αυτές που απαντούμε την Δευτέρα.

       Θα λέγαμε ότι εκτός από τις αιρετικές θέσεις που έχει σωρρεύσει η Δύσις κατά την διάρκεια των αιώνων, καθιστούν όμως την Εκκλησίαν της Δύσεως, δηλαδή την λεγομένη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία, μία εκκλησία εκκοσμικευμένη. Εγώ δεν θα ήθελα να μείνω στα θέματα εκείνα που έχει πάρει μία αιρετική θέση. Εννοώ δηλαδή το filioque ή ό,τι άλλο. Δεν θα ‘θελα να μείνω γιατί ούτε ο χρόνος μένει, ούτε έχομε ιδιαιτέρα αρμοδιότητα. Θα ‘θελα να μείνω μόνο σε αυτό το σημείο της εκκοσμικευμένης Δυτικής Εκκλησίας. Αυτό νομίζω ότι είναι κεφαλαιώδους σημασίας∙ διότι εκκοσμικευμένη Εκκλησία θα πει εκκλησία που δεν σώζει πια.

      Βέβαια περιττόν να σας πω ότι και η δική μας Εκκλησία δέχεται αρκετήν εκκοσμίκευσιν και πρέπει να αγρυπνούμε πάνω εις το σημείον αυτό. Θα ευχόμουνα και θα ήθελα έτσι να είναι, ο λόγος του Θεού πάντα απερίτμητος, να μην είναι εκκοσμικευμένος, για να μπορεί να σώζει. Δηλαδή δεν θα υπήρχε μεγαλύτερο αμάρτημα από μένα, να σας προσφέρω εκκοσμικευμένο λόγο Θεού. Είναι το βαρύτερο αμάρτημα. Γιατί οποιοδήποτε άλλο αμάρτημα κι αν κάνω ή κάνετε, μπορούμε να συγχωρεθούμε. Αλλά εάν εκκοσμίκευσουμε τον λόγο του Θεού και την Εκκλησία, πώς θα σωθούμε; Διότι τίνι τρόπω σωζόμεθα; Δια του λόγου του Θεού και δια της Εκκλησίας. Εάν αυτά τα εκκοσμικεύσομε πώς θα σωθούμε; Δεν έχομε τον τρόπο να σωθούμε.

       Όταν λέμε «εκκοσμίκευση», θα θέλαμε να πούμε ότι είναι το εξής: Όταν βάλομε κοσμικά στοιχεία μέσα στην Εκκλησία και αυτά να διέπουν και να λειτουργούν την Εκκλησία. Τι είναι τώρα αυτά τα κοσμικά στοιχεία; Ένα πάρα πολύ, εξόφθαλμο, θα λέγαμε κοσμικό στοιχείο, εξόφθαλμο, είναι ποιο λέτε; Το ότι η Εκκλησία της Δύσεως, δηλαδή η Ρωμαιοκαθολική εκκλησία, αποτελεί κράτος. Ο δε, θα λέγαμε, αρχηγός αυτής της Εκκλησίας, ο επίσκοπος Ρώμης, αυτός είναι ταυτόχρονα και αρχηγός κράτους. Αν πάει κάπου, σε οποιοδήποτε μέρος της Γης, δεν θα του αποδοθούν τιμές ως αρχηγού της Εκκλησίας, μπορεί να του αποδοθούν, μπορεί και να μην του αποδοθούν, αυτό αναλόγως. Αν υποτεθεί ότι πηγαίνει σε ένα κράτος που δεν είναι χριστιανικόν, γιατί να του αποδοθούν τιμές θρησκευτικού αρχηγού; Πάει στην Κίνα, πάει στην Ιαπωνία. Αλλά επειδή είναι αρχηγός κράτους, του αποδίδονται τιμές αρχηγού κράτους.

     Βέβαια ένα κρατίδιο είναι. Είναι ένα κομματάκι της Ρώμης, της πόλεως της Ρώμης· ένα κομματάκι είναι. Θα λέγαμε, ξέρω γω, κάποια τετράγωνα. Ένα πολύ μικρό. Αυτό είναι κράτος. Κι έχει όλα τα χαρακτηριστικά του κράτους. Έχει διπλωματικόν σώμα, έχει υπουργούς κ.ο.κ. Ό,τι έχει ένα κράτος. Έχει διπλωματικές σχέσεις με όλους τους λαούς της γης, έχει υπουργείο Εσωτερικών, έχει υπουργείο Εξωτερικών κ.ο.κ. Αυτό τώρα γίνεται βέβαια μια αφετηρία να εκκοσμικευθεί και ολόκληρη η Εκκλησία. Σημειώσατε δε ότι οι ιεροί κανόνες απαγορεύουν ρητώς ο εκκλησιαστικός άρχων να είναι ταυτόχρονα και πολιτικός ή κοσμικός άρχων. Ρητώς απαγορεύεται! Δεν μπορεί κανείς να έχει αυτές τις δύο εξουσίες. Ή την μία θα έχει ή την άλλη.

     Πρέπει μόνο να σας κάνω μία παρατήρηση, ότι άλλο πράγμα είναι ο εθνάρχης, δηλαδή όταν ένας επίσκοπος ή αρχιεπίσκοπος ή Πατριάρχης, σε κάποια στιγμή που μία περιοχή, γεωγραφική περιοχή έχει υποδουλωθεί σε εχθρούς και αυτός ο λαός που είναι υποδουλωμένος, δεν έχει πλέον τον τρόπον να κυβερνηθεί, τότε θρησκευτικός ηγέτης αναλαμβάνει, θα λέγαμε, την διακυβέρνηση, κάτω από κατοχή, εννοείται, πάντοτε, αυτού του λαού. Αυτό είναι, θα λέγαμε, το αξίωμα του εθνάρχου. Δεν είναι όμως πολιτικόν πρόσωπον. Απλώς είναι ένα πρόσωπον που σε μία κατάσταση ανάγκης προστατεύει τον λαό του Θεού. Αυτό το φαινόμενο το είχαμε και θα το έχομε στην Ιστορία, όσο κρατήσει η Ιστορία, σε παλιότερα χρόνια, όταν εδάφη βυζαντινά κατελαμβάνοντο από τους Άραβες, όπως η Δαμασκός, με τον άγιο Ιωάννη τον Δαμασκηνό, ο οποίος, ξέρετε πρώτα είχε πολιτικόν αξίωμα, αλλά πριν όμως αφιερωθεί και γίνει μοναχός. Και μάλιστα τον κατηγορούσαν γι’αυτό, επειδή ήτο χριστιανός και ήτο βεβαίως στην εξουσία και τη διακυβέρνηση μωαμεθανού και ούτω καθεξής,  έτσι για να διακυβερνάται ο λαός του Θεού. Μόνον αυτό.

      Όπως ήσαν οι Πατριάρχαι Κωνσταντινουπόλεως κατά την διάρκεια της τουρκικής κατοχής, όταν δεν είχαμε δηλαδή κράτος ελληνικόν. Και οι Πατριάρχαι έπαιζαν έναν διπλό ρόλο, αλλά ως εθνάρχαι, όχι όμως ότι κινούσαν επαναστάσεις ή ό,τι άλλα. Απλώς ότι επιτηρούν αυτόν τον λαό του Θεού που δεν έχει κυβέρνηση. Γιατί; Αφού είναι κάτω από κάποια κατοχή; Όταν όμως, όπως ήταν ο προκάτοχος της Κύπρου, ο Μακάριος, αναλάβει πολιτικήν εξουσίαν, αυτό είναι απαράδεκτον. Είναι απαράδεκτον. Τώρα τι αυτό μπορεί να κοστίσει από πολιτικής πλευράς ή όχι, αυτό δεν ενδιαφέρει. Ενδιαφέρει μόνο ότι ο θρησκευτικός ηγέτης δεν δύναται να είναι και πολιτικός ή κοσμικός ηγέτης. Αυτό, αγαπητοί μου, πρέπει να το καταλάβομε, είναι ανάγκη. Όπως ένας ιερεύς δεν μπορεί να γίνει πρόεδρος της κοινότητος ή δήμαρχος. Δεν μπορεί να γίνει. Απαγορεύεται από τους Κανόνες της Εκκλησίας μας.

        Αυτό βεβαίως αρχίζει να έχει επιπτώσεις. Διότι δεν σταματά το πράγμα εκεί. Εκκοσμίκευσις δε, σημαίνει να αρχίζει να μπαίνει ο κόσμος, δηλαδή η νοοτροπία η κοσμική μέσα στην Εκκλησία. Οπότε, για να μην πολυπραγμονώ, θα πει όχι να χριστιανικοποιείται ο κόσμος, να εκχριστιανίζεται ο κόσμος, αλλά να κοσμικοποιείται η Εκκλησία. Όταν, λοιπόν, κοσμικοποιούμε την Εκκλησία, αυτό λέγεται «εκκοσμίκευση». Ή να το πω ακόμη αλλιώτικα: όχι να διορθώνουμε τη ζωή μας με βάση το Ευαγγέλιο, αλλά να τροποποιούμε το Ευαγγέλιο με βάση αυτά που ζούμε. Είναι αυτό που ακούμε διάχυτο στην εποχή μας, διάχυτο, ότι… «είδες», λέει, «αυτός έκανε ένα ωραίο κήρυγμα». Αυτό το «ωραίο» πού ήταν, ξέρετε πού ήταν; Το ότι μπορούσε να πιάσει στοιχεία, τα οποία θα μπορούσαν απλώς να προσαρμόσουν το Ευαγγέλιο στη σύγχρονη πραγματικότητα. Και όχι τη σύγχρονη πραγματικότητα εις το Ευαγγέλιον.

      Έτσι, να, τελευταία, ένα περιοδικό ντόπιο, εδώ, που βγαίνει, ήταν μία παράγραφος, ευτυχώς μίλησε πολύ καλά εκεί ο ημέτερος επίσκοπος, ότι «να αναλάβει», λέει, «η Εκκλησία να κάνει ετούτα, εκείνα». Μα αυτά ανήκουν στην πολιτεία, ανήκουν στην πολιτεία. Μια υπερβολική δραστηριότητα ή ό,τι άλλα. Αυτά ανήκουν στην πολιτεία. Ότι «υπάρχουν», λέει, «κηρύγματα που μιλάνε για τον… – ωραία», λέει, «κηρύγματα, που ανήκαν σε μία εποχή παλιά, αλλά σήμερα δεν είναι σύγχρονα. Μιλάνε για νηστεία, μιλάνε για εγκράτεια. Αυτά», λέει, «σήμερα δεν έχουν την θέση τους». Αυτό είναι, εάν υποτεθεί ότι υπάρχει ένα κήρυγμα, που δεν μιλάει για την νηστεία, δεν μιλάει για την άσκηση, δεν μιλάει για τον σταυρό, δηλαδή το σταυρικό Ευαγγέλιο, αυτό σημαίνει το κήρυγμα αυτό έχει εκκοσμικευθεί. Μα ένα τέτοιο κήρυγμα δεν σώζει ποτέ. Δεν σώζει ποτέ! Γι’αυτό, σας είπα, δεχόμεθα επιθέσεις εκ μέρους του κόσμου.

     Μια φορά είχα κάνει μία ομιλία εδώ και 25 χρόνια στην αεροπορία. Από τότε άλλαξαν πολλοί αρχηγοί στο αεροδρόμιο, πολλοί, δηλαδή, διοικηταί. Ε, ζήτησαν από τον Δεσπότη, τον Μητροπολίτη εδώ και με έστειλε εμένα η Μητρόπολις. Έκανα μία ομιλία περί εγκρατείας εις τους οπλίτας, τους σμηνίτας. Όταν τελειώσαμε, έρχεται ο Διοικητής και μου λέει – ήταν εκείνος ο καιρός που είχαμε πάει στο φεγγάρι…

– Ξέρετε, λέει, τώρα ο άνθρωπος επήγε στο φεγγάρι.

– Ναι, λέω.

– Ξέρετε, ο Πάπας Ρώμης λέει ετούτο ή εκείνο.

– Γιατί μου τα λέτε αυτά;  του λέγω.

      Το’ παιρνε απέξω απέξω το θέμα για να μου πει ότι αυτά που είπα εις τους οπλίτας περί αγνότητος και εγκρατείας, είναι αναχρονισμένα.

    (Λέω:) –Κάνετε λάθος, κάνετε λάθος, να με συγχωρείτε πάρα πολύ, αλλά δεν μπορεί να προσαρμόζεται το Ευαγγέλιον εις τα ήθη μιας εποχής, αλλά τα ήθη μιας εποχής θα προσαρμόζονται στο Ευαγγέλιον. Ο δείκτης δεν είναι η εποχή, αλλά είναι το Ευαγγέλιον.

     Πιστεύω να έγινα κατανοητός, τι σημαίνει «εκκοσμικευμένη εκκλησία». Αν λοιπόν μία Εκκλησία μπορεί έτσι να κινείται, να προσαρμόζει μερικά πράγματα εφαμάρτως, τότε παύει να είναι Εκκλησία σώζουσα. Είπα: «εφαμάρτως». Διότι βεβαίως υπάρχουνε μερικά πράγματα τα οποία δεν μπορούν να αγνοηθούν σε μία εποχή. Αυτή τη στιγμή έχομε ηλεκτρικόν ρεύμα. Αυτό δεν θα πείραζε, επειδή ίσως στην παλιά Εκκλησία υπήρχαν κεριά, ε, υπήρχαν κεριά, γιατί δεν υπήρχε ηλεκτρικόν ρεύμα. Το ότι υπήρχε ο φωτισμός, δεν είναι στοιχειώδες πράγμα, για να φωτίζονται οι άνθρωποι μέσα να βλέπουν να διαβάζουν, να κινηθούν κ.λπ; Να τελέσουν το μυστήριον της Θείας Ευχαριστίας; Αν τώρα δεν είναι κεριά και είναι ηλεκτρικοί λαμπτήρες, τι θα πείραζε αυτό; Αυτό δεν λέγεται εκκοσμίκευσις. Απλώς είναι ότι η Εκκλησία προσλαμβάνει μέσα στην ιστορική της πορεία στοιχεία εκείνα που μπορούν να την βοηθήσουν. Θα χρησιμοποιήσει το αεροπλάνο, θα χρησιμοποιήσει το τρένο, το αυτοκίνητο. Αυτό δεν είναι εκκοσμίκευσις. Καταλάβατε τι θα πει «εκκοσμίκευσις», σας το είπα.

      Αλλά ένας πιστός, όταν ξέρει ότι κι αυτά που είναι ανώδυνα και προσλαμβανόμενα από την Εκκλησία, ότι κάποτε μπορεί να οδηγήσουν, γιατί ο άνθρωπος ξεχνάει, μπορεί να οδηγήσουν σε μίαν εκκοσμίκευση που δεν θα σώζει, υπάρχουν φορές που αρνείται και αυτές τις περιπτώσεις.

    Θα μου επιτραπεί να πω το εξής. Μπορεί να συνηθίσει κανένας απ’ αυτά τα ανώδυνα μερικά πράγματα, αυτά τα τεχνικά μέσα. Μερικά πράγματα να τα συνηθίσει σε τέτοιο βαθμό… μήπως οι κασέτες που έχομε, δεν είναι ένα πολιτιστικό στοιχείο, ένα τεχνικό στοιχείο της εποχής; Το χρησιμοποιούμε. Είναι ανώδυνο. Δεν βλάπτει. Πάει ο λόγος του Θεού λίγο πιο κάτω. Κι αν υποτεθεί ότι είχαμε πολύ κόσμο και βάζαμε μεγάφωνα για να ακουγόμαστε και πιο κάτω, είναι αμαρτία αυτό; Αναμφισβήτητα όχι. Αν όμως συνηθίσομε  σ’ αυτά και μας αρέσουν, τότε πολλές φορές χωρίς να το καταλάβομε, αρχίζομε να εκκοσμικευόμεθα.

    Ένα μικρό παράδειγμα. Πηγαίνει κανείς πάντα με ένα αυτοκίνητο κάπου. Αν κάποια φορά πει: «Δεν θα πάω με αυτοκίνητο», «Πώς θα πας;», «Με τα πόδια», τι κάνομε; Αυτό που καθεαυτό δεν είναι κακό, αλλά μπορεί να γίνει μια ευκαιρία για μένα ανέσεως ανεπιτρέπτου και συνεπώς εκκοσμικεύσεως της ζωής μου, πρέπει να το σπάζω. Κατά καιρούς να το σπάζω. Όπως ακριβώς στον στρατό γίνεται το εξής· θα ‘θελαν να βασανίζουν τους στρατιώτες οι αξιωματικοί με το να τους κάνουνε καψόνια; Εγίνοντο κάποτε, τώρα δεν θα γίνονται, γιατί θα περάσει από στρατοδικείο ο αξιωματικός αν θα κάνει καψόνια. Όχι βεβαίως. Ο σκοπός είναι να σκληραγωγηθεί ο στρατιώτης, να του πέσει ο εγωισμός. Κάποτε φορούσαμε την στολή. Κι αν βγαίναμε χωρίς στολή έξω και μας τσιμπούσε η αστυνομία η στρατιωτική… ε, είχε φυλακή. Γιατί; Γιατί δεν πρέπει να ξεχνάω ότι είμαι στρατιώτης. Μα, κάνει η στολή τον στρατιώτη; Λέει ο…, ένας ξένος, δεν θυμάμαι πώς τον λένε, ψυχίατρος: «Δεν κάνει, αλλά κάνει». Γι’ αυτό και υπάρχει ειδική στολή στον δικαστικό -υπήρχε- με την τήβενο. Γι’αυτό και ο καθηγητής του Πανεπιστημίου κάποτε φορούσε τήβενο. Γι’αυτό και ο ιερεύς φοράει τα ράσα. Μα κάνουν τα ράσα τον παπά; Δεν κάνουν βεβαίως τα ράσα τον παπά, αλλά τον κάνουν. Το ίδιο και ο στρατιώτης, και ο αξιωματικός κ.τ.λ. Η στολή σού θυμίζει τι είσαι.

        Έτσι, δεν είναι βεβαίως να σταματήσω εκεί. «Μπορώ να βάλω και πολιτικά», θα έλεγε ο στρατιώτης. Αλλά δεν θα πρέπει, εγώ νομίζω ότι οι στρατιώτες πρέπει να φοράνε τη στολή τους άμα βγαίνουν έξω. Θα μου πείτε: «Τι είναι αυτά; Παρωχημένες ιδέες…». Για τους λόγους που σας εξηγώ τώρα. Γιατί πρέπει ο στρατιώτης να θυμάται ότι είναι στρατιώτης. Γιατί να μη βγάλω κι εγώ τα ράσα μου; Στην αρχαία Εκκλησία δεν φορούσανε ράσα. Αλλά μου θυμίζει τι είμαι. Αν το θέλετε και με εμποδίζει να πάω εκεί που δεν πρέπει να πάω.

     Ο μαθητής φορούσε το πηλίκιο και η μαθήτρια την ποδιά. Τα βγάλαμε αυτά. Σας ερωτώ, είναι σωστό αυτό; Για μια στιγμή, θα πει κανείς, είναι αδιάφορο. Δεν μπορώ να πηγαίνω σχολείο χωρίς πηλίκιο; Το πηλίκιο θα με κάνει καλό μαθητή; Ή χωρίς ποδιά; Ναι, αλλά… Για το «αλλά» όλη η κουβέντα. Ναι, αλλά … όταν αρχίσω να μαθαίνω και να συνηθίζω, τότε θα ξεχάσω ότι είμαι μαθητής. Και πρέπει να το πούμε αν είμεθα ειλικρινείς, ότι οι σύγχρονοι μαθηταί μας ξέχασαν ότι είναι μαθηταί. Θα τους δείτε σε ανεπίτρεπτους τόπους. Κάποτε να εμφανιστεί κανείς σε καφενείο μαθητής να μπει μέσα να πιει το καφεδάκι του ή να παίζει μπιλιάρδο; Αδιανόητον! Τώρα; Ου! Σε πολύ χειρότερους τόπους βρίσκονται και το πηλίκιον δεν βλάπτουν, όμως στην πραγματικότητα πρέπει να μάθομε να τα κρατάμε αυτά. Γιατί; Γιατί είναι συγκρατητικά στοιχεία.

