†. Πολλή είναι η ευθύνη των Ορθοδόξων. Προσέξτε με: Όταν λέμε Ορθοδοξία, εννοούμε ότι οτιδήποτε άλλο είναι έξω από την Ορθοδοξία είναι στραβό, είναι στραβωμένο. Πολύ δε παραπάνω όταν είναι στραβωμένο δυο και τρεις φορές.
Φερειπείν, θεωρούμε τους Ρωμαιοκαθολικούς ότι είναι στην αίρεση. Αλλά, εάν οι Προτεστάνται απεχωρίσθησαν από τη Ρώμη, αντιλαμβάνεστε ότι αυτοί είναι δυο φορές περισσότερο στραβωμένοι. Διότι επιτέλους η Ρώμη κράτησε πολλά πράγματα. Άλλο ότι μπορεί να έχει θέσεις αιρετικές. Δηλαδή θέσεις ορθοδόξως απαράδεκτες. Αλλά οι Προτεστάνται είναι αυτόχρημα αιρετικοί. Και η μεγαλύτερη αίρεσή τους είναι ότι δεν έχουν Εκκλησία. Τι συνιστά την Εκκλησία; Το Σώμα του Χριστού. Το μυστήριον της Θείας Ευχαριστίας ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ.Και τι συνιστά το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας; Η ιερωσύνη. Όταν δεν έχω, λοιπόν, ιερωσύνη, γιατί οι Προτεστάνται δεν αναγνωρίζουν ιερωσύνην και συνεπώς δεν έχουν Εκκλησία, άρα δεν έχουν και το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. Η δε πίστις των στο μυστήριον αυτό είναι ότι δέχονται αυτό σαν σύμβολον. Γι’ αυτό και ό,τι μείνει απ’ αυτό το περίεργο μυστήριο, όπως το έχουν κατασκευάσει, χύνουν το κρασί -υποτίθεται ότι ήταν αίμα Χριστού- στον νεροχύτη.
Εμείς όμως τι πιστεύομε; Ότι είναι το Σώμα και το Αίμα του Χριστού, ἐν μυστηρίῳ, γιατί δεν το βλέπομε. Γι'αυτό, λίγο πριν κοινωνήσομε, ανανεώνομε την πίστη μας το τι είναι αυτό που θα πάρομε. Θυμηθείτε το προτελευταίο πια τμήμα, εκείνο που λέμε πριν κοινωνήσομε, διότι το τελευταίο είναι εκείνο που αφού θα έχομε κοινωνήσει. Είναι τέσσερα κομμάτια η ακολουθία της Θείας Μεταλήψεως. Αποβραδίς, το πρωί, λίγο πριν κοινωνήσουμε και μετά από την Θεία Κοινωνία. «Ἔτι πιστεύω», λέμε, «ὅτι αὐτὸ τοῦτο ἐστὶ τὸ σῶμα Σου, αὐτὸ τοῦτο ἐστὶ τὸ αἷμα Σου». «Αὐτὸ τοῦτο», θα πει «αυτό, αυτό, αυτό δα, αυτό δα». Έτσι όταν λέμε: «Μετὰ φόβου Θεοῦ, πίστεως καὶ ἀγάπης προσέλθετε», ποια είναι η πίστις η οποία πρέπει να υπάρχει; Η γενικοτέρα πίστις; Όχι. Θα ήταν περίεργο να επικαλούμεθα την γενικοτέραν πίστιν, εφόσον αφού βρισκόμεθα μέσα στην Εκκλησία, προϋποτίθεται η γενικοτέρα πίστις. Αλλά η ειδικοτέρα πίστις περί το μυστήριον. Πιστεύω, δηλαδή, ότι είναι το Σώμα και το Αίμα του Χριστού.
Ακόμη, όταν λέγει ο Απόστολος Παύλος εκεί στους Κορινθίους, τους λέγει ότι «προσέξτε, μη μεταβάλλετε εις κρίμα ή εις κατάκριμα», όπως το λέει και το σχετικό τροπάριο, «αυτό που θα πάρετε. Γι’ αυτό εκείνοι που δεν διακρίνουν, θα κριθούν. Και τότε αρρωσταίνουν πολλοί και πεθαίνουν αρκετοί».
Ποια είναι αυτή η διάκρισις; Τι θα πει «διακρίνω»; Ο Χριστός είπε ότι μπορείς να πεις στο βουνό ‘’Σήκω και πήγαινε και πέσε στη θάλασσα’’«μηδέν διακρινόμενος». Δηλαδή μην δείξεις αμφιβολία. Η μεγάλη αμαρτία που αναφέρει ο Απόστολος, που φθάνει κανείς στο σημείο να τιμωρηθεί ακόμη και με θάνατο, δεν είναι οι αμαρτίες. Αναμφισβήτητα είναι και οι αμαρτίες. Γι'αυτό πάμε και εξομολογούμεθα, προσέξτε με, γι'αυτό πάμε και εξομολογούμεθα, δεν μπορώ να πω…να πάω να κοινωνήσω, όταν χθες πήγα στην πορνεία. Και τότε θα με ελέγξει ο Απόστολος και θα μου πει ή το Πνεύμα το Άγιον θα μου πει: «Ὁ κολλώμενος τῇ πόρνῃ ἓν σῶμά ἐστιν, ὁ δὲ κολλώμενος τῷ Κυρίῳ ἓν πνεῦμά ἐστι. Ἄρας οὖν τὰ μέλη τοῦ Χριστοῦ ποιήσω πόρνης μέλη; Μὴ γένοιτο». Διότι εφόσον ενούμαι με την πόρνη γυναίκα, είμαι ηνωμένος με το μυστήριον της Θείας Ευχαριστίας, δεν μπορώ να πηγαίνω στην πορνεία και να πηγαίνω να κοινωνώ. Είναι χοντρό πράγμα αυτό.
Όμως, υπάρχει και ένα μεγαλύτερο αμάρτημα απ’ αυτό. Αναμφισβήτητα όλα αυτά έχουν σημασία. Ποιο είναι το μεγαλύτερο αμάρτημα; Το και τελευταίον. Το πρώτο, το κορυφαίον. Όταν δεν πιστεύω ότι αυτό που θα κοινωνήσω είναι Σώμα και Αίμα Χριστού. Αυτό είναι το κορυφαίον αμάρτημα. Θεωρώ το Αίμα του Χριστού, προσέξτε [… Το σημείο αυτό δεν μας έχει διασωθεί από την ηχογράφηση] – […]αφού δεν έχουν ιεροσύνη. Είναι απλώς κατακερματισμένες ομολογίες. Κατακερματισμένες. Κατακομματιασμένες ομολογίες. Τι μένουν; Οι Ρωμαιοκαθολικοί. Όπως θα ξέρετε, τελευταία ετέθη ένα ερώτημα, εάν και κατά πόσον η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία είναι Εκκλησία. Και ειπώθηκε, τελευταία, είναι θέμα …ένα-δυο μήνες και ειπώθηκε ΔΕΝ είναι Εκκλησία. Δεν θέλω να πολυπραγμονήσω περισσότερο παρά μόνον τούτο: Με αιρετικούς, οποιουδήποτε σχήματος, οποιασδήποτε φόρμας, δεν πρέπει ούτε να συμπροσευχόμεθα, ούτε δε πολύ περισσότερον να κοινωνήσουμε από τα μυστήριά τους. Γι’ αυτό πάμπολλοι άνθρωποι, παιδιά, νέοι μας, νέες μας, πάνε στο εξωτερικό να σπουδάσουνε και έχω πει: «Μη διστάσεις να κάνεις ταξίδι 100, 200 και 300 χιλιομέτρων έστω και μία φορά τον μήνα, από την πόλη σου να πας στην πόλη εκείνη που υπάρχει ορθόδοξος Εκκλησία, αλλά σε… πολύ παραπάνω σε προτεσταντική, αλλά και σε ρωμαιοκαθολική Εκκλησία, δεν θα πας και δεν θα κοινωνήσεις. Υπάρχει κανόνας που απαγορεύει ρητώς την συμπροσευχή».
Γι'αυτό λοιπόν, ας το ξέρομε, αγαπητοί μου, εάν βρεθούμε σε τέτοια περίπτωση, αναμφισβήτητα κάνομε πολλή και μεγάλη αμαρτία. Άλλο πράγμα είναι όταν πήγαμε σε μία πόλη και πάμε να δούμε τα αξιοθέατα. Πάμε στο Παρίσι, επί παραδείγματι, και βρεθήκαμε κάπου εκεί, μας πάει ο ταξιτζής, δεν ξέρω ποιος, ο ξεναγός, μας πάει στο Νότρνταμ, δηλαδή στον μητροπολιτικό ναό των Παρισίων, που λέγεται «η Παναγία μας». Αμέσως θα ερωτήσετε: «Θα μπούμε μέσα;». Δεν απαγορεύεται, δεν τίθεται θέμα. Μπαίνεις, βλέπεις και φεύγεις. Η συμπροσευχή είναι το θέμα. Όπως μπορώ να μπω και σε μία Συναγωγή, -χωρίς να γίνεται τίποτε όμως, έτσι; Όπως μπορώ να μπω και στον Παρθενώνα της Ακροπόλεως, χωρίς να υπάρχει πρόβλημα. Δεν υπάρχει πρόβλημα. Αν βεβαίως στον Παρθενώνα της Ακροπόλεως ετελείτο θυσία στην θεά Αθηνά, αναμφισβήτητα δεν θα πήγαινα. Κι αν ετελείτο στην Νότρνταμ μία λειτουργία, δεν θα πήγαινα. Άλλο πράγμα σαν τουρίστας, σαν περιηγητής να επισκεφθώ έναν τόπον τέτοιον κι άλλο πράγμα να μετέχω σε μία λατρεία. Νομίζω το θέμα είναι πολύ σαφές.
Και μάλιστα στην εποχή μας που τα πράγματα είναι πολύ κρίσιμα, θα παρακαλέσω, αυτά τηρήσατέ τα, διότι βήμα με βήμα, πρέπει να το πούμε, χάνομε την ορθοδοξότητά μας. Έχομε δύο διαστάσεις, τουλάχιστον εδώ στην Ελλάδα εμείς, που είναι σοβαρές. Η μία διάστασις ότι λίγο λίγο, λίγο-λίγο χάνομε την Ορθοδοξία μας. Και η άλλη διάστασις είναι ότι λίγο-λίγο, λίγο-λίγο χάνομε τον Χριστιανισμό μας. Δηλαδή αποχριστιανιζόμαστε. Και στην θέση του Χριστιανισμού απ’ όπου φεύγομε, λίγο-λίγο καταλαμβάνει κάτι άλλο. Ας πούμε…-τι ας πούμε, αυτό είναι- η ειδωλολατρία. Γίνεται λοιπόν αυτή η κίνησις με αυτές τις δύο διαστάσεις. Αν χάσομε την ορθοδοξότητά μας, ίσως, ίσως να μην δυσκολευτούμε να χάσομε και την χριστιανική μας ιδιότητα. Γι'αυτό σας παρακαλώ να προσέχομε, είναι πάρα πολύ σοβαρά τα πράγματα, διότι φαίνεται οι προκαθήμενοι είναι απρόσεκτοι. Και ότι αν ο λαός με τους ποιμένας αποτελούν μία πυραμίδα, θα μπορούσε η νοθεία ή η απομάκρυνσις ή η αλλοτρίωσις, αν μείνει απόψε ώρα, θα το πούμε στον Ησαΐα, μπορεί να πάρει δύο κινήσεις. Η μία κίνησις είναι από την βάση της πυραμίδος προς τα πάνω και η άλλη κίνησις από την κορυφή της πυραμίδος προς την βάσιν. Έχουν δοκιμαστεί και τα δύο. Φαίνεται ότι είναι προτιμοτέρα, έτσι έχει κριθεί, φαίνεται, ότι αν ξεκινήσομε από την κορυφή της πυραμίδος, το πράγμα είναι ευκολότερο. Διότι θα μείνει έκθετη η βάσις και τι θα κάνει; Θα υποχωρήσει.
Επιτρέψατέ μου: «Κούνια που τους κούναγε!».Αγνοούν ότι υπάρχει λαός, ο οποίος είναι εδραιωμένος εις την ορθόδοξη πίστη του. Κούνια που τους κούναγε! Με συγχωρείτε αυτές τις εκφράσεις που λέω, ε; Δεν πειράζει. Ο προφορικός λόγος τα έχει αυτά. Λοιπόν. Και έτσι δυστυχώς η κορυφή της πυραμίδος αρχίζει να πηγαίνει λίγο-λίγο, βήμα-βήμα, αυτό που πολλάκις σας έχω πει, η μέθοδος του σαλαμιού, που την γνωρίζετε, λίγο-λίγο ναγίνεται η προδοσία της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Έχετε αντίρρηση; Όταν επί παραδείγματι, ο Πατριάρχης[εκείνη την εποχή στην οποία εκφωνεί ο μακαριστός γέροντας τη συγκεκριμένη απάντηση σε απορία είχε μόλις χειροτονηθεί Πατριάρχης ο Βαρθολομαίος] λέει: «Πρέπει να αναθεωρήσομε μερικά πράγματα. Δεν μας έκανε τίποτε κακό ο Μωαμεθανισμός!». Άκουσον, άκουσον! «Δεν μας έκανε τίποτε κακό ο Μωαμεθανισμός»! Όλοι οι χοροί των Νεομαρτύρων από ποιους εσφάγησαν; Από τους Ισλαμιστάς. Μα Τούρκοι ήσαν, μα Αιγύπτιοι ήσαν, δεν ξέρω τι μπορεί να ήσαν. Κυρίως Τούρκοι. «Και ότι πρέπει να αναθεωρήσομε», λέγει, « και την θέση μας, την άποψή μας για τον Μωάμεθ». Άμα ακούτε τέτοια πράγματα από το στόμα του Πατριάρχου, ε, τι θέλετε περισσότερο;
Και μετά παραπονούνται οι προκαθήμενοί μας ότι το έδαφος το οποίον πατούν είναι εχθρικό. Εξάλλου αυτό λένε: «Επειδή το έδαφος είναι εχθρικόν και ανά πάσα στιγμή πρέπει να κρατήσομε, φερειπείν, το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας, το Πατριαρχείον Αντιοχείας, το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων, το Πατριαρχείον Κωνσταντινουπόλεως το Οικουμενικό, γι΄αυτό κάνομε κάποια νερά. Για να… ούτως ειπείν, κολακεύομε τους ανθρώπους που κατέχουν εχθρικόν έδαφος, τουρκικόν έδαφος, αιγυπτιακόν έδαφος, να τους κολακεύσομε».Ταλαίπωροι που είμαστε! Είναι σωστή αυτή η αντίληψη; Ποιος είναι Εκείνος που κρατάει την Εκκλησία; Είναι ο Θεός. Μ’ αυτό που κάνετε, αντιθέτως, θα σας κινήσει την λυχνίαν, όπως εκίνησε και τις λυχνίες των επτά ιστορικών λυχνιών, Εκκλησιών δηλαδή, της Μικράς Ασίας.