       Με καταλάβατε λοιπόν ότι πολλά πράγματα που δεν έβλαπταν καθεαυτά, αλλά τα κρατούμε. Είναι ανάγκη. Να τα κρατούμε! Γι’ αυτό πρέπει να σπάζομε κάθε εποχή, όχι εμείς οι κληρικοί, κι εσείς οι λαϊκοί, όλοι μας, να σπάζομε μερικά πράγματα και να λέμε: «Όχι, με τα πόδια». «Όχι, θα κινηθώ έτσι, θα κάνω έτσι, για να σπάζω εκείνα τα οποία στο τέλος θα με κάνουν να μη δεχθώ την άνεση». Η νηστεία, η νηστεία είναι σπουδαίο στοιχείο. Μου σπάζει την καλοπέραση. Μου σπάζει την ευμάρεια. Μου σπάζει τον ευδαιμονισμό. Όταν πω: «Αλάδωτο». Μπαίνομε τώρα στη Σαρακοστή, σε δυο εβδομάδες. Αλάδωτο. Βλέπετε; Και δεν εκκοσμικεύεται η Εκκλησία. Αλλά είπα πολλά.

      Έτσι λοιπόν ήθελα να σας πω ότι εκτός από αυτές τις αιρετικές θέσεις που έχει η Εκκλησία της Ρώμης, έχει το εκκοσμικευμένο πνεύμα, το έχει, δυστυχώς, το έχει. Όσο για τις προτεσταντικές κοινότητες, εκείνοι πια δεν είναι καν εκκλησία. Δεν είναι καν εκκλησία. Και απορώ και εξίσταμαι γιατί μπορούμε μαζί τους να έχομε διαλόγους. Δεν μπορώ να το καταλάβω. Είναι μερικά πράγματα που μου είναι ανεξήγητα. Ούτε καν εκκλησία, διότι την εκκλησία τι την συνιστά; Το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. Αυτό δεν υπάρχει. Γιατί δεν υπάρχει; Διότι δεν υπάρχει το μυστήριο της ιερωσύνης. Άπαξ και δεν υπάρχει το μυστήριο της ιερωσύνης, το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας, δεν υπάρχει Εκκλησία. Ακούσατε; Δεν υπάρχει Εκκλησία. Καταχρηστικώς μπορούμε να λέμε «προτεσταντική εκκλησία». Δεν είναι Εκκλησία. Τι είδους διάλογο μπορούμε να κάνομε με αυτούς και γιατί κι από πού και πώς και τι.

    Αγαπητοί μου, όλα αυτά είναι αλλότρια πράγματα και θέλει πάρα πολλή προσοχή. Γι’ αυτό σας είπα, το χωρίον αυτό είναι πολύτιμο. Θεωρείται δε κλασικόν χωρίον, για να αποδείξει ότι δεν υπάρχουν πρωτεία μέσα εις την Εκκλησία. Διότι ο επίσκοπος Ρώμης δεν θα ήθελε να μείνει απλώς στον χαρακτήρα τον διοικητικό. Είναι μία Εκκλησία. Ας το πούμε. Και να μείνει στον διοικητικό της χαρακτήρα. Όπως μένει η Εκκλησία των Αθηνών, η Εκκλησία της Αλεξανδρείας. Όχι. Αλλά επιθυμεί και το έχει δείξει ανυποχωρήτως ότι θέλει να υποτάξει και να υποδουλώσει όλες τις άλλες Εκκλησίες.

       Έτσι, θα λέγαμε, πού στηρίζεται η Ρώμη για να κρατάει το Πρωτείον και το αλάθητον; Εις τον Απόστολον Πέτρον. Βέβαια περιττόν να σας πω ότι υπάρχουν κάποια συγγράμματα τα οποία είναι νόθα, τα λεγόμενα «ψευδοκλημέντια», τα οποία πολύ περίεργα είναι. Πλαστογραφίες είναι, πλαστογραφίες. Και που πάνω σ’ αυτά στηρίζεται η Ρώμη, για να υποστηρίξει το πρωτείον της. Ερωτούμε: Ποιος ίδρυσε την Εκκλησία της Ρώμης; Επικαλούνται τον Απόστολον Πέτρον. Μα ο Απόστολος Πέτρος, όταν πήγε στη Ρώμη, δεν ίδρυσε την Εκκλησίαν της Ρώμης. Η Εκκλησία της Ρώμης προϋπήρχε. Προϋπήρχε. Όταν ο Απόστολος Παύλος έστειλε από την Κόρινθο την προς Ρωμαίους επιστολή του, δεν είχε πάει στη Ρώμη κανείς Απόστολος. Ούτε ο Πέτρος, ούτε ο Παύλος. Διαβάστε, παρακαλώ, με λίγο προσοχή το πρώτο κεφάλαιο στην προς Ρωμαίους επιστολή να δείτε τον Απόστολο Παύλο να λέει ότι πολύ θα επιθυμούσε να γνωρίσει την Εκκλησία της Ρώμης. Και ηύχετο να του δοθεί αυτή η ευκαιρία να πάει. Επήγε. Επήγε όμως…τον πήγανε. Γιατί πήγε δέσμιος ο Παύλος για πρώτη φορά εις την Ρώμην. Ως δέσμιος που έφυγε από την Καισάρεια, από Ιεροσύλυμα κ.τ.λ. κι έφθασε ως δέσμιος εις την Ρώμην. Εν τοιαύτη περιπτώσει ιδρυτής ούτε ο Παύλος είναι, ούτε ο Πέτρος είναι. Απλώς ο Απόστολος Πέτρος εμαρτύρησε εις την Ρώμην. Αλλά θα λέγαμε ότι και ο Απόστολος Παύλος εμαρτύρησε εις την Ρώμην. Δεν είναι αυτό επιχείρημα να πούμε ότι μπορεί ο επίσκοπος μιας πόλεως να έχει το «πρωτείον».

     Ακόμη… «πρωτείον», τι «πρωτείον»; Πρωτείον που θα υποτάξει τους πάντας όλους. Για σκεφθείτε αυτό το πράγμα. Να υποτάξει… λέει τώρα τελευταία ο επίσκοπος Ρώμης… τι είπε; Ότι «θα σεβαστούμε», λέγει, «την παράδοση της Ανατολής». Α, «θα σεβαστούμε». Δηλαδή; Σήμερα. Αύριο; Κι αν μας εισαχθεί μία πνευματικότητα δυτικού τύπου; Τι γίνεται τότε; Είναι αμέσου, αγαπητοί μου, πρακτικής, όλα αυτά που σας λέω. Δεν είναι απλές θεωρίες και μαλώνουμε για κάποια πράγματα θεωρητικά. Διότι από την πίστη μας εξαρτάται η πνευματικότητά μας, δηλαδή η πρακτική ζωή. Αν αυτή δεν είναι ορθόδοξη, δεν είναι σωστή, τότε εισάγεται μια άλλου τύπου, άλλου είδους πνευματικότης. Και αυτό είναι πάρα πολύ μεγάλο και σημαντικό.

         Ακόμη, αν θέλετε, ο Απόστολος Πέτρος δεν υπήρξε ποτέ επίσκοπος Ρώμης. Όχι ιδρυτής, αλλά ούτε επίσκοπος Ρώμης. Σας είπα ότι ο Απόστολος Πέτρος δεν στάθηκε επίσκοπος Ρώμης. Ούτε πρώτος, ούτε δεύτερος, ούτε τρίτος, αφού είχε ήδη ιδρυθεί η Εκκλησία της Ρώμης. Αλλά διότι το αποστολικόν αξίωμα ήτο ανώτερον του αξιώματος του επισκόπου και ήτο ανεπανάληπτον. Επί παραδείγματι, εγκαθιδρύει επισκόπους ο Απόστολος Παύλος στις εκκλησίες που ιδρύει, αλλά δεν γίνεται ο ίδιος Επίσκοπος. Διότι, σας ξαναλέγω, το αποστολικόν αξίωμα ήταν μοναδικό εις την Ιστορία και ήταν κατώτερο το επισκοπικόν. Δεν μπορούσε λοιπόν ο Απόστολος να γίνει επίσκοπος.

     Ακόμη, θα λέγαμε, η Ρώμη δεν προηγείται, δεν μπορεί να προηγείται σε μία διοικητική προτεραιότητα, αν λάβει κανείς υπόψη ότι υπήρξαν Εκκλησίες, οι οποίες ιδρύθηκαν προ της Ρώμης. Η πρώτη Εκκλησία είναι των Ιεροσολύμων, η πρεσβυτέρα Εκκλησία. Θα ‘πρεπε, θα λέγαμε, το Πατριαρχείον της Ιερουσαλήμ να έχει το προβάδισμα. Να είναι εκείνη που θα διοικεί, αλλά πώς θα διοικεί; Όπως το Οικουμενικόν Πατριαρχείον, χωρίς, όμως, να επιβάλλεται με τον τρόπον που θα ήθελε να επιβληθεί η Ρώμη.

      Αν θέλετε, η Εκκλησία της Αντιόχειας προηγείται της Εκκλησίας της Ρώμης. Προηγείται. Άρα, δεν μπορούμε να πούμε ότι η Ρώμη έχει μία προτεραιότητα ιδρύσεως, για να φθάνει να υποδουλώνει τις λοιπές Εκκλησίες. Η Ρώμη, όπως γράφει ο άγιος Ιγνάτιος Αντιοχείας, είναι η «προκαθημένη τῆς ἀγάπης». Είναι εις την προς Ρωμαίους επιστολή του, όταν πήγαινε για να μαρτυρήσει στη Ρώμη και επειδή έμαθε ότι οι Ρωμαίοι Χριστιανοί ετοιμάζονται να βρουν τον τρόπο να τον ελευθερώσουν, να μη μαρτυρήσει, αναγκάζεται να τους στείλει την επιστολή εκείνη, για να τους παρακαλέσει μετά δακρύων να μην αποτρέψουν το μαρτύριό του. Βλέπετε ήταν ένδοξες εκείνες οι εποχές. Όταν κανείς επιζητούσε το μαρτύριον. «Όχι», λέει, «σας παρακαλώ, σας ικετεύω, αν με αγαπάτε, κι όποιος έχει Πνεύμα Θεού», λέγει, «με καταλαβαίνει, μην αποτρέψετε το μαρτύριό μου». Εκεί στο προοίμιον αυτής της επιστολής λέγει ότι η Ρώμη είναι η «προκαθημένη τῆς ἀγάπης». Κι όταν λέει «προκαθημένη τῆς ἀγάπης», εννοεί της αγάπης και όχι της διοικήσεως ή της αυθαιρεσίας ή της επιβολής ή της υποδουλώσεως.

      Έτσι, θα λέγαμε, ο επίσκοπος Ρώμης, ο Πάπας Ρώμης, σαν ανωτάτη αρχή που θέλει να λέγεται, από ποιον αποστέλλεται; Για να ξαναγυρίσομε εις το κείμενο των Πράξεων; Από ποιον αποστέλλεται; Από κανέναν. Μόνος του αποφασίζει τι θα κάνει. Ενώ ο Απόστολος Πέτρος, ο υποτιθέμενος ιδρυτής της ρωμαϊκής Εκκλησίας, ο υποτιθέμενος, αποστέλλεται από το σώμα των Αποστόλων. Γι’αυτό σας είπα ότι είναι μεγάλης αξίας το χωρίον αυτό.

      Έτσι, μέσα στην Εκκλησία του Χριστού, κανείς δεν αποστέλλει. Αλλά όλοι αποστέλλονται, ως πρόσωπα, σε οποιονδήποτε βαθμόν και αν ανήκουν, και αποστέλλονται πάντοτε από το σώμα της Εκκλησίας.

      Στην Αντιόχεια, για να πάρομε ένα δύο παραδειγματάκια, θα το δείτε αυτό, δεν είναι μόνο τούτο το χωρίο στις «Πράξεις», στην Αντιόχεια, σημειώνει ο ευαγγελιστής Λουκάς, στο κεφάλαιο το 13: «Λειτουργούντων αὐτῶν τῷ Κυρίῳ –εννοείται των Χριστιανών και των προϊσταμένων των, δηλαδή η Εκκλησία- καὶ νηστευόντων (:ενώ νήστευαν) εἶπε τὸ Πνεῦμα τὸ ῞Αγιον -Τι είπε το Πνεύμα το Άγιον;-· ἀφορίσατε δή μοι τὸν Βαρνάβαν καὶ τὸν Σαῦλον(: να μου ξεχωρίσετε λοιπόν τον Βαρνάβαν και τον Παύλον) εἰς τὸ ἔργον ὃ προσκέκλημαι αὐτούς(:στο έργο που τους έχω Εγώ καλέσει. -Ποιος; Το Πνεύμα το Άγιον. Τους καλεί σε ένα έργον. Βλέπετε το Πνεύμα το Άγιον; Είναι πρόσωπον. Και καλεί). Τότε νηστεύσαντες –γιατί θα μπορούσαν να πουν και ο Παύλος και ο Βαρνάβας: «Κύριοι, μας κάλεσε προσωπικώς το Πνεύμα το Άγιον. Τι; Θα πρέπει τώρα εσείς να μας δώσετε καμιά ευλογία; Αφού μας καλεί ο ίδιος ο Θεός»– Τότε νηστεύσαντες -Ποιοι; Οι άνθρωποι της Εκκλησίας- καὶ προσευξάμενοι (: και αφού προσευχήθηκαν) καὶ ἐπιθέντες αὐτοῖς τὰς χεῖρας ἀπέλυσαν». Έβαλαν τα χέρια τους επάνω εις τας κεφαλάς των δύο Αποστόλων· Παύλου και Βαρνάβα. Γιατί έβαλαν τα χέρια τους; Για να πάρουν ειδικόν χάρισμα για την ιεραποστολή που το Πνεύμα το Άγιον παρήγγειλε να αποσταλούν.

      Βλέπετε, παρακαλώ, εξάρτησιν; Το βλέπετε καθαρά. Θέλετε ακόμη κάτι άλλο; Όταν έγινε η λεγομένη «πρώτη αποστολική Σύνοδος» στα Ιεροσόλυμα, για κάποια θέματα που είχαν προκύψει στην Εκκλησία της Αντιοχείας… αυτά είναι γραμμένα στο 15 κεφάλαιο· έστειλαν επιστολή, εν σώματι, και γράφουν μεταξύ άλλων: «Ἒδοξεν ἡμῖν γενομένοις ὁμοθυμαδόν -Α, «γενομένοις ὁμοθυμαδόν». Δηλαδή αποτελούμε ένα σώμα και εφάνη καλό, «ἔδοξεν», «εφάνη καλό», «ἡμῖν», «σε εμάς». Όχι «ἐμοί». Δεν στέλνει ο Πέτρος κάποια επιστολή και να πει «ἔδοξε ἐμοί»  κ.τ.λ. «Εφάνη καλό σε μένα». «Ἒδοξενἡμῖν», σε μας, στο σώμα της Εκκλησίας· που ήταν Απόστολοι, ίσως όχι όλοι οι Απόστολοι, γιατί κάποιοι έλειπαν. Ήταν και ο άγιος Ιάκωβος ο Αδελφόθεος ως πρώτος επίσκοπος της Εκκλησίας της Ιερουσαλήμ- ἐκλεξαμένους ἄνδρας πέμψαι πρὸς ὑμᾶς(: εφάνη καλό να διαλέξομε –λέει– κάποιους άνδρας και να σας τους στείλομε) σὺν τοῖς ἀγαπητοῖς ἡμῶν Βαρνάβᾳ καὶ Παύλῳ(:μαζί με τους αγαπητούς μας, τον Βαρνάβα και τον Παύλο), ἔδοξε γὰρ τῷ ῾Αγίῳ Πνεύματι καὶ ἡμῖν…».  «Διότι εφάνη καλόν εις το Πνεύμα το Άγιον και εις ημάς». Είναι ολόκληρη η διατύπωση αυτής της επιστολής, διατύπωσις που δείχνει ότι δεν μιλάει ένας άνθρωπος. Αλλά μιλάει το σώμα της Εκκλησίας κι αυτό όχι ερήμην του Αγίου Πνεύματος. Βλέπει, λοιπόν, κανείς ποια είναι η σωστή θέσις, το σωστό πολίτευμα της Εκκλησίας, εκείνο που δεν γεννάει ποτέ μάχες. Είναι το συλλογικόν πνεύμα. Είναι, σας είπα, η Σύνοδος, είναι όλα αυτά.

     Μας το δίδαξε ο Κύριος αυτό. Όταν ο Χριστός ήρθε στον κόσμον, ποτέ δεν είχε αναφορά εις τον εαυτόν Του, αν και Θεός. «Οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ (:διότι δεν είχε εξ αρπαγμού την Θεότητα)». Δηλαδή ο Χριστός δεν ήταν Θεός γιατί άρπαξε από κάποιον άλλον, απ’ τον Πατέρα, θεότητα, αλλά ήταν Θεός. Εντούτοις, με την ανθρωπίνη Του φύση τι κάνει; Υποτάσσεται εις τον Πατέρα. Και τι κάνει; «Ποιεῖ τὰ ἀρεστὰ Αὐτῷ (:Κάνει εκείνα που αρέσουν εις τον Πατέρα)». Και τι λέγει όταν αποστέλλει τους μαθητάς Του; «Καθὼς ἀπέσταλκέ με ὁ πατήρ, κἀγὼ πέμπω ὑμᾶς(:Όπως εμένα με έστειλε ο Πατήρ…)» -γι’αυτό και ένα από τα ονόματα του Χριστού, από τα πλήθος ονόματά Του, πλήθος, που εκφράζουν, εννοείται, ιδιότητες, είναι και ο τίτλος, το όνομα «Ἀπόστολος». Γιατί αποστέλλεται. Όπως και «ἂγγελος μεγάλης βουλῆς»  κ.ο.κ. «Όπως με έστειλε Εμένα ο Πατήρ, έτσι στέλλω Εγώ εσάς». Γιατί; Διότι η πηγή είναι ο Πατήρ. Και όλα έχουν την αναφορά τους εις τον Πατέρα. Εάν, λοιπόν, ο Χριστός αποστέλλεται και αποστέλλει και αποστέλλει γιατί αποστέλλεται, πόσο περισσότερο ένας άνθρωπος, ό,τι υποτεθεί τίτλο μπορεί αυτός να έχει μέσα στην Ιστορία.

        Λοιπόν, καταλάβατε, σας παρακαλώ; Δεν ξέρομε αύριο τι θα κάνομε, τι θα γίνει, δεν ξέρω. Βέβαια, δεν πρέπει να είναι μόνο ένας διάλογος ή μία ένωσις, ένωσις αγάπης, αλλά και ένωσις αληθείας. Είναι εκείνο που λέγει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης: «Ἐν ἀγάπῃ καὶ ἀληθείᾳ». Ούτε η αγάπη εις βάρος της αληθείας, ούτε η αλήθεια εις βάρος της αγάπης. Διότι η αλήθεια ποια είναι παρακαλώ; Είναι η Ορθοδοξία. Δεν μπορούμε, λοιπόν, εις βάρος της Ορθοδοξίας να μιλάμε για αγάπη.

      Αλλά υπάρχει πάντοτε πονηρία εις τους ανθρώπους. Ξεκινούν με τον διάλογο της αγάπης. Δεν θα υπάρξει ποτέ παρακάτω διάλογος της αληθείας, διότι τα δόγματα θέλομε να τα βάλομε μέσα εις το ψυγείον, δεν μας χρειάζονται. Αυτό ειπώθηκε προ ετών, από δικής μας πλευράς μάλιστα, κατά δυστυχίαν. Όχι. Μας χρειάζονται, γιατί καθορίζουν την αλήθεια. Και θα πρέπει καθετί να είναι «ἐν ἀγάπῃ καὶ ἀληθείᾳ». Αλλιώτικα, δεν συμφέρει.

        Αγαπητοί μου, δεν ξέρομε αύριο τι θα γίνει, δεν ξέρομε. Πάντως σας λέγω εγώ, έτσι το πιστεύω, πείτε με ό,τι θέλετε πείτε με, ότι αν υποτεθεί ότι θα μπορούσε να γίνει μία ένωσις των Εκκλησιών, χωρίς κάτι να διορθωθεί, όχι κάτι, να διορθωθούν ό,τι υπάρχει στη Ρώμη, θα ήτανε μία συμφορά. Διότι δεν είναι τίποτε άλλο η Ρώμη παρά μία χοάνη, μέσα στην οποία χοάνη, ό,τι πέσει, χωνεύεται και χάνεται. Αυτό μόνο σας λέγω. […]

83ομιλία στην κατηγορία :
" Πράξεις τῶν Ἀποστόλων "

►Όλες οι ομιλίες της Κατηγορίας :
" Πράξεις τῶν Ἀποστόλων " εδώ ⬇️
https://arnion.gr/index.php/kainh-diauhkh/prajeis-tvn-apostolvn
↕️
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/blog-post_17.html?m=1

🔸Λίστα ομιλιών της σειράς
«Πράξεις τῶν Ἀποστόλων».🔻
https://drive.google.com/file/d/151ddhVscWX5DAo0hPCLUOkNzoXguoDyp/view?usp=drivesdk

🎥 Βιντεοσκοπημένες ομιλίες της σειράς «Πράξεις τῶν Ἀποστόλων».🔻
https://youtube.com/playlist?list=PLxBsMI6pr40q9Fp9yi0F3wPkCYJ-ARuqT

🔸📜 Απομαγνητοφωνημενες ομιλίες της σειράς «Πράξεις τῶν Ἀποστόλων».🔻 https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%94%B9%CE%A0%CF%81%CE%AC%CE%BE%CE%B5%CE%B9%CF%82%20%CF%84%CF%89%CE%BD%20%CE%91%CF%80%CE%BF%CF%83%CF%84%CE%BF%CE%BB%CF%8E%CE%BD.?m=1

🔸Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.

🔸Ψηφιοποίηση και επιμέλεια της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος.

💠Πλήρης απομαγνητοφωνημένες σειρές ομιλιών (Βιβλία).
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%92%A0%CE%A0%CE%BB%CE%AE%CF%81%CE%B7%CF%82%20%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%BC%CE%B1%CE%B3%CE%BD%CE%B7%CF%84%CE%BF%CF%86%CF%89%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B5%CF%82%20%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%AD%CF%82%20%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CF%8E%CE%BD%20%28%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%B1%29.?m=1

🔸Επεξηγηματικό βίντεο Ασπάλαθου.
https://youtu.be/8tNfAHRkTCk

__⬇️Playlist "Ασπάλαθου".⬇️__
https://aspalathos21.blogspot.com/2021/07/blog-post_83.html?m=0

Όλες οι ομιλίες ~4.487~ του μακαριστού πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/4487.html?m=0

📃Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες του πατρός Αθανασίου. ⬇️
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0

📜 Αποσπάσματα ομιλιών πατρός Αθανασίου ⬇️
https://athanasioslogos.blogspot.com/?m=0

__⬇️ Facebook ⬇️__
https://www.facebook.com/groups/1637818926362004/?ref=share

Κατάλογος ομιλιών πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://drive.google.com/file/d/1JmrxaObMVyTA4_pS5yuMaQdoBf8-LwBP/view?usp=drivesdk

†. Πρός Δόξαν τοῦ Ἁγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ.

Ποιά ἡ εὐθύνη τῶν Ὀρθοδόξων γιά τυχόν συλλειτουργία μέ αἱρετικούς;

†. Πολλή είναι η ευθύνη των Ορθοδόξων. Προσέξτε με: Όταν λέμε Ορθοδοξία, εννοούμε ότι οτιδήποτε άλλο είναι έξω από την Ορθοδοξία είναι στραβό, είναι στραβωμένο. Πολύ δε παραπάνω όταν είναι στραβωμένο δυο και τρεις φορές.

   Φερειπείν, θεωρούμε τους Ρωμαιοκαθολικούς ότι είναι στην αίρεση. Αλλά, εάν οι Προτεστάνται απεχωρίσθησαν από τη Ρώμη, αντιλαμβάνεστε ότι αυτοί είναι δυο φορές περισσότερο στραβωμένοι. Διότι επιτέλους η Ρώμη κράτησε πολλά πράγματα. Άλλο ότι μπορεί να έχει θέσεις αιρετικές. Δηλαδή θέσεις ορθοδόξως απαράδεκτες. Αλλά οι Προτεστάνται είναι αυτόχρημα αιρετικοί. Και η μεγαλύτερη αίρεσή τους είναι ότι δεν έχουν Εκκλησία. Τι συνιστά την Εκκλησία; Το Σώμα του Χριστού. Το μυστήριον της Θείας Ευχαριστίας ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ. Και τι συνιστά το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας; Η ιερωσύνη. Όταν δεν έχω, λοιπόν, ιερωσύνη, γιατί οι Προτεστάνται δεν αναγνωρίζουν ιερωσύνην και συνεπώς δεν έχουν Εκκλησία, άρα δεν έχουν και το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. Η δε πίστις των στο μυστήριον αυτό είναι ότι δέχονται αυτό σαν σύμβολον. Γι’ αυτό και ό,τι μείνει απ’ αυτό το περίεργο μυστήριο, όπως το έχουν κατασκευάσει, χύνουν το κρασί -υποτίθεται ότι ήταν αίμα Χριστού- στον νεροχύτη.

    Εμείς όμως τι πιστεύομε; Ότι είναι το Σώμα και το Αίμα του Χριστού, ἐν μυστηρίῳ, γιατί δεν το βλέπομε. Γι'αυτό, λίγο πριν κοινωνήσομε, ανανεώνομε την πίστη μας το τι είναι αυτό που θα πάρομε. Θυμηθείτε το προτελευταίο πια τμήμα, εκείνο που λέμε πριν κοινωνήσομε, διότι το τελευταίο είναι εκείνο που αφού θα έχομε κοινωνήσει. Είναι τέσσερα κομμάτια η ακολουθία της Θείας Μεταλήψεως. Αποβραδίς, το πρωί, λίγο πριν κοινωνήσουμε και μετά από την Θεία Κοινωνία. «Ἔτι πιστεύω», λέμε, «ὅτι αὐτὸ τοῦτο ἐστὶ τὸ σῶμα Σου, αὐτὸ τοῦτο ἐστὶ τὸ αἷμα Σου». «Αὐτὸ τοῦτο», θα πει «αυτό, αυτό, αυτό δα, αυτό δα». Έτσι όταν λέμε: «Μετὰ φόβου Θεοῦ, πίστεως καὶ ἀγάπης προσέλθετε», ποια είναι η πίστις η οποία πρέπει να υπάρχει; Η γενικοτέρα πίστις; Όχι. Θα ήταν περίεργο να επικαλούμεθα την γενικοτέραν πίστιν, εφόσον αφού βρισκόμεθα μέσα στην Εκκλησία, προϋποτίθεται η γενικοτέρα πίστις. Αλλά η ειδικοτέρα πίστις περί το μυστήριον. Πιστεύω, δηλαδή, ότι είναι το Σώμα και το Αίμα του Χριστού.

    Ακόμη, όταν λέγει ο Απόστολος Παύλος εκεί στους Κορινθίους, τους λέγει ότι «προσέξτε, μη μεταβάλλετε εις κρίμα ή εις κατάκριμα», όπως το λέει και το σχετικό τροπάριο, «αυτό που θα πάρετε. Γι’ αυτό εκείνοι που δεν διακρίνουν, θα κριθούν. Και τότε αρρωσταίνουν πολλοί και πεθαίνουν αρκετοί».

   Ποια είναι αυτή η διάκρισις; Τι θα πει «διακρίνω»; Ο Χριστός είπε ότι μπορείς να πεις στο βουνό ‘’Σήκω και πήγαινε και πέσε στη θάλασσα’’ «μηδέν διακρινόμενος». Δηλαδή μην δείξεις αμφιβολία. Η μεγάλη αμαρτία που αναφέρει ο Απόστολος, που φθάνει κανείς στο σημείο να τιμωρηθεί ακόμη και με θάνατο, δεν είναι οι αμαρτίες. Αναμφισβήτητα είναι και οι αμαρτίες. Γι'αυτό πάμε και εξομολογούμεθα, προσέξτε με, γι'αυτό πάμε και εξομολογούμεθα, δεν μπορώ να πω…να πάω να κοινωνήσω, όταν χθες πήγα στην πορνεία. Και τότε θα με ελέγξει ο Απόστολος και θα μου πει ή το Πνεύμα το Άγιον θα μου πει: «Ὁ κολλώμενος τῇ πόρνῃ ἓν σῶμά ἐστιν, ὁ δὲ κολλώμενος τῷ Κυρίῳ ἓν πνεῦμά ἐστι. Ἄρας οὖν τὰ μέλη τοῦ Χριστοῦ ποιήσω πόρνης μέλη; Μὴ γένοιτο».  Διότι εφόσον ενούμαι με την πόρνη γυναίκα, είμαι ηνωμένος με το μυστήριον της Θείας Ευχαριστίας, δεν μπορώ να πηγαίνω στην πορνεία και να πηγαίνω να κοινωνώ. Είναι χοντρό πράγμα αυτό.

   Όμως, υπάρχει και ένα μεγαλύτερο αμάρτημα απ’ αυτό. Αναμφισβήτητα όλα αυτά έχουν σημασία. Ποιο είναι το μεγαλύτερο αμάρτημα; Το και τελευταίον. Το πρώτο, το κορυφαίον. Όταν δεν πιστεύω ότι αυτό που θα κοινωνήσω είναι Σώμα και Αίμα Χριστού. Αυτό είναι το κορυφαίον αμάρτημα. Θεωρώ το Αίμα του Χριστού, προσέξτε [… Το σημείο αυτό δεν μας έχει διασωθεί από την ηχογράφηση] – […]αφού δεν έχουν ιεροσύνη. Είναι απλώς κατακερματισμένες ομολογίες. Κατακερματισμένες. Κατακομματιασμένες ομολογίες. Τι μένουν; Οι Ρωμαιοκαθολικοί. Όπως θα ξέρετε, τελευταία ετέθη ένα ερώτημα, εάν και κατά πόσον η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία είναι Εκκλησία. Και ειπώθηκε, τελευταία, είναι θέμα …ένα-δυο μήνες και ειπώθηκε ΔΕΝ είναι Εκκλησία. Δεν θέλω να πολυπραγμονήσω περισσότερο παρά μόνον τούτο: Με αιρετικούς, οποιουδήποτε σχήματος, οποιασδήποτε φόρμας, δεν πρέπει ούτε να συμπροσευχόμεθα, ούτε δε πολύ περισσότερον να κοινωνήσουμε από τα μυστήριά τους. Γι’ αυτό πάμπολλοι άνθρωποι, παιδιά, νέοι μας, νέες μας, πάνε στο εξωτερικό να σπουδάσουνε και έχω πει: «Μη διστάσεις να κάνεις ταξίδι 100, 200 και 300 χιλιομέτρων έστω και μία φορά τον μήνα, από την πόλη σου να πας στην πόλη εκείνη που υπάρχει ορθόδοξος Εκκλησία, αλλά σε… πολύ παραπάνω σε προτεσταντική, αλλά και σε ρωμαιοκαθολική Εκκλησία, δεν θα πας και δεν θα κοινωνήσεις. Υπάρχει κανόνας που απαγορεύει ρητώς την συμπροσευχή».

   Γι'αυτό λοιπόν, ας το ξέρομε, αγαπητοί μου, εάν βρεθούμε σε τέτοια περίπτωση, αναμφισβήτητα κάνομε πολλή και μεγάλη αμαρτία. Άλλο πράγμα είναι όταν πήγαμε σε μία πόλη και πάμε να δούμε τα αξιοθέατα. Πάμε στο Παρίσι, επί παραδείγματι, και βρεθήκαμε κάπου εκεί, μας πάει ο ταξιτζής, δεν ξέρω ποιος, ο ξεναγός, μας πάει στο Νότρνταμ, δηλαδή στον μητροπολιτικό ναό των Παρισίων, που λέγεται «η Παναγία μας». Αμέσως θα ερωτήσετε: «Θα μπούμε μέσα;». Δεν απαγορεύεται, δεν τίθεται θέμα. Μπαίνεις, βλέπεις και φεύγεις. Η συμπροσευχή είναι το θέμα. Όπως μπορώ να μπω και σε μία Συναγωγή, -χωρίς να γίνεται τίποτε όμως, έτσι; Όπως μπορώ να μπω και στον Παρθενώνα της Ακροπόλεως, χωρίς να υπάρχει πρόβλημα. Δεν υπάρχει πρόβλημα. Αν βεβαίως στον Παρθενώνα της Ακροπόλεως ετελείτο θυσία στην θεά Αθηνά, αναμφισβήτητα δεν θα πήγαινα. Κι αν ετελείτο στην Νότρνταμ μία λειτουργία, δεν θα πήγαινα. Άλλο πράγμα σαν τουρίστας, σαν περιηγητής να επισκεφθώ έναν τόπον τέτοιον κι άλλο πράγμα να μετέχω σε μία λατρεία. Νομίζω το θέμα είναι πολύ σαφές.

   Και μάλιστα στην εποχή μας που τα πράγματα είναι πολύ κρίσιμα, θα παρακαλέσω, αυτά τηρήσατέ τα, διότι βήμα με βήμα, πρέπει να το πούμε, χάνομε την ορθοδοξότητά μας. Έχομε δύο διαστάσεις, τουλάχιστον εδώ στην Ελλάδα εμείς, που είναι σοβαρές. Η μία διάστασις ότι λίγο λίγο, λίγο-λίγο χάνομε την Ορθοδοξία μας. Και η άλλη διάστασις είναι ότι λίγο-λίγο, λίγο-λίγο χάνομε τον Χριστιανισμό μας. Δηλαδή αποχριστιανιζόμαστε. Και στην θέση του Χριστιανισμού απ’ όπου φεύγομε, λίγο-λίγο καταλαμβάνει κάτι άλλο. Ας πούμε…-τι ας πούμε, αυτό είναι- η ειδωλολατρία. Γίνεται λοιπόν αυτή η κίνησις με αυτές τις δύο διαστάσεις. Αν χάσομε την ορθοδοξότητά μας, ίσως, ίσως να μην δυσκολευτούμε να χάσομε και την χριστιανική μας ιδιότητα. Γι'αυτό σας παρακαλώ να προσέχομε, είναι πάρα πολύ σοβαρά τα πράγματα, διότι φαίνεται οι προκαθήμενοι είναι απρόσεκτοι. Και ότι αν ο λαός με τους ποιμένας αποτελούν μία πυραμίδα, θα μπορούσε η νοθεία ή η απομάκρυνσις ή η αλλοτρίωσις, αν μείνει απόψε ώρα, θα το πούμε στον Ησαΐα, μπορεί να πάρει δύο κινήσεις. Η μία κίνησις είναι από την βάση της πυραμίδος προς τα πάνω και η άλλη κίνησις από την κορυφή της πυραμίδος προς την βάσιν. Έχουν δοκιμαστεί και τα δύο. Φαίνεται ότι είναι προτιμοτέρα, έτσι έχει κριθεί, φαίνεται, ότι αν ξεκινήσομε από την κορυφή της πυραμίδος, το πράγμα είναι ευκολότερο. Διότι θα μείνει έκθετη η βάσις και τι θα κάνει; Θα υποχωρήσει.

   Επιτρέψατέ μου: «Κούνια που τους κούναγε!». Αγνοούν ότι υπάρχει λαός, ο οποίος είναι εδραιωμένος εις την ορθόδοξη πίστη του. Κούνια που τους κούναγε! Με συγχωρείτε αυτές τις εκφράσεις που λέω, ε; Δεν πειράζει. Ο προφορικός λόγος τα έχει αυτά. Λοιπόν. Και έτσι δυστυχώς η κορυφή της πυραμίδος αρχίζει να πηγαίνει λίγο-λίγο, βήμα-βήμα, αυτό που πολλάκις σας έχω πει, η μέθοδος του σαλαμιού, που την γνωρίζετε, λίγο-λίγο να γίνεται η προδοσία της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Έχετε αντίρρηση; Όταν επί παραδείγματι, ο Πατριάρχης[εκείνη την εποχή στην οποία εκφωνεί ο μακαριστός γέροντας τη συγκεκριμένη απάντηση σε απορία είχε μόλις χειροτονηθεί Πατριάρχης ο Βαρθολομαίος] λέει: «Πρέπει να αναθεωρήσομε μερικά πράγματα. Δεν μας έκανε τίποτε κακό ο Μωαμεθανισμός!». Άκουσον, άκουσον! «Δεν μας έκανε τίποτε κακό ο Μωαμεθανισμός»! Όλοι οι χοροί των Νεομαρτύρων από ποιους εσφάγησαν; Από τους Ισλαμιστάς. Μα Τούρκοι ήσαν, μα Αιγύπτιοι ήσαν, δεν ξέρω τι μπορεί να ήσαν. Κυρίως Τούρκοι. «Και ότι πρέπει να αναθεωρήσομε», λέγει, « και την θέση μας, την άποψή μας για τον Μωάμεθ». Άμα ακούτε τέτοια πράγματα από το στόμα του Πατριάρχου, ε, τι θέλετε περισσότερο;

   Και μετά παραπονούνται οι προκαθήμενοί μας ότι το έδαφος το οποίον πατούν είναι εχθρικό. Εξάλλου αυτό λένε: «Επειδή το έδαφος είναι εχθρικόν και ανά πάσα στιγμή πρέπει να κρατήσομε, φερειπείν, το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας, το Πατριαρχείον Αντιοχείας, το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων, το Πατριαρχείον Κωνσταντινουπόλεως το Οικουμενικό, γι΄αυτό κάνομε κάποια νερά. Για να… ούτως ειπείν, κολακεύομε τους ανθρώπους που κατέχουν εχθρικόν έδαφος, τουρκικόν έδαφος, αιγυπτιακόν έδαφος, να τους κολακεύσομε». Ταλαίπωροι που είμαστε! Είναι σωστή αυτή η αντίληψη; Ποιος είναι Εκείνος που κρατάει την Εκκλησία; Είναι ο Θεός. Μ’ αυτό που κάνετε, αντιθέτως, θα σας κινήσει την λυχνίαν, όπως εκίνησε και τις λυχνίες των επτά ιστορικών λυχνιών, Εκκλησιών δηλαδή, της Μικράς Ασίας.

   Λοιπόν, αγαπητοί μου, δεν είναι σωστές δικαιολογίες αυτές. Ότι κάνομε παραχωρήσεις ή ό,τι άλλο. Και η ομολογία, κύριοι, θα λέγαμε, πού είναι; Έστω, ξεσπούν έναν διωγμόν. Και η ομολογία σας πού είναι;

   Το φαινόμενο δε των κρυπτοχριστιανών έχει δύο μορφές. Με την ευκαιρία, παρότι πέρασε η ώρα, να με συγχωρέσετε, έχει δύο μορφές. Αυτό να το ξέρομε, γιατί μπορεί να σταθεί και για μας κάποια μέρα.

    Η μία μορφή είναι: Είμαι Χριστιανός, δεν το σαλπίζω. Κάποια στιγμή γίνομαι αντιληπτός και βεβαίως δεν το αρνούμαι. Και τότε γίνομαι ομολογητής και μάρτυς. Ο άγιος Δημήτριος… Ο άγιος Δημήτριος δεν κάθισε να πει εις τους ειδωλολάτρας ότι… «Ξέρετε; Εγώ είμαι Χριστιανός». Δεν είπε τέτοιο πράγμα. Έκανε την δουλειά του. Μάλιστα σε εκείνα τα λουτρά τα οποία μέχρι σήμερα σώζονται, που είναι κάτω από τον Άγιο Δημήτριο, εκεί όπου και ελογχίσθη, εκεί έκανε τις κατηχήσεις του στους νέους, ένας εκ των οποίων ήτο και ο άγιος Νέστωρ. Μαθητής του αγίου Δημητρίου ήτο ο άγιος Νέστωρ. Κάποια φορά έγινε αντιληπτός. Δεν το αρνήθηκε ο άγιος Δημήτριος. Και υπέστη μαρτυρικόν θάνατον. Η μία μορφή είναι αυτή, η αρεστή στον Θεό. Η αρεστή, η σωστή.

   Η άλλη μορφή κρυπτο-χριστιανισμού: Αυτή η άλλη μορφή σημειώθηκε εις τους μετέπειτα χρόνους, όταν ξέσπασε το κύμα του Μωαμεθανισμού, δηλαδή μετά από τον 8^ον αιώνα και ο Μωάμεθ, επί παραδείγματι, δηλαδή ο Μωαμεθανισμός, οι Άραβες εσάρωσαν τα βόρεια παράλια της Αφρικής κι έφθασαν μέχρι την Ισπανία και θα πήγαιναν, δεν ξέρω πού ακόμα, και κατόπιν στο τραπέζι αυτό που λέγεται Μικρά Ασία -ένα τραπέζι είναι- και προχώρησαν οι Τούρκοι μέχρι την Βιέννη, γνωστά αυτά τα πράγματα, τότε οι Τούρκοι άρχισαν να εξισλαμίζουν. Και τότε… γιατί αλλιώτικα κινδύνευε το κεφάλι σου. Διαβάστε μαρτυρολόγια νεομαρτύρων -και αυτό να το ξέρετε, νεομάρτυρες λέγονται από το 1453 και εντεύθεν, κι εδώ. Αυτοί λέγονται «νεομάρτυρες». Άρχισαν να κόβουν κεφάλια. Και τότε παρουσιάστηκε αυτό το δεύτερον είδος κρυπτοχριστιανισμού. Τι δηλαδή; Έφθαναν Χριστιανοί να ασπάζονται τον Μωαμεθανισμό, τον Ισλαμισμόν, να πηγαίνουν στο τζαμί, να προσεύχονται και όλα τα λοιπά του Ισλάμ, το δε βράδυ ή κάποια βράδια να πηγαίνουν σε υπόγεια σπιτιών κ.λπ. και να τελούν την Θεία Λειτουργία.