Λοιπόν, αγαπητοί μου, δεν είναι σωστές δικαιολογίες αυτές. Ότι κάνομε παραχωρήσεις ή ό,τι άλλο. Και η ομολογία, κύριοι, θα λέγαμε, πού είναι; Έστω, ξεσπούν έναν διωγμόν. Και η ομολογία σας πού είναι;
Το φαινόμενο δε των κρυπτοχριστιανών έχει δύο μορφές. Με την ευκαιρία, παρότι πέρασε η ώρα, να με συγχωρέσετε, έχει δύο μορφές. Αυτό να το ξέρομε, γιατί μπορεί να σταθεί και για μας κάποια μέρα.
Η μία μορφή είναι: Είμαι Χριστιανός, δεν το σαλπίζω. Κάποια στιγμή γίνομαι αντιληπτός και βεβαίως δεν το αρνούμαι. Και τότε γίνομαι ομολογητής και μάρτυς. Ο άγιος Δημήτριος… Ο άγιος Δημήτριος δεν κάθισε να πει εις τους ειδωλολάτρας ότι… «Ξέρετε; Εγώ είμαι Χριστιανός». Δεν είπε τέτοιο πράγμα. Έκανε την δουλειά του. Μάλιστα σε εκείνα τα λουτρά τα οποία μέχρι σήμερα σώζονται, που είναι κάτω από τον Άγιο Δημήτριο, εκεί όπου και ελογχίσθη, εκεί έκανε τις κατηχήσεις του στους νέους, ένας εκ των οποίων ήτο και ο άγιος Νέστωρ. Μαθητής του αγίου Δημητρίου ήτο ο άγιος Νέστωρ. Κάποια φορά έγινε αντιληπτός. Δεν το αρνήθηκε ο άγιος Δημήτριος. Και υπέστη μαρτυρικόν θάνατον. Η μία μορφή είναι αυτή, η αρεστή στον Θεό. Η αρεστή, η σωστή.
Η άλλη μορφή κρυπτο-χριστιανισμού: Αυτή η άλλη μορφή σημειώθηκε εις τους μετέπειτα χρόνους, όταν ξέσπασε το κύμα του Μωαμεθανισμού, δηλαδή μετά από τον 8ον αιώνα και ο Μωάμεθ, επί παραδείγματι, δηλαδή ο Μωαμεθανισμός, οι Άραβες εσάρωσαν τα βόρεια παράλια της Αφρικής κι έφθασαν μέχρι την Ισπανία και θα πήγαιναν, δεν ξέρω πού ακόμα, και κατόπιν στο τραπέζι αυτό που λέγεται Μικρά Ασία -ένα τραπέζι είναι- και προχώρησαν οι Τούρκοι μέχρι την Βιέννη, γνωστά αυτά τα πράγματα, τότε οι Τούρκοι άρχισαν να εξισλαμίζουν. Και τότε… γιατί αλλιώτικα κινδύνευε το κεφάλι σου. Διαβάστε μαρτυρολόγια νεομαρτύρων -και αυτό να το ξέρετε, νεομάρτυρες λέγονται από το 1453 και εντεύθεν, κι εδώ. Αυτοί λέγονται «νεομάρτυρες». Άρχισαν να κόβουν κεφάλια. Και τότε παρουσιάστηκε αυτό το δεύτερον είδος κρυπτοχριστιανισμού. Τι δηλαδή; Έφθαναν Χριστιανοί να ασπάζονται τον Μωαμεθανισμό, τον Ισλαμισμόν, να πηγαίνουν στο τζαμί, να προσεύχονται και όλα τα λοιπά του Ισλάμ, το δε βράδυ ή κάποια βράδια να πηγαίνουν σε υπόγεια σπιτιών κ.λπ. και να τελούν την Θεία Λειτουργία.
Έχομε πολλά τέτοια περιστατικά. Θα σας αναφέρω ένα. Συνέβη στην Κρήτη. Μάλιστα, αν θέλετε, αυτό σημειώθηκε λίγο πριν την απελευθέρωση της Κρήτης. Τι συνέβη; Βέβαια υπήρχαν ιερείς, ορθόδοξοι Χριστιανοί. Αλλά… τι τραβούσαν οι άνθρωποι, ε; Και φορούσανε και τα ράσα τους, παρακαλώ. Τα φορούσαν και τα ράσα τους. Κάποια φορά είπαν σε κάποιον ιερέα εκεί στην Κρήτη «Έλα, σε θέλομε, σε θέλει ένας μπέης». Αυτός ο μπέης, δεν θυμάμαι το όνομά του να σας το έλεγα, ήτο Έλληνας Ορθόδοξος Χριστιανός, αλλά, για να γλυτώσει το κεφάλι του, προσεχώρησε εις τον Μωαμεθανισμόν και μάλιστα σε πολλές εκδουλεύσεις των Τούρκων κι έγινε μπέης. Τότε τον οδήγησαν… αυτός μάλιστα έτρεμε ο ιερεύς -«Τι θα μου κάνουν;»-, τότε τον οδήγησαν σε ένα υπόγειο, εκεί είδε πολλούς μαζεμένους, κι όταν εκείνος τρόμαξε, αυτοί έβαλαν τα γέλια: «Μη φοβάσαι, παπά μου, Ορθόδοξοι είμαστε, θα μας τελέσεις τη Θεία Λειτουργία!».
Αγαπητοί μου… μάλιστα έχει εκδοθεί ένα βιβλίο περί των Κρυπτοχριστιανών. Είναι πανεπιστημιακή έκδοσις, είναι από τις εκδόσεις που έχει το Πανεπιστήμιο της Μονής Βλατάδων. Μπορείτε να το βρείτε και να το διαβάσετε. Εμείς το έχομε αυτό. Είναι μία απαράδεκτη κατάστασις. Τι σας λέει εσάς η συνείδησή σας; Τώρα, αυτήν την στιγμή στην Τουρκία όσοι Έλληνες Ορθόδοξοι Χριστιανοί δεν μπόρεσαν να φύγουν, έγιναν Μουσουλμάνοι. Πιστεύουν, όμως, εις τον Χριστόν. Μάλιστα, κάποτε πήγαν κάποιοι δικοί μας, κάπου εκεί, είδαν μία Τουρκάλα, ζύμωνε για να κάνει ψωμί κι έκανε επάνω στο ψωμί… κοιτάξτε (το σημείον του σταυρού) -το ξέρετε οι γυναίκες αυτό, το κάνετε, είναι το σημείον του σταυρού, δηλαδή το κάθετο και το οριζόντιο. Αυτό το πράγμα. Λένε στην Τουρκάλα: «Τι σημαίνει αυτό που έκαμες;». «Δεν ξέρω», λέει, «η γιαγιά μου με έμαθε!». Άρα λοιπόν τι ήταν η γιαγιά της; Ήτανε Ορθόδοξη Χριστιανή.
Αυτά είναι απαράδεκτα πράγματα. «Μα, θα μου φάνε το κεφάλι!». Τι έκαναν οι μάρτυρες τους πρώτους αιώνες; Τι έκαναν; Πάντως δεν μπορείς να είσαι, με αυτές τις προϋποθέσεις, Ορθόδοξος Χριστιανός και Μουσουλμάνος. Δεν χωράει, δεν χωράει, δεν χωράει! Τελείωσε, δεν χωράει! Αυτό να το ξέρετε. Είναι ένα φαινόμενο που υπάρχει αυτή την στιγμή! Ναι. Έχομε πάρα πολλούς κρυπτοχριστιανούς στην Μικράν Ασίαν. Να το ξέρομε.
Και μια άλλη περίπτωση, τραγική, αυτόχρημα τραγική! Κάπου… Βέροια, Νάουσα, κάπου εκεί, κάπου προς Δυτική Μακεδονία. Την εποχή, βέβαια, της Τουρκοκρατίας, υπήρχε επίσκοπος. Σας είπα, υπήρχε η Εκκλησία, αλλά και οι ιερείς με το παραμικρό μπορούσαν να υποστούν τα πάνδεινα και οι πιστοί. Κι επειδή είχε πιεστεί ο Επίσκοπος, δυστυχώς ενέδωσε. Ήταν το Πάσχα. Γιόρτασαν το Πάσχα, «Χριστὸς Ἀνέστη» κ.λπ. κ.λπ. λαμπάδες, αυγά, «Δι’ εὐχῶν τῶν Ἁγίων Πατέρων ἡμῶν». Και λέει ο επίσκοπος: «Μη φύγετε, Χριστιανοί μου, να σας πω κάτι. Ήτανε το τελευταίο Πάσχα που γιορτάσαμε. Για να σώσομε το κεφάλι μας πρέπει –αυτά είναι γραμμένα σ΄ αυτό το βιβλίο, είναι επιστημονικό βιβλίο- πρέπει να γίνομε μουσουλμάνοι».Κι έγινε ο ίδιος μουσουλμάνος, όπως και το χωριό… Τώρα βέβαια αν κάποιοι υπήρξαν που δεν έγιναν, δεν το ξέρω αυτό, δεν το ξέρομε, «γιατί», λέει, «αλλιώτικα δεν μπορούμε να επιβιώσουμε». Αυτός πια ο επίσκοπος -κι επήρε αξίωμα μάλιστα αντίστοιχα στη μουσουλμανική θρησκεία, επήγε κάποτε στην Κωνσταντινούπολη όπου είχε έναν αδελφό. Και πήγε να τον βρει τον αδελφό του. Όταν τον είδε αυτόν ο αδελφός του στην Κωνσταντινούπολη, του λέει: «Να μη σε δουν τα μάτια μου! Δεν έχω αδελφό!».
Αυτά με την ευκαιρία, καλό ήταν να τα πούμε αυτά, γιατί αύριο δεν ξέρομε τι έρχεται. Έχομε, λοιπόν, δύο περιπτώσεις: Δεν θα αποκαλύψω τι πιστεύω, χωρίς αυτό να είναι άρνησις· είναι στοιχειώδες. Όταν, όμως, αποκαλυφθώ, θα ομολογήσω. Και το δεύτερον, για να γλυτώσω το κεφάλι μου, δέχομαι να γίνω μουσουλμάνος. Οι μουσουλμάνοι της Βοσνίας ξέρετε πώς έγιναν; Επειδή τα γράφουν και οι εφημερίδες αυτά, πιστεύω τα ξέρετε, τα διαβάζετε. Ξέρετε πώς έγιναν; Θα πείτε: «Πώς βρέθηκαν μουσουλμάνοι στη Βοσνία;». Είναι πολύ απλό. Δεν ήσαν παρά Ορθόδοξοι Χριστιανοί. Κι όταν οι Τούρκοι έφθασαν μέχρι των πυλών της Βιέννης, διότι τα Βαλκάνια ήταν τουρκικά, ήταν κάτω από την τουρκική κατοχή, με τον τρόπον αυτόν έκαναν ορθοδόξους χριστιανούς, μουσουλμάνους. Κι αυτοί τώρα έμειναν ως μουσουλμάνοι, έχασαν δηλαδή την χριστιανική τους ιδιότητα ολότελα, ολότελα. Την ξέχασαν. Και δημιουργούν τώρα πρόβλημα, γιατί ουσιαστικά πρόκειται περί ενός θρησκευτικού πολέμου…
289ομιλία στην Κατηγορία :
" Ἀπαντήσεις ἀποριῶν (Κατηχήσεων Ἀνδρῶν – Γυναικῶν) ".
†. «Πώς κατέληξαν και με ποιον τρόπο οι Πατέρες υπελόγισαν ότι η Γέννησις του Χριστού έγινε την 25η Δεκεμβρίου και η Βάπτισή Του την 6η Ιανουαρίου;»
Μάλιστα. Προσέξτε. Καταρχάς να μιλήσω από το τελευταίο σημείον, με την 25η που γιορτάζουμε την Γέννησιν, του Δεκεμβρίου και την 6η Ιανουαρίου που γιορτάζομε την Βάπτισιν του Χριστού. Φυσικά, πότε ο Χριστός εβαπτίσθη δεν το γνωρίζομε. Αναμφισβήτητα. Είναι όμως στη δικαιοδοσία της Εκκλησίας να κάνει τις γιορτές της.Αν μεν έχει κάποιους λόγους που να στηρίζεται στον χρόνο, στον χρόνο που ορίζεται· αν όχι, τότε εκείνη κρίνει πώς θα τοποθετήσει τις γιορτές. Έτσι έχει ένα κύκλο εορτών. Προσέξτε τι είπα. Κύκλο εορτών· που αρχίζομε με την Γέννηση και καταλήγομε στα Θεοφάνεια. Κι αυτός ο κύκλος είναι δώδεκα ημέρες. Όπως έχομε και τον κύκλο του Πάσχα. Έτσι τοποθετούν οι Πατέρες στις 6 Ιανουαρίου την Βάπτισιν του Χριστού, χωρίς αυτό να είναι απαραίτητο να ήτανε στις 6 Ιανουαρίου. Κι ακόμη, πιστεύω αυτό το καταλαβαίνει κανείς, μπορεί, ας πούμε, 15 Αυγούστου να γιορτάσομε την Κοίμηση της Θεοτόκου και εις τις 20 Αυγούστου να γιορτάσομε την Γέννηση της Θεοτόκου. Θα ΄λεγε κανένας: «Μα πού, πώς;». Είναι πολύ απλό, είναι πάρα πολύ απλό. Πόσο απλό; Αν εγώ γεννήθηκα 15 Αυγούστου, πέθανα στις 20 Αυγούστου. Ή αν πέθανα στις 15 Αυγούστου, γεννήθηκα στις 20 Αυγούστου, ύστερα από κάποιους ετησίους κύκλους, είναι πάρα πολύ φυσικό.