   Έχομε πολλά τέτοια περιστατικά. Θα σας αναφέρω ένα. Συνέβη στην Κρήτη. Μάλιστα, αν θέλετε, αυτό σημειώθηκε λίγο πριν την απελευθέρωση της Κρήτης. Τι συνέβη; Βέβαια υπήρχαν ιερείς, ορθόδοξοι Χριστιανοί. Αλλά… τι τραβούσαν οι άνθρωποι, ε; Και φορούσανε και τα ράσα τους, παρακαλώ. Τα φορούσαν και τα ράσα τους. Κάποια φορά είπαν σε κάποιον ιερέα εκεί στην Κρήτη «Έλα, σε θέλομε, σε θέλει ένας μπέης». Αυτός ο μπέης, δεν θυμάμαι το όνομά του να σας το έλεγα, ήτο Έλληνας Ορθόδοξος Χριστιανός, αλλά, για να γλυτώσει το κεφάλι του, προσεχώρησε εις τον Μωαμεθανισμόν και μάλιστα σε πολλές εκδουλεύσεις των Τούρκων κι έγινε μπέης. Τότε τον οδήγησαν… αυτός μάλιστα έτρεμε ο ιερεύς -«Τι θα μου κάνουν;»-, τότε τον οδήγησαν σε ένα υπόγειο, εκεί είδε πολλούς μαζεμένους, κι όταν εκείνος τρόμαξε, αυτοί έβαλαν τα γέλια: «Μη φοβάσαι, παπά μου, Ορθόδοξοι είμαστε, θα μας τελέσεις τη Θεία Λειτουργία!».

   Αγαπητοί μου… μάλιστα έχει εκδοθεί ένα βιβλίο περί των Κρυπτοχριστιανών. Είναι πανεπιστημιακή έκδοσις, είναι από τις εκδόσεις που έχει το Πανεπιστήμιο της Μονής Βλατάδων. Μπορείτε να το βρείτε και να το διαβάσετε. Εμείς το έχομε αυτό. Είναι μία απαράδεκτη κατάστασις. Τι σας λέει εσάς η συνείδησή σας; Τώρα, αυτήν την στιγμή στην Τουρκία όσοι Έλληνες Ορθόδοξοι Χριστιανοί δεν μπόρεσαν να φύγουν, έγιναν Μουσουλμάνοι. Πιστεύουν, όμως, εις τον Χριστόν. Μάλιστα, κάποτε πήγαν κάποιοι δικοί μας, κάπου εκεί, είδαν μία Τουρκάλα, ζύμωνε για να κάνει ψωμί κι έκανε επάνω στο ψωμί… κοιτάξτε (το σημείον του σταυρού) -το ξέρετε οι γυναίκες αυτό, το κάνετε, είναι το σημείον του σταυρού, δηλαδή το κάθετο και το οριζόντιο. Αυτό το πράγμα. Λένε στην Τουρκάλα: «Τι σημαίνει αυτό που έκαμες;». «Δεν ξέρω», λέει, «η γιαγιά μου με έμαθε!». Άρα λοιπόν τι ήταν η γιαγιά της; Ήτανε Ορθόδοξη Χριστιανή.

    Αυτά είναι απαράδεκτα πράγματα. «Μα, θα μου φάνε το  κεφάλι!». Τι έκαναν οι μάρτυρες τους πρώτους αιώνες; Τι έκαναν; Πάντως δεν μπορείς να είσαι, με αυτές τις προϋποθέσεις, Ορθόδοξος Χριστιανός και Μουσουλμάνος. Δεν χωράει, δεν χωράει, δεν χωράει! Τελείωσε, δεν χωράει! Αυτό να το ξέρετε. Είναι ένα φαινόμενο που υπάρχει αυτή την στιγμή! Ναι. Έχομε πάρα πολλούς κρυπτοχριστιανούς στην Μικράν Ασίαν. Να το ξέρομε.

   Και μια άλλη περίπτωση, τραγική, αυτόχρημα τραγική! Κάπου… Βέροια, Νάουσα, κάπου εκεί, κάπου προς Δυτική Μακεδονία. Την εποχή, βέβαια, της Τουρκοκρατίας, υπήρχε επίσκοπος. Σας είπα, υπήρχε η Εκκλησία, αλλά και οι ιερείς με το παραμικρό μπορούσαν να υποστούν τα πάνδεινα και οι πιστοί. Κι επειδή είχε πιεστεί ο Επίσκοπος, δυστυχώς ενέδωσε. Ήταν το Πάσχα. Γιόρτασαν το Πάσχα, «Χριστὸς Ἀνέστη» κ.λπ. κ.λπ. λαμπάδες, αυγά, «Δι’ εὐχῶν τῶν Ἁγίων Πατέρων ἡμῶν». Και λέει ο επίσκοπος: «Μη φύγετε, Χριστιανοί μου, να σας πω κάτι. Ήτανε το τελευταίο Πάσχα που γιορτάσαμε. Για να σώσομε το κεφάλι μας πρέπει –αυτά είναι γραμμένα σ΄ αυτό το βιβλίο, είναι επιστημονικό βιβλίο- πρέπει να γίνομε μουσουλμάνοι». Κι έγινε ο ίδιος μουσουλμάνος, όπως και το χωριό… Τώρα βέβαια αν κάποιοι υπήρξαν που δεν έγιναν, δεν το ξέρω αυτό, δεν το ξέρομε, «γιατί», λέει, «αλλιώτικα δεν μπορούμε να επιβιώσουμε». Αυτός πια ο επίσκοπος -κι επήρε αξίωμα μάλιστα αντίστοιχα στη μουσουλμανική θρησκεία, επήγε κάποτε στην Κωνσταντινούπολη όπου είχε έναν αδελφό. Και πήγε να τον βρει τον αδελφό του. Όταν τον είδε αυτόν ο αδελφός του στην Κωνσταντινούπολη, του λέει: «Να μη σε δουν τα μάτια μου! Δεν έχω αδελφό!».

   Αυτά με την ευκαιρία, καλό ήταν να τα πούμε αυτά, γιατί αύριο δεν ξέρομε τι έρχεται. Έχομε, λοιπόν, δύο περιπτώσεις: Δεν θα αποκαλύψω τι πιστεύω, χωρίς αυτό να είναι άρνησις· είναι στοιχειώδες. Όταν, όμως, αποκαλυφθώ, θα ομολογήσω. Και το δεύτερον, για να γλυτώσω το κεφάλι μου, δέχομαι να γίνω μουσουλμάνος. Οι μουσουλμάνοι της Βοσνίας ξέρετε πώς έγιναν; Επειδή τα γράφουν και οι εφημερίδες αυτά, πιστεύω τα ξέρετε, τα διαβάζετε. Ξέρετε πώς έγιναν; Θα πείτε: «Πώς βρέθηκαν μουσουλμάνοι στη Βοσνία;». Είναι πολύ απλό. Δεν ήσαν παρά Ορθόδοξοι Χριστιανοί. Κι όταν οι Τούρκοι έφθασαν μέχρι των πυλών της Βιέννης, διότι τα Βαλκάνια ήταν τουρκικά, ήταν κάτω από την τουρκική κατοχή, με τον τρόπον αυτόν έκαναν ορθοδόξους χριστιανούς, μουσουλμάνους. Κι αυτοί τώρα έμειναν ως μουσουλμάνοι, έχασαν δηλαδή την χριστιανική τους ιδιότητα ολότελα, ολότελα. Την ξέχασαν. Και δημιουργούν τώρα πρόβλημα, γιατί ουσιαστικά πρόκειται περί ενός θρησκευτικού πολέμου…

289ομιλία στην Κατηγορία :
" Ἀπαντήσεις ἀποριῶν (Κατηχήσεων Ἀνδρῶν – Γυναικῶν) ".

►Όλες οι ομιλίες της Κατηγορίας :
" Ἀπαντήσεις ἀποριῶν (Κατηχήσεων Ἀνδρῶν – Γυναικῶν) " εδώ ⬇️
https://arnion.gr/index.php/diafora-uemata/pantiseis-pori-n
↕️
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/321.html?m=1

🔸Λίστα ομιλιών της σειράς
«Ἀπαντήσεις ἀποριῶν. (Κατηχήσεων Ἀνδρῶν – Γυναικῶν)».🔻
https://drive.google.com/file/d/1BnQPuvVpXxIdwrMoolAFth9qmqvlgwNR/view?usp=drivesdk

🎥 Βιντεοσκοπημένες ομιλίες της σειράς «Ἀπαντήσεις ἀποριῶν. (Κατηχήσεων Ἀνδρῶν – Γυναικῶν)».🔻
https://youtube.com/playlist?list=PLxBsMI6pr40pM8I69EWsOE4l3gd0pOg7b

🔸📜 Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες της σειράς «Ἀπαντήσεις ἀποριῶν. (Κατηχήσεων Ἀνδρῶν – Γυναικῶν)».🔻
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%94%B9%E1%BC%88%CF%80%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%AE%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82%20%E1%BC%80%CF%80%CE%BF%CF%81%CE%B9%E1%BF%B6%CE%BD%20%20-321-%20%28%CE%9A%CE%B1%CF%84%CE%B7%CF%87%CE%AE%CF%83%CE%B5%CF%89%CE%BD%20%E1%BC%88%CE%BD%CE%B4%CF%81%E1%BF%B6%CE%BD%20%E2%80%93%20%CE%93%CF%85%CE%BD%CE%B1%CE%B9%CE%BA%E1%BF%B6%CE%BD%29.?m=1

🔸Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.

🔸Ψηφιοποίηση και επιμέλεια της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος

💠Πλήρης απομαγνητοφωνημένες σειρές ομιλιών (Βιβλία).
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%92%A0%CE%A0%CE%BB%CE%AE%CF%81%CE%B7%CF%82%20%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%BC%CE%B1%CE%B3%CE%BD%CE%B7%CF%84%CE%BF%CF%86%CF%89%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B5%CF%82%20%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%AD%CF%82%20%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CF%8E%CE%BD%20%28%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%B1%29.?m=1

🔸Επεξηγηματικό βίντεο Ασπάλαθου.
https://youtu.be/8tNfAHRkTCk

__⬇️Playlist "Ασπάλαθου".⬇️__
https://aspalathos21.blogspot.com/2021/07/blog-post_83.html?m=0

Όλες οι ομιλίες ~4.487~ του μακαριστού πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/4487.html?m=0

📃Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες του πατρός Αθανασίου. ⬇️
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0

📜 Αποσπάσματα ομιλιών πατρός Αθανασίου ⬇️
https://athanasioslogos.blogspot.com/?m=0

__⬇️ Facebook ⬇️__
https://www.facebook.com/groups/1637818926362004/?ref=share

Κατάλογος ομιλιών πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://drive.google.com/file/d/1JmrxaObMVyTA4_pS5yuMaQdoBf8-LwBP/view?usp=drivesdk

†. Πρός Δόξαν τοῦ Ἁγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ.

Ἡ Πίστις πού εὐαρεστεῖ τόν Θεό. (β΄ ἔκδοσις)

†. Σήμερα, αγαπητοί μου, Κυριακή προ της Χριστού Γεννήσεως, ο Συναξαριστής σημειώνει: «Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, Κυριακὴ πρὸ τῆς Χριστοῦ γεννήσεως, μνήμην ἄγειν ἐτάχθημεν παρὰ τῶν Ἁγίων καὶ θεοφόρων Πατέρων ἡμῶν, πάντων τῶν ἀπ' αἰῶνος Θεῷ εὐαρεστησάντων, ἀπὸ Ἀδὰμ ἄχρι καὶ Ἰωσὴφ τοῦ μνήστορος τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου, κατὰ γενεαλογίαν, καθὼς ὁ Εὐαγγελιστὴς Λουκᾶς ἱστορικῶς ἠριθμήσατο, ὁμοίως καὶ τῶν Προφητῶν καὶ τῶν Προφητίδων».

     Δηλαδή σήμερα, ενώ χρησιμοποιείται η κατά σάρκα γενεαλογία του Ματθαίου, όμως την αναφορά του, όπως είδαμε, ο Συναξαριστής την έχει στη γενεαλογία του Λουκά. Η γενεαλογία του Ματθαίου είναι κατιούσα, του Λουκά είναι ανιούσα. Κατεβαίνομε από τον Αβραάμ εις τον Ιησούν, στον Λουκά ανεβαίνομε από τον Ιησούν μέχρι, όπως λέγει, «τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ». Έτσι, γιατί χρησιμοποιεί εδώ ο Συναξαριστής και μάλιστα αναφέρει 95 πρόσωπα, στο κάθε δε πρόσωπο ξεχωριστά του καθιερώνει και ένα συναξαριστικόν εγκώμιον, ένας στίχος, δηλαδή, που είναι εγκώμιον. Γιατί αυτό; Διότι, όπως είδαμε, αναφέρεται σε εκείνους που ευηρέστησαν στον Θεό. Δηλαδή ο Ματθαίος λέγει μόνον την κατά σάρκα Γέννησιν, δηλαδή τη γενεαλογία· «ο πατέρας μου, ο παππούς μου, ο προπάππος μου». Ο Λουκάς αναφέρει τα πρόσωπα εκείνα που είναι μεν στη γενεαλογία του Χριστού, αλλά ευηρέστησαν εις τον Θεόν. Τι τους έκανε να ευαρεστήσουν στον Θεό; Τι είναι εκείνο, δηλαδή, το οποίον τελικά ευηρέστησε εις τον Θεόν; Προσέξατέ το, είναι τεραστίας σημασίας. Είναι η πίστις, για την οποία θα μιλήσομε λίγο πιο κάτω.

      Τι βλέπομε; Βλέπομε ότι η αναφορά είναι στα πρόσωπα εκείνα τα οποία επίστευσαν. Σε ποιον; Εις τον Ιησούν Χριστόν. Προ Χριστού; Ναι. Σημειώνει δε έναν περίεργο στίχο στην προς Εβραίους επιστολή του ο Απόστολος Παύλος και λέγει ότι ο Μωυσής, ο οποίος έζησε 15 αιώνες προ Χριστού, προτίμησε να συγκακουχείται με τον λαό του Θεού, παρά να απολαμβάνει τους θησαυρούς και τα πλούτη των Αιγυπτίων, φέροντας μαζί του «τὸν ὀνειδισμὸν τοῦ Χριστοῦ». Ποιος; Ο Μωυσής. Ποίον; «Τὸν ὀνειδισμὸν τοῦ Χριστοῦ». Μα ο Χριστός ήρθε 15 αιώνες μετά. Αγαπητοί μου, όλοι οι δίκαιοι και οι προφήται της Παλαιάς Διαθήκης είδαν τον Χριστόν. Τον είδαν, τους απεκαλύφθη ο Χριστός, πριν βεβαίως ενανθρωπήσει. Και επίστευσαν. Και ανέμεναν, περίμεναν. Μοιάζει καταπληκτικό. Εδώ είναι εκείνο ακριβώς που συνδέει την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη κατά έναν θαυμαστόν τρόπον.

       Ο Θεός συνήψε με τους ανθρώπους πέντε διαθήκες. Αυτό που λέμε Παλαιά και Καινή Διαθήκη είναι μέρος. Πέντε διαθήκες. Η πρώτη διαθήκη ήταν…- «διαθήκη» θα πει «συμφωνία», μεταξύ του Θεού και του Αδάμ. Ήταν συμφωνία, διαθήκη πίστεως. Του είπε: «Θες να ζήσεις; Δεν θα δοκιμάσεις από τον καρπόν αυτόν». Δηλαδή; Ο Αδάμ δεν επίστευσε.

      Δευτέρα διαθήκη είναι με τον Νώε. Ο νέος και δεύτερος γενάρχης του ανθρωπίνου γένους, ο Νώε, ο οποίος συνήψε και αυτός μετά του Θεού, διαθήκη πίστεως. Διότι του είπε ο Θεός: «Θα καταστρέψω με κατακλυσμό τον κόσμο. Φτιάξε μία κιβωτό να σωθείς». Και επίστευσε. Και η κατασκευή της Κιβωτού εκράτησε 120 χρόνια.

    Τρίτη διαθήκη, πάλι πίστεως, τονίζω, πίστεως, είναι με τον Αβραάμ. Του λέγει ο Θεός: «Σήκω, πάρε τα φορητά σου υπάρχοντα -όχι τα χωράφια σου φυσικά- και έλα εκεί που θα σου δείξω». Δεν του είπε πού. Πήγανε προς βορράν, βορειοδυτικά από τη Μεσσοποταμία. Κατόπιν εκεί πέθανε ο πατέρας του, ο Θάρα. Και του λέει τώρα ο Θεός: «Πήγαινε προς Νότον». Κατέβηκε στη σημερινή Παλαιστίνη. Καταπληκτικό δε που του είπε: «Βλέπεις τι θα σου δώσω; Όλη αυτή τη γη». Εντούτοις ο Αβραάμ δεν εδέχθη τίποτα από τη γη αυτή. Όχι δεν δέχθηκε. Δεν πήρε τελικά. Σας κάνει εντύπωση. Οι απόγονοί του κατοίκησαν εις την γης της Επαγγελίας, της υποσχέσεως- αυτό θα πει «επαγγελία»· επαγγελίας γη. Ο Αβραάμ; Δεν πήρε ούτε… μήκος, πλάτος, εμβαδόν αν θέλετε, ποδός από γη. Το λέει ο Απόστολος Παύλος έτσι, στην προς Εβραίους. Ούτε μια πατουσιά γη δεν πήρε ο Αβραάμ. Γιατί; «Γιατί ανέμενε», λέει, «μία άλλη γη. Την γη εκείνη που θα ήταν η Βασιλεία του Θεού». Πίστις. Ετάφη στο διπλούν σπήλαιον, κατ’ εντολή του, αυτός και η Σάρα και μετά ο Ισαάκ και μετά ο Ιακώβ, που τον έφεραν από την Αίγυπτο και τον έθαψαν εκεί. Αλλά αυτό το σπήλαιον το αγόρασε. Δεν ήτο κληρονομία από τον Θεόν. Το αγόρασε. Και επίτηδες η Αγία Γραφή αναφέρει ότι αγοράστηκε από τον Αβραάμ 400 αργυρά δίδραχμα. Άρα, ως επαγγελία; Δεν πήρε τίποτα. Γιατί; Έμενε στην πίστη ότι θα πάρει στη Βασιλεία του Θεού. Στην καινούργια γη και στον καινούργιο ουρανό.

      Κατόπιν, οι απόγονοι του Αβραάμ, δυστυχώς, όπως τους αποκαλεί ο ίδιος ο Θεός, οι Εβραίοι δηλαδή, σκληροτράχηλοι, ακαλλιέργητοι, χοντροί άνθρωποι. Δεν μπορούσαν να δεχθούν διαθήκη πίστεως. Εξάλλου, έγιναν τόσο πολλοί… δύο εκατομμύρια άνθρωποι! Και τότε ο Θεός κάνει μία καινούρια διαθήκη, την τετάρτη διαθήκη. Διαθήκη νόμου, στο Σινά. Όχι διαθήκη πίστεως. Διαθήκη νόμου: «Αν τηρήσεις τις εντολές, θα σωθείς. Αν δεν τηρήσεις, δεν θα σωθείς». Όμως κανείς δεν ετήρησε την εντολή, κανείς, μα κανείς, μα κανείς! Γιατί; Γιατί ανεμένετο η δικαίωσις, δηλαδή η σωτηρία, από την διαθήκη της πίστεως. Όχι από την διαθήκη του Νόμου. Διότι η διαθήκη του Νόμου ήτο «παιδαγωγὸς εἰς Χριστόν», όπως λέει ο Απόστολος Παύλος.

       Και ποια είναι τώρα η πέμπτη συμφωνία, διαθήκη πίστεως; Αυτή που έγινε με τον Ιησούν Χριστόν: «Πότε θα σωθείς; Άμα πιστέψεις στο Θεανθρώπινο πρόσωπο του Ιησού Χριστού».

        Αυτές οι πέντε διαθήκες, αγαπητοί. Λοιπόν, προσέξτε. Καλόν είναι να πάρομε από αυτούς τους 95 που αναφέρει ο Συναξαριστής, από τον Ευαγγελιστή Λουκά, σας είπα, από τη γενεαλογία αυτή, να πάρομε, μία επιλογή, να κάνομε,  μερικών προσώπων.

     «Μνήμη», σημειώνει, «τῶν πρωτοπλάστων Ἀδὰμ καὶ Εὔας.Ὑμνῶ θανόντας ζῶν γένους ἀρχηγέτας -σας είπα, είναι εγκωμιαστικά στοιχεία συναξαριστικού τύπου -τοῦ ζῆν με καὶ θνῄσκειν με τοὺς παραιτίους». «Αχ, αυτοί που έγιναν», λέει, «αίτιοι και να ζήσω, για να γεννηθώ και να’ ρθω στον κόσμο, και να πεθάνω».

      Οι πρωτόπλαστοι, όπως είπα προηγουμένως δεν επίστεψαν στην εντολή του Θεού περί μη βρώσεως από το δένδρο της γνώσεως. Γι'αυτό και απέθαναν. Δεν επίστευσαν. Όμως, όταν δόθηκε η υπόσχεσις της σωτηρίας και ειπώθηκε εις την Εύα… αποτείνεται στην Εύα, όταν ο Θεός αποτείνεται εις την Εύα, βλέπει στο βάθος των αιώνων τη νέα Εύα, την Παναγία. Γι'αυτό δεν αποτείνεται εις τον Αδάμ. Είναι η μοναδική περίπτωσις προνομίου γυναικός και μάλιστα επί τόσο μεγάλου θέματος, που έχομε εις τον χώρο της Ιστορίας. Μοναδικό, μέγα προνόμιο της γυναικός. Και τι λέγει; «Από σένα θα ‘ρθει Εκείνος που θα συντρίψει το κεφάλι του όφεως» κ.λπ. κ.λπ. Αυτό το λεγόμενον «πρωτευαγγέλιον». Τότε οι πρωτόπλαστοι επίστευσαν. Είδαν ότι στην πρώτη περίπτωση που δεν πίστεψαν, έπαθαν ζημιά. Τώρα πιστεύουν. Έπρεπε όμως, έπρεπε, «πᾶσα παράβασις καὶ παρακοή», που λέει ο Απόστολος Παύλος, «ἔλαβε ἔνδικον μισθαποδοσίαν», έπρεπε να φύγουν από τον Παράδεισον. Θα περίμεναν στον Άδη. Ποιον; Τον Λυτρωτή. Γι'αυτό ο Χριστός κατέβηκε στον Άδη. Για να πάρει τον Αδάμ και την Εύα. Και τους απ’ αιώνος κεκοιμημένους.

     «Μνήμη τοῦ δικαίου Ἄβελ, υἱοῦ τοῦ Ἀδάμ. Βοᾷ Θεῷ σὸν αἷμα καὶ ψυχῆς δίχα, ὦ πρῶτε νεκρῶν(: συ που είσαι από τους νεκρούς ο πρώτος), πρῶτε καὶ σεσωσμένων(: συ που είσαι και από τους πρώτους που σώθηκες)». Ο Άβελ. Ο Άβελ επίστευσε εις την υπόσχεση του Θεού περί σωτηρίας, όπως του διηγήθηκαν οι γονείς του, ο Αδάμ και η Εύα. Γι’ αυτό προσφέρει θυσίαν ευάρεστον εις τον Θεόν, αλλά και η ζωή του είναι ζωή δικαίου ανθρώπου, επειδή επίστευσε εις τον Θεόν. Γι'αυτό και ήτο άκακος, όπως και τα πρόβατα που έβοσκε ο Άβελ· και ο οποίος ήταν τύπος του Ιησού Χριστού. Αναφέρεται και στην Καινή Διαθήκη ως δίκαιος. Και μάλιστα από αυτό το στόμα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού.

       «Μνήμη τοῦ δικαίου Σήθ, υἱοῦ Ἀδάμ». Ο Σηθ ήτο εις αντικατάστασιν του Άβελ. Μα λέει η Γραφή ότι ο Αδάμ έκανε πολλά παιδιά και αγόρια και κορίτσια. Πολλά, πολλά... Γιατί, λοιπόν, μιλά για αντικατάσταση; Αγαπητοί μου, αν είχαμε χρόνο… αν ξέρατε, αυτή η γενεαλογία του Λουκά και του Ματθαίου τι ψωμί έχει, τι θεολογία έχει, δεν μπορείτε να φανταστείτε. Αυτή που στην ανάγνωσή της μοιάζει, ας πούμε, κάπως ανιαρή. Διότι ο Σηθ ήτο εις αντικατάστασιν του Άβελ, από τον οποίον θα κατήγετο ο Χριστός.

     Ο πρώτος Αντίχριστος επί της Γης είναι ο Κάιν· που τον έβαλε ο διάβολος να σκοτώσει τον Άβελ τον δίκαιον, επειδή άκουσε εις τον Παράδεισον ότι θα ήρχετο Εκείνος ο Οποίος θα έσωζε τους ανθρώπους. Κι έβλεπε ότι δίκαιος απ’ όλα τα παιδιά του Αδάμ ήταν ο Άβελ. «Στάσου», λέει ο διάβολος, «θα τον βγάλω από τη μέση». Και συνεπώς ο διάβολος πίσω από τον Κάιν, είναι τύπος του Αντιχρίστου. Για να μην έρθει ο Χριστός εις τον κόσμον. Γι'αυτό είναι εις αντικατάστασιν του Άβελ αυτό το παιδί, το οποίον μπορεί να ήταν 3^ο, 4^ο, 5^ο, δεν έχει σημασία, εις αντικατάστασιν του Άβελ. Γι'αυτό λέει ο Λουκάς… φθάνει εκεί στους πρωτοπλάστους και λέει «ήταν υιός του Σηθ, του Αδάμ, του Θεού». «Σὴθ σπέρμα καινὸν(:καινούριο σπέρμα, καινούρια γενιά -διότι η γενιά του Κάιν πήρε τον δρόμο της κοσμικότητος- τοῖς γονεῦσιν ἀντ' Ἄβελ (:στους γονείς σου αντί του Άβελ). Ἄνθρωπος ὢν δίκαιος· οἷος ἦν Ἄβελ (:όπως ήταν ο Άβελ)».

      Τέταρτον. «Μνήμη τοῦ δικαίου Ἐνώχ, υἱοῦ, Ἰάρεδ». Αυτός ο άνθρωπος ήταν δίκαιος. Ευηρέστησε εις τον Θεόν. Επίστευε ότι ό,τι ο Θεός λέγει, είναι αυτό. Δεν είναι κάτι διαφορετικό. Λέγει ο Συναξαριστής:

«Θεῷ προδήλως εὐαρεστήσας λόγῳ,

Ἐνὼχ ἀδήλοις ἐγκατῳκίσθη τόποις».

      Τι δηλαδή; Γράφει το βιβλίον της Γενέσεως για το πρόσωπον αυτό: «Καὶ εὐηρέστησεν Ἐνὼχ τῷ Θεῷ καὶ οὐχ εὑρίσκετο, ὅτι μετέθηκεν αὐτὸν ὁ Θεός».  Δεν πέθανε ο Ενώχ. Το μόνο πρόσωπον, μαζί με τον προφήτη Ηλία κατοπινά, τα δύο αυτά πρόσωπα, που θάνατο δεν δοκίμασαν, αλλά μετετέθησαν. Τι λέει ο Συναξαριστής; «Ἐνὼχ ἀδήλοις ἐγκατῳκίσθη τόποις». «Σε αφανέρωτους, αδήλους τόπους κατοίκησε ο Ενώχ». Πού; Για τον Ηλία λέει «ὡς εἰς οὐρανόν». Με το σώμα. Τι είναι ο Ενώχ; Τύπος της αναστάσεως των νεκρών. Γιατί επίστευσε ο Ενώχ. Και ο Ηλίας. Κι αυτοί θα επανέλθουν τις ημέρες του Αντιχρίστου. Θα τους δούμε, εάν ζήσομε, κι αν στις ημέρες μας έρθει ο Αντίχριστος. Ο Ενώχ, λέγει ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός, και ο Ηλίας, αυτοί οι δύο προφήται που αναφέρονται εις το βιβλίον της Αποκαλύψεως. Και θα κηρύξουν στις ημέρες του Αντιχρίστου, κήρυγμα μετανοίας. Πού; Σε ποιον τόπο; Στα Ιεροσόλυμα. Εκεί θα τους αποκτείνει ο Αντίχριστος, εκεί θα αναστηθούν την τρίτη ημέρα, στις 3 ½ ημέρες, θα αναστηθούν. Είναι καταπληκτικά πράγματα αυτά. Γι'αυτό η πίστις μας δεν είναι χωρίς μαρτυρίες. Δεν είναι. Έχομε γεγονότα. Μόνο που λίγα, για να μείνει περιθώριο για την πίστη στα υπόλοιπα. Η πίστις μας δεν είναι αμάρτυρος. Η λέξις είναι του Αποστόλου Παύλου, που την είπε στους Αθηναίους: «Ο Θεός δεν άφησε τον εαυτό Του αμάρτυρον, χωρίς μαρτυρίαν». Και αυτό είναι το καταπληκτικό.

       Πέμπτον: «Μνήμη τοῦ δικαίου Λάμεχ, υἱοῦ Μαθουσάλα». Ο Μαθουσάλας έζησε 960 χρόνια! 960 χρόνια! Ο Αδάμ 930.

«Λάμεχ, δύο γνούς, δεῖν ἔγνων, τιμᾶν ἕνα,

οὐ τὸν φονευτήν, ἀλλ' ὁμωνύμως Λάμεχ».

       «Γνωρίζω», λέει, «δύο Λάμεχ από την Παλαιά Διαθήκη. Ο ένας ήταν φονευτής, φονιάς». Είναι ο πρώτος που σκότωσε μετά τον Κάιν. Και πήρε κατάρα από τον Θεό. «Δεν εννοώ αυτόν», λέει ο Συναξαριστής. «Τον άλλον, τον ομώνυμον, κι αυτός λέγεται Λάμεχ». Διότι αυτός ο άνθρωπος, ο Λάμεχ, ήταν, παρακαλώ, ο πατέρας του Νώε· ο οποίος επροφήτευσε και όταν γεννήθηκε ο Νώε είπε τα εξής:  «Οὗτος – ο Νώε, το μωρό αυτό, το παιδάκι αυτό που γεννήθηκε, λέει στο βιβλίο της Γενέσεως, πέμπτο κεφάλαιο- διαναπαύσει ἡμᾶς ἀπό τῶν ἔργων ἡμῶν (: θα μας ξεκουράσει από τα έργα μας) καὶ ἀπὸ τῶν λυπῶν τῶν χειρῶν ἡμῶν(: και από τις λύπες μας, που εμείς με τα χέρια μας τις φτιάχνομε) καὶ ἀπὸ τῆς γῆς(:και από τη γη αυτή), ἧς κατηράσατο Κύριος ὁ Θεός(:που καταράστηκε ο Θεός)». Δηλαδή; Δηλαδή ο Νώε θα είναι εκείνος που θα διασωθεί από τον Κατακλυσμόν, θα γίνει νέα γενεά, θα ‘ρθει ο Μεσσίας από τη γενεά του Νώε, θα κατέβει εις τον Άδην ο Μεσσίας και θα μας σώσει. Προφητεία του Λάμεχ, του πατέρα του  Νώε. «Νῶε», δε, θα πει «ανάπαυσις».

«Μνήμη τοῦ δικαίου Νῶε, υἱοῦ Λάμεχ.

Ἀδὰμ βροτοῖς ὄλεθρον ἐκ ξύλου φέρει·

διὰ ξύλου δὲ Νῶε πᾶν σῴζει γένος».

      «Ο Αδάμ», λέει, «έφερε την καταστροφή με το ξύλο». «Ξύλο» θα πει δένδρον. Εδοκίμασε από τον καρπόν. Αντιθέτως ο Νώε με το ξύλο, γιατί πίστεψε, σώζει το γένος των ανθρώπων. Πώς; Με την Κιβωτό. Ξύλο το ένα, καταστρέφει, ξύλο το άλλο και σώζει. Εδώ έχομε προτύπωση του Τιμίου Σταυρού, αλλά και της Εκκλησίας. Η Κιβωτός του Νώε είναι τύπος της Εκκλησίας. Κι εδώ με τον Νώε συνάπτεται διαθήκη πίστεως, όπως σας είπα προηγουμένως, η δευτέρα μετά τον Αδάμ. Ο Νώε δηλαδή επίστευσε για τον κατακλυσμόν, γι'αυτό και ανέλαβε την κατασκευή της Κιβωτού και εσώθη. Και ήτο τηρητής του θελήματος του Θεού. Ήταν δε ο μόνος δίκαιος στην εποχή του. Καταπληκτικό ε; Λέει κανείς: «Καλά, μπορεί να καταστραφεί ο κόσμος; Μα, είναι δυνατόν, αφού όλοι είναι έτσι;». Ναι.  Μόνος ο Νώε εσώθηκε. Εννοείται η οικογένειά του. Κανείς άλλος.  «Νῶε- λέει το βιβλίο της Γενέσεως- ἄνθρωπος δίκαιος, τέλειος ὢν ἐν τῇ γενεᾷ αὐτοῦ· τῷ Θεῷ εὐηρέστησε Νῶε. Καὶ ἐποίησε Νῶε πάντα, ὅσα ἐνετείλατο αὐτῷ Κύριος ὁ Θεός, οὕτως ἐποίησε». Έτσι έκανε. Γιατί; Γιατί επίστευσε.

7^ον. «Μνήμη τοῦ δικαίου Πατριάρχου, Ἀβραάμ, υἱοῦ Θάρρα.

Τὸν Ἀβραὰμ πῶς δεξιώσομαι λόγοις,

ὃς ἠξιώθη δεξιοῦσθαι καὶ Νόας;»

    «Πώς», λέει, «να τον δεξιωθώ τον Αβραάμ; Αυτός που αξιώθηκε να δει ‘’νόας’’, δηλαδή τους αγγέλους, εις τύπον της Αγίας Τριάδος». Με τον Αβραάμ έχομε την τρίτη διαθήκη της πίστεως όπως σας είπα. Πώς το λέγει αυτό η Αγία Γραφή; Και το χρησιμοποιεί… είναι το θεμέλιον, το θεολογικόν θεμέλιον του Παύλου. Λέει στην Παλαιά Διαθήκη στη Γένεση: «Ἐπίστευσε Ἀβραὰμ καὶ ἐλογίσθη αὐτῷ εἰς δικαιοσύνην». «Δικαιοσύνη» θα πει αρετή. Και συνεπώς σώθηκε. Πότε. Γιατί πίστεψε. Είναι το θεμέλιον, το θεολογικόν θεμέλιον του Παύλου. Η πίστις σώζει.

«Μνήμη τοῦ Πατριάρχου Ἰσαάκ, υἱοῦ Ἀβραάμ.

Δεθείς, Ἰσαάκ, εἰς σφαγήν, τύπος γίνῃ,

ἐπὶ σφαγὴν ἥξοντος(:ερχομένου) ὑψίστου Λόγου».

      Τύπος του Ιησού Χριστού· που εδέχτηκε να σφαγεί· εν γνώσει του. Θαυμαστός μάλιστα τύπος του Χριστού. Να ‘λεγε κανείς… πόσα έχει να πει κανείς πάνω σε όλα αυτά!

9^ον.  «Μνήμη τοῦ Πατριάρχου Ἰακὼβ, υἱοῦ Ἰσαάκ.

Διὰ κλίμακος Ἰακώβ, τῆς Παρθένου,

πρὸς γῆν Θεὸν χωροῦντα πρὶν τόκου βλέπει».

   «Βλέπει την Παρθένον, στην οποία θα χωρούσε Αυτός ο Υιός και Λόγος του Θεού και πριν ακόμη εκείνη γεννήσει, εκείνος την βλέπει». Λέει ο Συναξαριστής: «Ο Ιακώβ είδε καθαρά το μυστήριον της Θείας Οικονομίας και επίστευσε. Γι'αυτό είπε στον Ιωσήφ, τον γιο του, που ήταν αντιβασιλιάς της Αιγύπτου: ‘’Παιδί μου, όταν θα πεθάνω, θα υποβληθείς σε κόπο. Αλλά σε παρακαλώ, να με πας να με θάψεις εις την γη των πατέρων μου. Στο διπλούν σπήλαιον’’». Δεν είναι ένας απλός συναισθηματισμός. Αλλά είναι ένας καρπός μιας πίστεως.

     «Μνήμη τοῦ δικαίου Μελχισεδέκ» . Μα αυτός ήταν έξω από τον λαό του Αβραάμ. Ω, ήταν μονοθεϊστής. Λέγει: «Ἒχει Γραφὴ πατρὸς σε καὶ μητρὸς δίχα (: δεν αναφέρει ούτε τον πατέρα σου ούτε την μάνα σου),Χριστοῦ τυποῦντα Μελχισεδὲκ τοὺς τόκους». Διότι ήταν τύπος του Χριστού, ο Οποίος κατά το θείον αμήτωρ, κατά το ανθρώπινον απάτωρ. Γι΄αυτό λέγει ο 109^ος Ψαλμός: «Συ είσαι ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα, κατὰ τὴν τάξιν –δεν λέει Ααρών- Μελχισεδέκ». Είναι η ιερωσύνη του Χριστού. Σπουδαίο πρόσωπο. Μυστηριώδες, σπουδαίο. Αλλά και ευλογεί τον Αβραάμ. Και λέει ο Απόστολος Παύλος ότι το μικρότερο ευλογείται από το μεγαλύτερο. Άρα, λοιπόν, ο Μελχισεδέκ είναι ανώτερος από τον Αβραάμ, αφού ευλόγησε ο Μελχισεδέκ τον Αβραάμ. Ήταν δε βασιλιάς Σαλήμ, δηλαδή της Ιερουσαλήμ. Η πόλις Ιερουσαλήμ ήτο πόλις των Ιεβουσαίων και κτίστηκε πριν έρθει ο Αβραάμ στη γη Χαναάν· την οποία πόλη κατέκτησε ο Δαβίδ έναν αιώνα και κάτι παραπάνω, με το ξίφος του.

«Μνήμη τοῦ δικαίου Ἰώβ.

Ὕψιστον εὑρὼν ἀξίως ἐπαινέτην,

Ἰὼβ ἐπαίνων οὐ δέῃ τῶν γηΐνων».

    Τι να δώσει επαίνους εις τον Ιώβ; Αυτός ο ίδιος ο Κύριος τον έχει επαινέσει. Ο οποίος είπε: «Τι τραβώ, ω, τι τραβώ, έγινα λεπρός, έχασα την περιουσία μου, έχασα τα παιδιά μου. Ξέρω, όμως, ότι αυτό το δέρμα -ποιο δέρμα; Το λεπρό- θα μου το αναστήσει καινούριο ο Θεός». Μιλάει για την ανάσταση των νεκρών. Τι να πούμε;

«Μνήμη τῆς δικαίας Ῥούθ».          

     Αχ αυτή η Ρουθ. Μωαβίτισσσα. Τι δουλειά είχε στον λαό του Θεού; Επίστευσε. Ξέρετε τι είπε; Μάλιστα ο Συναξαριστής: «Ἒθνος λιποῦσα Ῥοὺθ ἑαυτῆς καὶ σέβας, ἔθνει προσῆλθε καὶ Θεῷ τοῦ Μωσέως». Είπε εις την πεθερά της, την Νοεμίν, που πέθανε ο άνδρας της, είχαν μεταναστεύσει εκεί, γιατί είχε πέσει πείνα, δεν είχαν να φάνε ψωμί και πήγαν στη χώρα Μωάβ. Πέθανε, όμως, ο άνδρας της, της Νοεμίν, πέθαναν και τα δύο της αγόρια που πήραν Μωαβίτισσες. Θέλαν να την ακολουθήσουν, να γυρίσει πίσω στη Βηθλεέμ. Βηθλεεμίτισσα ήταν η Νοεμίν. Λέγει (η Νοεμίν): «Πηγαίνετε, κορίτσια μου, να παντρευτείτε». Λέει η Ρουθ: «Δεν θα σ’ αφήσω. Ο λαός σου, λαός μου και ο Θεός σου Θεός μου!». Επίστευσε η Ρουθ. Και μπαίνει και στη γενεαλογία μάλιστα, παρακαλώ, του Ματθαίου.