Πάντως, μην πει κανένας ότι ο Χριστός γεννήθηκε 25η Δεκεμβρίου… πότε μεγάλωσε; Λέει ένα τροπάριο των ημερών της Βαπτίσεως: «Πότε», λέει, «Κύριε σε είδαμεν να γεννάσαι, νήπιον και τώρα Σε βλέπομεν τέλειον άνδρα να βαπτίζεσαι;». Μην πάει το μυαλό σας ότι ξαφνικά μεγάλωσε και μέσα στο δωδεκαήμερο βαφτίστηκε κιόλας. Όχι. Πέρασαν 30 χρόνια, αν το θέλετε. Γιατί ο Ιησούς ήτο «ὡσεὶἐτῶν τριάκοντα» όταν εβαπτίσθη. Το αντιλαμβανόμεθα αυτό. Αυτά για το δεύτερο μέρος της απορίας.
Για το πρώτο μέρος, αλήθεια, πότε γεννήθηκε ο Χριστός; Χειμώνας; Καλοκαίρι; 25 Δεκεμβρίου είναι μία ημερομηνία αυθαίρετη; Μήπως, όπως λέγεται, ότι επειδή τότε γιόρταζαν τα λεγόμενα «Κρόνια» οι ειδωλολάτραι; Και ξέρετε ότι 23 Δεκεμβρίου έχομε την μικρότερη μέρα, ε; 22 Δεκεμβρίου, 23 αρχίζει να μεγαλώνει η ημέρα. Κι όπως έχομε πει στα κατά Δευτέραν θέματα για την λατρείαν της γονιμότητος, ότι γιόρταζαν τα Κρόνια προς τιμήν του Κρόνου με το ξεκίνημα του μεγαλώματος της ημέρας. Δηλαδή καθαρά ειδωλολατρική γιορτή, εορτή της γονιμότητος, της βλαστήσεως κ.λπ. Έτσι εγίνοντο δε και οργιαστικές γιορτές. Λέγεται ότι αυτά που λέμε σήμερα Καρνάβαλος, ήσαν τοποθετημένες αυτές οι γιορτές τότε, αυτό που λέμε στην περίοδο των Χριστουγέννων. Και η Εκκλησία για να φέρει ένα αντιστάθμισμα, έβαλε στις 25 Δεκεμβρίου, αφού τελείωνε και η Σαρακοστή της, έβαλε την εορτή της Γεννήσεως του Χριστού. Όλα μπορεί να είναι καλά, όλα αποδεκτά, αλλά τι λέτε; Ακούστε.
Δεν θυμούμαι, γιατί αυτά, πολλές φορές δεν έχω και καιρό να κοιτάξω περισσότερο, μην ξεχνάτε ότι η απάντηση σε μία απορία, αποτελεί μία ξεχωριστή ομιλία. Έχετε αντίρρηση γι’αυτό; Πρέπει κανείς να ψάξει, να ψάξει, να ψάξει να βρει περισσότερα πράγματα. Και καμιά φορά άμα έχω καιρό ψάχνω. Αν δεν έχω όμως καιρό, ό,τι θυμούμαι. Εξάλλου αυτή είναι και η έννοια της λύσεως των αποριών. Γιατί αλλιώτικα θα κάναμε ειδικά θέματα, ειδικά μαθήματα. Λοιπόν, είχα διαβάσει μία ομιλία του Ιερού Χρυσοστόμου «Εἰς τὴν τοῦ Χριστοῦ Γέννησιν». Αν έχετε τα Άπαντα του Χρυσοστόμου μπορείτε να την βρείτε και θα μείνετε έκπληκτοι για εκείνα τα οποία γράφει. Ακούστε πώς:
Αναφέρεται εις τον Ζαχαρία και στην Ελισάβετ, τους γονείς του Ιωάννου. Ο Ζαχαρίας ήτο αρχιερεύς. Βρίσκει πότε ήταν η εφημερία του. Αφού λοιπόν βρίσκει αυτό – λεπτομέρειες που θα εκπλαγείτε– γεννήθηκε ο Ιωάννης… Βεβαίως εννέα μήνες εκυοφορήθη. Η διαφορά του Χριστού από τον Ιωάννη είναι τρεις μήνες. Αφού λοιπόν βρήκαμε την ιστορία του Ιωάννου, κατόπιν με υπολογισμό βρίσκομε ότι πράγματι ο Χριστός γεννήθηκε 25 Δεκεμβρίου. Όχι Δεκέμβριο, αλλά και 25 Δεκεμβρίου. Ακόμη, μας αναφέρει, σας είπα με ποιον τρόπο, ξεκινάει έμμεσα από την χρονολόγηση του Ιωάννου πού γεννήθηκε κα πότε ήταν η εφημερία του Ζαχαρίου του πατρός του κ.ο.κ. Κατόπιν είπε και το εξής: Διετηρούντο αρχεία. Τότε δεν έγινε η απογραφή; Έγινε απογραφή, το θυμόσαστε. Στις ημέρες του Αυγούστου Καίσαρος και ο Ιωσήφ πήγε με την Θεοτόκο να απογραφούν εις Βηθλεέμ. Βεβαίως απεγράφη και ο Ιησούς. «Ἀπεγράφετο ποτέ…» κ.λπ. λέει ένα τροπάριο των ημερών. Απεγράφη ο Ιησούς. Μπήκε μέσα εις τους καταλόγους. Ποιους καταλόγους; Τους φορολογικούς. Διότι ο σκοπός της απογραφής ήταν κυριότατα φορολογικός […][Δεν έχει σωθεί σε αυτό το σημείο η ομιλία του μακαριστού γέροντος] να κάνει αναλύσεις και αναλύσεις. Και λέει τώρα ο Ιερός Χρυσόστομος, ότι το αρχείον της εποχής στη Ρώμη εσώζετο. Και άνθρωποι ειδικοί, Χριστιανοί, έψαξαν και βρήκαν ότι ο Χριστός εγεννήθη την 25η Δεκεμβρίου.
Να σας πω και τούτο. Γι’ αυτόν τον λόγο ακριβώς… αυτή δε η έρευνα στο αρχείο δεν έγινε τον 5ο αιώνα που είναι ο Χρυσόστομος. Έγινε πολύ, πολύ, πολύ πιο μπροστά. Γι’αυτό τον λόγο η γιορτή των Χριστουγέννων, λίαν πρωίμως εορτάζετο, εις την Ρώμην, εις την Δύσιν. Και η Γέννησις του Χριστού στην Ανατολή δεν εορτάζετο. Για πρώτη φορά εορτάστηκε στις ημέρες του Ιερού Χρυσοστόμου, 5ος αιών.
Όλα αυτά λοιπόν που σας είπα, τα αναφέρει ο Ιερός Χρυσόστομος και συνεπώς ο Χριστός γεννήθηκε κατά μήνα Δεκέμβριον και μάλιστα τονίζει, 25η Δεκεμβρίου. Διότι τότε γιόρταζαν και εις την Ρώμην 25η Δεκεμβρίου.
Και αυτή η απορία, αγαπητοί μου, δεν ξέρω αν σας βοηθούν αυτά, έχουν όμως μία αξία όλα. [Πέρασε η ώρα λίγο, κατέφθασε κι ο σεβασμιώτατος, ναι, δεν ξέρω να πρέπει να συνεχίσω. Ναι, καλά].
251η ομιλία ομιλία στην κατηγορία : «Ἀπαντήσεις ἀποριῶν (Κατηχήσεων Ἀνδρῶν – Γυναικῶν)».
†.[…]Πολλοί κατηγορούν φερειπείν τον Μοναχισμό και λέγουν και φλυαρούν ... και αποκαλούν ... Κάποιος από σας μου έδωσε ένα απόκομμα, κάποιου ανοήτου δημοσιογράφου, -δεν φοβήθηκε το μάτι μου όσο τους δημοσιογράφους, για πολλούς λόγους, για πολλούς ... πόσο αβασάνιστα γράφουν- ότι αρπάζουν τα παιδιά, λέει, κάτι καλόγεροι και τα στέλνουν στο Άγιον Όρος ... και τα κάνουνε γενίτσαρους ...κ.λ.π, κ.λ.π, ενώ ο Μοναχισμός είναι θέμα εκκλησίας. Στη Λειτουργία ευχόμεθα για τους μοναχούς, για τον Μοναχισμό. Και είναι η εκλεκτοτέρα μορφή, της εκκλησίας. Οχι επειδή είμαι μοναχός σας τα λέγω αυτά, δεν πάσχω από κόμπλεξ σε τέτοια θέματα. Έκανα αυτό που πίστευα, και το πιστεύω και το αγαπώ. Δεν υπάρχει κανένα κόμπλεξ. Θα μου πείτε: γιατί το λέτε; Ένας ο οποίος πραγματικά δεν έχει κόμπλεξ, δε λέει τίποτα. Ε, έτσι ήρθε η κουβέντα. Πιστεύει κανείς εκείνο που κάνει, αν το πιστέψει, δεν πάσχει από κόμπλεξ.
Έχω πολλάκις πεί, αν ήμουνα πάλι 18 χρονών, παρότι δεν έγινα 18 χρόνων μοναχός, εάν ήμουνα, γινόμουνα 18 χρονών,
θα ξαναδιάλεγα αυτό που διάλεξα. Και έχω πεί μεταξύ αστείου και σοβαρού, ένα δεν θα διάλεγα από όλα αυτά. Την Ιεροσύνη, την αγαπώ. Την αγαμία, την αγαπώ. Ότι κάνω, το αγαπώ. Το κήρυγμα, το αγαπώ• δε θέλω να σας το αποδείξω, νομίζω το καταλαβαίνετε.
Όταν θα γινόμουνα πάλι 18 χρονών, ένα πράγμα μόνο δεν θα ήθελα να ξαναγίνει.
Ποιό είναι αυτό; Να γίνω, Ηγούμενος. Ναι, ναι, να γίνω Ηγούμενος. Για να μην πώ κάτι άλλο• ούτε Επίσκοπος στην εποχή μας!
Λυπούμαι που το λέγω. Το χειρότερο παράδειγμα,
έδωσαν οι επίσκοποι στην εποχή μας. Και βέβαια δεν είναι μόνο στην εποχή μας, έχουμε και άλλες εποχές, άν κανείς διαβάσει λίγο την εκκλησιαστική ιστορία θα το δεί, και μάλιστα πολλή άσχημες μορφές, πολλή άσχημες ... αλλά, έν τη αύτη περιπτώση , θα 'θελα να έλεγα, ότι είναι κάποια πράγματα που ... Φερειπείν ένα αξίωμα είναι, ένα αξίωμα, που έχει βάρος, του Επισκόπου το αξίωμα. Όπως λέει ο Απόστολος Παύλος: «εἴ τις ἐπισκοπῆς ὀρέγεται, καλοῦ ἔργου ἐπιθυμεῖ.» (Α Τιμ. 3, 1), έργου, δεν λέει αξιώματος, λέει έργου. Και όπως λέει ο άγιος Ιγνάτιος στον άγιο Πολύκαρπο, -αν θυμάμαι καλά- ότι: "ο Επίσκοπος βάλλεται επειδή είναι ο Επίσκοπος". Διότι όπως είναι ο πύργος, διότι πρέπει να καταβληθεί, να πέσει ο πύργος, και βάλλεται και από τον διάβολο κι από τα όργανα του διαβόλου, τους κακούς, κακοήθεις ανθρώπους. Ναι, αν όμως κανείς ξέρει, ότι Επίσκοπος σημαίνει θυσία και προσφορά, τότε, αν αυτό το πίστευα, και το 'θελα, και θα το έκανα τότε, ε, θα ήθελα να ήμουνα Επίσκοπος. Για να μην νομίσετε όμως, ότι επιθυμώ πράγματα που δεν τα 'φτασα, σας λέω και τούτο, -μυστικό, δεν θα το πείτε πουθενά-, επειδή, δε σπούδασα θεολογία, αποκλείομαι να γίνω Επίσκοπος, και τελείωσε η ιστορία.
Απόσπασμα από την 225η ομιλία στην κατηγορία : " Ἀπαντήσεις ἀποριῶν (Κατηχήσεων Ἀνδρῶν – Γυναικῶν) "
Όλες οι ομιλίες της Κατηγορίας : " Ἀπαντήσεις ἀποριῶν (Κατηχήσεων Ἀνδρῶν – Γυναικῶν) " εδώ ⬇️
†.Μιά άλλη ερώτηση λέει το εξής: “Πώς εξηγείται την φράση «μωραίνει Κύριος ὅν βούλεται
ἀπολέσαι;»„
Είναι γνωστό, ότι πράγματι μωραίνει Κύριος ὅν βούλεται
ἀπολέσαι. Δηλαδή δεν του δίνει μυαλό να σκεφτεί μία σωστή λύση, σ' εκείνον που σκέπτεται ασεβώς. Και ο Θεός πήρε την απόφαση να τον καταστρέψει, να τον τιμωρήσει Δέν του δίνει μυαλό να σκεφτεί. Είναι αλήθεια; Είναι αλήθεια. Είναι έτσι. Έχουμε πάμπολλα τέτοια παραδείγματα, πάμπολλα μέσα και στην Αγία Γραφή, πάμπολλα και είς την Εκκλησιαστική μας Ιστορία.
Μάλιστα, θυμάμαι κάποτε είχε συμμαχήσει, είναι στην Παλαιά Διαθήκη, την εποχή του Ελισσαίου, είχε συμμαχήσει ο βασιλιάς του Βόρειου Βασιλείου με το Νότιο Βασίλειο για να κάνουνε από κοινού έναν πόλεμο εναντίον ενός εχθρού Ανατολικά της πατρίδος των.
Ένας πόλεμος τον οποίον ο Θεός δέν τον ήθελε. Δέν έπρεπε να γίνει. Τότε είχε εμφανιστεί ο προφήτης Ελισσαίος, είπε ότι αυτό δέν πρέπει να γίνει. Ο βασιλιάς του Βόρειου Βασιλείου κατεβαίνει στο Νότιο Βασίλειο στα Ιεροσόλυμα, εκεί εμφανίζεται κάποιος άλλος προφήτης και λέει ότι: “δέν θα το κάνεις αυτό, δέν θα ευλογήσει ο Θεός αυτό το πράγμα.„ Και μάλιστα θύμωσε ο βασιλιάς και του λέει: “Άντε, πάντοτε όλο δυσάρεστα πράγματα μου λες.„ Γιατί του λέει: “Θα νικηθείς.„ “Όλο δυσάρεστα πράγματα μου λες.„ “Κι' όχι μόνο θα νικηθείς αλλά και θα σκοτωθείς„ του λέει. Αλλά επειδή ήταν ειδωλολατρών ο βασιλιάς του Βόρειου Βασιλείου, ειδωλολατρών. Ξέρετε το Βόρειο Βασίλειο του Ισραήλ είχε εκτραπεί στην ειδωλολατρία από την εποχή που θεμελιώθηκε. Και ο θεμελιωτής του Βόρειου Βασιλείου ήταν ο Ιεροβοάμ. Ο πρώτος ειδωλολατρήσας.