        Τι να πρωτοπούμε για τον Ιωσήφ τον μνήστορα κ.λπ. κ.λπ. Εάν ερωτήσετε: «Τι όλους αυτούς τους έκανε ευαρέστους εις τον Θεόν;», το είπαμε. Η πίστις. Επίστευσαν. Γι'αυτό και ο Απόστολος Παύλος στη σημερινή αποστολική περικοπή αναφέρει: «Ἐτυμπανίσθησαν... ἕτεροι δὲ ἐμπαιγμῶν καὶ μαστίγων πεῖραν ἔλαβον» κ.λπ. κ.λπ. Γιατί; «Χωρίς δέ πίστεως –λέει ο Απόστολος Παύλος- ἀδύνατον εὐαρεστῆσαι». «Δεν μπορείς να ευαρεστήσεις τον Θεό χωρίς την πίστιν».

        Γι’ αυτό, αγαπητοί, με την πίστη θα ευαρεστήσομε στον Θεό. Η πίστις όμως συνεπάγεται την πράξιν. Δεν μπορείς να πεις ότι πιστεύω, αλλά ζω περίεργα και παράξενα. Τότε πώς πιστεύεις; Πιστεύεις; Θα τηρήσεις τις εντολές του Θεού, όλες, ακριβώς γιατί πιστεύεις. Και εάν πιστέψομε στο θεανθρώπινο πρόσωπο του Χριστού. Αυτή είναι η πίστις. Ότι Αυτός που εγεννήθη στη Βηθλεέμ είναι ο Θεός Λόγος που έγινε άνθρωπος. Εάν, ακόμη, πιστέψομε εις το Ευαγγέλιον, στην ανάσταση των νεκρών, στη Δευτέρα του Χριστού Παρουσία. Αυτή η πίστις έφερε μάλιστα και τους μάγους κοντά Του. Αυτή και εμάς θα μας οδηγήσει στην Βασιλεία Του.

582η ομιλία στην κατηγορία « Ὁμιλίαι Κυριακῶν ».

► Όλες οι ομιλίες της Κατηγορίας :
" Ὁμιλίαι Κυριακῶν " εδώ ⬇️
https://arnion.gr/index.php/diafora-uemata/omiliai-kyriakvn
↕️
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/blog-post_25.html?m=1

🔸Λίστα ομιλιών της σειράς
«Ὁμιλίαι Κυριακῶν».🔻
https://drive.google.com/file/d/1EiDp29JkRk7OQUNh2N_NVeJL2TTZ-FsY/view?usp=drivesdk

🎥 Βιντεοσκοπημένες ομιλίες της σειράς
«Ὁμιλίαι Κυριακῶν».🔻
https://youtube.com/playlist?list=PLxBsMI6pr40ru7w20Jp2hDAJjA7k7mq_z

🔸📜 Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες της σειράς
«Ὁμιλίαι Κυριακῶν».🔻
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%94%B9%E1%BD%89%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%AF%CE%B1%CE%B9%20%CE%9A%CF%85%CF%81%CE%B9%CE%B1%CE%BA%E1%BF%B6%CE%BD.?m=1

🔸Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.

Μεταφορά της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας σε ηλεκτρονικό κείμενο και επιμέλεια: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος.

💠Πλήρης απομαγνητοφωνημένες σειρές ομιλιών (Βιβλία).
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%92%A0%CE%A0%CE%BB%CE%AE%CF%81%CE%B7%CF%82%20%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%BC%CE%B1%CE%B3%CE%BD%CE%B7%CF%84%CE%BF%CF%86%CF%89%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B5%CF%82%20%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%AD%CF%82%20%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CF%8E%CE%BD%20%28%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%B1%29.?m=1

🔸Επεξηγηματικό βίντεο Ασπάλαθου.
https://youtu.be/8tNfAHRkTCk

__⬇️Playlist "Ασπάλαθου".⬇️__
https://aspalathos21.blogspot.com/2021/07/blog-post_83.html?m=0

Όλες οι ομιλίες ~4.487~ του μακαριστού πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/4487.html?m=0

📃Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες του πατρός Αθανασίου. ⬇️
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0

📜 Αποσπάσματα ομιλιών πατρός Αθανασίου ⬇️
https://athanasioslogos.blogspot.com/?m=0

__⬇️ Facebook ⬇️__
https://www.facebook.com/groups/1637818926362004/?ref=share

Κατάλογος ομιλιών πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://drive.google.com/file/d/1JmrxaObMVyTA4_pS5yuMaQdoBf8-LwBP/view?usp=drivesdk

†.Πρός Δόξαν τοῦ Ἁγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ.

ΜΙΑ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΣΤΗΝ ΑΓΙΑ ΓΡΑΦΗ.

†. Και πάλι στο κατώφλι μιας νέας χρονιάς, σεβασμιώτατε, αγαπητοί αδελφοί, κι ενώ ο χρόνος είναι ευθύγραμμος, γιατί ξεκίνησε με την Δημιουργία και πορεύεται στο τέρμα μαζί της, όμως, βλέποντας εμείς, την επανάληψη των εποχών, αποκτούμε την ψευδαίσθηση ότι ο χρόνος είναι κυκλικός. Και έτσι νομίζομε ότι είναι όχι ευθύγραμμος. Γι'αυτό αποκτούμε το στεφάνι ή την στεφάνην, ένα κύκλο, που επανέρχεται στο αρχικό του σημείο. Έτσι ο χρόνος φαινομενικά αποτελεί στεφάνι. Γι'αυτό και ο Ψαλμωδός ψάλλει προς τον Θεόν «τα φαινόμενα κατά το φαινόμενον»: «Εὐλογήσεις τὸν στέφανον τοῦ ἐνιαυτοῦ τῆς χρηστότητός σου, Κύριε». Είναι στον 64^ον ψαλμόν. Δηλαδή: «Θα ευλογήσεις τον κύκλον των εποχών μιας χρονιάς, που η χρηστότητά Σου την γέμισε από αγαθά».

      Κι εμείς, όταν λέμε ότι βρισκόμεθα στο κατώφλι μιας νέας χρονιάς, εννοούμε ότι βρισκόμεθα στο νέο γύρισμα της γης μας γύρω από τον ήλιο. Ενώ, ασταμάτητα ο χρόνος της Δημιουργίας τρέχει, μετρώντας το μήκος της υπάρξεώς της. Όταν ο Θεός έβαζε το θεμέλιον του σύμπαντος κόσμου, ταυτόχρονα έβαζε και το θεμέλιον του χρόνου. Γι'αυτό λέγει η Γραφή στον 32^ον Ψαλμόν: «Τῷ λόγῳ τοῦ Κυρίου οἱ οὐρανοὶ ἐστερεώθησαν». Και όταν λέγει «τῷ λόγῳ Κυρίου» είναι ο Λόγος του Κυρίου, ο δεύτερος της Τριάδος. Δηλαδή δια του Λόγου του Κυρίου, δηλαδή δια του μετέπειτα Ενανθρωπήσαντος Θεού Λόγου, οι ουρανοί εστερεώθησαν, εθεμελιώθησαν. Τι; Ο χώρος.Ακόμη λέγει εις την προς Εβραίους ο Απόστολος Παύλος: «Δι᾿ οὗ καὶ τοὺς αἰῶνας ἐποίησεν (:δια του οποίου Υιού, δια του Οποίου Λόγου- πάλι το δεύτερον πρόσωπον της Αγίας Τριάδος- ἐποίησε καὶ τοὺς αἰῶνας)», δηλαδή τον χρόνον.

       Συνεπώς, εθεμελιώθηκε από τον Θεό Λόγο τόσο ο χώρος, όσο και ο χρόνος. Και τα δύο μαζί. Και συμπορεύονται. Όταν λέγει ο Κύριος: «Εγώ είμαι το Α και το Ω», σημαίνει ότι εις τον εαυτό Του υπάρχει η αρχή και το τέλος της Δημιουργίας. Η Δημιουργία, λοιπόν, είχε αρχή. Δύναται να έχει τέλος. Αλλά δεν θέλει ο Θεός να έχει τέλος. Γι'αυτό ακριβώς τον λόγο, η Δημιουργία δεν είναι ένα κατασκεύασμα μάταιον του Θεού, παρότι που μπορούμε να δούμε μία ματαιότητα. Δεν εγγίζει το «ματαιότης ματαιοτήτων τά πάντα ματαιότης» τα δημιουργήματα του Θεού. Αυτό το «ματαιότης ματαιοτήτων, τά πάντα ματαιότης» είναι η Δημιουργία στα χέρια του ανθρώπου. Όπως όταν είπε ο Θεός «ἐπικατάρατος ἡ γῆ ἐν τοῖς ἔργοις σου», δεν κατηράσθη ο Θεός την γην, αλλά κατηράσθη το έργον, που θα ήταν στα χέρια του ανθρώπου, για να ζήσει. Είναι δύο πολύ διαφορετικά πράγματα.

    Έτσι, αν ο άνθρωπος δεν είναι κοντά στον Θεό και γενικότερα ο άνθρωπος της Παλαιάς Διαθήκης, δηλαδή των χρόνων της Παλαιάς Διαθήκης, θα λέγαμε, όπως λέγει και ο άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων, ήταν χρόνος, που τα έργα του ανθρώπου ήταν ματαιότης ματαιοτήτων. Μετά όμως, στον χώρο της Καινής Διαθήκης, δεν είναι πια ο χρόνος, τα έργα, ματαιότης ματαιοτήτων. Όταν επί παραδείγματι, ως κορυφαίο παράδειγμα το λέω αυτό, σημειώνει ο Απόστολος Παύλος: «Ὃτε δὲ ἦλθε τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου, ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν υἱὸν αὐτοῦ, γενόμενον ἐκ γυναικός». «Όταν», λέγει, «ήλθε το πλήρωμα του χρόνου, το συμπλήρωμα του χρόνου, τότε εξαπέστειλε ο Θεός τον Υιόν Του». Δηλαδή η Ενανθρώπησις, ως κορυφαίον γεγονός, μέσα εις τον χρόνον.

    Έτσι και ο χώρος, με την Ενανθρώπηση, και ο χρόνος, με το γεγονός της Ενανθρωπήσεως, και τα δύο εξαγιάζονται. Ακόμη έχομε και άλλες λέξεις μέσα εις την Αγία Γραφή, που εκφράζουν την έννοια του χρόνου και που τις συναντούμε πυκνότατα. Και οι οποίες μεταξύ των είναι ταυτόσημες. Όλες εκφράζουν χρόνον. Όπως «αἰών», «χρόνος», «μήν»(:μήνας), «ὥρα», «καιρός», «ἐνιαυτός» και άλλες ακόμη εκφράσεις. Εμείς θα προσπαθήσομε, αγαπητοί μου, να μείνομε στον χρόνο, κάτω από μία έννοια. Τον όρον «καιρός». Και μάλιστα πάντοτε μέσα στον χώρο της σωτηρίας μας.

     Καταρχήν ο Ψαλμωδός μάς λέγει: «Καιρός τοῦ ποιῆσαι τῷ Κυρίῳ». «Ήλθε η ώρα να ασχοληθούμε με τον Κύριον». Εξάλλου έχομε και μία μικρή ακολουθία πριν αρχίσουμε την Λειτουργία, που λέγεται «καιρός». Από δω καταλύεται, έλκει την καταγωγήν αυτή η μικρή ακολουθία. Καιρός τώρα να ασχοληθούμε με τον Κύριον. Δηλαδή ποιος είναι αυτός ο «καιρός»; Είναι ο καιρός της λατρείας του Θεού. Ακόμα της προσευχής. Ακόμη και της μνήμης του Θεού. Και ο καιρός αυτός πρέπει να είναι διαρκής και μη διακοπτόμενος, κατά το «ἀδιαλείπτως προσεύχεσθε».

     Έτσι βλέπομε ότι όταν μιλάμε και λέμε: «Καιρός τοῦ ποιῆσαι τῷ Κυρίῳ», δεν είναι τι άλλο παρά ο καιρός των δικαιωμάτων του Θεού. Όπως λέμε εις την Μεγάλη Δοξολογία, είναι πάλι από το Ψαλτήρι: «Δίδαξόν με τὰ δικαιώματά Σου, συνέτισόν με τοῖς δικαιώμασί Σου», κ.ο.κ.

     Πρέπει να έχομε, αγαπητοί μου, μια στερεά συναίσθηση, ότι ο χρόνος που αφορά τη ζωή μας και συνεπώς στη σωτηρία μας είναι σύντομος, είναι μικρός. Κείται μεταξύ δύο ορίων. Της γεννήσεως και του θανάτου μας. Γι'αυτό γράφει ο Απόστολος Παύλος: «Τοῦτο δέ φημι, ἀδελφοί, ὁ καιρὸς συνεσταλμένος τὸ λοιπόν ἐστιν». Κι αυτό το «συνεσταλμένος», μαζεμένος χρόνος, συρρικνωμένος χρόνος, αναφέρεται σε δύο διαστάσεις. Η μία ως προς τη ζωή μας, διότι δεν είναι ο χρόνος μεταξύ γεννήσεως και θανάτου μακρύς, πολύ μακρύς. Και ο χρόνος του ερχομού του Χριστού. Είναι αυτές οι δύο διαστάσεις. Συνεπώς, εφόσον η σωτηρία μας ενεργείται μέσα εις τον χώρο-χρόνον, θα πρέπει να μην αργοπορούμε, προκειμένου να αξιοποιήσομε τη σωτηρία μας.

    Αλλά και θα πρέπει να μην προβαίνομε εις την κατάχρησιν αυτού του χρόνου, του καιρού. Διότι αν κάνομε κατάχρηση αυτού του χρόνου, τότε θα είμεθα εκτός σωτηρίας. Το πώς αυτά γίνονται, συμπεραίνει ο Απόστολος και λέγει, μας λέγει: «ἵνα καὶ οἱ ἔχοντες γυναῖκας ὡς μὴ ἔχοντες ὦσι». Δηλαδή δεν πρέπει ο γάμος να γίνει εμπόδιο δια την σωτηρία σου. Μην πεις εκείνο που λέγει ο τρίτος καλεσμένος της παραβολής του μεγάλου δείπνου: «Γυναῖκα ἔγημα, οὐ δύναμαι ἐλθεῖν». «Παντρεύτηκα και δεν μπορώ να έλθω». Μη σου γίνει αυτό εμπόδιο. Διότι δεν είναι ο σκοπός της ζωής σου ο γάμος, αλλά είναι η σωτηρία σου. Πρόσεξε λοιπόν. Θα κινείσαι ως να μην έχεις γυναίκα. Δεν εννοεί βέβαια με αυτό ο Απόστολος εκείνο που σε άλλα σημεία αναφέρει και λέγει ότι ο άνδρας πρέπει να αγαπά τη γυναίκα του, να τρέφει και θάλπει αυτήν, κι εκείνη να έχει την υποταγή της στον άνδρα και να τον αγαπά πολύ. Κι όπως λένε ότι οι σύζυγοι θα πρέπει, μετά τον Θεό, να αγαπούν ο ένας τον άλλον. Μετά έρχονται όλες, όλες οι άλλες αγάπες στον κόσμον αυτόν.

       Ακόμη, λέει ο Απόστολος: «Καὶ οἱ κλαίοντες ὡς μὴ κλαίοντες καὶ οἱ χαίροντες ὡς μὴ χαίροντες»·  να υπάρχει μία μετριοπάθεια. Τι χαίρεσαι υπερβολικά; Θα φύγεις από τον κόσμον αυτόν. Τι κλαίεις υπερβολικά; Θα φύγεις από τον κόσμον αυτόν. Δηλαδή μία μετριοπάθεια στα αισθήματα. «Καὶ οἱ ἀγοράζοντες ὡς μὴ κατέχοντες». Όταν αγοράζεις κάτι, δεν είναι αμαρτία. Δεν είναι αμαρτία να είσαι ιδιοκτήτης κάποιων αγαθών. Πρόσεξε όμως, μην κολλήσεις εκεί. Όπως εκείνος ο πλούσιος της παραβολής, ο άφρων, που είπε για τα γεννήματά του, τις αποθήκες του, που θα τρώει χρόνια πολλά και θα είναι όλα καταδικά του. Όχι. Θα κάνεις χρήση των αγαθών, αλλά πρόσεξε: Δεν θα έχεις αυτό που έχεις ως να το κατέχεις. Η πρόθεσις «κατά» εκφράζει πολύ καλά τα πράγματα.

     «Καὶ οἱ χρώμενοι τῷ κόσμῳ τούτῳ ὡς μὴ καταχρώμενοι». Εκείνοι οι οποίοι κάνουν χρήση ετούτου του κόσμου, των αγαθών του, του μέσου μεταφοράς, του ηλεκτροφωτισμού, να μιλήσομε για τη σύγχρονη εποχή μας, και ό,τι άλλο, όχι κατάχρηση. «Ὡς μὴ καταχρώμενοι». «Δεν θα κάνεις κατάχρηση σε τίποτε». Μόνο θα εξυπηρετείσαι. «Παράγει γὰρ τὸ σχῆμα τοῦ κόσμου τούτου». «Γιατί περνάει το σχήμα αυτού του κόσμου». Έρχεται το τέλος και τα πράγματα θα αλλάξουν. Άραγε το ξέρει ο πιστός, ότι «παράγει γὰρ τὸ σχῆμα τοῦ κόσμου τούτου»;

     Ακόμη, ο χρόνος είναι μία πίστωσις μεγίστης αξίας, αλλά και ανεπαναλήπτου. Μέσα στον οποίον πρέπει ο άνθρωπος να εργαστεί τη δική του σωτηρία. Πίστωσις χρόνου. Γράφει ο Απόστολος Παύλος: «Ἄρα οὖν ὡς καιρὸν ἔχομεν, ἐργαζώμεθα τὸ ἀγαθὸν πρὸς πάντας, μάλιστα δὲ πρὸς τοὺς οἰκείους τῆς πίστεως». Ιδιαίτερα δε προς τους αδελφούς της πίστεως. Εδώ θέλει να μας πει ότι πρέπει να εργαζόμεθα την ελεημοσύνη, εν ευρεία εννοία, και γενικά το έργον της αγάπης προς όλους, ιδιαίτατα δε προς τους οικείους της πίστεως, προς τους αδελφούς της πίστεως. Και θα μας πει ακόμη: «Ἐξαγοραζόμενοι τὸν καιρόν, ὅτι αἱ ἡμέραι πονηραί εἰσι». «Να εξαγοράζομε τον καιρόν, γιατί οι ημέρες είναι πονηρές». Τι θα πει «ἐξαγοράζω τόν καιρόν»; Ένας νηπτικός πατήρ μάς λέγει ότι η εξαγορά του καιρού γίνεται με την απόκτηση των αρετών. Ο χρόνος δηλαδή γίνεται στοιχείον αποκτήσεως αρετών. Δίνω τον καιρό μου και λαμβάνω αρετές. Αυτό θα πει «ἐξαγοράζω τόν καιρόν».

    Ακόμη λέγει ο προφήτης Ησαΐας: «Καιρῷ δεκτῷ ἐπήκουσά σου· καὶ ἰδοὺ νῦν καιρὸς εὐπρόσδεκτος, ἰδοὺ νῦν ἡμέρα σωτηρίας». «Σε καιρό δεκτόν, σε άκουσα. Αλλά να, τώρα», λέγει ο Απόστολος, που τα παίρνει και τα δυο από την Παλαιά Διαθήκη, από τον Ησαΐα κ.λπ., «τώρα», λέγει, «είναι ο καιρός ο ευπρόσδεκτος, τώρα». Δηλαδή; Είναι η μετάνοια, αγαπητοί μου, που ακούει ο Θεός. Και γίνεται μέσα στον χρόνο η μετάνοιά μας δεκτή από τον Θεό.

       Προσέξτε όμως. Όταν λέγει «σε καιρό δεκτόν σε άκουσα», υπάρχει και ο καιρός ο μη δεκτός; Ναι, υπάρχει. Διότι απλούστατα ο χρόνος της μετανοίας δεν υπάρχει πάντοτε. Μη σας κάνει εντύπωση αυτό. Όταν υπάρξει πάντως, γίνεται δεκτή από τον Θεό. Αλλά υπάρχει όμως και ο χρόνος, που η μετάνοιά μας, δεν γίνεται δεκτή. Πότε; Όταν είναι μία μετάνοια πιεσμένη από τα πράγματα, χωρίς να είναι ειλικρινής. Βλέπει κάποιος ότι πεθαίνει, χάνεται ή το λέγουν οι άλλοι, να εξομολογηθεί, αλλά, όταν γίνει καλά, περάσει εκείνο το επεισόδιο, ξαναγυρίζει στην παλιά του ζωή. Δεν άλλαξε τίποτα. Αυτό τι σημαίνει; Ότι η μετάνοιά του δεν ήτο ειλικρινής. Και συνεπώς δεν έγινε δεκτή. Ή τι να πω για κείνη την υπολογισμένη μετάνοια, που λέγει ο άνθρωπος ο ταλαίπωρος και δεν είναι λίγοι εκείνοι που το λένε, ότι «άμα θα γεράσω, θα μετανοήσω». Καταρχάς, αδελφέ μου, ξέρεις ότι θα γεράσεις;

      Αλλά, το είπες; Έστω και εκατό χρόνια να ζήσεις, σου λέγω τούτο, και σου το λέγω από προσωπική μου εμπειρία αυτό, που το έχω δει σε πολλούς πολλούς τέτοιους ανθρώπους. Είτε δεν καταλαβαίνουν όταν τους κοινωνούμε, είτε δεν είναι πλέον σε θέση να μετανοήσουν· να κοινωνήσουν, όχι να μετανοήσουν. Είτε δεν τους προλαβαίνουμε. Και λέει κανείς: «Μα κοίταξε, ο Θεός, μια ζωή ολόκληρη με αυτόν τον άνθρωπο, 80, 90 χρόνια και μας είπαν να πάμε να τον κοινωνήσουμε- που να μην κοινώνησε ποτέ στη ζωή του, ούτε φυσικά και να εξομολογήθηκε- πώς ο Θεός δεν τον κράτησε στη ζωή, μα, πέντε λεπτά». Απλούστατα έκλεισε η πύλη του ελέους. Και δεν έκλεισε εκείνη την ώρα. Είχε κλείσει προ πολλού.

        Βλέπετε, λοιπόν, ότι ο χρόνος, δεν είναι πάντοτε δεκτός. Εννοείται, δεν τον καθιστούμε εμείς με τη συμπεριφορά μας πάντοτε δεκτόν αυτόν τον χρόνον της μετανοίας. Γι΄αυτό, λοιπόν, ας αφήσομε τις αμαρτίες μας, αγαπητοί μου, κα τις αμαρτωλές επιθυμίες μας, να μετανοήσομε εγκαίρως, όσο έχομε το μυαλό μας. Πόσες φορές παθαίνομε εγκεφαλικά και δεν έχομε πια το μυαλό μας. Ή δεν έχομε τη γλώσσα μας, δεν μπορούμε να μιλήσομε. Γι'αυτό ας προσέξουμε. Μην ξεχνάμε ότι η γη μας γέμισε από βδελύγματα ήθους. Αλλά και βδελύγματα πίστεως σε αλλότριες, ξένες θεότητες. Πολλοί λέγουν ότι οι ημέρες που έρχονται είναι δύσκολες και σκληρές. Ναι, είναι σκληρές οι μέρες. Όχι γιατί τα οικονομικά στην πατρίδα μας δεν πάνε καλά. Γιατί όλοι γι’ αυτά μιλάνε. Είναι κάτι περίεργο. Ως να σώσουν τα οικονομικά την πατρίδα μας... Δεν είναι εκεί. Θες να γεμίσεις ένα τεπόζιτο, όταν υπάρχει μία τρύπα από κάτω; Γέμισε όσο θέλεις το τεπόζιτο αυτό. Θα σου φεύγει το νερό. Δώσε όσα οικονομικά θέλεις σε μία χώρα, θα ξοδεύονται σπάταλα και ανόητα. Γιατί; Γιατί οι πολίται αυτής της χώρας δεν έχουν ήθος κατάλληλο.

     Γι'αυτό φοβάμαι, φοβάμαι, φοβάμαι, αγαπητοί μου, μήπως πάλι πραγματοποιηθεί ο λόγος του Κυρίου, δια του προφήτου Ιεζεκιήλ. Ξέρετε ότι οι προφητείες, πλην των χριστολογικών, για την πρώτη εννοείται, παρουσία του Χριστού, δεν εξαντλούνται έως το τέλος της Ιστορίας; Και διαρκώς επαναλαμβάνονται σε κύκλους; Μπορεί ο προφήτης να έχει μπροστά του ένα περιστατικό ή καλύτερα, ένα γεγονός που θα έλθει, αλλά θα ‘ρθουν κι άλλα κι άλλα όμοια, και να ισχύει αυτή του η μία προφητεία, για όλα αυτά τα συναφή γεγονότα. Συνεπώς, μην πει κάποιος, αν πάει στην Αγία Γραφή και μου πει ότι αυτά αναφέρονται στην Ιερουσαλήμ, αναφέρονται εις την παγκόσμιαν Ιστορίαν.

     Φοβάμαι, λοιπόν, μήπως πραγματοποιηθούν πάλι οι λόγοι του προφήτου, που λέγει· λέγει ο Θεός: «Καὶ σύ, υἱὲ ἀνθρώπου, εἰπόν(:Πες, υιέ ανθρώπου)· τάδε λέγει Κύριος(:τα εξής λέγει ο Κύριος) τῇ γῇ τοῦ Ἰσραήλ· πέρας ἥκει, ἐπὶ τὰς τέσσαρας πτέρυγας τῆς γῆς (:Ήλθε το τέλος στις τέσσερις πτέρυγες της γης)». Είναι τα τέσσερα σημεία του ορίζοντος. Δηλαδή κάτι το καθολικόν. Δηλαδή, θα λέγαμε, μήπως εδώ πρόκειται για κάτι που αφορά παγκόσμια ή ένας παγκόσμιος πόλεμος. Γιατί περί αυτού ομιλεί ο προφήτης. « Ἣκει τὸ πέρας (:ήλθε το τέλος) ἐπὶ σὲ τὸν κατοικοῦντα τὴν γῆν (:για σένα που κατοικείς στη γη),  ἥκει ὁ καιρός (ήλθε ο καιρός). Ἢγγικεν ἡ ἡμέρα · οὐ μετὰ θορύβων οὐδὲ μετὰ ὠδίνων -δηλαδή απροειδοποίητα και απότομα- διότι τάδε λέγει Κύριος· ἰδοὺ τὸ πέρας ἥκει (:να, το τέλος ήλθε), ἰδοὺ ἡμέρα Κυρίου. Ὁ πόλεμος ἐν ῥομφαίᾳ ἔξωθεν, καὶ ὁ λιμὸς καὶ ὁ θάνατος ἔσωθεν (:απέξω ο πόλεμος, από μέσα η πείνα και ο θάνατος). Ὁ ἐν τῷ πεδίῳ ἐν ῥομφαίᾳ τελευτήσει, τοὺς δ᾿ ἐν τῇ πόλει λιμὸς καὶ θάνατος συντελέσει (:το ξίφος θα διαπεράσει –λέγει- αυτούς που βρίσκονται στο πεδίο της μάχης. Και αυτούς που είναι στις πόλεις, η πείνα και ο θάνατος θα αποτελειώσει). Οὐαὶ ἐπὶ οὐαὶ ἔσται, καὶ ἀγγελία ἐπὶ ἀγγελίαν ἔσται (:Το ένα «αλίμονο» επάνω στο άλλο «αλίμονο» και η μία κακή αγγελία, θα διαδέχεται μιαν άλλη, χειρότερα κακή αγγελία).

      Γιατί όλα αυτά; Τότε οι Εβραίοι, ως τυπικός λαός που ήτο, δηλαδή αποτελούσε τύπον, όλων των άλλων λαών, πολύ παραπάνω των χριστιανικών λαών, ειδωλολατρούσαν. Αλλά και οι νέοι χριστιανοί, δηλαδή οι χριστιανικοί λαοί, κι εμείς, εμείς οι Ορθόδοξοι Έλληνες Χριστιανοί, ομοίως ειδωλολατρούμε. Λίγοι έχουν μείνει σταθεροί εις την λατρεία του Αγίου Τριαδικού Θεού. Η ιθύνουσα τάξις στον χώρο της πολιτείας –περίεργο- και στον χώρο της Εκκλησίας και στον χώρο της παιδείας και των γραμμάτων εξέκλιναν. Ο τόπος μένει έρημος από την παρουσία του Αγίου Πνεύματος. Δεν πνέει πλέον αυτό. Ούτε αυτό ερωτούμε. Γιατί δεν του δώσαμε και δεν του δίνομε τόπον για να ενεργήσει το Πνεύμα το Άγιον. Μιλάμε γι'αυτό, αλλά μόνο με χείλη. Αλλά τόπο δεν δίδομε στο Πνεύμα το Άγιον, να ενεργήσει.

     Πριν, όμως, γίνουν αυτά τα θλιβερά, ο λόγος του Κυρίου μας, πάντοτε μας ειδοποιεί. Όπως πριν από την καταστροφήν της Ιερουσαλήμ, ο Κύριος έκλαυσε. Παρακαλώ, 35 περίπου χρόνια μετά. Το 70 μ.Χ. έγινε η καταστροφή της Ιερουσαλήμ. Και είπε ο Κύριος:  «Εἰ ἔγνως καὶ σύ, καί γε ἐν τῇ ἡμέρᾳ σου ταύτῃ, τὰ πρὸς εἰρήνην σου! (:Αν και συ γνώριζες αυτήν την ημέρα, ό,τι αφορά την ειρηνική σου σχέση με τον Θεό!). Νῦν δὲ ἐκρύβη ἀπὸ ὀφθαλμῶν σου (:κρύφτηκε από τα μάτια σου) · ὅτι ἥξουσιν ἡμέραι (:γιατί θα ‘ρθουν ημέρες) ἐπὶ σὲ καὶ περιβαλοῦσιν οἱ ἐχθροί σου χάρακά σοι (:θα κάνουν οχύρωμα γύρω από την πόλη σου) καὶ περικυκλώσουσί σε καὶ συνέξουσί σε πάντοθεν καὶ οὐκ ἀφήσουσιν ἐν σοὶ λίθον ἐπὶ λίθῳ, ἀνθ᾿ ὧν οὐκ ἔγνως τὸν καιρὸν τῆς ἐπισκοπῆς σου (: επειδή δεν γνώρισες τον καιρό που σε επεσκέφθη ο Κύριός σου)». Και μάλιστα, εκπληκτικόν και μοναδικόν στην Ιστορία. Με την ανθρωπίνη Του φύση. Όταν σε επεσκέφθη, εσύ δεν ανεγνώρισες αυτήν την επίσκεψιν του Κυρίου.

       Και ο λαός μας, αγαπητοί μου, εξέχασε αυτήν την επισκοπήν του Χριστού. Δηλαδή την επίσκεψη του Χριστού στην Ελλάδα μας, που βεβαίως εξεχριστιανίσθη και δεχθήκαμε τον Χριστόν, αλλά ξαναγυρίζομε πάλι, σε ένα μεγάλο ποσοστό στον λαό μας, ξαναγυρίζομε στην ειδωλολατρία. Είτε την θεωρητικήν, είτε την πρακτικήν. Είτε γιατί μπορούμε με μερικά έθιμα να φαινόμαστε ειδωλολάτρες, είτε εν συνειδήσει να έχομε αρνηθεί τον Χριστόν και να λατρεύομε την κτίσιν και την δημιουργία. Κι όπως τονίζει ο Εκκλησιαστής: «Οὐκ ἔγνω ἄνθρωπος τὸν καιρὸν αὐτοῦ  (:Δεν γνώρισε ο άνθρωπος τον καιρό που τον επισκέπτεται ο Θεός)».

       Σεβασμιώτατε, αγαπητοί αδελφοί, ίσως πείτε, ότι σήμερα, Πρωτοχρονιά, γιορτάσιμη μέρα, μίλησα τόσο μελαγχολικά και απογοητευτικά. Σας λέγω αλήθεια, δεν είχα σκοπό να πω αυτά, δεν ξέρω πώς, το χέρι έτσι πήγε, να γράψω κάποιες σημειώσεις. Κυνηγώντας τη λέξη «καιρός», βρέθηκα μπροστά σε αυτά τα πράγματα. Αλλά πώς να το κάνομε; Έτσι μιλάει ο λόγος του Θεού. Και ο Κύριος μάς είπε: «Ὁμοίως καὶ ὡς ἐγένετο ἐν ταῖς ἡμέραις Λώτ –τι εγίνετο τότε;- ἤσθιον, ἔπινον, ἠγόραζον, ἐπώλουν, ἐφύτευον, ᾠκοδόμουν». Δηλαδή; Ευημερία. Αυτή που ευχόμεθα κι εμείς στους άλλους, τώρα την Πρωτοχρονιά να έχουν ευημερία. Είναι καλή ευχή; Και βέβαια. Αιφνιδίως ήλθε η καταστροφή. Τότε. Και συμπληρώνει ο Κύριος και λέει: «Έτσι θα είναι όταν θα έλθει ο Υιός του ανθρώπου. Το ίδιο. Αιφνιδία η καταστροφή». Για να συμπληρώσει ο Απόστολος: «ὅτι ἡ ἡμέρα Κυρίου ὡς κλέπτης ἐν νυκτὶ οὕτως ἔρχεται. Ὃταν γὰρ λέγωσιν, εἰρήνη καὶ ἀσφάλεια, τότε αἰφνίδιος αὐτοῖς ἐφίσταται ὄλεθρος». Και ο κόσμος διασκεδάζει ανέμελα μέσα εις τον ευδαιμονισμό του. Τον ευδαιμονισμό των ημερών και εορτών αυτών. Γι'αυτό νομίζω, η πιο κατάλληλη ομιλία για τη σημερινή Πρωτοχρονιά, τη φετινή Πρωτοχρονιά, είναι το σάλπισμα της μετανοίας και της επιστροφής μας στον Θεό, πριν είναι πολύ αργά.

      Και η Αποκάλυψη, αγαπητοί μου, μας ειδοποιεί και μας λέγει: «Ὁ γὰρ καιρὸς ἐγγύς, ἰδοὺ ἔρχομαι ταχύ». «Είναι κοντινός ο καιρός, έρχομαι γρήγορα, να», λέει ο Κύριος. Κι εμείς ας πούμε, όσοι είναι πιστοί: «Ναὶ ἔρχου, Κύριε Ἰησοῦ», «Ναι, έλα Κύριε Ιησού». Τότε θα έχομε κάνει την πιο καλή χρήση του καιρού και του χρόνου.

        [εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 1-1-1991] [Γ126]

ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ

   και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή

             μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,

             ψηφιοποίηση και επιμέλεια της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας:   

                                Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος

ΠΗΓΗ:

·        Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.

Ὁ Ἀπολογισμός ἑνός Ἁγίου. (β΄ ἔκδοσις)

†. Τελειώνοντας, αγαπητοί μου, η περασμένη χρονιά, αρκετοί Χριστιανοί θα πρέπει να αυτοσυγκεντρώθηκαν και να σκέφτηκαν τι γεγονότα συνέβησαν εις την ζωήν των και ενδεχομένως και τι ακόμη θα μπορούσε να φέρει μπροστά τους η νέα χρονιά. Αν μάλιστα ο πιστός αισθάνεται ότι πλέον τελειώνει η ζωή του, τότε θα πρέπει πολύ πιο έντονα να κάθισε και να έκανε έναν απολογισμό. Απολογισμό πεπραγμένων- ίσως μιας ολοκλήρου ζωής… Γιατί τι άλλο είναι η συμβατική Πρωτοχρονιά, συμβατική Πρωτοχρονιά, όταν τον κομματιάζομε τον χρόνον, παρά για να μας βοηθήσει αυτή έστω η συμβατικότητα, να μας βοηθήσει να καταμερίσουμε ευθύνες και πεπραγμένα εις τον εαυτόν μας; Να βλέπει το παρελθόν ο άνθρωπος, αλλά ταυτόχρονα να ατενίζει και το μέλλον.

      Κάπως έτσι εμφανίζεται, αγαπητοί, και ο Απόστολος Παύλος, στη σημερινή αποστολική περικοπή που ακούσαμε, εις την δευτέραν προς Τιμόθεον επιστολήν του. Ο Παύλος είναι δέσμιος εις την Ρώμην. Είναι η δευτέρα του φυλάκισις. Όπου τελικά και εμαρτύρησε το 67 μετά Χριστόν.

        Η δευτέρα προς Τιμόθεον επιστολή  είναι η τελευταία του επιστολή. Σ’ αυτήν γράφει τα εξής στον Τιμόθεο: «Ἐγὼ γὰρ ἤδη σπένδομαι, καὶ ὁ καιρὸς τῆς ἐμῆς ἀναλύσεως ἐφέστηκε(:Ο καιρός να φύγω ήλθε). Tὸν ἀγῶνα τὸν καλὸν ἠγώνισμαι, τὸν δρόμον τετέλεκα, τὴν πίστιν τετήρηκα· λοιπὸν, ἀπόκειταί μοι ὁ τῆς δικαιοσύνης στέφανος, ὃν ἀποδώσει μοι ὁ Κύριος ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ, ὁ δίκαιος κριτής, οὐ μόνον δὲ ἐμοί, ἀλλὰ καὶ πᾶσι τοῖς ἠγαπηκόσι τὴν ἐπιφάνειαν αὐτοῦ(:όχι μόνο σε μένα, αλλά και σε όλους εκείνους, οι οποίοι αγάπησαν την επιφάνειά Του, την παρουσία Του)».

      Εδώ βρίσκομε τον απολογισμό ενός αγίου, για μια ολόκληρη ζωή. Και ο απολογισμός αυτός γράφεται για τον Τιμόθεο -πώς θα έπρεπε και εκείνος να τελειώσει την ζωή του- αλλά και για κάθε τιμό-θεον· για καθέναν ο οποίος τιμά τον Θεό.

       Καταρχάς, σημειώνει τον γρήγορο ερχομό του τέλους του. «Να, τελειώσαμε. Πότε ήμουν προς Δαμασκόν, όταν εγνώρισα τον Κύριον; Τώρα τελειώνομε». «Ὁ καιρὸς τῆς ἐμῆς ἀναλύσεως ἐφέστηκε» . «Να», λέει, «είναι παρών ο καιρός της ἐμῆς αναχωρήσεως». Αυτό το τέλος του το βλέπει μόνο –ας το προσέξομε αυτό- όχι απαισιόδοξα, αλλά αισιόδοξα. Όταν κανείς έχει μπροστά του εκείνο που λέγεται Βασιλεία του Θεού, εξαφανίζεται κάθε απαισιοδοξία. Δεν είναι γαντζωμένος στην παρούσα ζωή. Την αγάπησε την παρούσα ζωή, όπως όλοι οι άνθρωποι. Αλλά δεν είναι γαντζωμένος, όμως, εις την παρούσα ζωή. Ούτε με περιουσία ούτε και με άλλες κοσμικές φροντίδες. Είναι αληθινά ελεύθερος ο Παύλος.

      Και κινείται με κάθε άνεση ανάμεσα στον παρόντα και εις τον μέλλοντα κόσμον. «Ἐάν τε ἀποθνήσκωμεν –λέγει ο ίδιος στην προς Ρωμαίους-  ἐάν τε  ζῶμεν, τοῦ Κυρίου ἐσμέν». Τι ωραία!  «Είτε», λέει, «πεθαίνομε, είτε ζούμε, ανήκομε εις τον Κύριον». Ποία, λοιπόν, η μέριμνα; Ποίο το γάντζωμα; Ποία η ιδιαιτέρα φροντίδα; «Ἐάν τε  ζῶμεν, ἐάν τε ἀποθνήσκωμεν  τοῦ Κυρίου ἐσμέν». Και θα πει ακόμη στην προς Φιλιππησίους: «Ἐμοὶ δέ τὸ ζῆν Χριστὸς(:Για μένα, το να ζω, είναι ο Χριστός)  καὶ τὸ ἀποθανεῖν κέρδος». «Ναι, διότι θα φύγω γρηγορότερα να πηγαίνω εις τον Χριστόν τον Οποίον αγαπώ. «Καὶ τί αἱρήσομαι οὐ γνωρίζω (:Τι ανάμεσα από τα δύο αυτά να διαλέξω, δεν ξέρω). Συνέχομαι δὲ ἐκ τῶν δύο, τὴν ἐπιθυμίαν ἔχων εἰς τὸ ἀναλῦσαι καὶ σὺν Χριστῷ εἶναι (:και από τα δύο- λέει- συνέχομαι. Και να φύγω από τον παρόντα κόσμον και να είμαι με τον Χριστό)· πολλῷ γὰρ μᾶλλον κρεῖσσον (:πολύ περισσότερο καλύτερο είναι αυτό)· τὸ δὲ ἐπιμένειν ἐν τῇ σαρκὶ ἀναγκαιότερον δι᾿ ὑμᾶς». «Αλλά το να θέλω να επιμένω εις τον παρόντα κόσμο, να βρίσκομαι, είναι για λογαριασμό σας. Για να σας βοηθάω, για να σας συμβουλεύω». Είδατε πώς σκέπτεται ο Παύλος; Πραγματικά απολογισμός αγίου.