Έναςδούλος του Σολομώντος ήταν αυτός,
Έγινε ο πόλεμος αυτός. Και τελικά νικήθηκαν οι Εβραίοι. Κι ο βασιλιάς του Βόρειου Βασιλείου φονεύθηκε. Μόλις γλίτωσε ο βασιλιάς του Νότιου Βασιλείου, μόλις γλίτωσε. Λοιπόν, τί έγινε εδώ; Ο Θεός εμώρανε αυτόν, να μην ακούει τους προφήτες. Επί πλέον, επειδή ήταν ειδωλολατρών και έπρεπε να τιμωρηθεί, επέτρεψε ο Θεός, πήγε αυτός να κάνει πόλεμο και σκοτώθηκε.
Εκείνον λοιπόν που ο Θεός θέλει να καταστρέψει τον μωραίνει. Θα σας πώ πώς έχει το πράγμα. Πώς μωραίνεται ο άνθρωπος. Γιατί μπορεί να πεί κάποιος “ο Θεός μωραίνει τον άνθρωπο;„ Δέν είναι εκεί. Υπάρχει ένας πειρασμός εδώ, να εξηγήσουμε αλλιώτικα• όπως ακριβώς υπάρχει στην Αγία Γραφή η εξής φράση• είναι μία άλλη απορία: «ἄρα οὖν ὃν θέλει ἐλεεῖ, ὃν δὲ θέλει σκληρύνει.» (Ρωμ. 9,18)
Πώς ερμηνεύεται; λέει εδώ.
Λοιπόν, για την πρώτη απορία. Αίρει την Χάρη του ο Θεός. Κι από την στιγμή που θα αρθεί η Χάρις του θεού από έναν άνθρωπο, κινείται κατά μωρίαν. Ο Χριστός είπε ότι: «χωρὶς ἐμοῦ οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδέν.» (Ιω. 15,5)
Χωρίς Εμένα δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα. Τί είναι εκείνο που δεν μπορούμε να κάνουμε; Δέν μπορώ να κινηθώ έτσι και έτσι; Δέν θα σου βγεί σε καλό. Είναι ανευλόγητο πράγμα. Και συνεπώς, αιρομένης της χάριτος κινείσαι, κατά μωρόν τρόπο. Όχι λοιπόν ότι ο Θεός μωραίνει, δηλαδή πάει και βάζει μωρία μέσα στον άνθρωπο. Αλλά με την έννοια ότι παίρνει την χάρη Του και ο άνθρωπος χωρίς την χάρη του Θεού δεν κάνει τίποτα. Προσέξτε αυτό που είπε ο Χριστός. Ότι «χωρὶς ἐμοῦ οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδέν.» Αυτό να μην το ξεχνούμε ποτέ.
Και με την ευκαιρία μάλιστα που είναι συναφείς αυτές οι δύο απορίες, έχει ως εξής: Βέβαια, όχι ότι ο Θεός προσωποληπτεί, ώστε να πεί ότι αυτόν τον μωραίνω κι εκείνον του δίνω εξυπνάδα. Όχι. Στον Θεό τέτοια πράγματα, τέτοιο πράγμα δεν υπάρχει. Δέν υπάρχει προσωποληψία στον Θεό. Αλλά ότι ο Θεός αίρει την χάρη Του, σας είπα, και ως παράδειγμα φέρεται η περίπτωσις του Φαραώ εις την Αίγυπτο.
Λέει η Γραφή το εξής: «λέγει γὰρ ἡ γραφὴ τῷ Φαραὼ ὅτι εἰς αὐτὸ τοῦτο ἐξήγειρά σε, ὅπως ἐνδείξωμαι ἐν σοὶ τὴν δυναμίν μου, καὶ ὅπως διαγγελῇ τὸ ὄνομά μου ἐν πάσῃ τῇ γῇ.»
(Ρωμ. 9,17)
Γι' αυτό, λέει, σε ἐξήγειρα, λέει ο Θεός στον Φαραώ, για να δείξω σε σένα την δύναμή μου, κι όπως φημισθεί το όνομά μου σε όλο τον κόσμο. Αυτό λέγεται πέντε φορές αγαπητοί μου στην Παλαιά Διαθήκη, Έξοδος 7ο κεφ. και εξής• μέσα είναι διάφορα χωρία, στο 7ο κεφάλαιο, στο 8ο κεφάλαιο, και στο 9ο κεφάλαιο της Εξόδου. Εδώ δείχνει ότι.. 5 φορές, σας είπα λέγεται, ότι εσκλήρυνε ο Φαραώ την καρδιά αυτού. Πέντε φορές. Και συνεπώς, ο ίδιος ο Φαραώ σκληραίνοντας την καρδιά του, μή θέλοντας να αφήσει τον λαό του Θεού να πάει να λατρέψει τον Θεό. Γιατί υπονόησε ότι αυτοί θα του φύγουνε. Και φεύγοντας αυτοί θα έχανε εργατικά χέρια, για τα οποία μισθούς δέν πλήρωνε. Μικρό πράγμα τόσος λαός να του κάνει τέτοια έργα.. Ξέρετε ότι κάποια μεγάλα έργα που έχουν μείνει στην Ιστορία τα έχουν φτιάξει οι Εβραίοι. Βέβαια όχι όλα τα έργα της Αιγύπτου. Αλλά μεγάλα έργα, όπως είναι οι Πυραμίδες, οχυρώσεις πόλεων.. Αναφέρονται, άν θυμάμαι καλά τρεις οχυρώσεις πόλεων. Αυτά τα έκαναν οι Εβραίοι με τα χέρια τους. Φοβερή δουλειά. Σου λέει, εγώ να χάσω τέτοια εργατικά χέρια; και μάλιστα όταν δέν πληρώνω τίποτα, δέν πληρώνω μισθούς σ' αυτούς.
Αλλά τι βλέπουμε εδώ; Ενώ 5 φορές σκληραίνει ο Φαραώ την καρδιά του, δηλαδή αρνείται να φύγει ο λαός, αντιστοίχως, λέει η Αγία Γραφή στα κεφάλαια που σας είπα, ότι πεντάκις πάλι ο Θεός εσκλήρυνε αυτόν.
Πώς το καταλαβαίνουμε;
Εγώ σκληρύνω την καρδιά μου και μετά λέει: “Ο Θεός μου σκλήρυνε την καρδιά μου„
Δηλαδή τι θα πεί αυτό; Επιτρέπει ο Θεός να μένω με σκληρυμένη καρδιά. Αυτό θα πεί. Είπα όπως λέει ο Οικουμένιος: “Το σκληρύνει ἀντί τοῦ ἐᾶ αὐτόν σκληρόν εἶναι„ Δηλαδή το “σκληρύνει ο Θεός„ είναι αντί του “αφήνει ο Θεός να μένει σκληρή η καρδιά ενός ανθρώπου.„ Δηλαδή δεν την μεταστρέφει την καρδιά του ανθρώπου ο Θεός, την αφήνει να είναι, μ' άλλα λόγια σκληρή.
Όταν λέει, επί παραδείγματι, ο Θεός, το λέει ο Χριστός αυτό: «τὸν ἐρχόμενον πρός με οὐ μὴ ἐκβάλω ἔξω».
(Ιω. 6,37) Εκείνον ο όποιος έρχεται σε μένα, έξω δέν θα τον βγάλω. Ή «πάντας ἀνθρώπους θέλει σωθῆναι καὶ εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθεῖν.» (Α Τιμ. 2,4)
Ο Θεός θέλει να σωθούν όλοι. Αλλά εξαρτάται από την προαίρεση του ανθρώπου.
Λέει ο Ωριγένης ένα πάρα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα, που αναφέρεται και μέσα στη Δογματική μας. Η περίπτωση είναι, όπως κάτω από τις ηλιακές ακτίνες έχουμε δύο υλικά, τον κηρόν και τον πηλόν. Δηλαδή το κερί και τον πηλό. Κάτω από τις ίδιες ηλιακές ακτίνες, ο μέν κηρός, το κερί, λιώνει, ο δέ πηλός σκληραίνει. Τί σημαίνει αυτό; Η Χάρις του Θεού είναι πάντα η ίδια. Αλλά απέναντι στη Χάρη του Θεού, άλλοι άνθρωποι δείχνουν προαίρεση τέτοια, που να είναι ένα άνοιγμα προς τη Χάρη του Θεού και να δεχθούν την Χάρη του Θεού. Και άλλοι άνθρωποι δείχνουν προαίρεση τέτοια που να κλείνει η καρδιά τους και να αντιδρούν στον Θεό.
Έτσι, δεν είναι ότι ο Θεός είναι άδικος, μη γένοιτο, αλλά η στάση του ανθρώπου είναι τέτοια απέναντι στον Θεό, καλή, αγαθής προαιρέσεως ή κακής προαιρέσεως.
Αυτή είναι αγαπητοί μου, η έννοια αυτού του χωρίου.
127η ομιλία στην κατηγορία
« Απαντήσεις Αποριών ».
Στον Άδη; Τυπικώς είναι τρεις ημέρες. Τυπικώς. Ουσιαστικά είναι 33 ώρες. Αλλά λέω 33, διότι αυτό βγαίνει, ας το πούμε, ερμηνευτικά. Είναι μυστήριο πότε ο Χριστός ανεστήθη. Είναι από τα κεκρυμμένα. Την αρχήν της Αναστάσεως δεν την ξέρομε. Δηλαδή πότε ανεστήθη ο Χριστός δεν το ξέρομε. Ξέρομε μόνο την αρχή…, το τέλος της Αναστάσεως. Αντιθέτως ξέρομε την αρχή της Αναλήψεως. Αλλά δεν ξέρομε το τέλος της Αναλήψεως. Πού έφθασε ο Χριστός; Καταλάβατε;Λοιπόν ο Χριστός απέθανε επί του Σταυρού την Παρασκευή στις 3 το μεσημέρι. Και ανεστήθη ξημερώνοντας Κυριακή. Η Κυριακή όμως ξέρετε από πότε άρχιζε; Η δευτέρα ημέρα της εβδομάδος; Μετά τη δύση του ηλίου το Σάββατο. Σε μας η αλλαγή του 24ώρου γίνεται τα μεσάνυχτα. Κατά το εβραϊκό ημερολόγιο εγίνετο από δύση σε δύση ηλίου. Συνεπώς, ο Χριστός έμεινε 3 ώρες την Παρασκευή, 24 ώρες το Σάββατο, 27, και κάποιες ώρες, άγνωστο πόσο, την Κυριακή. Αλλά επειδή πολλές φορές οι Πατέρες θέλουν, οι ερμηνευταί γενικά, θέλουν να ταιριάζουν μερικά πράγματα, ερμηνευτική αδεία, θα λέγαμε, επειδή ο Ιησούς ήτο 33 ετών κατά το ανθρώπινον επί της γης, είπαν 33 ώρες. Συνεπώς προσέθεσαν άλλες 6 ώρες. Αλλά εάν υποτεθεί ότι στις 6 βασιλεύει ο ήλιος το Σάββατο, και 6 ώρες, είναι 12 τα μεσάνυχτα. 12 δηλαδή «Χριστός ανέστη». Καταλάβατε; Αυτό είναι. Αλλά σας είπα ότι ονομαστικώς είναι τρεις ημέρες. Δεν είναι όμως πραγματικές 3 ημέρες με την έννοια του 24ώρου. Γι΄αυτό πολλοί λένε: «Μα, πώς είναι τρεις ημέρες;». Είναι όπως σας είπα. Παίρνει από την κάθε ημέρα τμήμα. Αυτό είναι.
†.Η βλασφημία προς το Άγιον Πνεύμα συγχωρείται; Βέβαια είναι γνωστό ότι ο Κύριος είχε πει ότι όποιος βλασφημήσει στο Πνεύμα το Άγιον άφεση δεν έχει. Αλλά, όταν λέμε βλασφημία πού πηγαίνει το μυαλό σας; Νομίζετε ότι πηγαίνει στις βλασφημίες εκείνες που λένε οι άνθρωποι της αγοράς ή του πεζοδρομίου; Βεβαίως, ένας ο οποίος βλασφημά τα Θεία είναι πάρα πολύ σοβαρή αμαρτία, είναι αχαρακτήριστη. Προσέξτε με, είναι αχαρακτήριστη. Αρκεί να σας σημειώσω ότι δεν υπάρχει Κανόνας κυρώσεων για τον άνθρωπον τον βλάσφημον διότι είναι ακατανόητο για Χριστιανό να φτάσει στο σημείο να βλασφημά τα Θεία. Είναι ακατανόητο σας λέγω. Εν τούτοις, έχετε δει πάρα πολλούς ανθρώπους οι οποίοι ενώ εβλασφήμησαν τα Θεία έχουνε μετανοήσει. Μπορώ να σας πω ότι ένα πολύ σημαντικό ποσοστόν ανθρώπων που εξομολογούνται, σε κάποια ηλικία, νεαρή ή γεροντική, λέγουν κι αυτό. Εμείς οι Έλληνες δυστυχώς έχουμε το ‘προνόμιον’ να βλασφημούμε τα Θεία μαζί με τους Ιταλούς και είναι ένα μεγάλο δυστύχημα, μία μεγάλη πληγή. Μήπως λοιπόν αυτό είναι η βλασφημία; Παιδιά, όχι. Παρ’ ότι είναι αχαρακτήριστο πράγμα η βλασφημία, φοβερό πράγμα, ακατανόητο πράγμα, αλλά δεν είναι αυτό που ήθελε να πει ο Κύριος. Σημειώσατε ότι το περιστατικό όπου ανέφερε το θέμα Κύριος ήταν το εξής. Όταν απέδιδαν οι Φαρισαίοι δυνάμεις δαιμονικές στην επιτέλεση των θαυμάτων που έκανε ο Κύριος. Τί είχανε πει; εν τω άρχοντι των δαιμονίων εκβάλλει τα δαιμόνια.
Είναι γνωστόν ότι το Πνεύμα το Άγιον ήτο παρόν όταν επιτελούσε τα θαύματα. Μην ξεχνάτε ακόμα ότι ο Πατήρ, ο Υιός και το Πνεύμα το Άγιον είναι Ένας Θεός. Μην το ξεχνάτε αυτό. Είναι Τρία τα Πρόσωπα. Έτσι εν δακτύλω Θεού -υπάρχει αυτή η φράσις μέσα την Αγία Γραφή- έκανε τα θαύματα. Εν δακτύλω θεού, δηλαδή με το δάκτυλο του Θεού, και «ο δάκτυλος του Θεού» δεν είναι παρά το Άγιον Πνεύμα. Συνεπώς, όταν απέδιδαν δαιμονική πηγή στην επιτέλεση των θαυμάτων του Χριστού, τί έκαναν; Αφού το Πνεύμα το Άγιον έκανε τα θαύματα, εβλασφήμουν κατά του Αγίου Πνεύματος. Πάντως, αν θα έπρεπε να χαρακτηρίσουμε για τον εαυτόν μας τώρα ώστε να μην βρεθούμε σε μία τέτοια φοβερή περίπτωση, θα λέγαμε ότι είναι τα εξής δυο-τρία πράγματα.
Πρώτα-πρώτα. Είναι η επιμονή στην αίρεση. Όταν επιμένει κανείς σε μίαν αίρεση. Λέγει ο Απόστολος Παύλος στην προς Τίτον Επιστολή του, ότι αἱρετικὸν ἄνθρωπον μετὰ μίαν καὶ δευτέραν νουθεσίαν παραιτοῦ, (Του πες μια, του πες δυο, άσ’ τονε.) εἰδὼς ὅτι ἐξέστραπται ὁ τοιοῦτος, (Το εκ-στρέφω. Δηλαδή, επήρε άλλη κατεύθυνση, άλλαξε, έχει πάθει μία εκ-στροφη.) καὶ ἁμαρτάνει ὢν αὐτοκατάκριτος. Ο ίδιος είναι αυτοκατάκριτος. Ο ίδιος, δεν του φταίει κανείς. Η ιδία του η προαίρεση επιμένει στην αίρεση.
Δεύτερον. Είναι η αμετανοησία. Όταν κανείς επιμένει να μην μετανοήσει. Έχουμε περιπτώσεις ανθρώπων που δεν θέλουν να εξομολογηθούν. Ντρέπονται, διστάζουν, έχουνε πολλούς λόγους. Μάλιστα, τέτοιους ανθρώπους άμα τους πλησιάσουμε, τους στριμώξομε λιγάκι -είναι άρρωστοι, ετοιμοθάνατοι- έτσι με λίγο τέχνη και με λίγο προσευχή εξομολογούνται. Πως. Θαυμάσια εξομολογούνται. Έχω πάρα πολλά τέτοια περιστατικά, πάρα πολλά. Του διαβάζεις μία ευχή για να γίνει καλά και του λες αν έχει και κάποια αμαρτία να πει, κι εκεί ξεκινάει η εξομολόγηση. Και εξομολογούνται και σώζονται αυτοί οι άνθρωποι. Προσέξτε. Η περίπτωση αυτών των ανθρώπων είναι εκείνο το ανάγκασον εισελθείν της Παραβολής. Λέει, κύριε το τραπέζι χωράει κι’ άλλους. Και λέει ο οικοδεσπότης του δείπνου -το δείπνο είναι η Βασιλεία του Θεού- πήγαινε βρες, κουτσούς, στραβούς, φτωχούς, ρακένδυτους. Αυτοί θα σου λένε, μα πως θα ρθω στο βασιλικό παλάτι, πως θα ρθω στο βασιλικό τραπέζι; Ανάγκασον εισελθείν. Αυτό το ανάγκασον δεν είναι να τους αναγκάσεις θέλουν δε θέλουν, αλλά με την έννοια ότι εκείνοι θα σου λένε, μα πως θα ρθω; εσύ θα επιμένεις να τους πάρεις, να τους πεις, είναι φιλάνθρωπος ο οικοδεσπότης θα σε δεχθεί έτσι κουρελή, θα σε δεχθεί βρώμικο, θα σε σε δεχθεί όπως είσαι. Αυτήν την έννοια έχει το ανάγκασον εισελθείν. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις που ο άλλος μένει αμετανόητος. Μου φαίνεται σας έχω ξαναπεί μία περίπτωση γιατί είναι πολύ χαρακτηριστική και την θυμούμαι. Στο νοσοκομείο εδώ της πόλεώς μας κάποτε ήταν ένας ελληνοαμερικανός, δηλαδή Έλληνας που είχε ζήσει στην Αμερική όλα του τα χρόνια. Ήτανε ηλικιωμένος, όχι πάρα πολύ και είχε καρκίνο. Μου είχαν πει οι αδελφές ότι θα πεθάνει αυτός ο άνθρωπος, ήτανε μάλιστα στα τελευταία του. Πως τώρα να γίνει να τον βοηθήσουμε να εξομολογηθεί να σωθεί. Πήγα κοντά, βοήθησα.. Τίποτα. Μου λέει, δεν θέλω. Μετήλθα ένα τέχνασμα ότι πάω για όλο τον θάλαμο. Πράγματι εξομολογήθηκε παιδιά όλος ο θάλαμος. Στην παλιά πτέρυγα, μπαίνοντας στον πάνω όροφο αριστερά τέρμα. Ήταν ένας μεγάλος θάλαμος εκεί. Και εκεί, 7-8 άνθρωποι ήσαν, όλοι εξομολογήθηκαν. Μήπως παρακινηθεί. Τίποτα. Ξαναπήγα. Κάποια φορά μου λέει, με καταλαβαίνεις παπά μου; Δεν θέλω να εξομολογηθώ. Ο άνθρωπος αυτός πέθανε έτσι. Είναι κάτι φοβερό. Μία επιμονή παράξενη, περίεργη.
Και ακόμη, τρίτον, βέβαια κι άλλα μπορούσε κανείς να βρει, είναι η ενσυνείδητος αντίστασις στην αλήθεια. Είναι η ενσυνείδητος διαστροφή της αληθείας. Όταν όπως οι Φαρισαίοι μπορούσαν να γνωρίζουν την αλήθεια αλλά μπορούσαν να την διαστρέφουν, αυτό είναι βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος. Να σας πω ένα παράδειγμα. Ο Χριστός ανεστήθη. Είναι ογκόλιθος παράδειγμα. Ξέρετε ότι τον Υιόν τον ανέστησε ο Πατήρ, το Πνεύμα το Άγιον αλλά και ο Υιός ο ίδιος τον εαυτόν Του. Εναλλάσσονται τα Πρόσωπα, όπως έχομε διάφορες εκφράσεις μέσα στην Αγία Γραφή. Λοιπόν. Πηγαίνουν οι Ρωμαίοι στρατιώται και λέγουν ανεστήθη ο Ιησούς, είδαμε φοβερά πράγματα. Και οι Φαρισαίοι οι ταλαίπωροι και οι αρχιερείς εκεί, τί έκαναν; Τους δώσαν χρήματα και τους είπαν, δεν θα μιλήστε τίποτα και θα πείτε, ενώ κοιμώμασταν ήλθαν οι μαθηταί κι έκλεψαν το σώμα. Ακούσατε; Διαστροφή αληθείας. Αντί να συγκλονιστούν και να πουν, τί λέτε; σοβαρά; ώστε πέσαμε σε τόση πλάνη να καταδικάσουμε σε θάνατο αυτό το πρόσωπο; Πω, πω αλλοίμονό μας. Δεν το κάναν αυτό. Επιμένουν. Δίνουν χρήματα, πληρώνουν [σ.σ. σάμπως και τώρα τα ίδια δεν κάνουν;] για να διαστραφεί η αλήθεια. Τί έχομε εδώ; Βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος. Σώθηκαν οι άνθρωποι αυτοί; Όχι. Δεν αναφέρει η Αγία Γραφή ότι μετανόησαν. Κακώς απολέσθησαν. Όπως το είπε ο Κύριος σε μία Παραβολή, κακούς κακώς απωλέσει αυτούς ο Θεός.
Αυτή λοιπόν παιδιά είναι, θα λέγαμε πάνω κάτω γιατί είναι κι άλλες πλευρές, η βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος. Πάντως ας προσέχουμε διότι η αμαρτία οδηγεί εκεί πολλές φορές, στην αμετανοησία.
112η ομιλία στην κατηγορία « Απαντήσεις Αποριών ».
†.α)Πρέπει οι σύζυγοι να εγκρατεύονται; Υπάρχει όριο ηλικίας; Την απόφαση την παίρνουν μόνοι τους, ή κατόπιν άδειας του πνευματικού των;
β)Η εγκράτεια των συζύγων, όταν αυτοί είναι σε νεαρά ηλικία, θεωρείται αμαρτία και αποφυγή από την τεκνογονία;
γ)Είναι αμαρτία, μετά την τεκνογονία, να συνέρχονται οι σύζυγοι; Από ποια ηλικία οι σύζυγοι πρέπει να εγκρατεύονται;
Αντιλαμβάνεστε, είναι ενδιαφέρουσα η απορία αυτή, και ακόμη, υπάρχει μια σύγχυσις στο θέμα αυτό, επιτρέψατέ μου να πω, ακόμη και εις αυτούς τους πνευματικούς. Υπάρχει μια σύγχυσις. Βεβαίως, η Αγία Γραφή δεν λέει τίποτα. Ούτε οι Κανόνες της Εκκλησίας μας, που βγαίνουν από τους πατέρες της Εκκλησίας μας. Κι αυτοί οι Κανόνες βεβαίως απορρέουν από την Αγία Γραφή, δεν υπάρχει τίποτε από όλα αυτά, ή κάτι πολύ λίγο. Εκείνο όμως που θα είχα να πω, είναι ότι, με το πνεύμα της Αγίας Γραφής και το Πνεύμα το Άγιον, που είναι μες στην Εκκλησία , μπορεί η Εκκλησία να βλέπει, να ρυθμίζει και να απαντά εις τα θέματα αυτά.
Όπως αντιλαμβάνεστε, υπάρχει μία ελευθερία. Όπως όταν θέλουμε να βάλουμε ένα αντικείμενο μέσα σ' ένα κουτί, δεν θα είναι, θα λέγαμε, οι πλευρές του αντικειμένου, ίσα- ίσα, τσίμα-τσίμα με το κουτί, αλλά …ε, πιο μικρό από το κουτί, να υπάρχει ένας τρόπος κινήσεως του αντικειμένου. Μπορούμε να βάλουμε εκεί και μερικά άλλα χαρτιά για να προσαρμόσουμε, το αντικείμενο μέσα στο κουτί. Τι θέλω να πω με αυτό; Θέλω να πω, ότι υπάρχει μία ελευθερία. Διότι, όλα τα πράγματα εάν ρυθμίζονται, ακόμη και πράγματα της εσωτερικής ζωής, ή της ζωής των συζύγων, γιατί ουσιαστικά η ζωή των συζύγων είναι εσωτερική ζωή -προσέξτε, είναι εσωτερική ζωή- στην οποία, μη σας παραξενέψει, όχι μόνο η μάνα μου και ο πατέρας μου δεν μπορούν να μπουν, αλλά ούτε και ο πνευματικός, εκτός αν ζητηθεί η βοήθεια του πνευματικού. Είναι τόσο εσωτερική η ζωή των συζύγων. Μερικοί - μερικές, λένε στους φίλους στις φίλες και σαχλαμαρίζουν, – επιτρέψατέ μου να το πω έτσι - θέματα της στενής των οικογενειακής - συζυγικής ζωής, σφάλλονται, σίγουρα, και βεβηλώνουν αυτό το εσωτερικόν της συζυγικής ζωής και αυτό το μυστήριον, – ξέρω τί είπα - αυτό το μυστήριον της συζυγικής ζωής. Ναι.
Είναι προς τιμήν της Εκκλησίας, δηλαδή προς τιμήν του Χριστιανισμού, το ότι αφήνει κάποια ελευθερία, μέσα στην οποία θα κινούνται οι σύζυγοι. Δηλαδή: Αν θα εγκρατεύονται και πόσο θα εγκρατεύονται. Αν θα κάνουν παιδιά και πόσα παιδιά θα κάνουν. Είναι δικό τους θέμα. Ακούστε τι είπα: «Είναι δικό τους θέμα»! Δεν είναι ούτε- θα το πω δεύτερη φορά, μην σας σκανδαλίζει αυτό που λέω· γιατί πιθανώς έχετε ακούσει από άλλους πνευματικούς το και το… Προσέξτε με, με γνωρίζετε πιστεύω· ουδέποτε ελευθεριάζω! Μένω πάντα, γιατί αγαπώ έτσι να είμαι, στα πλαίσια της Εκκλησίας και του λόγου του Θεού. Ουδέποτε ελευθεριάζω. Το δηλώνω αυτό.
Συνεπώς, υπάρχει μία ελευθερία, στην οποία δεν μπορεί ούτε και ο πνευματικός ακόμη να πει κάτι παραπανίσιο. Μπορεί να πει κάτι, αλλά στην τελευταία ανάλυση, ανήκει στην ελευθερία των συζύγων. Ας πούμε: «Γιατί δεν κάνετε ακόμη ένα παιδάκι;». Παράδειγμα. «Γιατί δεν κάνετε ακόμη ένα παιδάκι;». Δεν δίνουμε εντολή να κάνουν ακόμη ένα παιδάκι, αλλά λέμε: «Γιατί δεν κάνετε ακόμη ένα παιδάκι;». Νομίζω ότι υπάρχει μεγάλη διαφορά μεταξύ του ενός και του άλλου. Δεν επεμβαίνομε. Οι σύζυγοι θα αποφασίσουν για το θέμα αυτό.
Θα μου πείτε: «Μα η αποφυγή της τεκνογονίας δεν είναι αμάρτημα;». «Μα», θα μου πείτε, «αφού υπάρχει το αμάρτημα αυτό, δεν μας αφήνετε να κοινωνήσουμε». Ορθώς! Η αποφυγή της τεκνογονίας είναι αμάρτημα. Κι άλλοτε σας το 'χω πει, σημειώστε ότι τα θέματα αυτά, συνήθως, δεν λέγονται από άμβωνος, λογαριάστε το τραπεζάκι αυτό ότι είναι ο άμβωνας της Εκκλησίας, δεν λέγονται. Υπάρχει ένα είδος σεμνοτυφίας ή στρουθοκαμηλισμού. Δεν είναι σωστό πράγμα. Θα τα πει η Εκκλησία, αλίμονο εάν δεν τα πει, ποιος θα μας τα πει αυτά όλα, όλοι εκείνοι που γράφουνε σεξολογίες; Αυτοί θα μας τα πουν; Η Εκκλησία θα πει, θα μιλήσει. «Μα, είναι ντροπή!». Πού είναι η ντροπή; Είπαμε καμία άσχημη λέξη; Θίγεται κανείς; Προσβάλλεται κανείς; Δεν νομίζω.
Αν λοιπόν δεν μιλήσει η Εκκλησία, ποιος θα μιλήσει; Και όπως λέει και ο Tihamer Toth, Ούγγρος, θαυμάσιος, έγραψε βιβλία για τη νεότητα: «Αν δεν στα πω εγώ, παιδί μου, ποιος θα σου τα πει, το πεζοδρόμιο;». Να η απάντηση! Εμείς θα μιλήσουμε. Και εκείνο που πολλάκις και πολλάκις σας έχω αναφέρει και του Ιερού Χρυσοστόμου και του Μεγάλου Βασιλείου: «καί εἰπεῖν ὀκνῶ καί σιωπᾶν οὐ βούλομαι», «και να μιλήσω, διστάζω, αλλά και να μη μιλήσω, δεν θέλω». Και το άλλο: «Οὐ βούλομαι σεμνότητι λόγων καλλωπίζεσθαι, ἀλλά σεμνούς ποιῆσαι τούς ἀκούοντας»· «δεν θέλω απλώς να ομιλώ με ωραιολογίες, αλλά ωραίους και σεμνούς να κάνω εκείνους οι οποίοι με ακούν».
Φυσικά, δεν θα μιλήσουμε κατά τρόπον, ούτε θα μιλάμε ποτέ, δόξα τω Θεώ, να προσβάλλουμε την αιδώ, την ντροπή, όχι· σεμνά θα απαντήσουμε. Αλλά θα μιλήσουμε, σε όλα αυτά τα σημεία, που οι πιστοί μας μαστίζονται από την άγνοια και δεν είναι καλό πράγμα αυτό. Μόνο, θα παρακαλέσω, ό,τι θα πούμε, αν κάτι δεν το καταλάβετε, μην το παραποιήσετε στη φαντασία σας και το πείτε πιο έξω, παραποιημένο. Γι' αυτό ο Κύριος επανειλημμένως έλεγε: «Προσέχετε πῶς ἀκούετε», «προσέχετε πώς ακούτε». Δεν το κατάλαβα κάτι; Μην το συμπληρώσει η φαντασία και το πούμε διαφορετικό. Είναι αμαρτία, δεν είναι σωστό.
Λοιπόν. Η παρεμπόδιση της συλλήψεως, ναι, είναι αμάρτημα. Και μάλιστα στη γλώσσα την εκκλησιαστική λέγεται αυνανισμός. Μην σας παραξενεύει· η παρεμπόδιση. Διότι, κατ' ακρίβειαν, αυτό έκανε ο Αυνάν, ο δευτερότοκος γιος του Ιούδα, έκανε αυτό. Επειδή είχε παντρευτεί ο μεγάλος αδελφός και πέθανε, κατά τον νόμο, και ο νόμος αυτός δεν ήταν παρά Βαβυλωνιακός νόμος· διότι ακόμη νόμος δεν δόθηκε. Τι είναι ο Ιούδας; Είναι ο εγγονός του Αβραάμ. Πριν δοθεί ο νόμος, υπήρχαν οι συνήθειες της Βαβυλώνος ή αν θέλετε, το Βαβυλωνιακό δίκαιο που είχε διατυπωθεί από τον Χαμουραμπί. Και μάλιστα, πανάρχαιο. Πανάρχαιο. Πιθανόν του 2.500 - 3000 π.Χ. Πάντως αρχαιότερο του 2.100 που έζησε ο Αβραάμ. Θεωρείται ένα από τα σοφά, θα λέγαμε, συλλογή σοφών νόμων. Ναι. Λοιπόν, έλεγε η νομοθεσία του Χαμουραμπί, κατόπιν αυτό το πράγμα, παγιώθηκε μέσα εις τον νόμο του Θεού. Μη σας κάνει εντύπωση, αν οι άνθρωποι – ειδωλολάτραι ακόμη - μπορούν να νομοθετούν και αυτά μετά να παγιώνονται μέσα σε μία νομοθεσία του Θεού, αυτά γίνονται δυνάμει της εικόνος του Θεού που υπάρχει εις τον κάθε άνθρωπο, ανεξάρτητα εάν είναι ειδωλολάτρης. Ανεξάρτητα. Λοιπόν, αυτό μετά παγιώθηκε. Έπρεπε να πάρει ο δευτερότοκος, εάν ήταν, εννοείται, ανύπαντρος και υποτίθεται ότι ο πρώτος δεν άφησε παιδιά, να πάρει την σύζυγο του πρώτου.
Ξέρετε, σήμερα απαγορεύεται από την χριστιανική νομοθεσία, τον ευαγγελικό νόμο, αυτό δεν επιτρέπεται. Δεν μπορείς δηλαδή να πάρεις την νύφη σου, αυτή να πάρει τον κουνιάδο της, αυτό απαγορεύεται! - Έπρεπε να πάρει ο δευτερότοκος την γυναίκα αυτή. Εν τω μεταξύ έπρεπε να κάνει παιδιά, εφόσον βεβαίως τεκνογονούσε. Σας θυμίζω εκείνον τον μύθο, μύθος είναι, που πρόβαλαν οι Σαδδουκαίοι στον Κύριο, με την γυναίκα εκείνη που είχε έναν άντρα, πέθανε ο άντρας της, την πήρε λέει ο δεύτερος, την πήρε ο τρίτος... την πήρε ο έβδομος, στείρα αυτή, δεν έκανε παιδιά. Και ρώτησαν τον Κύριο, τίνος γυναίκα θα είναι αυτή και λοιπά και λοιπά. Σας το θυμίζω για να δείτε, πώς ο δεύτερος ή ο τρίτος ή ο τέταρτος, μπορούσε να πάρει τη γυναίκα του πρώτου, αφού βέβαια πέθανε ο πρώτος ο δεύτερος και ούτω καθεξής.
Λοιπόν, το παιδί που θα γεννούσε, το πρώτο παιδί που θα γεννούσε, θα έφερε το όνομα, και μάλιστα αν ήτανε αγόρι περισσότερο, θα έφερε το όνομα του πεθαμένου πατέρα. Δηλαδή θεωρείται ότι ο πατέρας ο πρώτος, ο κανονικός, ζει, αλλά αναστήνει σπέρμα ο δεύτερος γιος, ο δεύτερος αδελφός. Έπρεπε λοιπόν το πρώτο παιδί, να πάρει το όνομα του πατέρα του και επιπλέον, να πάρει και την περιουσία του πατέρα του και όποια άλλα δικαιώματα είχε ο πεθαμένος πατέρας του. Ο δευτερότοκος, στην προκειμένη περίπτωση της ιστορίας μας ο Αυνάν, δεν ήθελε, δεν ξέρουμε γιατί, δεν ήθελε, λέγει, να αναστήσει σπέρμα στον αδερφό του. Δεν ξέρουμε γιατί. Το θέμα είναι – επί λέξει θα σας το πω, όπως το λέει η Αγία Γραφή, θα το διαβάσατε, πρέπει να το ξέρετε – «ἐξέχεεν τὸ σπέρμα ἔξω» [Γέν. 38,9]· Δηλαδή θα το λέγαμε ευσχήμως στη γλώσσα μας: «παρεμπόδιση συλλήψεως»- · «καί ἐφάνη εἰς τόν Θεόν πονηρόν –αυτό που έκανε- καί ἐθανάτωσε τόν Αὐνάν» [Γέν. 38,10] Και έχει μετά και μια παρακάτω ιστορία, δεν μας χρειάζεται, με την γυναίκα αυτή, η οποία λεγόταν, όπως θα ενθυμείσθε, Θάμαρ.
Λοιπόν. Τον τιμώρησε ο Θεός. Τι σημαίνει; Και πήρε η πράξη αυτή των συζύγων, το όνομα αυνανισμός. Κατά λέξη λοιπόν, αυνανισμός είναι αυτό και όχι, αυτό που θα έκανε ένας άγαμος άνθρωπος. Στη γλώσσα των αρχαίων Ελλήνων, η κατά μόνας πράξις – η οποία βεβαίως είναι απαράδεκτη, προσέξτε, είναι απαράδεκτη, η εποχή μας την κάνει παραδεκτή και μάλιστα, διαφημίζεται προς τούτο - λέγεται, θα σας πω το απαρέμφατο. Ξέρετε τα ρήματα προσφέρονται στο απαρέμφατο και στην ελληνική γλώσσα και εις την γαλλική γλώσσα και στην λατινική γλώσσα, προσφέρονται στο απαρέμφατο. Δεν ξέρω σε άλλες γλώσσες. Λοιπόν. Είναι το ρήμα «δέφεσθαι». Στην γλώσσα της Αγίας Γραφής, λέγεται, όχι με ρήμα, αλλά με ουσιαστικό, λέγεται «ακαθαρσία». Την γράφει ο Απόστολος Παύλος: [Γαλ. 5,19:«Φανερὰ δέ ἐστι τὰ ἔργα τῆς σαρκός, ἅτινά ἐστι μοιχεία, πορνεία, ἀκαθαρσία, ἀσέλγεια»].Στη γλώσσα την εκκλησιαστική και στους Πατέρες και τα λοιπά, λέγεται, απαρέμφατο πάλι, «ψηλαφᾶν»· δηλαδή «ψηλαφώ το σώμα μου με ανήθικο σκοπό».
Βλέπετε λοιπόν ότι, άλλο πράγμα είναι αυτά και άλλο πράγμα είναι ο αυνανισμός που συμβαίνει, εις τους συζύγους. Σίγουρα, για να φύγω από αυτήν όλη την ορολογία, η παρεμπόδιση της συλλήψεως είναι αμάρτημα. Γι' αυτό, πράγματι, δεν σας αφήνουμε να κοινωνείτε. Σας υποβάλλουμε σε μια άσκηση και επειδή ξέρουμε ότι όλα αυτά τα πράγματα δεν γίνονται εύκολα, λέμε, κάποιος καιρός, κάποιες μέρες εγκρατείας και μετά σας αφήνομε να κοινωνήσετε. Και μετά πάλι κάποιες μέρες, ώστε να γίνει μια προπαίδεια πνευματική πάνω σ' αυτό, για να μπορούν οι σύζυγοι να συνηθίσουνε, να μένουνε στον ευαγγελικό νόμο.
Αλλά θα μου πείτε : «Να τεκνογονήσουμε;». Ναι. «Και πόσα παιδιά θα κάνουμε;». Είπα προηγουμένως, ότι είναι προς τιμήν της Εκκλησίας, της Αγίας Γραφής, των Κανόνων της Εκκλησίας που δεν ορίζει. Δεν ορίζει. Πόσα θέλεις; Ένα; Δύο; Τρία; Τέσσερα; Δέκα; Ξέρετε ότι, για να κάνεις πολλά παιδιά, εάν δια τον πατέρα μια, για την μάνα δέκα φορές είναι ηρωισμός. Δόξα τω Θεώ είμαι άγαμος, αλλά το καταλαβαίνω. Πολύ περισσότερο πρέπει να το καταλαβαίνετε εσείς, ότι είναι ηρωισμός για μία μητέρα να γεννήσει και μόνο να γεννήσει, αλλά και να μεγαλώσει και να αναθρέψει τόσα παιδιά. Εγώ, σας το λέγω αλήθεια, υποκλίνομαι σε τέτοιες μητέρες και τέτοιους πατέρες. Προσέξτε με τι είπα: Υποκλίνομαι. Ναι. Άλλο θέμα τι είναι αγαμία, άλλο θέμα, άλλη παράγραφος. Γιατί; Διότι, είναι ένα μαρτύριο. Αν αμφιβάλλετε...
Λοιπόν. Πόσα παιδιά θα κάνουν..; Όσα θέλουν οι δύο οι σύζυγοι. Αυτοί θα αποφασίσουν. Ούτε ο Πνευματικός θα πει: «Τόσα θα κάνετε». Ξαναλέγω, δεν επεμβαίνει ο Πνευματικός, το λέω τρίτη φορά. Τότε; Λοιπόν, προσέξτε να δείτε. Μπορεί η γυναίκα γρήγορα να μη συλλαμβάνει, και να γίνουν, ένα - δύο - τρία παιδιά. Τότε, δεν σημαίνει ότι δεν μπορούν να συνέρχονται. Θα σας πω γιατί παρακάτω. Γιατί απλούστατα, η παρεμπόδιση της συλλήψεως είναι αμάρτημα. Αν συλλαμβάνει κάπου και που η γυναίκα, δεν σημαίνει ότι θα σταματήσουν οι σύζυγοι να συνέρχονται, αρκεί, να μην παρεμποδίσουν.
Το να συνέρχονται οι σύζυγοι δεν είναι αμάρτημα. Και δεν είναι αμάρτημα -το λέει και η Δογματική αυτό, η Ορθόδοξος Δογματική- διότι, δεν κάνουν παρεμπόδιση συλλήψεως. «Αρκεί», λέγει ο άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης, και αυτό το βγάζει έμμεσα, διότι δεν υπάρχει κανόνας όπως σας είπα προηγουμένως, το βγάζει έμμεσα, θα σας πω από πού, «τρεις μέρες εγκράτεια». Βεβαίως, την ημέρα που θα κοινωνήσουν πρέπει να υπάρξει εγκράτεια. Προκειμένου μάλιστα να κοινωνήσουν, όλα αυτά, τρεις μέρες εγκράτεια· λέει σε μια υποσημείωση στο Πηδάλιο ο άγιος Νικόδημος. Τι σημαίνει; Σημαίνει ότι, τότε που οι Εβραίοι θα έπαιρναν τον νόμο, έδωσε εντολή ο Θεός δια του Μωυσέως, να εγκρατευθούν οι σύζυγοι τρεις ημέρες, αυτό ήταν όλο. Και λέει ο άγιος Νικόδημος: «Αφού έτσι είπε ο Θεός, τότε μπορούμε λοιπόν να συμπεράνουμε ότι τρεις ημέρες είναι αρκετές για να κοινωνήσουν εκείνοι που συνέρχονται».
Θα ευχόμουνα πολλοί και πολλές να λύσετε τις απορίες σας, γιατί έχετε πάντοτε απορίες στα θέματα αυτά. Εάν τώρα, – σας είπα η παρεμπόδιση είναι αμαρτία, όχι απλώς το συνέρχεσθαι, σας είπα - οι σύζυγοι αν υποτεθεί ότι δεν κάνουν παιδιά, θα πρέπει να μην συνέρχονται; Αν είναι δυνατόν. Γιατί πρέπει να συνέρχονται; Διότι υπάρχει κίνδυνος να πέσουν στην αμαρτία, είτε ο ένας, είτε ο άλλος. Γι' αυτό λέγει ο Απόστολος Παύλος στο έβδομο κεφάλαιο, στην πρώτη προς Κορινθίους επιστολή του ότι δεν θα εγκρατεύεται ο ένας, άκοντος του ετέρου. Δεν θα εγκρατεύεται ο ένας χωρίς να θέλει ο άλλος, αλλά θα υπάρχει, πώς το λέει: «εἰ μή τι ἂν ἐκ συμφώνου». Και τι λέει ακόμα- «ἵνα μὴ πειράζῃ ὑμᾶς ὁ σατανᾶς», γιατί; «Διὰ τὴν ἀκρασίαν ὑμῶν». «Για την ακράτειά σας. Για να μη σας βάζει σε πειρασμό ο σατανάς». Και λέει μάλιστα κάτι το καταπληκτικό. Η γυναίκα, – γιατί είναι μερικές γυναίκες που απωθούν, ή μερικοί άντρες που απωθούν και δημιουργούνται ποικίλα προβλήματα σχέσεων, ακόμη και βιολογικά και ψυχολογικά προβλήματα δημιουργούνται, στον έναν από τους δύο συζύγους, είναι σοβαρό το θέμα - τι λέει ο Απόστολος Παύλος; «Η γυναίκα, δεν εξουσιάζει το σώμα της, αλλά ο άνδρας». Ώστε λοιπόν το σώμα της γυναικός ανήκει στον άνδρα; Ναι. Αλλά δεν είναι μονομερές, και ο άνδρας, λέει, δεν εξουσιάζει το σώμα του, αλλά η γυναίκα. Συνεπώς, για να συνέλθουν ή να εγκρατευθούν, πρέπει να συμφωνήσουν. Αυτό είναι όλο. Αυτή είναι η θέση η Χριστιανική. Πρέπει να συμφωνήσουν. Ποιοι; Οι δυο. Δεν μπαίνει μέσα, ούτε η μάνα, ούτε ο πατέρας, ούτε ο Πνευματικός. Το βλέπετε; Καθαρά καθαρά. Οι δυο θα συμφωνήσουν!
Αν ο ένας εκ των δύο προχώρησε σε μια πνευματική ζωή, ο έτερος όχι, τότε σας ερωτώ, πώς πρέπει να γίνει; Ακούσατε, είναι πολύ απλό, μόνο που στην πράξη, δεν θέλουν να το καταλάβουν κάποιοι. Είναι πολύ απλό. Μπορεί να προκόβεις στην πνευματική ζωή όσο θέλεις, δικαίωμά σου. Κάνε νηστεία. Κάνε προσευχή. Κάνε μελέτη. Κάνε ό,τι θέλεις. Φρόντισε η ψυχή σου να βελτιώνεται κάθε μέρα και κάθε μέρα, περισσότερο και περισσότερο. Είναι δικό σου το σώμα και δική σου η ψυχή σε αυτά. Στο θέμα της σχέσεως με τον/την σύζυγο, εκεί δεν είναι δικό σου θέμα. Είναι το μόνο, που δεν είναι δικό σου θέμα. Συνεπώς, τι θα σε εμπόδιζε αδελφέ μου, – μη σας κάνει εντύπωση αυτό που λέω - να αναπτύξεις πνευματική ζωή, εάν ο σύντροφός σου, δεν θα ήθελε να έχετε εγκράτεια; Δεν το θέλει; Εσύ στον άλλον τομέα που σου ανήκει. Δεν μπορείς φερειπείν, να πεις στη γυναίκα σου, στον άντρα σου, να μη νηστεύει. Εκεί, ο καθένας έχει το πρόσωπό του. Μόνον, και αποκλειστικά μόνον, στην γενετησία σχέση ο ένας εξαρτάται από τον άλλον.Το καταλάβατε παρακαλώ; Αν θέλετε, θα παρακαλέσω μάλιστα με υπόμνημα, να διαβάσετε αυτά στο έβδομο κεφάλαιο της Α' προς Κορινθίους επιστολής για να τα καταλάβετε.
Θα μου πείτε όμως: «Μπορούμε να συνερχόμεθα περισσότερες φορές, διότι...» και τα λοιπά; Ναι. Γιατί; Διότι, μπορεί να υπάρξει κίνδυνος μοιχείας. Όταν ο ένας στερεί, το ρήμα είναι του Αποστόλου Παύλου «καί μὴ ἀποστερεῖτε ἀλλήλους» και προσέξτε, ο Παύλος ήτο άγαμος. Θα πει στο κεφάλαιο αυτό, προσέξτε με, εφτά φορές θα το πει αυτό, ότι θα επιθυμούσε οι αναγνώστες της επιστολής του, να ήταν σαν κι αυτόν, άγαμοι. Και αυτό είναι προς τιμήν πάλι, διότι, το πνεύμα του Θεού μιλάει, ανεξάρτητα ποιος μιλάει, αν είναι έγγαμος ή άγαμος. Όπως και εγώ σας το 'χω πει, αν ήμουν έγγαμος και είχα παρασπονδίες…,θα μπορούσατε να μου πείτε: «Παππούλη μου, επειδή δεν τα καταφέρνεις, γι' αυτό μας μιλάς έτσι». Όχι. Όχι. Αλλά διότι έτσι είναι.
Λοιπόν, «μὴ ἀποστερεῖτε ἀλλήλους» και είναι χαρακτηριστικό αυτό· είναι πολύ χαρακτηριστικό · «καὶ πάλιν ἐπὶ τὸ αὐτὸ συνέρχησθε». Τι λέγει; «Διὰ δὲ τὰς πορνείας ἕκαστος τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα ἐχέτω, καὶ ἑκάστη τὸν ἴδιον ἄνδρα ἐχέτω» (Κορ. 7,2). Γιατί λέει «διά τάς πορνείας»; Ξέρετε ότι, πορνεία λέγεται η πράξις η προ του γάμου, και η οποία συνήθως δεν αποφέρει παιδιά. Διότι θέλει να πει εδώ ο Απόστολος Παύλος ότι οι πυκνότερες σχέσεις, πέραν της τεκνογονίας, είτε κάνει η γυναίκα παιδιά είτε δεν κάνει. Πέραν λοιπόν της τεκνογονίας, το – απαρέμφατο θα το πω - το «συνέρχεσθαι». Πέραν της τεκνογονίας. Και λέγει, σχολιάζοντας, για να μην πείτε ότι τα ερμηνεύω εγώ, εκεί στο μεγάλο υπόμνημα του Τρεμπέλα είναι αυτά, λέγει ο Ιερός Χρυσόστομος: «Είδες; Δεν είπε διά τάς τεκνογονίας, ‘’μὴ ἀποστερεῖτε ἀλλήλους’’, αλλά διά τας πορνείας», που σημαίνει σχέσεις πέραν της περιπτώσεως της τεκνογονίας.
Και πώς θα ρυθμίζεται αυτό; Από τους συζύγους. Και από τι θα εξαρτηθεί; Από την πνευματικότητά τους. Έτσι λοιπόν, εδώ που λέγει όριο ηλικίας, υπάρχουν άνθρωποι, θυμάμαι κάποτε ένας 65 χρόνων, προ πολλών-πολλών ετών, όταν του 'πα να κάνει μια εβδομάδα εγκράτεια, «Τι λες;», μου λέει, «Μια βδομάδα; Δεν αντέχω!». 65 χρονών. Και υπάρχουν νέοι άνθρωποι 20-25 χρονών, που βεβαίως κάνουν πολύ περισσότερο εγκράτεια. Δεν είναι λοιπόν θέμα παρά πρώτον, ιδιοσυγκρασίας. Ναι, πρέπει να αναγνωρίσουμε την ιδιοσυγκρασία του καθενός. Και δεύτερον, θέμα αγωγής του καθενός. Κατά πόσο αυτός πνευματικά ασκήθηκε, για να πετύχει κάτι. Και μάλιστα οι νέοι, οι οποίοι έμειναν εγκρατείς – έτσι πρέπει - μέχρι τον γάμο τους, δεν έπεσαν στην πορνεία, στην ανηθικότητα, – έτσι πρέπει, το ξαναλέγω, το λέει ο λόγος του Θεού - αυτοί, έχουνε μια αγωγή, να μπορούν να μείνουν περισσότερο εγκρατείς. Έχουνε μία αγωγή. Ας είναι. Εδώ θα έλεγα και ένα θαλάσσωμα που κάνουνε. Γιατί όταν παντρευτούν οι εγκρατείς νέοι, κάποτε νομίζουν ότι μέσα στον γάμο τα πάντα είναι ελεύθερα, και τότε παρουσιάζουν ένα φαινόμενο πολύ άσχημο για τον εαυτό τους. Εν τοιαύτη περιπτώσει, το αντιπαρέρχομαι. Συνεπώς, είναι θέμα, σας είπα, ιδιοσυγκρασίας και θέμα πνευματικής αγωγής. [...]
[…]Συντριπτικά μεγαλύτερο αριθμό από αυτό το χθεσινό που σας είπα όπου νέοι, νέοι, κάνουν μία παρατεταμένη εγκράτεια. Πολλές φορές ρωτάτε εσείς: «Καλέ», λέτε στην πλαϊνή σας και γνωστή σας, «πώς πήγες και κοινωνήσεις;». «Πήγα και κοινώνησα». «Καλά, δεν είσαι παντρεμένη;». Για να μην πω και το άλλο, εκείνο το φοβερό, το φοβερό, που είναι μανιχαϊστικό, που είναι του Μανιχαϊσμού τερτίπια. «Τον πρώτο χρόνο», λέει, «οι νεόνυμφοι δεν κοινωνούν»!. Τι πράγματα είναι αυτά; Το συνέρχεσθαι, είναι τόσο φοβερό, ώστε να εμποδιστούν να κοινωνήσουν; Μα αν είναι δυνατόν! Σας παρακαλώ, βγάλτε τέτοιες πλάνες. Και όπου τις συναντάτε αυτές τις πλάνες, να τις πολεμάτε. Βεβαίως θα κοινωνούν. Οι νεόνυμφοι θα κάνουν τρεις μέρες εγκράτεια και θα πηγαίνουν να κοινωνούν. Γιατί; Και κάθε Κυριακή ακόμη, κάνοντας αυτήν την εγκράτεια, θα πηγαίνουν να κοινωνούν.
Η εγκράτεια; Ωφελιμοτάτη. Σπουδαιοτάτη. Μας κρατά από τον ηδονισμό. Λέει ο Rene Biot, ένας Γάλλος γιατρός: «Όταν δεν υπάρχει μια εγκράτεια μέσα στο γάμο», προσέξτε με, από ιατρικής και ψυχολογικής πλευράς, «τότε, αποβαίνει ο ηδονισμός, αυτό το ακράτητο πράγμα πλέον, αποβαίνει το σαράκι του γάμου». Το ακούσατε καλά; Ο ηδονισμός είναι από ιατρικής και ψυχολογικής πλευράς, είναι το σαράκι του γάμου. Γρήγορα θα καταφάει τον γάμο. Πώς θα τον φάει; Διότι, αναζητώντας την ηδονή και ο ένας και ο άλλος, επειδή γρήγορα θα κορεστούν, θα χορτάσουν, θα αναζητήσουν την ηδονή πιο έξω από τον γάμο, και τότε όντως είναι σαράκι του γάμου ο ηδονισμός. Όταν λοιπόν υπάρχει μία εγκράτεια, και τι είναι η εγκράτεια; Είναι, ό,τι είναι τα χαλινάρια σε ένα άλογο ορμητικό. Υπάρχουν τα χαλινάρια αυτά και πουν οι νεόνυμφοι, ναι, ναι, οι νεόνυμφοι, ναι, πουν: «Θα κοινωνήσουμε». Ή, είναι Σαρακοστή, ή είναι Τετάρτη και Παρασκευή και εγκρατεύονται και μέσα στον γάμο τους με τον τρόπο αυτό, τότε ξέρετε; Ω, έξω από το ότι τηρούν τις εντολές του Θεού, δηλαδή οι εντολές που είναι του Αγίου Πνεύματος, ό,τι θεσπίζει η Εκκλησία είναι εντολές του Αγίου Πνεύματος, τότε θα έχουν μια αιωνία άνθηση του γάμου, μέχρι τα βαθιά τους γεράματα. Δεν θα έχει βαρεθεί ο ένας τον άλλον. Γιατί θα υπάρχει πάντα κάτι το συγκρατημένο, που θα δημιουργεί πάντοτε και θα τονίζει και θα τονώνει την αγάπη των συζύγων. Είναι λάθος αυτό; Ναι. Ναι. Έτσι είναι.
Υπάρχει όμως και ένα άλλο σημείο, αυτό πρότινος το άκουσα, όχι δια πρώτη φορά, είναι για το θέμα της εγκρατείας. Απαντώ και στο σημείο ότι οι νεόνυμφοι δύνανται να εγκρατεύονται και να κοινωνούν, σας το εξήγησα. Εδώ την απόφαση την παίρνουν μόνοι τους ή κατόπιν αδείας του πνευματικού; Το αναφέρουν στον πνευματικό τους. Προσέξτε τι είπα: «το αναφέρουν», να είναι ενήμερος ο πνευματικός. Ο πνευματικός ποτέ δεν θα επιβάλει να υπάρχει εγκράτεια και δη κάποτε ισόβιος. Ποτέ. Ο πνευματικός που θα έκανε αυτό, πως να το πω, θα 'θελε κρέμασμα. Θα 'θελε κρέμασμα! Είναι φοβερό! Είναι έξω από την αληθινή γνώση των πραγμάτων, είναι έξω από τον ρεαλισμό των πραγμάτων, είναι… είναι αχαρακτήριστο! Το λένε στον πνευματικό. Μπορεί ο πνευματικός να τους βοηθάει, να τους τονώνει στο σημείο αυτό. Μάλιστα, πολύ ωραία, αλλά σας είπα δεν επεμβαίνει, τέταρτη φορά το λέω, δεν επεμβαίνει ο πνευματικός, σε τι θα αποφασίσουν οι σύζυγοι. Θα το πουν μόνο στον πνευματικό τους.
Βέβαια, υπάρχει η εξής περίπτωση, η απονενοημένη, να υποσχεθούν στον Θεό ισοβία εγκράτεια. Αυτό είναι απονενοημένο. Ξέρετε τι θα πει απονενοημένο; Κάνεις κάτι που είναι έξω από την λογική. Όπως ακριβώς πας να αυτοκτονήσεις. Πώς το λέμε; Έκανε διάβημα απονενοημένο, άμυαλο δηλαδή. Διότι πώς μπορείς εσύ να καθορίσεις, όσο ζεις με τον άντρα σου ή τη γυναίκα σου και να ορίζεις και να τάζεις εγκράτεια ισοβία; Πώς μπορείς αυτό να το κάνεις; Το συναντούμε καμιά φορά αυτό, το συναντούμε, αλλά είναι απονενοημένο. Το θέμα της εγκρατείας, είτε μερικής, κατά διαστήματα, είτε ακόμα περισσότερο, ισοβίου, ποτέ δεν γίνεται αντικείμενο τάματος. Θα το πω άλλη μια φορά, αν δεν τ' άκουσε εκείνη η κυρία στη γωνιά και εκείνος ο κύριος στην άλλη γωνιά. Δεν γίνεται αντικείμενο τάματος! Τάξε ένα κερί, τάξε δεν ξέρω τι... αυτό δεν μπορείς να το τάξεις. Και όταν έρθουν και μου πουν: «Ξέρετε, τάξαμε…». Τάξατε;! Ή: «Αποφασίσαμε να μένουμε εγκρατείς». Ναι, προσέξτε, δεν θα το τάξετε. Διότι κάποια στιγμή, άνθρωποι δεν είμεθα; Σάρκα δεν φοράμε; Κόκκαλα δεν έχουμε; Νεύρα δεν έχουμε; Να χαλάσει αυτό. Γιατί θα πρέπει να είμεθα παραβάται; Παραβάται του τάματος; Τίποτα! Πολλές φορές λέμε: «Χαλάσαμε την εγκράτεια». Καλά, ακούστε τι είπα; Καλά. Τίποτε άλλο. Απολύτως τίποτε άλλο. Και λέω: «Ε, αν θέλετε ξαναρχίστε», τίποτε άλλο. Από σας πολλοί που με ακούτε, τα έχω πει και προσωπικά, και ελπίζω να με δικαιώνετε. Τώρα τα λέμε να ακουστούν από όλους.
Εκείνο το περίεργο πράγμα που άκουσα είναι το εξής. Κάποιοι, και μάλιστα σε κάποια προχωρημένη λίγο ηλικία, τόση, που μπορούσαν ακόμη να κάνουν παιδιά, αλλά, είχανε σκεφτεί να κάνουν εγκράτεια και έτσι να μην κάνουν και παιδιά, γιατί υπήρχε ακόμη περιθώριο τεκνογονίας. Το είπανε στον Πνευματικό και εκείνος τους είπε: «Δεν θα σας αφήσω να κοινωνήσετε, επειδή δεν θα τεκνογονείτε». Μα, παππούλη μου, εδώ κάνουν εγκράτεια, και η εγκράτεια είναι αρετή. Το ακούσατε; Είναι αρετή. Το συνέρχεσθαι, αν το θέλετε, με την ευκαιρία να σας το πω, δεν είναι αμαρτία, δεν είναι αμαρτία, αλλά είναι το ύστερον θέλημα του Θεού. Γιατί; Διότι ο Θεός, έκανε τον γάμο – ως Θεός εγνώριζε, είναι έξω από τον χρόνο, γνώριζε ότι θα έπεφτε ο άνθρωπος - για να μην χαθεί το ανθρώπινο είδος. Έκανε εκ των προτέρων άρσεν και θήλυ, ενώ το πρώτο θέλημα του Θεού ήτο αυτό, η αγαμία, η παρθενία. Απόδειξη; Απόδειξη; Ότι μετά την ανάσταση των νεκρών, θα υποχωρήσει και θα φύγει το ύστερον θέλημα του Θεού και θα επικρατήσει το πρότερον θέλημα του Θεού, που θα είναι η παρθενία. Γι' αυτό ο Κύριος είπε, σαφώς: «Στη Βασιλεία του Θεού δεν θα υπάρχει ο γάμος». Δεν υπάρχει ο γάμος. Ώστε λοιπόν, είναι το ύστερον θέλημα του Θεού ο γάμος. Γι' αυτό και ο Κύριος κλήθηκε και πήγε στον γάμο στην Κανά. Ευλογήθηκε και το ύστερον θέλημα. Όπως ευλογήθηκε και η κρεοφαγία. Το πρώτον θέλημα του Θεού δεν ήταν η κρεοφαγία για τους ανθρώπους. Διαβάστε, αλλά προσεκτικά όμως την Αγία Γραφή, θα το βρείτε. Μετά τον Νώε, τον κατακλυσμό, ο Θεός ευλογεί και την βρώση του κρέατος. Αλλά τι είναι; Ύστερον θέλημα του Θεού. Συνεπώς, το να εγκρατεύονται οι σύζυγοι, είναι αρετή. Γιατί, έστω και κατά περιόδους, έστω και ισοβίως, στον παρόντα κόσμο, έστω και μέσα στο σχήμα του γάμου, έστω, μ' όλα αυτά, γίνεται μία πρόγευση της Βασιλείας του Θεού, που είναι το πρότερον θέλημα του Θεού. Γι' αυτό είναι αρετή.
Αν ερωτήσετε: «Γιατί ο Χριστός γεννήθηκε από Παρθένον;», θα σας απαντούσα: «Διότι ο γάμος είναι σχήμα μεταπτωτικό», και η Παναγία δεν είχε το προπατορικό αμάρτημα. Δεύτερον. Αν ρωτήσετε «γιατί ο Χριστός δεν παντρεύτηκε;». Οι προφήται ξέρετε, όλοι είχανε παντρευτεί, όλοι, πλην του Προφήτη Ηλία και του Προφήτου Ελισσαίου και, αν θέλετε, και του Ιωάννου του Προδρόμου, ο οποίος είναι στο μεταίχμιον της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης. Όλοι οι άλλοι ήσαν έγγαμοι, όπως και ο Μωυσής και ο Ησαΐας και ο Ιεζεκιήλ και ο Ιερεμίας και λοιπά. Στον Δανιήλ δεν αναφέρεται γάμος, δεν αναφέρεται ότι είχε σύζυγον, πιθανώς ήτο και αυτός άγαμος. Πιθανώς.
Προσέξτε λοιπόν διότι στην Βασιλεία του Θεού δεν θα υπάρχει ο γάμος, και ο Χριστός, ο Θεός Λόγος που έγινε άνθρωπος, είναι φορέας της Βασιλείας του Θεού. Γι' αυτό ο Ίδιος δεν είναι έγγαμος. Δεν απαγορεύει όμως τον γάμο στους μαθητάς Του. Ο Ιωάννης είναι άγαμος, ο Πέτρος είναι έγγαμος και τον διαλέγει ως έγγαμο, δεν παντρεύτηκε μετά που κλήθηκε από τον Χριστό, ήδη ήταν παντρεμένος. Μη νομίσετε δηλαδή, μη λέτε ότι είμαι έγγαμος και δεν θα σωθώ.
Κάποτε παλιά – δεν ξέρω αν ζει αυτή η γυναίκα - εκεί στην γειτονιά μου, ήταν ένα μανάβικο-μπακάλικο και πήγαινα και ψώνιζα, όταν πρωτόρθα στη Λάρισα, εδώ και 30 χρόνια. Μια φορά εκεί που ψώνιζα, διάλεγα κάτι φρούτα, "Αχ», μου λέει, «πόσο ευτυχείς είσαστε εσείς… λέω γιατί;». «Διότι εσείς θα σωθείτε που είσαστε άγαμοι, εμείς οι παντρεμένοι δεν θα σωθούμε...». Και ποιος σας είπε ότι δεν θα σωθείτε; Ποιος σας το είπε; Βγήκα από τα ρούχα μου άμα το άκουσα αυτό! Να βγούμε απ' αυτές τις πλάνες.
Λοιπόν, είναι αρετή εάν παντρευτείς και από συμφώνου μετέρχεσαι την εγκράτεια. Ο παππούλης εκείνος που είπε «Δεν σας αφήνω να κοινωνήσετε γιατί δεν κάνετε παιδιά», εθεώρησε ότι ο κύριος σκοπός του γάμου είναι η τεκνογονία. Εκεί την έπαθε. Ενώ είναι ο τρίτος σκοπός του γάμου. Ο πρώτος είναι η αλληλοβοήθεια δια την θέωση. Εκείνο που είπε ο Θεός δια τον Αδάμ. «Ποιήσωμεν αὐτῷ βοηθὸν κατ᾿ αὐτόν». Αυτό, το «κατ᾿ αὐτόν» σημαίνει, που να είναι όμοιος, να είναι άνθρωπος δηλαδή. Γιατί μπορούσε να κάνει ένα ζώο, ένα πίθηκο, που να εξυπηρετεί τον Αδάμ. «Κατ᾿ αὐτόν» θα πει: «όμοιος με τον Αδάμ». Συνεπώς άνθρωπος. Και λέει: «να τον κάνουμε να είναι βοηθός». Σε τι; Στο να σωθούν και να θεωθούν. Ο πρώτος σκοπός του γάμου.
Επειδή είμεθα μεταπτωτικοί, δεύτερος σκοπός είναι, όπως λέγεται, η κατασίγασις της ορμής της γενετησίου, για να μην πέσει κανείς εις την πορνεία. Γι' αυτό ήτανε φροντίδα μεγάλη του Ιερού Χρυσοστόμου, να παντρεύει τους νέους μικρούς, και μάλιστα λέγει και προ της στρατείας, το λέει ο ίδιος, για να μην πέσουν στην πορνεία. Αλλά οι συνθήκες από τότε μέχρι σήμερα είναι πολύ-πολύ διαφορετικές. Ένα παιδί σήμερα έχει σπουδές, έχει στρατιωτικό, έχει.. έχει.. έχει.. Δεν μπορεί να παντρευτεί 18 χρονών. Ο παππούς μου, σας το 'χω ξαναπεί, ο παππούς μου από την μητέρα μου, παντρεύτηκε δεκαοχτώ χρονών και η γιαγιά μου δεκατεσσάρων, σας το ’χω πει, και έκαναν δέκα παιδιά. Και όπως είπε ο ίδιος, όταν η μητέρα μου του είπε- χήρος 30 χρόνια- (είναι μια ωραία απορία για την χηρεία, από πέρυσι δεν απήντησα, θα απαντήσω και σ’ αυτήν, ελπίζω προσεχώς, αν θέλει ο Θεός, ωραία απορία είναι), και ο παππούς μου, σας το’ χω ξαναπεί, το ‘χετε ακούσει, το ΄χω πει σε ομιλία, όταν χρειάστηκε να του βάλει κλύσμα η μητέρα μου. Έμενε στο χωριό. Μια φορά εγώ τον έχω δει τον παππού μου, ένα καλοκαίρι προπολεμικώς, δεν τον ξαναείδα, μια φορά μόνο. Και του λέει, ήμουνα μπροστά και τ' άκουσα: «Πατέρα να σου κάνω να σου κάνω ένα κλύσμα», ήτανε δυσκοίλιος, και εκείνος είπε, επί λέξει, επί λέξει, το θυμάμαι γιατί με εντυπωσίασε, ήμουνα κάτω των δέκα ετών: «Πα - πα παιδάκι μου, δεν με είδε η γυναίκα μου, θα με δει η κόρη μου;»· και ο παππούς έκανε δέκα παιδιά.
Γιατί; Διότι εκείνο που συνιστώ πολλές φορές εις τους συζύγους, βάλτε μία επιγραφή εκεί στην κρεβατοκάμαρά σας, εκείνο του Αποστόλου Παύλου που λέγει: «Ἡ ἀγάπη οὐκ ἀσχημονεῖ», δεν κάνει άσχημα πράγματα. Και αυτά τα άσχημα πράγματα είναι ό,τι είναι. Παρά φύσιν καταστάσεις… Εξ ου και η απορία: «Μπορούμε να έχουμε τις εικόνες μέσα στην κρεβατοκάμαρά μας;».Δηλαδή, δεν θα σας βλέπει ο Θεός, η Παναγία, οι Άγιοι, αν είναι στον διάδρομο του σπιτιού σας οι εικόνες; Δεν είναι στρουθοκαμηλισμός; Που χώνει η στρουθοκάμηλος το κεφάλι μέσα στην άμμο, κλείνει τα μάτια και νομίζει ότι τώρα δεν τη βλέπει κανένας; Τι πράγματα είναι αυτά; Τι πράγματα είναι; Ή, είναι αμαρτωλός ο γάμος; Καθόλου δεν είναι αμαρτωλός ο γάμος. Κρείττον, όμως, η παρθενία. Είναι ανωτέρα, γιατί είναι αρετή. Και διότι τοποθετείται στο πρότερον θέλημα του Θεού. Ο γάμος στο ύστερον θέλημα του Θεού. Ωστόσο και το ένα και το άλλο, είναι ευλογημένα. Και από το ένα και από το άλλο, θα σωθούμε, δεν τίθεται θέμα.
Και, αν θέλετε, επειδή αυτός ο πνευματικός νόμιζε ότι είναι πρώτον πράγμα η τεκνογονία, γι' αυτό είπε «Δεν θα σας αφήσω να κοινωνήσετε για καιρό», διότι εξέλαβε την εγκράτεια ως παρεμπόδιση συλλήψεως. Μα άνθρωπέ μου, το πόσα παιδιά θα κάνουν, είναι δικό τους θέμα, δεν είναι δικό σου. Και ύστερα, μετέρχονται την εγκράτεια, και τους στερείς την Θεία Κοινωνία; Δεν είναι μεγίστη, υψίστη αδικία;
Αγαπητοί μου, αυτά είχα να σας πω, σε αυτές τις τρεις, κάπως, απορίες. Και δεν ξέρω, αν κατάφερα να μπορέσω να απαντήσω, δεν ξέρω… Ό, τι ακούσατε, μην το παραποιήσετε, θα παρακαλέσω πολύ! Αν κάποιοι, εγώ δεν γράφω τίποτα εδώ, αν κάποιοι γράφουν και σας ενδιαφέρει το θέμα, ζητήσατε μια κασέτα να το ξανακούσετε το θέμα αυτό, εάν θέλετε. Ευχαριστώ βέβαια δια την απορία αυτή, γι' αυτές τις απορίες, ήτανε πολύ ενδιαφέρουσες και εύχομαι, έτσι κάπως να κινούμεθα στην πνευματική μας ζωή. Ο Κύριος να σας ευλογεί!
184η ομιλία στην κατηγορία « Απαντήσεις Αποριών ».