   Βλέπει ακόμη την ζωή του σαν μία ολοκληρωτική προσφορά στον Θεό. Προσφορά θυσίας στον Θεό. «Σπένδομαι», λέγει.  «Σπονδὴ καὶ θυσία γίνομαι Χριστῷ», λέγει ο Ζιγαβηνός ερμηνεύοντας. Τι θα πει «σπένδομαι»; «Γίνομαι σπονδή». Τι θα πει «σπονδή γίνομαι»; «Γίνομαι θυσία». Το ξέρομε από την ελληνική μας γλώσσα. Όταν λέμε «πηγαίνω να προσφέρω σπονδή ή σπονδές». Οι αρχαίοι Έλληνες όταν έτρωγαν στο τραπέζι, δεν ξεχνούσαν την παρουσία του Θεού. Οι αρχαίοι Έλληνες, οι ειδωλολάτραι· που εμείς ντρεπόμαστε να κάνομε τον σταυρό μας, Χριστιανοί όντες, όταν πρόκειται να φάμε. Έπαιρναν το ποτήρι τους ο καθένας και έχυναν λίγο κάτω στο πάτωμα, κάτω στη γη. Προσέφεραν σπονδή, θυσία, στον Θεό, στη θεά Δήμητρα, δεν ξέρω πού, πώς. Αυτό λέγεται «σπονδή». Θα πει θυσία. Και τώρα ο Παύλος λέγει: «ότι εγώ, αυτός καθ’ εαυτόν γίνομαι σπονδή, γίνομαι θυσία». Μάλιστα δεν είναι άγνωστη η θέσις ότι ο Χριστιανός οφείλει να είναι μία θυσία. Όχι με την έννοια την ηθική. Αλλά με την έννοια την οντολογικήν. Θα μου πείτε… Ναι. Ό,τι σας είπα.

        Γι'αυτό λέγει, στην προς Ρωμαίους, επί παραδείγματι: «Σας παρακαλώ –λέει- πολύ παραστῆσαι τὰ σώματα ὑμῶν θυσίαν ζῶσαν (:να παραστήσετε -Το ρήμα «παρίστημι» και «παρίσταμαι» είναι λειτουργικός όρος- Σας παρακαλώ, λοιπόν, να παραστήσετε - δεν λέει «τις ψυχές σας», δεν λέει «τις καρδιές σας», αλλά λέει: -τα σώματά σας». Το προσέξατε; «Παραστῆσαι», λοιπόν, «τὰ σώματα ὑμῶν θυσίαν ζῶσαν(:Να παραστήσετε, να προσφέρετε τα σώματά σας θυσίαν ζωντανή -Τότε προσέφεραν επάνω εις μίαν εσχάραν ένα σφάγιον. Έβαζαν από κάτω φωτιά και το έκαιγαν. Είναι παρμένη η φράσις του ακριβώς από κει. Και λέει «θυσία ζωντανή». Γιατί ένα σώμα είναι ζωντανό- ἁγίαν, εὐάρεστον τῷ Θεῷ».

     Θα πω ένα μικρό παραδειγματάκι, γιατί βλέπω κάποια νέα παιδιά. Το να είσαι νέος, ανύπαντρος και να έχεις πειρασμούς σαρκικούς και να λες «όχι»· και να λες: «όχι, δεν θα πάω στην πορνεία». Ξέρετε στην πραγματικότητα τι είναι; Και μάλιστα κατά κυριολεξίαν; Ως να έβαλες επάνω εις την εσχάρα του θυσιαστηρίου το σώμα σου, σώμα, δεν λέω ψυχή, το σώμα σου να καίεται και να προσφέρεις θυσία εις τον Θεό. Γιατί ο Θεός αυτό θέλει. Είναι καταπληκτικό, αγαπητοί μου.

       Ωστόσο, να ξαναγυρίσω στον Παύλο. Ρίχνει μια ματιά στο παρελθόν ο Απόστολος και διαπιστώνει τρία μεγάλα σημεία. Πρώτον: «Τὸν ἀγῶνα τὸν καλὸν ἠγώνισμαι (:τον αγώνα τον καλόν τον έχω αγωνιστεί)». Βλέπει την ζωή του Χριστιανού έναν αγώνα εναντίον των δυνάμεων του κακού. Εναντίον των δαιμονικών δυνάμεων· που είναι και έξω από μας και μέσα από μας αυτές οι δυνάμεις.

       Αγώνας ακόμα όχι μόνον δια την πνευματική ζωή, αλλά και δια την διάδοσιν του Ευαγγελίου. Θέλει πολύ αγώνα. Και ο αγώνας αυτός είναι μοναδικά καταξιωμένος, μοναδικά καλός. Γι'αυτό λέγει: «Τον αγώνα τον καλόν έχω αγωνιστεί». Είδατε; Όχι απλώς τον αγώνα. Αλλά τον αγώνα τον καλόν. Γιατί υπάρχουν πολλοί αγώνες στη ζωή, που είναι η ματαιοπονία ή και ακόμη αγώνες άξιοι ντροπής. Να γίνεις πλούσιος… αγωνίζεσαι. Να κατακτήσεις πράγματα, τα οποία θα μπορούσαν να είναι πράγματα ντροπής. Αγωνίζεσαι. Όχι! Γι’ αυτό καλώς ο Παύλος τονίζει και λέγει: «Έχω αγωνιστεί τον αγώνα τον καλόν». Υπάρχουν και τιμημένοι αγώνες. Αλλά μοναδικά καλός που αντέχει στην αιωνιότητα είναι μόνον ο χριστιανικός αγώνας.

        Δεύτερον. Λέγει ο Παύλος: «Τόν δρόμον τετέλεκα (:Τον δρόμο τον έχω τελειώσει)». Είναι ο δρόμος της αρετής· που φέρει στον Θεό. «Αυτόν», λέγει, «τον έχω τελειώσει». Λέγει ο Ζιγαβηνός σχολιάζοντας: «Τὸν εἰς Θεόν τους τρέχοντας φέροντα τὸν τῆς ἀρετῆς». Η ζωή μοιάζει με έναν δρόμο, αγαπητοί· τον οποίον θα τελειώσομε. Και τίθεται το θέμα: Πώς θα βαδίσομε αυτόν τον δρόμον; Που λέγεται ζωή; Και που αρχίζει με τη γέννησή μας και τελειώνει με την τελευταία μας πνοή; Ο ίδιος ο Απόστολος μάς πληροφορεί και μας λέγει: «Οὐδενὸς λόγον ποιοῦμαι, οὐδὲ ἔχω τὴν ψυχήν μου τιμίαν ἐμαυτῷ ὡς τελειῶσαι τὸν δρόμον μου μετὰ χαρᾶς· καὶ τὴν διακονίαν ἣν ἔλαβον παρὰ Κυρίου Ἰησοῦ(:Τίποτα δεν σκέφτομαι. Τίποτα δεν θεωρώ σπουδαίο. Όσο να τελειώσω τον δρόμον μου. Τον δρόμο μου με χαρά. Εκείνον που μου ανέθεσε ο Κύριος ως διακονίαν. Να τον υπηρετήσω. Αυτόν που έλαβα –λέγει- παρά του Κυρίου Ιησού Χριστού)».

      Εμείς; Αν με ρωτήσετε. Εκείνος είχε δύο στοιχεία. Τόσο τη σωτηρία του, όσο και τον αγώνα του υπέρ του Ευαγγελίου. Εμείς έχομε τουλάχιστον τον δρόμο μας υπέρ της σωτηρίας μας. Γιατί τι είναι, παρακαλώ, μία ζωή; Ένας δρόμος, μία ζωή, τι είναι; Είναι μία πίστωσις χρόνου για την σωτηρία μας. Θα το ξαναπώ. Δεν ερχόμαστε εδώ για να παντρευτούμε, να πάμε στρατιώτες, να κάνομε λεφτά, να ανοίξομε μαγαζιά, να πούμε, να κάνομε, να χορέψομε, να τραγουδήσομε. Όχι, όχι, όχι, όχι… Αυτά συνιστούν απλώς μία ούτως ειπείν, ό,τι νόμιμον απ’ αυτά, εννοείται, συντήρηση αυτού του μήκους της ζωής. Στην πραγματικότητα ζούμε για να σωθούμε. Η ζωή μας είναι μία πίστωσις, μην το ξεχνάμε ποτέ, μία πίστωσις, σωτηρίας. Η ζωή μας, λοιπόν, είναι πιο κάτω από τον Χριστιανισμόν, από το χριστιανικό καθήκον. Δεν είναι να ζήσω για να ζήσω. Αλλά είναι να ζήσω για να σωθώ. Η ολοκλήρωσις της εμπιστευθείσης διακονίας. Και όλα αυτά όχι με βαριεστημάρα. Όχι με απαισιοδοξία. Αλλά με χαρά. Αρκεί να βρω το νόημα. Το νόημα. Αυτό είναι όλη η ιστορία: να βρω το νόημα.

       Ακόμη, λέγει στους Κορινθίους ο Απόστολος: «Οὕτω τρέχετε (:έτσι να τρέχετε) ἵνα καταλάβητε(:για να κάνετε κατοχή ενός πράγματος)». Και τι είναι αυτό που πρέπει να «καταλάβητε»; Δηλαδή «να κάνετε κατοχή» - του «καταλαμβάνω, πιάνω, κατέχω». Η αιώνιος Βασιλεία. Πρέπει οπωσδήποτε να κερδίσομε την αιώνιο Βασιλεία. Γιατί είναι αιωνία. Γιατί είναι αγαθή. Κάπου αλλού θα γράψει στον Τιμόθεο: «Ἐπιλαβοῦ τῆς αἰωνίου ζωῆς». Δηλαδή «να αρπάξεις και να κρατάς την αιώνιον ζωήν».

      Ακόμη, θα γράψει στους Φιλιππησίους ο Παύλος: «Ἓν δέ(:Ένα), τὰ μὲν ὀπίσω ἐπιλανθανόμενος, τοῖς δὲ ἔμπροσθεν ἐπεκτεινόμενος (:τα πίσω μου; Τα χρονικώς πίσω μου; Τα έχω αφήσει. Τα έχω ξεχάσει. Μπροστά μου τι έχω; Επεκτείνομαι σε εκείνα που είναι χρονικώς, εννοείται, μπροστά μου) κατὰ σκοπὸν διώκω (:δεν ζω άσκοπα. Αλλά επιδιώκω κατά σκοπόν) ἐπὶ τὸ βραβεῖον τῆς ἄνω κλήσεως τοῦ Θεοῦ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ (:που είναι η άνω κλήσις, το άνω κάλεσμα του ουρανού. Να σωθώ)».

       Υπογραμμίζομε ακόμη: Ένα μόνο θέμα πρέπει να μας απασχολεί. Ό,τι παλιό, που ήδη επετελέσθη, δεν το προσέχω, πια. Επιτυχίες; Ε, καλά. Αποτυχίες και αμαρτίες; Μου τα συγχωρεί ο Θεός. Σε τι υπολείπομαι; Αυτό που είναι μπροστά μου. Στην πορεία μου έχω συγκεκριμένο σκοπό. Το βραβείον της άνω κλήσεως.

      Και το τρίτο σημείο που αποτελούν αυτά τα τρία, θα λέγαμε, θεμελιώδη στοιχεία της απολογίας ενός αγίου. «Την πίστιν τετήρηκα (:Την πίστιν την έχω τηρήσει)». Ο λόγος μάς θυμίζει αυτό που είπε ο Κύριος: «Πλὴν ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐλθὼν ἄρα εὑρήσει τὴν πίστιν ἐπὶ τῆς γῆς;». Το λέγει στο κατά Λουκάν, 18^ο κεφάλαιον. «Καλά», λέει, «όλα, όλα, όλα, Εγώ θα ξανάρθω, όλα αυτά. Το θέμα δεν είναι εκεί», λέει ο Κύριος. «Το θέμα είναι ότι όταν θα ξανάρθω, θα βρω την πίστη επάνω στη Γη;».  Γιατί; Διότι αυτή η πίστις θα προσβάλλεται διαρκώς από εκείνους και εκείνα, πρόσωπα και συνθήκες, που φέρνουν τον Αντίχριστο. Και θα αμαυρώσει την πίστιν ο Αντίχριστος επί της Γης. «Καί ἀντίχριστοι –για να χρησιμοποιήσω την γλώσσα του Ιωάννου- πολλοί γεγόνασι». «Πολλοί αντίχριστοι», λέει, «έχουν γίνει». Όταν με κάθε τρόπο, να, ανοίξτε ένα ραδιόφωνο, ανοίξτε ένα κανάλι να δείτε τι τριβή κάνουν στο θέμα της πίστεως. Συγκεκριμένα άκουσα, στο πρώτο πρόγραμμα, άκουσα, ότι «δεν είναι», λέει, «πολύ ακριβής η ημερομηνία που γεννήθηκε ο Χριστός». Ε, και; «Χάνομε», λέει, «κατά δύο χρόνια έως πέντε χρόνια». Ε, και; Εμένα με ενδιαφέρει ότι ήρθε ο Χριστός. Αν τώρα είναι δύο χρόνια πιο μπροστά, δύο χρόνια πιο πίσω, τι με ενδιαφέρει; «Αυτός ο μικρός», λέει, «που ήρθε, μας τα μπέρδεψε». Και ποιος είναι αυτός ο «μικρός»; Ο Ιησούς Χριστός. Είδατε; «Αυτός ο μικρός, που ήρθε μας τα μπέρδεψε». Ο Θεός να μας ελεήσει, αγαπητοί μου. Η πίστις; Αν κρατιέται από μερικούς, για λόγους προσχήματος κρατιέται. Η πίστις διαρκώς φθείρεται και προσβάλλεται. Ας το ξέρομε αυτό. Είναι ανάγκη να το μάθομε.

      Και ποιος θα διατηρήσει την πίστιν στο θεανθρώπινο πρόσωπο του Ιησού Χριστού; Αυτή είναι η πίστις. Αυτή είναι. Προσέξτε: Είναι να πιστεύω ότι ο Ιησούς Χριστός είναι τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος. Από τη στιγμή που θα αρχίσω να ακούω και να μαθαίνω και να λέγω και να παπαγαλίζω ότι «ο Χριστός είναι σπουδαίος, πλην όμως άνθρωπος μόνον», τότε έχασα την πίστιν. Κι αν το θέλετε, κι από την άλλη μεριά, από τα δεξιά. Εάν λέγω ότι «είναι Θεός, αλλά δεν έγινε πραγματικά άνθρωπος». Όπως κήρυσσε κάποτε ο δοκητισμός. Επί παραδείγματι σας το είπα. Δεν έχω ορθήν πίστιν. Ο Ιησούς Χριστός είναι τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος. Αυτήν την πίστη μου πρέπει να την διατηρήσω πάση θυσία.

       Έτσι η πίστις δεν αναφέρεται μόνον, όπως μερικοί θέλουν και βαυκαλίζονται να λένε, στην ύπαρξη του Θεού ή στην πρόνοια του Θεού. Αλλά ότι ο Ιησούς Χριστός είναι τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος. Και ότι ο πιστός, αφού αυτό πιστεύει, οφείλει να ζήσει την σταυρώσιμη διάσταση του Ευαγγελίου. Πρέπει να μπει στην περιπέτεια της παρούσης ζωής. Την περιπέτεια εκείνη που του δημιουργεί, παρακαλώ, αγαπητοί μου, η αντίθεσή του με τον κόσμο. Η αντίθεσή του με τον κόσμον.  Μην το ξεχνούμε. Και η πίστις μαζί με την αγάπη, δοκιμάζεται στο μαρτύριο. Και ο Παύλος ήταν έτοιμος να το δεχθεί.

     Και τι αναμένει αυτήν την πορεία του Αποστόλου; «Λοιπὸν –λέγει ο ίδιος- ἀπόκειταί μοι ὁ τῆς δικαιοσύνης στέφανος, ὃν ἀποδώσει μοι ὁ Κύριος ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ, ὁ δίκαιος κριτής, οὐ μόνον δὲ ἐμοί, ἀλλὰ καὶ πᾶσι τοῖς ἠγαπηκόσι τὴν ἐπιφάνειαν αὐτοῦ». Είναι ο στέφανος. Και ο στέφανος είναι η Βασιλεία του Θεού· που αναμένει τον Παύλον. Και τον Τιμόθεον στον οποίον γράφει αυτά. Και τον κάθε –όπως σας είπα στην αρχή, τον κάθε τιμό-θεον. Καθέναν που τιμά και σέβεται τον Θεό. Δεν είναι εδώ μία μεγαληγορία. Δεν είναι μία υπερηφάνεια. Είναι ο μισθός. Αν επιτρέπεται να το πούμε έτσι, αν και δεν έχω τώρα τον καιρό να σας πω την έννοια του μισθού. Αλλά και για κάθε πιστόν ισχύουν αυτά. Εξάλλου δεν τα είπαμε γιατί ο Παύλος τα λέγει. Αλλά γιατί ο Παύλος τα λέγει και για μας. Και ο καθένας πρέπει να κάνει αυτόν τον απολογισμόν. Και να αποδεχθεί αυτόν τον αγώνα, για να μπορεί να κερδίσει το βραβείον της άνω κλήσεως.

      Αγαπητοί, βρισκόμαστε μπροστά στον απολογισμό της ζωής ενός αγίου. Για να μπορέσομε κι εμείς, σας είπα, να έχομε καλήν απολογία ενώπιον του Χριστού. Ας αρχίσομε να πολιτευόμεθα όπως ο Παύλος. Ο Κύριος μάς ειδοποιεί: «Ἒρχομαι ταχύ (: Έρχομαι γρήγορα) – λέγει-·  κράτει ὃ ἔχεις (:να κρατάς γερά εκείνο το οποίον έχεις) -Τι κρατούμε; Τι έχομε; Την ορθόδοξον πίστιν μας. Πιστεύοντες εις το θεανθρώπινον πρόσωπον του Χριστού - ἵνα μηδεὶς λάβῃ τὸν στέφανόν σου (: για να μην πάρει κανένας το στεφάνι σου)». Αμήν.

784η ομιλία στην κατηγορία « Ὁμιλίαι Κυριακῶν ».

► Όλες οι ομιλίες της Κατηγορίας :
" Ὁμιλίαι Κυριακῶν " εδώ ⬇️
https://arnion.gr/index.php/diafora-uemata/omiliai-kyriakvn
↕️
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/blog-post_25.html?m=1

🔸Λίστα ομιλιών της σειράς
«Ὁμιλίαι Κυριακῶν».🔻
https://drive.google.com/file/d/1EiDp29JkRk7OQUNh2N_NVeJL2TTZ-FsY/view?usp=drivesdk

🎥 Βιντεοσκοπημένες ομιλίες της σειράς
«Ὁμιλίαι Κυριακῶν».🔻
https://youtube.com/playlist?list=PLxBsMI6pr40ru7w20Jp2hDAJjA7k7mq_z

🔸📜 Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες της σειράς
«Ὁμιλίαι Κυριακῶν».🔻
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%94%B9%E1%BD%89%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%AF%CE%B1%CE%B9%20%CE%9A%CF%85%CF%81%CE%B9%CE%B1%CE%BA%E1%BF%B6%CE%BD.?m=1

🔸Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.

🔸Μεταφορά της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας σε ηλεκτρονικό κείμενο και επιμέλεια: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος.

💠Πλήρης απομαγνητοφωνημένες σειρές ομιλιών (Βιβλία).
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%92%A0%CE%A0%CE%BB%CE%AE%CF%81%CE%B7%CF%82%20%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%BC%CE%B1%CE%B3%CE%BD%CE%B7%CF%84%CE%BF%CF%86%CF%89%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B5%CF%82%20%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%AD%CF%82%20%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CF%8E%CE%BD%20%28%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%B1%29.?m=1

🔸Επεξηγηματικό βίντεο Ασπάλαθου.
https://youtu.be/8tNfAHRkTCk

__⬇️Playlist "Ασπάλαθου".⬇️__
https://aspalathos21.blogspot.com/2021/07/blog-post_83.html?m=0

Όλες οι ομιλίες ~4.487~ του μακαριστού πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/4487.html?m=0

📃Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες του πατρός Αθανασίου. ⬇️
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0

📜 Αποσπάσματα ομιλιών πατρός Αθανασίου ⬇️
https://athanasioslogos.blogspot.com/?m=0

__⬇️ Facebook ⬇️__
https://www.facebook.com/groups/1637818926362004/?ref=share

Κατάλογος ομιλιών πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://drive.google.com/file/d/1JmrxaObMVyTA4_pS5yuMaQdoBf8-LwBP/view?usp=drivesdk

†.Πρός Δόξαν τοῦ Ἁγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ.