†. Σήμερα η Εκκλησία μας, αγαπητοί μου, γιορτάζει την νίκη της επί του πεδίου της ορθής πίστεώς της. Βέβαια πάντοτε έδιδε και δίδει μάχες ορθής πίστεως, που τα τρόπαιά των εστήνοντο με τις αποφάσεις όλων των οικουμενικών και τοπικών συνόδων. Όλως εξαιρετικά, όμως, σήμερα, τιμά την νίκη της, που εξεφράσθη με τους δογματικούς όρους της Ζ΄Οικουμενικής Συνόδου. Το αντικείμενό της ήταν η δυνατότητα εικονισμού του Θεανθρώπου Ιησού Χριστού. Γι’αυτό κάνομε περιφορά των αγίων εικόνων. Προπαντός του Χριστού· διότι οι εικονοκλάσται έλεγαν ότι δεν πρέπει να εικονίζεται ο Ιησούς Χριστός, γιατί η θεότητα δεν εικονίζεται. Έτσι ουσιαστικά υπέβοσκε ο Μονοφυσιτισμός. Αυτοί εδέχοντο μόνον την θεία φύση και απέρριπτον την σωματικήν φύσιν. Βέβαια, περιττόν να σας πω ότι αυτό αποτελεί βαρυτάτη αίρεση· βαρυτάτη αίρεση.Το τονίζει αυτό η Αγία Γραφή, η Καινή Διαθήκη, ιδιαιτέρως. Ότι ήλθε εν σαρκί ο Υιός του Θεού, εσαρκώθη. Πώς, λοιπόν, θα απορρίψομε την ανθρωπίνη φύση του Ιησού Χριστού;
Αλλά και ο Αρειανισμός, ο οποίος κι αυτός αντιμετωπίστηκε στην Α΄Οικουμενικήν Σύνοδον, ενθυμείσθε, με τον Άρειον, και αυτός ήταν μονοφυσιτισμός στην πραγματικότητα· διότι εδέχετο αντίστροφα, εδέχετο την ανθρωπίνη φύση και απέρριπτε την θείαν φύσιν. Και μάλιστα, όπως λέει ο πατήρ Ιουστίνος Πόποβιτς, αυτός ο Σέρβος, σοφός και άγιος άνθρωπος, των ημερών μας είναι, ότι η Ευρώπη ήδη αρειανίζει. Δηλαδή, στην πραγματικότητα, δέχεται έναν μονοφυσιτισμόν του τύπου του Αρειανισμού. Και πολλοί Έλληνες Χριστιανοί Ορθόδοξοι το ίδιο. Απορρίπτουν την θείαν φύσιν του Χριστού και δέχονται μόνο την ανθρωπίνη φύση του Χριστού. Αυτό είναι απιστία. Πέρα για πέρα απιστία. Έχομε, λοιπόν, κι εδώ υποβόσκοντα, θα λέγαμε, τον Μονοφυσιτισμόν, είτε με την μίαν περίπτωσιν, που καταδικάζει η Α΄Οικουμενική Σύνοδος, στον Άρειο, η οποία εδέχετο μόνον την ανθρωπίνη φύση και την άλλη, στην Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδο, η οποία εδέχετο μόνον την θεία φύση και απέρριπτε την ανθρωπίνη.
Οι συνέπειες εκατέρωθεν ήταν ολέθριες. Στην Α΄Οικουμενική Σύνοδο κατοχυρώθη η δογματική αλήθεια ότι ο Υιός είναι τέλειος Θεός. Και εις την Ζ’ Οικουμενική Σύνοδο κατοχυρώθη η αλήθεια ότι ο Υιός είναι και τέλειος άνθρωπος. Και λέμε: Θεάνθρωπος Ιησούς Χριστός.
Στην πρώτη περίπτωση, αν ο Υιός δεν είναι Θεός, τότε δεν είναι δυνατή η σωτηρία. Στην δεύτερη περίπτωση, της Ζ΄ Οικουμενικής Συνόδου, αν ο Υιός δεν έγινε άνθρωπος, πάλι δεν είναι δυνατή η σωτηρία. Το θέμα είναι ότι «ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο». Και επίτηδες βάζει ο ευαγγελιστής Ιωάννης στο ομώνυμό του ευαγγέλιον εις το πρώτο κεφάλαιον, γιατί εκείνος ομιλεί και λέγει ότι «ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο», επίτηδες βάζει την λέξη «σάρξ». Δεν λέει «άνθρωπος». Λέει «σάρξ». Δεν λέγει «ο Λόγος άνθρωπος ελέγετο», αλλά «ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο». Και αν θέλετε, η λέξη «σάρξ», να το πω έτσι, ωμά: «κρέας». «ὁ Λόγος σὰρξ –κρέας- ἐγένετο». Για να τονίσει ακριβώς, θεοπνεύστως πάντοτε, αλλά και την ήδη αναφαινομένην απιστία εις το πρόσωπο του Ιησού Χριστού, ότι πώς θα ήταν δυνατόν να πάρει την ανθρωπίνη φύση. Επήρε την ανθρωπίνη φύση· έγινε και… κρέας! Ας μου επιτραπεί να το πω έτσι. Όσο και αν μοιάζει αυτό ότι είναι ωμό, αποκρουστικό. Βεβαίως. Ύστερα, τι είχαν πει εκεί οι Καπερναΐται; «Θα μας δώσει», λέει, «την σάρκα του να φάμε; Δηλαδή το κρέας του, να φάμε;». Τέλος πάντων να μην πολυπραγμονώ, γιατί είναι πολύ μεγάλο το θέμα, ««ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο, ἵνα ἡ σάρξ –δηλαδή ο άνθρωπος- γένηται Λόγος». Για να γίνει Θεός ο άνθρωπος.
Η ορθή πίστις, όμως, κοστίζει βέβαια εις τους φορείς της. Γιατί ο διάβολος βέβαια τους μάχεται. Έναν κατάλογο μακρύ μας παραθέτει ο Απόστολος Παύλος στην προς Εβραίους επιστολήν, που σήμερα που ακούσαμε, που δείχνει τα μαρτύρια εκείνων που θέλησαν να κρατήσουν αυτήν την ορθήν πίστιν. Αξίζει κάτι να δούμε, αν μάλιστα λάβουμε υπόψιν ότι οι μορφές του μαρτυρίου που μας περιγράφονται θα συνεχίζουν μέχρι που να ξανάρθει ο Κύριος.
Γιατί παρατίθεται αυτή η περικοπή; Ως αποστολική από την προς Εβραίους; Για να τονιστεί η πίστις.Πιστεύεις; Τι είναι Ορθοδοξία; Αν σας ρωτήσουν έξω, τι είναι Ορθοδοξία… Ορθοδοξία θα πει: ο Θεάνθρωπος Ιησούς Χριστός. Ο πλήρης, ο τέλειος Θεός και ο τέλειος άνθρωπος. Αυτό είναι η Ορθοδοξία. Κάθε άλλη παρέκκλισις είναιαίρεσις. Και φυσικά σαν παρέκκλιση και αίρεση δεν σώζει. Να το θυμόσαστε αυτό.
Εκείνο, λοιπόν, το οποίο θα εισήγετο θα ήτο η πίστις. Και ήδη ξεκίνησε να εισάγεται από την Παλαιά Διαθήκη. Και τα παραδείγματα που αναφέρει ο Απόστολος Παύλος εις την προς Εβραίους επιστολήν του, είναι από την Παλαιά Διαθήκη. Για να δείξει ότι χωρίς την πίστιν δεν μπορούμε να σωθούμε. Οι πρωτόπλαστοι δεν επίστευσαν εις τον λόγον του Θεού, ότι αν δοκιμάσουν τον καρπόν, θα πεθάνουν. Πίστεψαν, όμως, εις τον διάβολον, ότι μπορεί να γίνουν θεοί.
Δεν παραιτείται ο Θεός, αγαπητοί μου, από εκείνο που εισάγει. Τι; Το στοιχείον της πίστεως. «Αυτό που είπα, αυτό είναι», λέγει ο Θεός. «Πιστεύεις; Αν δεν πιστεύεις, χάθηκες. Θα έχεις τον αιώνιον θάνατον. Πίστεψες; Τότε θα σωθείς».«Έδωσε», λέει, «ο Θεός τον Υιόν Του,ἵνα πᾶς –λέει στο τρίτο κεφάλαιο ο ευαγγελιστής Ιωάννης- ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν – πᾶςὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν– μὴ ἀπόληται, ἀλλ᾿ ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον».
Έτσι, λοιπόν, η εισαγωγή στη σωτηρία μας, αγαπητοί μου, είναι η πίστις. Κι εδώ αναφέρει πλειάδα περιπτώσεων ο Απόστολος, για να δείξει ότι το θέμα της πίστεως ξεκίνησε από την Παλαιά Διαθήκη. Δεδομένου ότι ο νόμος δεν ήτο επαρκής να σώσει. Και επειδή δεν πίστεψαν οι πρωτόπλαστοι, επανέρχεται η πίστις, εις τους δικαίους βεβαίως, η πίστις, εις τους δικαίους της Παλαιάς Διαθήκης. Δια τον πολύν λαόν είναι ο νόμος. Δια τους δικαίους είναι η πίστις· η οποία στην πληρότητά της εισάγεται με την εισαγωγή εις τον κόσμον αυτόν του θεανθρωπίνου προσώπου του Χριστού. Η πίστις.
Ξέρετε, πολλές φορές άμα λέμε «πιστεύω», είναι μία μεγάλη κουβέντα. Είναι μια πάρα πολύ μεγάλη κουβέντα. Ωστόσο, αναφερόμενος ο Απόστολος Παύλος στον Μωυσέα, γράφει: «Πίστει κατέλιπεν Αἴγυπτον μὴ φοβηθεὶς τὸν θυμὸν τοῦ βασιλέως· τὸν γὰρ ἀόρατον ὡς ὁρῶν ἐκαρτέρησε». «Ο Μωυσής έφυγε», λέει, «κατέλιπεν την Αίγυπτον», ύστερα από εκείνο το γνωστό επεισόδιο και δεν φοβήθηκε τον θυμόν του βασιλέως. Γιατί; Προσέξτε την φρασούλα αυτή: «Τὸν γὰρ ἀόρατον –που είναι ο Θεός Λόγος· διότι, ξέρετε, ο Θεός Λόγος δεσπόζει, πριν ενανθρωπήσει, εις την Παλαιάν Διαθήκην. Δεν είναι ο Πατήρ. Συνεχώς το τονίζω αυτό. Ο δεσπόζων, ο Γιαχβέ, «Γιαχβέ» θα πει ο Κύριος, που δεσπόζει στην Παλαιά Διαθήκη, διαρκώς διαρκώς, είναι το δεύτερον πρόσωπον της Αγίας Τριάδος. Είναι ο Κύριος Ιησούς Χριστός, ο μετέπειτα Κύριος Ιησούς, ο Θεός Λόγος. Αυτόν λοιπόν, που ήταν τότε ακόμη, στην Παλαιά Διαθήκη εννοείται, αόρατος- ὡς ὁρῶν ἐκαρτέρησε». «Σαν να Τον έβλεπε». Πώς Τον έβλεπε; Με τα μάτια της πίστεως. Τον «ἐκαρτέρησε». Ωραίο το ρήμα αυτό, το «ἐκαρτέρησε»· που σημαίνει «καρτερώ, δέχομαι κάθε περιπέτεια, αρκεί να φθάσω να απολαύσω εκείνο το οποίο περιμένω».
Αυτό συνέβη και με τους προφήτας. Με όλους τους προφήτας, αγαπητοί. Με όλους τους Πατριάρχας. Με όλους τους δικαίους. Μέχρι τον Συμεών τον Θεοδόχον· που είπε: «Τώρα, Κύριε, να πεθάνω. Είδαν τα μάτια μου το σωτήριόν Σου». «Το σωτήριόν Σου», θα πει «τον Σωτήρα Σου».
Και γράφει ο Απόστολος Παύλος: «Καὶτί ἔτι λέγω; -στη σημερινή, πάντοτε, αποστολική περικοπή- Ἐπιλείψει γάρ με διηγούμενον ὁ χρόνος (:θα με πάρει ο χρόνος, δεν θα προλάβω, τι να πρωτογράψω, τι να πρωτοπώ;)περὶ Γεδεών, Βαράκ τε καὶ Σαμψὼν καὶ᾿Ιεφθάε, Δαυΐδ τε καὶ Σαμουὴλ καὶ τῶν προφητῶν, οἳ (:οι οποίοι) διὰ πίστεως κατηγωνίσαντο (:με την πίστιν ενίκησαν. Πρώτον:)βασιλείας». Εδώ αναφέρεται ο Γεδεών, που νικά τους Μαδιανίτας, ο Βαράκ τους Χαναναίους, ο Σαμψών τους Φιλισταίους, ο Ιεφθάε τους Αμωνίτας και ο Δαβίδ τους γύρω αλλοφύλους. Με πίστιν. Και γίνεται μάλιστα ο Αβραάμ γενάρχης, θα λέγαμε, ο Δαβίδ γενάρχης του Ιησού Χριστού. Κατά σάρκα. Βέβαια. «Ἀβραάμ ἐγέννησε… » κ.λπ. Αυτό που διαβάζομε στο κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον. Φθάνομε στον Δαβίδ. Είναι ο παρακάτω γενάρχης. Και ο Χριστός είναι υιός Δαβίδ. Θυμηθείτε εκείνον τον τυφλόν στην Ιεριχώ: «Υἱὲ Δαβίδ, ἐλέησόν με». «Υιέ Δαβίδ» θα σήμαινε: «Μεσσία! Είσαι απόγονος του Δαβίδ!». Και ο Δαβίδ είχε ζήσει, αγαπητοί μου, χίλια χρόνια προ του Ιησού Χριστού!
Δεύτερον: «Εἰργάσαντο –λέει- δικαιοσύνην». Όπως ο Δαβίδ. Εκυβέρνησε με δικαιοσύνη. Αλλά και όσοι επολιτεύθησαν με δικαιοσύνη στον δημόσιο βίο τους.
Τρίτον: «Ἐπέτυχον ἐπαγγελιῶν». Δηλαδή πέτυχαν υποσχέσεις του Θεού. Όταν υπήκουον στον Θεόν για μια πράξη κι αυτή ήρχετο εις πέρας. Όπως ο Αβραάμ στην γέννηση του Ισαάκ.
Τέταρτον. «Ἒφραξαν στόματα λεόντων». Εδώ γίνεται υπαινιγμός του Δανιήλ. Όταν τον έριξαν οι φθονεροί συνάδελφοί του, τον έριξαν μέσα στον λάκκο των λεόντων- βρισκόμεθα εις την Βαβυλώνα, ε;- για να τον φάνε τα λεοντάρια. Τα λεοντάρια ούτε άγγιξαν, παρακαλώ, τον Δανιήλ. Ούτε τον άγγιξαν. Όταν κατόπιν, ήρθε ο ίδιος ο Ναβουχοδονόσορ και ανέσυρε από τον λάκκον τον Δανιήλ και ‘ρίξαν τους συκοφάντας, τα λεοντάρια; Αμέσως κατεσπάραξαν τους συκοφάντας.
Πέμπτον: «Ἒσβεσαν δύναμιν πυρός». Εδώ είναι υπαινιγμός των τριών Παίδων μέσα στο καμίνι. Εδώ, λέει, ένας… ο Θεοφύλακτος μία παρατήρηση: «Οὐκ εἶπε δέ, ἔσβεσαν πῦρ, ἀλλὰ δύναμιν πυρός, ὃ καὶ μεῖζον». «Δεν είπε ότι έσβεσαν την φωτιά εις το καμίνι οι τρεις Παίδες. Αλλά την δύναμιν του πυρός· που είναι και μεγαλύτερο». Δηλαδή η φωτιά υπήρχε. Αλλά δεν κάηκαν. «Ούτε μία τρίχα», λέει, «δεν κάηκε από την κεφαλήν τους».
«Ἒφυγον στόματα μαχαίρας». Όπως ο Δαβίδ από τον Σαούλ, ο Ηλίας από την Ιεζάβελ και ο Ελισσαίος από τον βασιλέα της Συρίας. Όλοι αυτοί ξέφυγαν. Με την πίστιν.
Έβδομον: «Ἐνεδυναμώθησαν ἀπὸ ἀσθενείας». Όπως είναι ο βασιλιάς Εζεκίας.
Όγδοον: «Ἐγενήθησαν –δηλαδή έγιναν- ἰσχυροὶ ἐν πολέμῳ». Όπως είναι ο Ιησούς του Ναυή, είναι οι Κριταί, είναι ο Δαβίδ, είναι οι Μακκαβαίοι. «Μακκαβαίος» θα πει αυτός ο οποίος αντιστέκεται. Αντιστασιακός.
Ένατον: «Παρεμβολὰς ἔκλιναν ἀλλοτρίων». Δηλαδή «απέκλιναν». «Παρεμβολή» είναι το στρατόπεδον. Τα στρατόπεδα των ξένων, των εχθρών. Όπως ο Αβραάμ στράφηκε εναντίον των τεσσάρων βασιλέων, που ήρθαν να πολεμήσουν στα Σόδομα, όπου κατοικούσε εκεί ο ανιψιός του, ο Λωτ. Είχαν έρθει από Βορρά. Όπως η Ιουδήθ απεκεφάλισε τον Πέρση Ολοφέρνην.
Δέκατον: «Ἒλαβον γυναῖκες ἐξ ἀναστάσεως τούς νεκροὺς αὐτῶν». Όπως οι δυο γυναίκες χήρες, που πήραν τα παιδιά τους πίσω, με ανάσταση· τη μια φορά από τον προφήτην Ηλίαν και την άλλη φορά από τον προφήτη Ελισσαίο. Με πίστη.
«Ἂλλοι δὲ ἐτυμπανίσθησαν». «Τύμπανον» ήταν ένα μαρτυρικό όργανο, ένας τροχός. Έδεναν τον άνθρωπο επάνω και γύριζαν αυτόν τον τροχόν. Και πλάι, που άγγιζε το σώμα εκείνου που θα μαρτυρούσε, υπήρχαν ξυράφια, μαχαίρια που του ‘κοβαν φέτες από το σώμα του. Άλλοι, λοιπόν, ἐτυμπανίσθησαν. Όπως είναι ο Ελεάζαρος ο προφήτης.
Δωδέκατον: «Ἓτεροι δὲ ἐμπαιγμῶν καὶ μαστίγων πεῖραν ἔλαβον, ἔτι δὲ δεσμῶν καὶ φυλακῆς». «Άλλοι πήραν», λέει, «πεῖραν, δηλαδή δοκίμασαν επάνω στο πετσί τους, εμπαιγμούς, μάστιγες, δεσμά, φυλακές» κ.λπ. Όπως είναι οι Μακκαβαίοι. Όπως είναι ο Ιερεμίας. Όπως είναι ο Μιχαίας. Όπως είναι οι Απόστολοι.
Δέκατον τρίτον: «Ἐλιθάσθησαν». Όπως ο Ναβουθέ, ο πρωτομάρτυς Στέφανος. Δηλαδή δέχθηκαν λιθοβολισμόν.
Δέκατον τέταρτον: «Ἐπρίσθησαν». «Πριονίστηκαν». Όπως είναι ο Ησαΐας. Τον γύρισαν ανάποδα και άρχισαν να τον πριονίζουν και μάλιστα με ξύλινο πριόνι, για να είναι πιο οδυνηρός ο θάνατος.
Δέκατον πέμπτον: «Ἐπειράσθησαν». Δηλαδή «υπέμειναν πολλούς πειρασμούς».
Δέκατον έκτον: «Ἐν φόνῳ μαχαίρας ἀπέθανον». Η αρίθμησις μας προκαλεί να την αναφέρομε, γιατί την αναφέρει ο Απόστολος Παύλος. «Πέθαναν», λέει, «από μαχαίρι». Ο Ζαχαρίας, ο Ιωάννης ο Βαπτιστής, ο Ιάκωβος. Όχι ο Αδελφόθεος. Ο Ιάκωβος, ο αδελφός του Ιωάννου.
Δέκατον έβδομον: «Περιῆλθον(:περιεπλανώντο δηλαδή) ἐν μηλωταῖς, ἐν αἰγείοις δέρμασιν, ὑστερούμενοι, θλιβόμενοι, κακουχούμενοι» –με δέρματα που φορούσαν, γύριζαν από δω και από κει, όπως είναι ο προφήτης Ηλίας, ο Ελισσαίος, οι πλείστοι των προφητών, ο Ιερεμίας.
Και δέκατον όγδοον: «Ἐν ἐρημίαις πλανώμενοι καὶ ὄρεσι καὶ σπηλαίοις καὶ ταῖς ὀπαῖς τῆς γῆς». Από δω κι από κει γύριζαν. Όπως είναι οι εκατό προφήται στην εποχή του Αχαάβ, που εκεί ο προφήτης Ηλίας και ο Ελισσαίος, μια ολόκληρη ιστορία εκεί με τον Αχαάβ… Τι να πρωτοπεί κανείς!
Και όλοι αυτοί «Καὶ οὗτοι πάντες –λέει ο Απόστολος Παύλος-μαρτυρηθέντες διὰ τῆς πίστεως (: επήραν την μαρτυρίαν δια της πίστεως· υπέρ του Χριστού) οὐκ ἐκομίσαντο τὴν ἐπαγγελίαν (:δεν πήραν την υπόσχεση του Θεού),τοῦ Θεοῦ περὶ ἡμῶν κρεῖττόν τι προβλεψαμένου, ἵνα μὴ χωρὶς ἡμῶν τελειωθῶσι».Επερίμεναν και εμάς. Όπως ακριβώς όλοι οι μάρτυρες περιμένουν το τέλος. Οι μάρτυρες στον ουρανό. Εκατομμύρια μάρτυρες. Χριστιανοί. «Κύριε», λέει, «πότε θα εκδικήσεις το αίμα μας που χύθηκε πάνω στη Γη;».«Περιμένετε λίγο». Τι χαριτωμένο! «Περιμένετε λίγο, να προστεθούν κι άλλοι αδελφοί σας». Τους δόθηκε λευκός χιτών κι ένα κλαδί φοίνικος. Νίκης σύμβολον. «Περιμένετε λίγο». Μέχρι το τέλος της Ιστορίας θα υπάρχουν οι μάρτυρες, οι οποίοι θα δίνουν τη ζωή τους, τα πάντα θα δίνουν, γιατί επίστεψαν εις τον Ιησούν Χριστόν. Επίστεψαν ορθοδόξως.
Αγαπητοί, το αντικείμενο της πίστεώς μας είναι ο Ιησούς Χριστός. Ναι. Και πριν ενανθρωπήσει. Και μετά που ενηνθρώπησε. Γι’αυτό κι εμείς, όπως λέει ο Απόστολος Πέτρος: «Δι᾿ὑπομονῆς τρέχωμεν (: ας τρέχομε. Να τρέχομε, με υπομονή) τὸν προκείμενον ἡμῖν ἀγῶνα (:έχομε αγώνα μπροστά μας)ἀφορῶντες -εδώ είναι το μυστικό: ἀφορῶντες· βλέποντες) εἰς τὸν τῆς πίστεως ἀρχηγὸν καὶ τελειωτὴν Ἰησοῦν».
Κάποτε, λέει, ένα ανέκδοτο, ότι πέρασε κάποιος πάνω από τον καταρράκτη Νιαγάρα, δεν τον εζάλισε η βοή του καταρράκτου, περπατώντας επάνω σε ένα σχοινί. Πωπω! Φοβερό! Και πέρασε. Όταν του είπαν: «Πώς τα κατάφερες;». Είπε: «Από την άλλη μεριά, είχα βάλει ένα φως, μια λάμπα. Δεν έβλεπα τίποτα. Ούτε τους ανθρώπους που ήσαν στις όχθες να με παρατηρούν, ούτε την βοή του καταρράκτου. Ένα είχα στο μυαλό μου. Το φως εκεί απέναντι». Και πέρασε. Κι εμείς θα περάσομε τον βίον αυτόν εάν είμεθα «ἀφορῶντες», δηλαδή βλέποντες διαρκώς, εις τον της πίστεως Αρχηγόν. Είδατε πώς λέγεται ο Ιησούς Χριστός; «Αρχηγός της πίστεως». Ναι. Και τελειωτήν Ιησούν Χριστόν.
Πολλοί θέλουν να εισαγάγουν νέες θέσεις, που ο λόγος του Θεού δεν τις δέχεται. Όπως το πλήθος των αιρέσεων. Και ο κατακλυσμός του Οικουμενισμού. Ο κατακλυσμός του Οικουμενισμού. Ο Χριστιανισμός είναι οικουμενικός, να συμπεριλάβει όλην την Γην εις τους κόλπους του. Γι’ αυτό έστειλε ο Κύριος τους μαθητάς Του, λέγοντας: «Μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη ἕως ἐσχάτου τῆς Γῆς».Τώρα, όμως, έχομε έναν αντίθεον Οικουμενισμόν. Δεν είναι για να γίνει ο κόσμος Χριστιανικός. Αλλά αντιθέτως να εξασθενήσει ο Χριστιανισμός. Κι έτσι έχομε αυτόν τον κατακλυσμόν του Οικουμενισμού. Που θέλουν… τι θέλουν; Όλες τις θρησκείες να τις καταργήσουν. Προσέξτε: Όλες τις θρησκείες να τις καταργήσουν, ώστε να προβληθεί μία μόνη θρησκεία. Η προσκύνησις του Αντιχρίστου. Αρχίζει, όπως και η Ευρωπαϊκή Ένωσις, αρχίζει με το οικονομικό στοιχείο. Θα φθάσει, όμως, εις το θρησκευτικόν στοιχείον. Μην το ξεχνούμε αυτό. Οι μάρτυρες της πίστεως και της αληθείας, θα συνεχίζουν την πορεία τους μέχρι τις ημέρες του Αντιχρίστου. Ήδη αρχίσαμε, ζούμε εμείς, η γενεά μας, αυτές τις ημέρες του Αντιχρίστου. Οι ημέρες αυτές είναι προοίμια, παρακαλώ, εκείνων των ημερών. Και θα προτιμούν το μαρτύριον από την προδοσίαν.
Αγαπητοί μου, κανένας να μην σταθεί προδότης του Ιησού Χριστού. Είτε με την αίρεσιν -προδοσία είναι- είτε με την προσκύνησιν του Αντιχρίστου. Όπως κι αν έχει το πράγμα, προδοσία είναι.
Τι θα λέγαμε όμως; «Τοιγαροῦν –λέει ο Απόστολος Παύλος- καὶ ἡμεῖς, τοσοῦτον ἔχοντες περικείμενον ἡμῖν νέφος μαρτύρων». Νέφος μαρτύρων. Λογαριάστε ένα νέφος, είναι σταγονίδια, πόσα είναι; Είναι πάρα πολλά… Έχουμε, λοιπόν, ένα «περικείμενον νέφος -τοσοῦτον!- περικείμενον νέφος μαρτύρων»,ας πάρομε παράδειγμα και δύναμη για να συνεχίσομε τον αγώνα μας. Αμήν.
🔸868η🔸ομιλία στην κατηγορία : " Ὁμιλίαι Κυριακῶν ".
†. Νηστειών, εορτάζει την νίκη της δια την ακρίβεια και ορθοδοξότητα της πίστεώς της και της παραδόσεώς της. Επάλαισε και παλαίει η Εκκλησία, δια να διατηρήσει την αυθεντία της ερμηνείας του αποκαλυφθέντος λόγου του Θεού, που κατεγράφη εις την Αγίαν Γραφήν υπό θεοπνεύστων ανδρών και παρεδόθη ως πράξις και ως διδασκαλία μέσα εις την Εκκλησίαν.
Μία έκφρασις, ένα στοιχείον Ορθοδοξίας, μεταξύ πολλών άλλων είναι και η εικόνα, ως θεολογία και ως αλήθεια αυτού του λόγου του Θεού. Και το μεν θέμα της εικόνος επολεμήθη από την αίρεσιν των Ανεικονίστων· μία μορφή δηλαδή υποβόσκοντος Μονοφυσιτισμού. Επί εκατόν είκοσι χρόνια. Και είναι γνωστή ως Εικονομαχία, που εξέσπασε εις το Βυζάντιον. Η Ζ΄ όμως Οικουμενική Σύνοδος τελικά επανέφερε και εστερέωσε το θέμα των εικόνων, αφού βεβαίως τούτο το καθόρισε θεολογικά.
Η θεολογία της εικόνος είναι ένα πελώριο θέμα, ένα σπουδαιότατο θέμα, ώστε η Εκκλησία μας, τιμώντας τους Πατέρες της Ζ΄ Οικουμενικής Συνόδου, την πρώτη Κυριακή των Νηστειών, να την ονομάσει «Κυριακή της Ορθοδοξίας». Δηλαδή να θεωρείται, παρότι είναι ένα από τα πολλά θέματα που συνιστούν την Ορθοδοξίαν, να θεωρείται ως ένα κορυφαίον σημείον, ώστε, επαναλαμβάνω, να ονομάσει η Εκκλησία μας την Κυριακήν αυτήν ως «Κυριακή της Ορθοδοξίας».
Πού όμως είναι αυτή η σπουδαιότης του όλου θέματος; Διότι εκπλήσσει έναν αναγνώστην, έναν ακροατήν ότι… «Τόσα άλλα θέματα, δεν θα μπορούσαν να αποτελέσουν κορυφαία ορθοδοξότητος; Πώς η εικόνα;». Αυτό βέβαια κατ’ αρχάς οφείλεται σε μία παραμέριση της θεολογίας που έχομε, της γνώσεως που έχομε δια την εικόνα. Η εικόνα, αγαπητοί μου, φανερώνει ότι ο Λόγος έγινε πράγματι άνθρωπος αληθής. Αυτό πώς το εκφράζει η εικόνα; Το ότι δυνάμεθα να παραστήσομε τον Ιησούν Χριστόν. Και ο τρόπος με τον οποίον μπορούμε να παραστήσομε το πρόσωπον του Ιησού Χριστού, διότι εκεί όλη η μάχη, εκεί όλος ο πόλεμος, εκεί όλη η πάλη, αν δυνάμεθα να εικονίσομε το πρόσωπο του Θεού. Ναι. Δυνάμεθα να εικονίσομε το πρόσωπον του Θεού. Πότε; Εφόσον έγινε άνθρωπος. Συνεπώς η εικόνα, η θεολογία της εικόνας, αναφέρεται και βασίζεται επάνω στο ευαγγελικόν και κεντρικόν σημείον ολοκλήρου της πίστεως. «Ὁ Λόγος σάρξ ἐγένετο».Και εφόσον «ἐγένετοὁ Λόγος σάρξ», εφόσον δηλαδή ο Υιός του Θεού έγινε άνθρωπος, δύναται να απεικονισθεί. Γι’αυτό λέγει ένα τροπάριον των Αίνων της σημερινής ημέρας: «Σαρκὸς τὸἐκτύπωμα, ἀναστηλοῦντές σου Κύριε, σχετικῶς ἀσπαζόμεθα, τὸ μέγα μυστήριον, τῆς Οἰκονομίας – το μέγα μυστήριον της Οικονομίας είναι η Ενανθρώπησις-, τῆς σῆς ἐκδηλοῦντες(:Εκδηλώνουμε της δικής Σου, το δικό Σου μυστήριο της Ενανθρωπήσεως, με το να αναστηλώσομε τις εικόνες)· οὐ γὰρ δοκήσει, ὡς φασίν, οἱ θεομάχοι παῖδες τοῦ Μάνεντος, ἡμῖν ὤφθης φιλάνθρωπε, ἀλλ’ ἀληθείᾳ καὶ φύσει σαρκός, δι’ αὐτοῦἀναγόμενοι, πρὸς σὸν πόθον καὶἔρωτα». «Όχι όπως νομίζουν, όπως λέγουν, ότι κατά δόκησιν έγινες άνθρωπος οι θεομάχοι οπαδοί του Μάνεντος. Αλλά πραγματικά και αληθινά μετείχες σαρκός».
Βλέπετε λοιπόν ότι αποτελεί ένα κορυφαίον σημείον· διότι η αποδοχή ή μη αποδοχή της εικόνος, είναι τελικά η αποδοχή της αληθούς σαρκώσεως του Υιού του Θεού. Να γιατί είναι κορυφαίον το θέμα αυτό. Και εάν πράγματι ὁΛόγος σάρξ ἐγένετο, τότε και ο άνθρωπος δύναται να γίνει Λόγος, δηλαδή να θεωθεί. Θέλω να καταλάβομε, αγαπητοί μου, ότι η θεολογία της εικόνος είναι: «Ὁ Λόγος σάρξ ἐγένετο, ἵνα ἡ σάρξ γένηται Λόγος», όπως λέγουν οι Πατέρες. Ο Θεός έγινε άνθρωπος, για να γίνει ο άνθρωπος Θεός. Εις την Α΄Οικουμενικήν Σύνοδον ετέθη το θέμα εάν ο Ιησούς είναι Θεός. Εδώ τίθεται το θέμα εάν ο Ιησούς έγινε άνθρωπος. Δηλαδή εάν είναι αληθινός άνθρωπος. Δηλαδή το θέμα της θεότητος ετέθη εις την Α΄Οικουμενικήν Σύνοδον με τον Άρειον· που τον επολέμησαν οι 318 Πατέρες και ο Άγιος Αθανάσιος. Και τώρα τίθεται το ερώτημα, το θέμα: «Ο Θεός έγινε πράγματι άνθρωπος;Αναγνωρίζομε τη θεότητά Του αλλά αμφιβάλλομε δια την ανθρωπότητά Του». Είναι το ακριβώς αντίστροφο. Γι΄αυτό σας είπα ότι στην πραγματικότητα επολεμήθη για μία ακόμη φορά, κατ’ επανάληψιν βεβαίως με τους πρώτους Δοκήτας, αλλά κατ’ επανάληψιν, δια μίαν ακόμη φορά η Εκκλησία πολεμά τον Μονοφυσιτισμόν στην Ζ΄Οικουμενική Σύνοδο, με το θέμα «εικόνα».Είναι σπουδαίο· διότι εάν πράγματι ο Υιός του Θεού δεν έγινε άνθρωπος, τότε δεν μπορεί ο άνθρωπος να γίνει Θεός. Δηλαδή η θέωσις του ανθρώπου είναι αδύνατη. Δηλαδή η σωτηρία του ανθρώπου είναι αδύνατη. Εάν όμως ο Θεός έγινε άνθρωπος, μετείχε της φύσεώς μας, τότε η μετοχή Του αυτή προσπορίζει σε μας τη σωτηρία. Διότι αυτό το πρόσλημμα, δηλαδή πήρε αυτή τη φύση μας και αυτή εθέωσε και αυτή ανέβασε εις τον ουρανόν και αυτή εδόξασε, και δυνάμει αυτής της φύσεώς μας της δεδοξασμένης εις το πρόσωπον το ένα του Θεού Λόγου, θα σωθούμε όλοι· διότι Εκείνος είναι ο πρόδρομός μας εις τους ουρανούς. Εάν όμως δεν έγινε άνθρωπος, τότε Θεός ήτο και Θεός έμεινε και τίποτε άλλο και υπάρχει χάσμα ουσιών. Δεν υπάρχει δηλαδή ένωσις των ουσιών. Αλλά η ένωσις των ουσιών είναι εν προσώπω Ιησού Χριστού. Γιατί; Γιατί έγινε άνθρωπος πραγματικά.
Ξαναλέγω λοιπόν άλλη μία φορά ότι αυτό το εκφράζει η εικόνα. Διότι αν στην εικόνα μπορώ να ζωγραφίσω το πρόσωπο του Χριστού, σημαίνει έγινε άνθρωπος. Αν δεν έγινε άνθρωπος, πώς μπορώ να ζωγραφίσω το θείον; Το θείον είναι ανεικόνιστον. Δεν εικονίζεται το θείον.
Βλέπετε πόσο σπουδαίον θέμα είναι και ότι η εικόνα θεωρείται ότι εκφράζει μία τεραστία, μεγάλη, κεντρικοτάτην αλήθειαν; Αλλά με την ευκαιρία, θα θέλαμε, αγαπητοί μου, να πούμε ότι σήμερα έχομε λησμονήσει το θέμα αυτό. Έχομε λησμονήσει και αγνοούμε την αξίαν της εικόνος και στην πράξη αρνούμεθα εκείνα που θεολογικά κατοχύρωσε τόσον η Α΄Οικουμενική Σύνοδος, όσο και η Ζ’ Οικουμενική Σύνοδος. Ξεχάσαμε το θέμα. Ότι ο Ιησούς Χριστός είναι Θεός και ότι είναι άνθρωπος(Ζ΄Οικουμενική Σύνοδος) τέλειος. Δηλαδή ότι ο Ιησούς Χριστός είναι Θεάνθρωπος. Και ότι αφού είναι Θεάνθρωπος, τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος, άρα και ο άνθρωπος δύναται να θεωθεί. Σήμερα το ξεχάσαμε. Σήμερα μας έχει φύγει αυτό. Γιατί ακριβώς δεν γνωρίσαμε, ξεχάσαμε, λησμονήσαμε τη θεολογία της εικόνος. Σημειώνω ότι νομίζομε ότι ο Χριστιανισμός δεν είναι τιάλλο παρά ένα σύνολο ηθικών κανόνων που θα βελτιώσομε την ζωή μας. Και αν το θέλετε ακόμα, αγνοούμε την ανάσταση των νεκρών· διότι το στοιχείο «σώμα» το παραμερίζουμε. Και ότι «η ψυχή μας θα πάει εις τον Παράδεισον». Ούτε καν Βασιλεία Θεού. Διότι η Βασιλεία του Θεού είναι ο χώρος των πλήρων υπάρξεών μας. Δεν είναι δηλαδή οι ψυχές. Είναι η ψυχή με το σώμα. Ο Ιησούς Χριστός ανήλθε εις τον ουρανόν με την ανθρωπίνη Του φύση. Αυτό το αγνοούμε. Και αντιλαμβάνεστε, ότι αγνοώντας την θέωσή μας, την θέωση ολοκλήρου της υπάρξεώς μας, ότι πια δεν ρυθμίζομε ορθά και τον βίον μας. Έτσι, γιατί να μην φάω και να μην πιω; «Το σώμα δεν έχει αξία μπροστά στην ψυχή», λέμε. «Γιατί να μην πορνεύσω; Το σώμα δεν έχει καμία θέση». Ενώ το σώμα είναι ναός του Αγίου Πνεύματος, είναι ναός του Αγίου Τριαδικού Θεού. Το σώμα θα θεωθεί. Το σώμα θα ανέβει ψηλά. Και εκφράζεται πάντα, επαναλαμβάνω, με την εικόνα. Διότι η εικόνα εκφράζει την θεανθρωπίνη φύση του Χριστού· ότι ο Θεός έγινε πραγματικά άνθρωπος και συνεπώς και εγώ θα γίνω ένας κατά χάριν Θεός.
Αλλά μπορούμε να πούμε αγαπητοί μου, στα πολύ λίγα λεπτά τα οποία μας μένουν σε ένα λειτουργικό κήρυγμα, μερικά χαρακτηριστικά της εικόνος. Προσέξτε, όχι μόνον δεν εξαντλούνται, ούτε καν θίγεται το θέμα της εικόνος με αυτά τα ελάχιστα που θα πούμε.
Η εικόνα είναι μία γλώσσα. Μία γλώσσα καλλιτεχνική. Ή, αν θέλετε, αισθητική· που εκφράζει δόγματα της Εκκλησίας μας. Δηλαδή έκφρασις δογμάτων της Εκκλησίας με αισθητικόν, καλλιτεχνικόν τρόπον. Είναι συνεπώς θεολογία ορθόδοξος, με σχήματα και χρώματα. Η εικόνα έχει δυο διαστάσεις· κάθε εικόνα ορθόδοξος. Είναι η ένχρονος διάστασις ή ιστορική. Και η υπέρχρονος διάστασις. Είναι αυτές οι δύο διαστάσεις. Έτσι, μία εικών, καταρχάς μας φέρνει κοντά στο ιστορικό γεγονός. Επί παραδείγματι, έχομε την Βάπτισιν του Χριστού. Αυτό είναι ένα ιστορικό γεγονός. Και είναι γνωστό ότι η ιστορία, η ιστορία δηλαδή της Ενανθρωπήσεως, η ιστορία, υπογραμμίζω, δεν μπορεί να εξατμιστεί και να εξαφανιστεί. Δεν μπορεί να γίνει ιδεολογία η ιστορία. Η ιστορία είναι ιστορία, είναι γεγονότα. Και ότι η Ιστορία καθορίζει τη σωτηρία μας. Γιατί κι αυτήν εν χώρω και χρόνω θα τύχει. Η σωτηρία μας δηλαδή. Μην ξεχνάμε ότι το μυστήριον της θείας Οικονομίας, δηλαδή της Ενανθρωπήσεως, είναι γεγονός. Δηλαδή είναι Ιστορία. Προσέξτε, θα το πω δεύτερη, τρίτη φορά. Δεν μπορούμε να εξατμίσομε τα γεγονότα. Δεν μπορούμε να… ιδεαλίσομε λοιπόν, ούτως ειπείν, αν επιτρέπεται αυτή η λέξις, την Ιστορία. Δεν μπορούμε να την κάνομε ιδεαλισμό την Ιστορία. Η Ιστορία είναι Ιστορία. Είναι τα γεγονότα. Αν αφαιρέσομε λοιπόν την Ιστορία, βασικά δεν έχομε εικόνα· διότι η εικόνα εκφράζει μια Ιστορία. Αυτό θα πει εικόνα. Εκφράζει μια ιστορία. Την Ιστορία. Και επιθυμεί τώρα η εικόνα να συνδέσει τον πιστό της κάθε εποχής με το ιστορικό γεγονός που απεικονίζει.
Είπαμε το παράδειγμα της Βαπτίσεως του Χριστού. Κυρίως είναι το πρόσωπο του Χριστού. Είναι και της Θεοτόκου εν συνεχεία, είναι και των αγίων. Αλλά για να μην πολυπραγμονώ, επειδή ο χρόνος, είπαμε, είναι λίγος, μένω στο πρόσωπο του Χριστού. Τι βλέπομε εδώ; Ότι ο πιστός της κάθε εποχής συνδέεται με το γεγονός που εικονίζει η εικόνα. Πώς συνδέεται; Αυτή η σύνδεσις είναι σύνδεσις μνήμης; Όπως ακριβώς αν είχαμε ένα άλμπουμ με φωτογραφίες και θα βλέπαμε ένα περιστατικό του περασμένου καιρού; Ή μήπως είναι, θα λέγαμε, μία συναισθηματική προσέγγισις; Βλέποντας την εικόνα, να θυμηθώ κάτι και να νιώσω κάτι. Αγαπητοί μου, δεν είναι παρά προσέγγισις στο αρχικό, στο πρωτότυπο γεγονός! Σημαίνει ότι ο κάθε πιστός της κάθε εποχής, της κάθε ιστορικής στιγμής προσεγγίζει αυτό το ιστορικό γεγονός. Το προσεγγίζει όχι συναισθηματικά, όχι μνημικά, αλλά πραγματικά. Όταν, επί παραδείγματι, λέμε στην Υμνολογία μας: «Ἡ Παρθένος σήμερον τόν Ὑπερούσιον τίκτει» ή «Σήμερον βαπτιζομένου Σου Κύριε ἐν τῷἸορδάνῃ» κ.τ.λ. ή «Σήμερον κρεμᾶται ἐπί ξύλου» αυτό το «σήμερον» δεν είναι φιλολογικό. Δεν είναι, όπως θα λέγαμε, ο ιστορικός Ενεστώς. Αλλά είναι σήμερον. Διότι σήμερα εγώ προσοικειώνομαι το γεγονός. Το γεγονός από μένα δεν απέχει. Δεν έχει σημασία αν υπάρχει ένας χρόνος που με χωρίζει εμένα. Δεν απέχω. Προσεγγίζω το γεγονός και το γεγονός εμένα. Συνεπώς κάθε ιστορική στιγμή είναι προσδεμένη με το πρωτότυπον γεγονός. Και αυτό μου το δείχνει η εικόνα, μου το εκφράζει η εικόνα.
Έχομε όμως και την άλλη διάσταση την υπέρχρονη, την δογματική. Μέσα στο εικονιζόμενο ιστορικό γεγονός, ας πούμε, της Βαπτίσεως, πάλι, διαφαίνεται το δογματικό στοιχείο. Βλέπετε, ο Υιός βαπτίζεται, το Πνεύμα το Άγιον επιφοιτά, ο Πατήρ φανερώνει τον Υιόν Του εις τον κόσμον και μαρτυρεί: «Οὗτος ἐστίν ὁ υἱός μου ὁἀγαπητός». Εδώ τι έχομε; Μέσα σε αυτήν την ιστορική σκηνή, το ιστορικό γεγονός της Βαπτίσεως, ότι ο Χριστός πήγε στον Ιορδάνη, έχομε τώρα ένα.. μία δογματική αλήθεια. Δηλαδή μία υπέρχρονη αλήθεια. Κάτι που στέκεται παραπέρα από το ιστορικό γεγονός. Και συνεπώς βλέπομε ότι η εικόνα δεν μένει μόνο στην ιστορικότητά της, αλλά μας παρουσιάζει κάτι το καινούριο, κάτι το βαθύτερο. Μας παρουσιάζει έναν μεταμορφωμένο κόσμο. Και μας δείχνει την Βασιλεία του Θεού. Η εικόνα είναι ένα παράθυρο, μέσα από το οποίο μπορούμε να δούμε εκείνο που δεν είναι ούτε χώρος ούτε χρόνος. Και ταυτοχρόνως μας δείχνει και τον χώρο και τον χρόνο. Είναι ένχρονος η εικόνα, είναι υπέρχρονος η εικόνα.
Τα πρόσωπα των αγίων, αν θέλετε, όταν εικονίζονται, είναι πραγματικά. Όχι ότι διατηρούν τα χαρακτηριστικά τους τα φυσικά. Όχι. Ξέρετε, αυτό δεν έχω καιρό να σας πω πιο πολλά, η Εκκλησία το αρνείται. Και θα το δείτε λίγο πιο κάτω. Είναι πραγματικά, είναι ανθρώπινα, αληθινά πρόσωπα τα πρόσωπα των αγίων. Δεν έχομε πελώρια μάτια ή πελώρια αυτιά ή κάτι άλλο ή ένα συμβολικό σχήμα που να πούμε: «Εδώ είναι ο άγιος Γεώργιος, εδώ είναι ο άγιος Δημήτριος». Είναι πραγματικά πρόσωπα, ανθρώπινα πρόσωπα, αληθινά. Ταυτόχρονα όμως είναι υπέρχρονα, είναι μεταμορφωμένα πρόσωπα. Δεν ανήκουν πια παρά στον χώρο της Βασιλεία του Θεού. Στη Βασιλεία του Θεού θα είμεθα ολόκληροι. Όπως με βλέπετε και σας βλέπω. Αλλά ταυτόχρονα θα είμεθα μεταμορφωμένοι. Πώς μεταμορφωμένοι; Απ’ την φθορά στην αφθαρσία, από τον θάνατο στην αθανασία. Έτσι βλέπει κανένας, όταν βλέπει μία εικόνα ενός αγίου, να προσεγγίζει πια προς κάτι που είναι ένχρονο και άχρονο πάλι. Προσεγγίζει τον άγιον, αλλά ο άγιος δεν ζει στην παρούσα πια ζωή. Και συνεπώς τον προσελκύει ο άγιος να ζήσει μια μεταμορφωμένη ζωή. Η ύπαρξίς μας να μεταμορφωθεί. Και να αλλάξει από την παρούσα ήδη ζωή. Για να βρεθούμε ολότελα μεταμορφωμένοι την ημέρα της αναστάσεως των νεκρών.
Οι άγιοι, όπως έχετε παρατηρήσει στις ορθόδοξες εικόνες, κοιτάζουν πάντοτε κατά πρόσωπον, κατ΄ενώπιον. Το πολύ πολύ να κοιτάζουν μόνον κατά τα 3/4, μία ελαφρά κλίση. Όπως έχομε τον άγιο Ιωάννη από δω ή κάποιες άλλες εικόνες. Ποτέ όμως δεν βλέπομε τα οπίσθια ενός αγίου. Βλέπομε το πρόσωπό του. Γιατί; Διότι αυτό φανερώνει ότι ο πιστός με τον άγιον έχει έναν σύνδεσμο. Ο προσκυνητής με τον άγιον που ιστορείται στην εικόνα έχει έναν σύνδεσμο. Αυτός ο σύνδεσμος είναι μεγάλης σημασίας. Διότι ο άγιος δεν είναι αποξενωμένος από τους πιστούς. Στη Λειτουργία αναφέρομε τους αγίους. Έχομε τα λείψανά τους κάτω από την αγία Τράπεζα. Μνημονεύομε τους αγίους μέσα στο άγιο Δισκάριο ,εκεί που βάζομε και τις δικές μας μερίδες. Ο άγιος δεν αποξενώθηκε. Ανέβηκε πιο ψηλά από μας, έφυγε από μας, αλλά μένει δεμένος με μας. Γι΄αυτό βλέπομε τον άγιο ζωγραφισμένο, ιστορημένο, κατ’ ενώπιον.
Ακόμη, μια εικόνα, αγαπητοί μου, μπορεί να γίνει –προσέξτε αυτό- μία θύρα ελέους. Πώς μπορεί να γίνει μία θύρα ελέους; Όταν ξέρω ότι μία πόρτα άμα ανοίξει, από εκεί θα βρω έλεος. Θα βρω το ψωμί μου. Θα βρω την Χάρη, θα βρω τη διευκόλυνση, θα βρω τη θεραπεία. Χτυπώ λοιπόν την πόρτα αυτή. Ε, λοιπόν, η εικόνα είναι μία θύρα ελέους. Μην το ξεχνάτε αυτό. Είναι το φαινόμενον των θαυματουργικών εικόνων. Πηγαίνομε μπροστά σε μία εικόνα και προσευχόμαστε και ζητούμε και μας δίδει ο εικονιζόμενος άγιος εκείνο το οποίο ζητούμε. Ο εικονιζόμενος άγιος. Λέμε: «Παναγία μου, σώσε με». Και δεν το λέμε αφηρημένα βέβαια, οπουδήποτε μπορούμε να προσευχηθούμε, αλλά καλώς εχόντων των πραγμάτων, έχομε την εικόνα της Παναγίας μπροστά. Και λέμε: «Παναγία μου, σώσε με, σώσε μας». Πάμε στην εικόνα του αγίου Δημητρίου: «Άγιέ μου Δημήτριε, σώσε με». Τι σημαίνει αυτό; Θα απλώσει κανένα χέρι ο άγιος να μας σώσει; Ναι! Άγιοι, έχουν δει κάποτε τους αγίους, άγιοι άνθρωποι, έχουν δει τους αγίους κάποτε να απλώνουν και το χέρι τους. Κάτι καταπληκτικό! Η εικόνα, η μπογιά…, εκείνη η μπογιά, η εικόνα είναι, θα λέγαμε, το παράθυρο που ήταν μέχρι τότε κλειστό. Μετά ανοίγει και βγαίνει η χάρις του αγίου.
Πώς γίνεται αυτό; Ακούστε πώς γίνεται αυτό. Είναι διδασκαλία της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας. Όταν ο άγιος ζει, στην παρούσα ζωή, είχε το Πνεύμα του Θεού. Όταν πέθανε, έφυγε από τον κόσμον αυτόν, δεν χωρίστηκε από το Πνεύμα του Θεού. Το Πνεύμα του Θεού το έχει και τώρα που είναι στον Παράδεισον η ψυχή του. Χωρίστηκε ο άνθρωπος. Η ψυχή του πήγε στον Παράδεισον. Ηνωμένη πάντοτε με τον Πνεύμα του Θεού. Το σώμα του κατετέθη εις τον τάφον. Κι εκεί το Πνεύμα του Θεού είναι ηνωμένο με το σώμα του. Διότι ο Κύριος είπε: «Θα ‘ρθούμε να κατοικήσουμε μέσα εις τον άνθρωπο ο οποίος μας δέχεται». Δεν θα κατοικήσουμε στην ψυχή του, προσέξτε. Στην ύπαρξή του. Σε ολόκληρη την ύπαρξή του. Όχι στην ψυχή του μόνο. Στο σώμα του και την ψυχή του μαζί.Με τον θάνατον συνεπώς ο άνθρωπος δεν χωρίζεται του Αγίου Πνεύματος ως προς το σώμα. Έτσι έχομε τα λεγόμενα «άγια λείψανα» που θαυματουργούν. Γιατί θαυματουργούν; Γιατί είναι ηνωμένα με το Πνεύμα του Θεού. Αλλά είναι γνωστό ότι ο άγιος άνθρωπος, ό,τι πιάσει στον κόσμον αυτόν, δίνει χάρη, μεταβιβάζει χάρη. Στο κατά Μάρκον Ευαγγέλιον, που συνέβη στον Χριστόν… προσέξτε τι λέει: «Καὶὅπου ἂν εἰσεπορεύετο -ο Ιησούς- εἰς κώμας ἢ πόλεις ἢἀγρούς, ἐν ταῖς ἀγοραῖς, ἐτίθεσαν τοὺς ἀσθενοῦντας καὶ παρεκάλουν αὐτὸν ἵνα κἂν τοῦ κρασπέδου τοῦἱματίου αὐτοῦἅψωνται(:παρακαλούσαν μόνον να αγγίξουν τα ρούχα του Χριστού)· καὶὅσοι ἂν ἥπτοντο αὐτοῦ, ἐσῴζοντο(:και όσοι ακουμπούσαν τα ρούχα του Χριστού, εσώζοντο)». Το ίδιο πράγμα ο Χριστός, αγαπητοί μου, δίνει τώρα στους αγίους, στους Αποστόλους, στους αγίους. Ακούστε. Πράξεις 5,15: «Ὣστε κατὰ τὰς πλατείας ἐκφέρειν τοὺς ἀσθενεῖς καὶ τιθέναι ἐπὶ κλινῶν καὶ κραβάττων, ἵνα ἐρχομένου Πέτρου κἂν ἡ σκιὰἐπισκιάσῃ τινὶ αὐτῶν, οἵτινες ἐθεραπεύοντο ἅπαντες». Όλοι εθεραπεύοντο. Έπαιρναν τα μαντήλια και τις ποδιές του Αποστόλου Παύλου, τα έριχναν επάνω στους ασθενείς και εγίνοντο καλά. Γιατί; Διότι και τα αντικείμενα που ήρχοντο σε επαφή μετά τοῦ χρωτός αὐτῶν, με το δέρμα τους, έπαιρναν αγιασμό. Έτσι, αγιασμένοι άνθρωποι, όταν ιστόρησαν, δηλαδή αγιογράφησαν εικόνες, οι εικόνες αυτές τώρα θαυματουργούν. Αυτός είναι ο λόγος που θαυματουργούν, αγαπητοί μου, οι εικόνες.
Να τονίσομε κάτι όμως. Ότι μόνο η Βυζαντινή αγιογραφία διατηρεί τις προϋποθέσεις δια την δογματικήν και ηθικήν διδασκαλίαν. Μόνο η βυζαντινή εικόνα. Ενώ της Δύσεως η εικόνα, οι δυτικής τεχνοτροπίας εικόνες, δεν εκφράζουν τίποτα.Εκφράζουν στο επίπεδο ένα γεγονός και αυτό μάλιστα πολλές φορές όχι σωστό. Όπως ακριβώς έχομε τον Ιωσήφ με την Θεοτόκον πλάι πλάι. Δεν ήσαν σύζυγοι. Γιατί να τους βάλουμε πλάι πλάι; Λέμε: «Η αγία οικογένεια». Δεν ήσαν σύζυγοι. Η βυζαντινή αγιογραφία βάζει την Παναγία στο κέντρον της εικόνος και πλάι της ο Χριστός. Ο Ιωσήφ; Σε μια γωνιά της εικόνος, κάτω κάτω, με γυρισμένη την πλάτη.Γυρισμένη την πλάτη του στην Θεοτόκον και στον Ιησούν. Τι εκφράζει αυτό; Ότι δεν είναι δικό του παιδί αυτό. Βλέπετε τη διαφορά. Γι΄αυτό με την ευκαιρία, θα σας έλεγα, αγαπητοί μου, να διατηρούμε πάντοτε σπίτι μας, παντού, στους λατρευτικούς μας χώρους, παντού, την βυζαντινή τεχνοτροπία· η οποία είναι δογματική.Η διδασκαλία και η ηθική της εικόνος της βυζαντινής.
Αγαπητοί μου, δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι ο Χριστός δεν είναι μόνον ο Λόγος του Θεού, ο Λόγος του Πατρός, αλλά είναι και η Εικών του Πατρός. Ακόμη, δεν πρέπει να αγνοούμε ότι και ο άνθρωπος είναι εικών του Χριστού. Η εικόνα έχει μία βαθιά θεολογία, όπως είδαμε και όσο τη μελετούμε, τόσο βρισκόμεθα εις την περιφέρειά της, χωρίς ποτέ να μπορούμε να την εξαντλήσουμε. Ο κόσμος αυτός ολόκληρος, ο αισθητός αυτός κόσμος με το άπλετον ηλιακόν του φως, είναι μία εικόνα του μελλοντικού ακτίστου κόσμου. Ο ναός που βρισκόμεθα, εδώ μέσα, ακόμα αυτός ο λειτουργικός δηλαδή χώρος, είναι μία εικόνα της ουρανίου Λειτουργίας των Αγίων και της κοινωνίας των μετά του Θεού.Όλα τα σύμβολα τα χριστιανικά που έχομε, είναι εικόνες μελλοντικών αγαθών. «Ἃἐστί σκιά τῶν μελλόντων», λέει στους Κολοσσαείς ο Απόστολος Παύλος. Είναι σκιά των μελλοντικών πραγμάτων. Γι΄αυτό γράφει ο Απόστολος: «Οἵτινες -οι ιερείς- ὑποδείγματι καὶ σκιᾷ λατρεύουσι τῶν ἐπουρανίων, καθὼς κεχρημάτισται Μωϋσῆς μέλλων ἐπιτελεῖν τὴν σκηνήν· ὅρα γάρ, φησι, ποιήσεις πάντα κατὰ τὸν τύπον τὸν δειχθέντα σοι ἐν τῷὄρει» Εβρ.8,5. «Πρόσεξε», του λέει ο Θεός, «ό,τι σου υπεδείχθη στο όρος το Σινά, έτσι θα κατασκευάσεις την Κιβωτό κ.τ.λ.». Τι του έδωσε ο Θεός εκεί; Μοντέλα. Υποδείγματα. Συνεπώς, τι ήταν η σκηνή, ο ναός κ.τ.λ. τα παρακάτω που φτιάχτηκαν; Αντίτυπα των αληθινών, των γνησίων, των επουρανίων. Τι λέγω; Και αυτή η ζωή μας ακόμη, αγαπητοί μου, είναι μία εικόνα. «Διὰ πίστεως – λέει ο Απόστολος, Β΄Κορινθίους 5,7- περιπατοῦμεν, οὐ διὰ εἴδους». Και τι είναι η πίστις; Μία εικόνα είναι. Μία εικόνα. Δεν βλέπω την πραγματικότητα, αλλά ζω διαμέσου αυτής, δηλαδή δια της πίστεως.«Οὐ διὰ εἴδους». Δεν έχομε την πραγματικότητα. Έχομε την πίστη. Έχομε την εικόνα. Γι΄αυτό η Εκκλησία μας, αγαπητοί μου, νίκησε τους αιρετικούς και γιορτάζει σήμερα την νίκη της που είναι η Ορθοδοξία δια της προβολής των αγίων εικόνων.
🔸313η🔸ομιλία στην κατηγορία : " Ὁμιλίαι Κυριακῶν ".
†. Ο Απόστολος Παύλος, αγαπητοί μου, δέσμιος στη Ρώμη, γράφει εις τον Τιμόθεον στην δευτέρα του επιστολή, μέσα από τα κακοπαθήματά του, από τις φυλακίσεις, κατατρεγμούς και διωγμούς: «Οἶδα γὰρ ᾧ πεπίστευκα(:Τα περνάω όλα αυτά, διότι γνωρίζω σε Ποιον έχω πιστέψει)». Δηλαδή «αξίζει. Γιατί ξέρω Ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός». Είναι δε ωραιοτάτη αυτή η θέσις του. «Οἶδα γὰρ ᾧ πεπίστευκα(:γιατί γνωρίζω Εκείνον τον Οποίον έχω πιστεύσει)».
Αλλά αυτό, όμως, εμείς, μέσα από τυχόν κακοπάθειές μας, μπορούμε να το πούμε; Εμείς. Μπορούμε να πούμε: «Γνωρίζω σε Ποιον έχω πιστεύσει;»Αυτό το γνωρίζω, από πού; Μέσω της Ορθοδοξίας! Μέσω της Ορθοδοξίας μας θα γνωρίσομε Ποιος είναι πραγματικά ο Ιησούς Χριστός.
Βέβαια, έχομε την μεγάλη ευλογία εμείς οι Ορθόδοξοι Έλληνες, να έχομε αυτήν την ορθήν πίστιν, δηλαδή να είμεθα Ορθόδοξοι. Γιατί έξω από την Ορθοδοξία μας παραπαίει η παρέκκλισις, η αίρεσις, και δεν έχομε σαφή εικόνα του προσώπου του Ιησού Χριστού. Γιατί αν ξέρεις Ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός, πεθαίνεις γι’ Αυτόν. Αν, όμως, δεν ξέρεις Ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός, έχεις εσφαλμένη εικόνα, ένα κακέκτυπον του προσώπου Του, τότε βέβαια δεν μπορείς να πεθαίνεις για Αυτόν. Γι' αυτόν, λοιπόν, τον λόγο, είμεθα ευτυχείς που είμεθα Ορθόδοξοι, γιατί αυτό θα πει Ορθοδοξία, το να έχω σωστή, πιστή εικόνα του Θεανθρωπίνου προσώπου του Ιησού Χριστού· διότι υπάρχει μία υποκειμενική αντίληψη του Ευαγγελίου, δηλαδή του προσώπου του Ιησού Χριστού, η οποία υποκειμενική αντίληψη αλλάζει τα πράγματα.
Επί παραδείγματι, προχθές την Κυριακή που είχαμε, προ ημερών, την περασμένη εβδομάδα, είχαμε την Κυριακή του Σπορέως, δηλαδή την Κυριακή την αφιερωμένη στους Πατέρες της Ζ΄ Οικουμενικής Συνόδου· η οποία Οικουμενική Σύνοδος εστήριξε την ορθόδοξη θέση, μάλιστα με το θέμα των εικόνων, και δεν είναι απλώς να βάλομε ή να μη βάλομε τις εικόνες· το θέμα είναι: «Μπορεί να απεικονιστεί το πρόσωπο του Ιησού Χριστού;».Εάν έγινε άνθρωπος, βεβαίως μπορεί. Εάν δεν έγινε άνθρωπος, αλλά νομίζομε ότι έγινε άνθρωπος, τότε βεβαίως όχι.
Η Ορθοδοξία, λοιπόν, πού βρίσκεται; Στο ότι ο Ιησούς Χριστός είναι ο Λόγος του Θεού, ο οποίος έγινε άνθρωπος. «Ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν». Άρα, λοιπόν, η Ορθοδοξία είναι να επιμείνει και να στηρίξει την αληθινή ανθρωπίνη φύση του Χριστού. Γιατί αλλιώτικα υποβόσκει ένας Μονοφυσιτισμός. Μονοφυσιτισμός θα πει να υπάρχει η πίστις μόνο σε μία φύση του Χριστού. Ο Χριστός δεν είναι μία φύσις. Είναι δύο φύσεις. Είναι η θεία και η ανθρωπίνη. Έτσι, λοιπόν, στηρίζομε την ανθρωπίνη φύση του Χριστού.
Αντίθετα, ο Αρειανισμός, που τον πολέμησε η Α΄Οικουμενική Σύνοδος, ξέρετε, Α΄(πρώτη) και τελευταία Ζ΄(εβδόμη), είναι τα δύο άκρα, οι δύο πόλοι που στρέφονται γύρω από το θεανθρώπινο πρόσωπο του Χριστού. Τι έλεγε ο Άρειος; «Όχι», λέει, «δεν είναι Θεός, είναι μόνον άνθρωπος». Κι έτσι διασώζει ο Αρειανισμός μόνον την ανθρωπίνη φύση και όχι την θεία. Τι είπαν οι Ορθόδοξοι; «Είναι τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος».
Συνεπώς αντιλαμβανόμεθα ότι μόνο μέσα εις την Ορθοδοξίαν έχομε, αν μπόρεσα να σας δώσω να εννοήσετε, το σωστό πρόσωπο του Χριστού ποιο είναι. Είναι θεανθρώπινον, τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος.
Έτσι, αγαπητοί, στην Εκκλησία μας έχομε δύο πράγματα τα οποία είναι ισόκυρα. Είναι η Αγία Γραφή και η Ιερά Παράδοσις. Τι είναι η Ιερά Παράδοσις; Η Ιερά Παράδοσις δεν είναι τίποτε άλλο παρά ό,τι ειπώθηκε για τον Ιησούν Χριστόν. Αυτό είναι Παράδοσις. Μάλιστα αν θέλετε, χρονικά, προηγείται η Ιερά Παράδοσις από την Αγία Γραφή. Διότι η Ιερά Παράδοσις μας διασώζει ότι το Ευαγγέλιο του Ματθαίου το έγραψε ο Ματθαίος, το Ευαγγέλιο του Λουκά το έγραψε ο Λουκάς, ότι οι «Πράξεις των Αποστόλων» είναι έργο του Λουκά, ότι η επιστολή «προς Ρωμαίους» είναι επιστολή του Παύλου κ.ο.κ. Ποιος μας διασώζει και μας πιστοποιεί ότι είναι γνήσια αυτά τα βιβλία; Η Ιερά Παράδοσις!
Ακόμη και η Αγία Γραφή στηρίζεται επάνω εις την Ιερά Παράδοση. Αν λάβετε υπόψιν ότι αρκετά χρόνια μετά από την Ανάληψη του Χριστού άρχισε να γράφεται η Αγία Γραφή. Έκτοτε τι υπήρχε; Η Παράδοσις. Και τι είναι η Παράδοσις; Αυτό που πήραν οι Απόστολοι και το παραδίδουν στην Εκκλησία. Αυτό είναι Παράδοσις. Αλλά τι παρέλαβαν; Παρέλαβαν τον Χριστό. Και τι παραδίδουν; Παραδίδουν τον Χριστό. Η Ιερά Παράδοσις, λοιπόν, είναι ο Χριστός, ο Ίδιος ο Χριστός.
Λέει ο Απόστολος Παύλος στους Κορινθίους: «Ἐγὼ γὰρ παρέλαβον ἀπὸ τοῦ Κυρίου ὃ καὶ παρέδωκα ὑμῖν». «Εγώ», λέει, «παρέλαβα από τον Κύριον αυτό που σας παρέδωσα». Τι παρέλαβε; Παρέλαβε το μυστήριον της Θείας Ευχαριστίας. Και τι παρέδωσε; Το μυστήριον της Θείας Ευχαριστίας. Αλλά το μυστήριον της Θείας Ευχαριστίας είναι ο Χριστός. Συνεπώς θα το λέγαμε έτσι: «Πήρα τον Χριστό και σας έδωσα τον Χριστό».
Ώστε η Παράδοσις τι είναι; Είναι η παραλαβή και η παράδοση του Χριστού. Αυτό είναι Ιερά Παράδοσις. Η Αγία Γραφή, εγράφη, δηλαδή τα Ευαγγέλια, η Αγία Γραφή εγράφη για να μας παρουσιάσει Ποιος είναι ο Χριστός. Αλλά πώς θα μπορέσομε να ερμηνεύσομε την Αγία Γραφή; Δεδομένου ότι εκεί είναι ο μεγάλος ύφαλος, που προσκρούουν οι άνθρωποι. Ο Χριστός είπε: «Τίνα μὲ λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι;». «Τι λένε οι άνθρωποι για μένα;». Και λένε οι μαθηταί: «Άλλος λέει ότι είσαι ένας προφήτης, άλλος ότι είσαι ο Πρόδρομος, ανεστήθης –όπως το έλεγε ο Ηρώδης-, άλλος ετούτο και άλλος εκείνο». -«Εσείς τι λέτε για μένα;». Και ο Απόστολος Πέτρος λέει: «Συ είσαι ο Υιός του Θεού του ζώντος».
Τι βλέπομε, λοιπόν, εδώ; Παίρνοντας την Αγία Γραφή, ο καθένας έχει διαφορετική αντίληψη περί του προσώπου του Χριστού. Διαφορετική. Ο άλλος λέει αυτό, ο άλλος λέει εκείνο. Μέχρι σήμερα. «Ποιος είναι ο Χριστός;», ρωτήστε: -«Ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός;». -«Ένας μεγάλος ανθρωπιστής».«Ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός;». -«Ένας Κοινωνιολόγος». -«Ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός;». -«Ένας φιλόσοφος». -«Ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός;». -«Ένας άγιος άνθρωπος».Όλα αυτά δεν είναι σωστά. Ο Ιησούς Χριστός είναι ο Υιός του Θεού, που έγινε άνθρωπος. Ποιος, λοιπόν, θα ερμηνεύσει ορθά; Ενώ έχομε την Αγία Γραφή. Ποιος, λοιπόν, θα ερμηνεύσει ορθά την Αγία Γραφή; Η Παράδοσις, οι Πατέρες της Εκκλησίας, η Παράδοσις.
Συνεπώς για να έχομε σαφή εικόνα του προσώπου του Ιησού Χριστού, χρειαζόμαστε δύο πράγματα: Την Αγία Γραφή και την Ιερά Παράδοση. Αυτά τα δυο. Η Ιερά Παράδοσις είναι γραμμένη. Κι αυτή είναι γραμμένη. Είναι ό,τι είπαν οι Πατέρες, οι Αποστολικοί Πατέρες και Πατέρες για το πρόσωπο του Χριστού. Δηλαδή ερμήνευσαν σωστά, ερμήνευσαν ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι. Αυτά, λοιπόν, τα δυο συνιστούν ό,τι θα λέγαμε «πιστεύω». Και πιστεύω ορθώς, δηλαδή Ορθοδοξία.
Έτσι έχομε, αγαπητοί, αυτά τα δυο. Δεν θα σας πω τι είναι η Αγία Γραφή σήμερα. Αλλά θα σας έλεγα τι είναι η Ιερά Παράδοσις. Διότι εάν ερωτήσομε: «Τι επιτέλους είναι η Ιερά Παράδοση;», τι θα απαντούσαμε; Βεβαίως είναι πολλά πράγματα η Ιερά Παράδοσις. Θα το δείτε στη συνέχεια. Λυπούμαι βέβαια γιατί ο χρόνος είναι πάντα περιορισμένος και θα είμαι ικανά σύντομος. Ένα ένα από αυτά που θα σας έλεγα, θα μπορούσε να γίνει μία ωριαία ομιλία. Αλλά θα είμαι βέβαια πάρα πολύ σύντομος.
Και πρώτα πρώτα Ιερά Παράδοσις είναι οι επτά Οικουμενικές Σύνοδοι, αλλά και οι Τοπικές Σύνοδοι. Τι είναι αυτό; Είναι το σύστημα το συνοδικό, δηλαδή οι Πατέρες της Εκκλησίας μας όλοι μαζί, όχι ένας ένας. Όλοι μαζί, ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι, αποφαίνονται για το πρόσωπο του Ιησού Χριστού. Όλοι μαζί οι Πατέρες στην Α΄Οικουμενική Σύνοδο. Πόσοι ήσαν; Τριακόσιοι δέκα οκτώ. Όλοι μαζί είπαν ότι ο Χριστός είναι ο Θεός Λόγος που έγινε άνθρωπος. Στην Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδο τι είπαν; Ότι ο Χριστός είναι και τέλειος άνθρωπος.Πώς, λοιπόν, βγαίνει το συμπέρασμα αυτό; Όταν συγκεντρώνεται όλη η Εκκλησία για να ερμηνεύσει. Άρα λοιπόν αι Οικουμενικαί Σύνοδοι και Τοπικές Σύνοδοι δεν είναι τίποτε άλλο παρά εκείνο που εκφράζει την Ορθοδοξία μας. Λέμε: «Το λέει η Οικουμενική Σύνοδος». Εγκυρότης, πέρα για πέρα.
Μάλιστα, για να το δείτε αυτό, θα σας πω μόνο ένα μικρό παράδειγμα. Ο Απόστολος Παύλος δεν ήτο θεόπνευστος; Εντούτοις, δεν θέλει κάτι να πει, εάν δεν συμφωνεί όλη η Εκκλησία. Θεόπνευστος ο Παύλος! Μάλιστα, τι λέει εκεί, ο Χριστός είπε στον Ανανία: «Μόνον θα τον βαπτίσεις. Δεν θα τον διδάξεις- στη Δαμασκό-. Εγώ θα του αποκαλύψω αυτά που θέλω». Είδατε; Άμεσα θεόπνευστος. Όπως άκουσαν την διδασκαλία του Χριστού οι δώδεκα μαθητές, έτσι ακούει τώρα και ο Παύλος, που είναι μεταγενέστερος. Εντούτοις, ακούστε τι γράφει: «Ἔπειτα διὰ δεκατεσσάρων ἐτῶν πάλιν ἀνέβην εἰς Ἱεροσόλυμα(:Ύστερα από 14 χρόνια ξανανέβηκα εις τα Ιεροσόλυμα).Ἀνέβην δὲ κατὰ ἀποκάλυψιν (:Μου απεκαλύφθη να ανεβώ. -Λέει στους Γαλάτας αυτά) ·καὶ ἀνεθέμην αὐτοῖς τὸ εὐαγγέλιον ὃ κηρύσσω ἐν τοῖς ἔθνεσι -«ἀνεθέμην» θα πει «ανέθεσα», «εξέθεσα», «είπα». Σε ποιους «αυτούς»; «Αὐτοῖς». Ποιοι είναι αυτοί; Οι μαθηταί, οι Απόστολοι. Τότε εκείνη την εποχή ήτανε τρεις μόνο. Ήταν ο Απόστολος Πέτρος, ο ευαγγελιστής Ιωάννης και ο άγιος Ιάκωβος ο Αδελφόθεος, που γιορτάζομε σήμερα τη μνήμη του. «Σ’ αυτούς», λέει, «οι οποίοι εθεωρούντο και στύλοι της Εκκλησίας». Θα το πει πιο κάτω. «Ανέθεσα», λέει, «το Ευαγγέλιο, το οποίο κηρύττω εις τους ειδωλολάτρας) κατ᾿ ἰδίαν δὲ τοῖς δοκοῦσι, μήπως εἰς κενὸν τρέχω ἢ ἔδραμον (:ιδιαιτέρως δε σε εκείνους οι οποίοι εθεωρούντο στύλοι, ανέθεσα και τους είπα: ‘’Αυτά διδάσκω. Τα λέω καλά;’’. Ακούστε. ‘’Τα λέω καλά;’’. Ένας Παύλος! «Τα λέω καλά;». Να τ’ ακούσει η Εκκλησία, όλη η Εκκλησία, να τον εγκρίνει η Εκκλησία. Ο θεόπνευστος Παύλος! «Ώστε», λέει, «μην τρέχω εις κενόν, κούφια ή έτρεξα κούφια. Δηλαδή να μην έκανα τίποτα»)».
Βλέπετε, λοιπόν, ότι εδώ το συνοδικό σύστημα είναι πάρα πολύ σπουδαίο; Δεν μπορεί κάποιος να πει κάτι γιατί έτσι του ήρθε. Συμφωνεί η Εκκλησία; Βεβαίως έχομε γνώμες Πατέρων απομονωμένες. Αλλά τις ενέκρινε η Εκκλησία. Κάτι είπε ο Ιερός Χρυσόστομος, κάτι είπε ο Μέγας Βασίλειος. Το είπαν ξεχωριστά, δεν το είπαν σαν Σύνοδος. Το εγκρίνει, όμως, η Εκκλησία αυτό. Αυτό λέγεται Παράδοσις.
Δεύτερο σημείο είναι η Θεία Λειτουργία. Η Θεία Λειτουργία μάς παρεδόθη, διαμέσου της ιερωσύνης. Και έτσι… -αυτό δα, αν είναι και δεν είναι- είναι κορυφαίον, έχομε δια της ιερωσύνης, με την τέλεση του μυστηρίου, το Σώμα και το Αίμα του Χριστού. Έξω από την Θεία Λειτουργία, χωρίς ιερωσύνη, ένας λαϊκός, να τελέσει την Θεία Λειτουργία, έχει Σώμα και Αίμα Χριστού; Βέβαια όχι. Αλλά το Σώμα και το Αίμα του Χριστού, σας το είπα προηγουμένως, είναι η Εκκλησία, δηλαδή η Παράδοσις, δηλαδή αυτό που μας παρεδόθη. Σας βεβαιώνω, αγαπητοί μου, ξαναλέω άλλη μία φορά, η Θεία Λειτουργία είναι το μυστήριον της Εκκλησίας, χωρίς την οποία Θεία Λειτουργία, δεν έχομε Εκκλησία.
Οι Προτεστάντες, επί παραδείγματι, δεν έχουν Εκκλησία. Γιατί; Γιατί δεν έχουν ιερωσύνη. Κι αφού δεν έχουν ιερωσύνη, δεν έχουν το Σώμα και το Αίμα του Χριστού, άρα δεν έχουν Εκκλησία. Πέφτουν στο κενόν. Για να καταλάβετε τι θα πει «είμαι Ορθόδοξος». Βλέπετε πόσοι Ευαγγελικοί υπάρχουν σήμερα στην Ελλάδα, προτεστάντες. Θεός να φυλάξει. Επειδή λένε μερικά καλά λόγια, επειδή, ξέρω γω, επειδή, παρουσιάζονται σαν πρόβατα ήρεμα και επιεική και νομίζομε ότι εκεί είναι η αλήθεια. Δεν είναι. Δεν είναι εάν έχω χρηστολογία, δηλαδή αρετή, ξέρω γω, τούτα, εκείνα. Όχι… Αυτό που παρουσιάζεις εσύ, ήρεμος, καλός, δεν είναι τίποτα. Αυτό είναι δευτερεύον. Αυτό είναι δορυφόρος. Πιστεύεις στο Σώμα και στο Αίμα του Χριστού; Έχεις το Σώμα και το Αίμα του Χριστού; Εάν δεν το έχεις, δεν είσαι τίποτα. Δεν είσαι τίποτα, δεν έχομε Εκκλησία.Γι'αυτό και οι Προτεστάντες κατακερματισμένοι, κατακομματιασμένοι, επειδή δεν είναι Εκκλησία. Έτσι, παρακαλώ, να τα προσέξομε αυτά.
Ακόμη, τρίτο σημείο, είναι τα σοφά θεόπνευστα συγγράμματα των Πατέρων της Εκκλησίας. Ό,τι σας είπα προηγουμένως· είναι εκείνα τα οποία περιέχουν την αποδεκτή ερμηνεία της Αγίας Γραφής, χωρίς την οποία δεν μπορούμε να ερμηνεύσομε ορθά την Αγία Γραφή.
Τέταρτον. Είναι ο Μοναχισμός. Όπως θα ξέρετε, οι Προτεστάνται δεν έχουν Μοναχισμόν. Τώρα πάνε κάτι να κάνουν, γιατί είδαν ότι είναι ξεκρέμαστοι. Ο μοναχισμός, ο οποίος δυστυχώς και από τους Ορθοδόξους πολεμείται!Αλλά και από εκείνους που έχουν άγνοια. Και δεν γνωρίζουν τι είναι ο μοναχισμός. Ο μοναχισμός είναι έκφρασις της Εκκλησίας. Δεν είναι αποπαίδι της Εκκλησίας. Δεν είναι νόθο παιδί της Εκκλησίας. Είναι έκφρασις. Κι αν θέλετε, όχι επειδή εγώ είμαι μοναχός γι'αυτό σας το λέω, είναι η αρίστη έκφραση της Εκκλησίας ο μοναχισμός.
Θέλετε με δυο λόγια μόνο να σας το πω; Ο μοναχισμός έχει τις ρίζες του στην Παλαιά Διαθήκη. Είναι γνωστό ότι όλοι οι Προφήται και ο Μωυσής και ο Ααρών και ο Ησαΐας, όλοι οι προφήται, όλοι, όλοι, όλοι· πλην ενός, ή, αν θέλετε, πλην δύο προφητών, ήσαν έγγαμοι. Διότι έπρεπε να τονιστεί ο γάμος, για να υπάρχει ο λαός του Θεού, ιστορικά να μην χαθεί, για να έρθει ο Μεσσίας. Έπρεπε να υπάρχει το πλαίσιο. Ο λαός του Ισραήλ είναι ένα πλαίσιο. Μέσα στο οποίο πλαίσιο ήρθε ο Μεσσίας, ως άνθρωπος. Δύο προφήται -και μάλιστα τι προφήται- είναι ο Ηλίας και ο Ελισσαίος· για να καταλάβετε ποιος είναι ο Ηλίας, δεν έγραψε τίποτα ο προφήτης Ηλίας· και μόνο γιατί στάθηκε στην Μεταμόρφωση του Χριστού μαζί με τον Μωυσή, να καταλάβομε ποιος είναι ο Ηλίας. Ήταν άγαμος, είχε ακτημοσύνη, υπακοή στον Θεό, δεύτερη αρετή και παρθενία. Είναι οι τρεις αρετές του μοναχισμού. Παρθενία, υπακοή, ακτημοσύνη. Αυτά τα τρία. Μαθητής του ήταν ο Ελισαίος. Και είχαν δημιουργήσει μίαν σχολήν. Δηλαδή μοναστικά τάγματα, τα οποία ήσαν στην εποχή τους και ζούσαν μοναστικά. Ίσως πρώτη φορά τα ακούτε αυτά. Πηγαίνετε στο Δ’ Βασιλειών να δείτε ότι αυτοί οι άνθρωποι, κάπου 400-500 ήσαν και ελέγοντο «υἱοὶ τῶν προφητῶν»· «υἱοὶ τῶν προφητῶν». Ήσαν μάρτυρες της αναλήψεως του προφήτου Ηλία. Ζούσαν στα δάση εκεί κοντά στον Ιορδάνη ποταμό. Με εκείνο το γνωστό περιστατικό με το τσεκουράκι που του έφυγε του ενός και έπεσε μέσα στο ποτάμι κ.λπ. κ.λπ. και λέει: «Δεν είναι και δικό μου το τσεκουράκι». Είχαν ακτημοσύνη. Και αυτοί οι άνθρωποι έγραψαν αρκετά βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης, τα λεγόμενα «Χρονικά». Ήσαν και συγγραφείς.
Ώστε, λοιπόν, οι ρίζες του μοναχισμού στην Παλαιά Διαθήκη. Τι λέω στην Παλαιά Διαθήκη; Γιατί η Παλαιά Διαθήκη από πού αρχίζει; Με τον Αβραάμ αρχίζει, 2100 π.Χ. Ο μοναχισμός έχει τις ρίζες του μέσα εις τον αρχαίον Παράδεισον. Οι πρωτόπλαστοι είχαν παρθενία.Προσέξτε, αν ο Θεός τους ευλόγησε για να κάνουν παιδιά, αυτό ενόψει της πτώσεως. Δηλαδή a priori, εκ των προτέρων ο Θεός το κάνει. Έτσι, ενόψει της πτώσεως δημιουργεί τον άνθρωπο άρρεν και θήλυ, άνδρα και γυναίκα. Γιατί ήξερε ο Θεός. Ο Θεός δεν έχει… «ξέρω χθες, ξέρω αύριο». Μπροστά στον Θεό η γνώσις είναι μία. Έκανε τον άνθρωπο με τα δύο φύλα και θα εισήρχετο ο θάνατος, να μην χαθεί ο άνθρωπος, μπαίνει ο γάμος. Μέσα στον Παράδεισον, όμως, δεν υπήρχε γάμος. Διαβάστε στην Αγία Γραφή, θα δείτε, ότι μετά την πτώσιν των πρωτοπλάστων «ἔγνω Ἀδάμ», λέει, «τὴν γυναῖκα αὐτοῦ». Ἔγνωθα πει «την αναγνωρίζει ως γυναίκα του», δηλαδή έρχεται σε σχέση γάμου. Πού; Πότε; Έξω από τον Παράδεισο. Συνεπώς μες στον Παράδεισο υπήρχαν οι τρεις αρετές του μοναχισμού. Βεβαίως ακτημοσύνη· τι θα είχαν περιουσία; Αδιανόητο. Βεβαίως παρθενία. Ήσαν παρθένοι ο Αδάμ και η Εύα. Και βεβαίως υπακοή στον Θεό. Έσπασε η υπακοή, βγήκαν από τον Παράδεισο και αρχίζει η πορεία, μετά, της ανθρωπότητος.
Ώστε οι ρίζες του Μοναχισμού πού είναι; Εις αυτόν τον αρχαίον Παράδεισον. Μάλιστα, αν θέλετε, ξέρετε τι είναι ο μοναχισμός; Μία πρόγευσις –προσέξτε: πρόγευσις- του τι θα είναι η Βασιλεία του Θεού. Τι θα είναι η Βασιλεία του Θεού; Όταν θα αναστηθούμε, τότε βεβαίως δεν θα υπάρχει γάμος. Δεν είπε ο Χριστός «στην Βασιλεία του Θεού ούτε παντρεύονται ούτε νυμφεύονται;». Δεν θα υπάρχει γάμος. Θα υπάρχει η υπακοή, στην Βασιλεία του Θεού οι άγιοι, και βεβαίως δεν θα υπάρχει περιουσία, θα υπάρχει ακτημοσύνη. Θα ήταν αδιανόητο πράγμα.
Βλέπετε λοιπόν ότι επανέρχεται η ανθρωπότητα εις αυτά τα τρία στοιχεία που συνιστούν τον μοναχισμό και είναι η Βασιλεία του Θεού. Τι είναι, λοιπόν, ο μοναχισμός στον παρόντα κόσμο; Μία μικρή πρόγευσις της Βασιλείας του Θεού. Ελάτε τώρα να μου πείτε εάν είναι ή δεν είναι η εκλεκτοτέρα έκφρασις της Εκκλησίας ο μοναχισμός. Ελάτε να μου το πείτε.
Γι'αυτό βλέπετε, αγαπητοί, ότι… πόσο έχει παρανοηθεί ο μοναχισμός κα να είναι πολέμιοι του μοναχισμού και κληρικοί ακόμη και επίσκοποι ακόμη και λαϊκοί ακόμη. Μόλις κάποιο μοναστήρι γίνει, μόλις κάτι, ξέρω γω, αμέσως να το χτυπήσουν τηλεόρασις, περιοδικά, εφημερίδες να το χτυπήσουν! Αυτό δείχνει πόσο λίγο ορθόδοξοι είμαστε. Γι'αυτό σας τα λέω αυτά. Για να καταλάβομε τι θα πει «είμαι Ορθόδοξος Χριστιανός».
Αλλά ας προχωρήσομε. Πέμπτο σημείο. Είναι η ασκητική πνευματικότης. Τι είναι αυτή η ασκητική πνευματικότης; Μόνον εάν θα ξέρατε την πνευματικότητα των Ρωμαιοκαθολικών και των Προτεσταντών, τότε θα μπορούσαμε αν εκτιμήσομε τι θα πει «ορθόδοξος ασκητική πνευματικότης». Η πνευματικότης δεν είναι παρά ο τρόπος με τον οποίον εγώ θα ζήσω εκείνα που μου προσεφέρθησαν. Δηλαδή, μου δίνουν φαγητό. Άμα το φάω, γίνομαι μέτοχος του φαγητού και αυτό με τρέφει. Τι είναι, λοιπόν, η πνευματικότητα; Ο τρόπος που θα ζήσω και θα σταθώ απέναντι σε εκείνα που μου πρόσφερε ο ουρανός.
Από πού ξεκινάει η ορθόδοξος ασκητική; «Ασκητικός» θα πει «με άσκηση, με δυσκολία», αυτό θα πει ασκητικό. Από πού ξεκινάει η ορθόδοξος ασκητική πνευματικότης; Από τον Σταυρό του Χριστού.Ο Σταυρός του Χριστού, όμως, είναι πάθος, είναι θυσία, είναι κάρφωμα. Από εκεί ξεκινάει. Μη σας κάνει εντύπωση. Αυτό το θεωρούμε παμμέγιστο πράγμα, τεράστια μεγάλο πράγμα. Γιατί; Διότι αλλιώτικα, αν δεν ξεκινά η πνευματικότητά μας από τον Σταυρό του Χριστού, δηλαδή της θυσίας, του κόπου, της δυσκολίας, της πιέσεως του εαυτού μας -τι είπε ο Χριστός; «Η Βασιλεία του Θεού μέσα σου; Θα ασκήσεις βία στον εαυτό σου». Είδατε τι ρήμα βάζει; «Βιάζεται».«Καὶ βιασταὶ ἁρπάζουσιν αὐτήν». «Βιάζομαι», «βιαστής», «αρπάζω». Όχι…: «Σας παρακαλώ, μου δίνετε αυτό;». Αρπάζω. Όλα αυτά γιατί; Γιατί ο εαυτός μου είναι νωθρός, τεμπέλικος. Και πρέπει να ασκήσω βία για να μπορέσω να αποκτήσω την Βασιλεία του Θεού.
Έτσι, αν δεν το κάνω αυτό, δηλαδή έχω μία πνευματικότητα ραστώνης, τεμπελιάς, ανέσεως, αυτό σημαίνει ότι έχω βάλει το στοιχείο του κόσμου στη ζωή μου. Κι αυτό σημαίνει ότι ο Χριστιανισμός, τον οποίο δέχομαι, είναι εκκοσμικευμένος.Η μεγάλη πληγή της Εκκλησίας μας, ο μεγάλος διώκτης της Εκκλησίας μας είναι ο κόσμος, η εκκοσμίκευσις. Αλλά όταν, όμως, έχω εκκοσμίκευση, δεν σώζομαι. Γιατί η ορθόδοξος πνευματικότης ξεκινάει από τον Σταυρό. Αλλιώτικα δεν έχω σωτηρία. Όταν λέω: «Έχω όλα τα αγαθά μου, τρώω και πίνω…»· εντάξει. Δεν σου λέει ο Θεός να μη φας και να μην πιεις. Ο Θεός δίνει τα αγαθά. Αλλά κοιτάξτε όμως. Τι βάζει η Εκκλησία; Είναι στην Αγία Γραφή το θέμα, αλλά η Εκκλησία το ρυθμίζει. Σου λέει: «Θα νηστέψεις Τετάρτη, Παρασκευή, Σαρακοστές». Ξέρετε τι σημαίνει αυτό; Έχεις, οι αποθήκες σου είναι γεμάτες. Και την αποθήκη σου την γεμίζει ο Θεός με πολλήν πολλήν ευλογίαν. Ο Θεός σου την γεμίζει την αποθήκη. Θα πεις όμως: «Κράτα τον εαυτό σου.Σήμερα θα νηστέψουμε. Εκείνο που θα νηστέψουμε και μας περισσεύει, θα το κάνομε ελεημοσύνη».
Βλέπετε, λοιπόν, αγαπητοί, ότι το πράγμα ξεκινάει από εκεί. Η νηστεία τι είναι; Είναι υπόμνησις σταυρικού βίου, ασκητικού βίου, ασκητικής πνευματικότητος. Μάλιστα ο Απόστολος Παύλος, κατά γράμμα, ακούστε πώς το λέει. Γράφει στους Φιλιππησίους: «Πολλοὶ γὰρ περιπατοῦσιν, -οὓς πολλάκις ἔλεγον ὑμῖν, νῦν δὲ καὶ κλαίων λέγω, τοὺς ἐχθροὺς τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ(:Πολλοί από σας πολιτεύονται, ζουν, για τους οποίους πολλές φορές σας έλεγα, τώρα δε και πάλι σας ξαναγράφω, κλαίγοντας. ‘’Κλαίων’’, λέγει, ‘’λέγω’’. Τι; Για τους εχθρούς του Σταυρού του Χριστού. Μπα… Χριστιανοί αυτοί: «Ἐχθροί τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ». Πού είναι η εχθρικότητα; Ο Σταυρός είναι το σύμβολον της θυσίας, το σύμβολον της ασκητικότητος. Όταν όμως εσύ απορρίπτεις την ασκητικότητα, απορρίπτεις την θυσία, δεν γίνεσαι εχθρός του Σταυρού;
Και λέγει: «ὧν τὸ τέλος ἀπώλεια (:που το τέλος τους είναι η απώλεια. ‘’Απώλεια’’ σημαίνει κόλασις), ὧν ὁ θεὸς ἡ κοιλία(:των οποίων ο Θεός είναι η κοιλιά. Δηλαδή η άνεση· δηλαδή η απουσία ασκήσεως) καὶ ἡ δόξα ἐν τῇ αἰσχύνῃ αὐτῶν (:και η δόξα τους είναι σε πράγματα που είναι άξια να ντρέπεται κανείς. Θέλετε να πάρετε μία εικόνα; Ο σύγχρονος Χριστιανός σου λέει: «Να φάω και να πιω, να έχω φιλενάδα, να γλεντάω» για πράγματα… φιλενάδες, ε; Και μάλιστα αν είναι και έγγαμος και σου λέει: «Τι, με μία γυναίκα θα μείνω;». Ή να λέει η γυναίκα: «Τι; Με έναν άντρα θα μείνω;». Γι’ αυτό σήμερα η μοιχεία είναι στην ημερησία διάταξη. Κάπου οκτώ στα δέκα είναι διαδεδομένη η μοιχεία, 80 % από στατιστικές. Τι δείχνει αυτό; Δείχνει, αγαπητοί μου, ότι οι άνθρωποι έχουνε την δόξα τους, την τιμή τους, τον ανδρισμό τους, αν θέλετε, για τους άνδρες, σε πράγματα που θα έπρεπε να ντρέπονται. Των οποίων η δόξα, λέει, είναι εν τη αισχύνη αυτών. Είναι σε πράγματα που είναι άξια ντροπής), οἱ τὰ ἐπίγεια φρονοῦντες(:αυτοί που φρονούν τα επίγεια)!».Αυτοί οι Χριστιανοί βεβαίως δεν σώζονται. Και πώς λέγονται; «Ἐχθροί τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ». Γιατί; Διότι δεν ξεκινάει η πνευματικότητά τους από τον Σταυρόν, την θυσία. Μπορεί να κάνουν ελεημοσύνη, αλλά αυτό δεν είναι, αυτό είναι κατοπινό. Μπορεί να έχουν μία αγάπη γενικότερη. Αν αυτό μπορεί να λέγεται καθαρή αγάπη. Τίποτα, τίποτα. Θα ξεκινήσει η ασκητικότητά μας από τον Σταυρό του Χριστού.
Ο δε Απόστολος στα Λύστρα, είχε υποστεί λιθοβολισμόν άγριον, που εθεωρήθη ότι είχε σκοτωθεί. Τον πήραν απ’ το πόδι, τον έσυραν -πώς ένα σκυλί που το σκοτώνει ένα αυτοκίνητο στον δρόμο, το παίρνομε και το βάζομε στην άκρη, το παίρνομε από το πόδι και το πετάμε στην άκρη. Έτσι τον τράβηξαν τον Παύλο, τον έβγαλαν έξω από την πόλη, τον πέταξαν. Πήγαν οι Χριστιανοί την νύχτα να τον πάρουν να τον θάψουν. Και ο Παύλος ζούσε. Σηκώθηκε. Ξέρετε τι είπε; Καταπληκτικό. Άλλο πράγμα να τα λες σε μία αίθουσα, σε έναν ναό, σε ένα ιερό σπουδαστήριο, σε μια συντροφιά και άλλο να το ζεις αυτό το πράγμα: «Διὰ πολλῶν θλίψεων δεῖ ἡμᾶς εἰσελθεῖν εἰς τὴν Βασιλείαν τοῦ Θεοῦ». «Δεῖ». Θα πει «πρέπει». «Πρέπει δια πολλών θλίψεων να μπούμε στην Βασιλεία του Θεού».Αλλιώτικα δεν μπαίνομε.
Έκτον. Είναι Παράδοση Ορθοδοξίας, Ορθόδοξη Παράδοση -μην ξεχνάτε αυτά απαριθμούμε, έτσι;- είναι η αδιάλειπτος δοξολογία στις ακολουθίες, όπως ακόμα και εις την προσωπική μας προσευχή. Στην προσωπική μας προσευχή λέμε ευκαίρως ακαίρως: «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με».Κι έχω διαρκώς την μνήμη του Θεού. Η προσευχή εκεί πρέπει να καταλήγει, στη μνήμη του Θεού. Την πέτυχα την μνήμη του Θεού; Προσεύχομαι.
Αλλά και η Εκκλησία έχει αυτή την αδιάλειπτη προσευχή. Υπήρχαν μοναστήρια στο Βυζάντιο που είχανεικοσιτετράωρον δοξολογία. Ήσαν χωρισμένοι οι μοναχοί σε τρία τμήματα, τρεις ομάδες. Η μία ομάδα δοξολογούσε τον Θεό οκτώ ώρες· δηλαδή προσευχές· οκτώ ώρες. Έφευγε αυτή, ήρχετο η άλλη ομάδα, χωρίς διακοπή και μετά η τρίτη ομάδα, και πάλι η πρώτη ομάδα. Γι'αυτό και οι ακολουθίες μας, σε μας τους Ορθοδόξους, είναι μακρές. Αυτός είναι ο λόγος. Οι Ρώσοι, που πήραν από το Βυζάντιο, διετήρησαν τα ακριβέστερα, γιατί εμείς κάναμε περιτομή, κόψιμο, κόψιμο, κόψιμο. Σήμερα, μέσα σε μία ώρα σου βγάζει Λειτουργία και Όρθρο... Στην Αμερική, δυστυχώς, μου το λέγαν αυτό, μέσα σε μία ώρα, γίνεται, λέει, Εσπερινός, Όρθρος και Θεία Λειτουργία!!! Εδώ το «Φῶς ἱλαρόν» να πεις από τον Εσπερινό, να το ψάλλεις, θέλεις… πέντε λεπτά, έξι λεπτά, επτά λεπτά. Πώς βγαίνουν αυτά; Κι εγώ έχω την απορία. Δεν ξέρω. Οι Ρώσοι, όμως, που διατήρησαν την Παράδοση από το Βυζάντιο, έχουνε πολλές ώρες. Η Λειτουργία κρατάει 2,3,4 ώρες! Ο Όρθρος περισσότερο. Και ούτω καθεξής. Πάντως είναι η αδιάλειπτη δοξολογία, που μιμείται η Εκκλησία τις ουράνιες δυνάμεις, τα Χερουβείμ και τα Σεραφείμ, που έχουν ασίγητον, χωρίς να σιγούν, ασίγητον δοξολογία στον Θεό. Όπως λέει εις το όραμά του ο προφήτης Ησαΐας, στο έκτον κεφάλαιο είναι: «Είδα», λέει, «εκεί, τα Σεραφείμ να υμνούν τον Θεό ἀσιγήτοις στόμασι», διαρκώς, διαρκώς, διαρκώς…
Έβδομον. Ορθόδοξος Παράδοσις είναι και η δογματική εικονογραφία. Η εικόνα, που είναι ιστορημένη, δηλαδή ζωγραφισμένη κατά τρόπον που να εκφράζει δογματικές αλήθειες. Διότι μια εικόνα αυτό εκφράζει. Ο αγιογράφος μπορεί να έχει κάποιες ελευθερίες, κάποιες, γι'αυτό έχομε μία ποικιλία ας πούμε, του Χριστού, της Παναγίας, αλλά δεν πρέπει να ξεφύγει από εκείνα που έχει ορίσει η Παράδοσις και μάλιστα η Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδος. Θα ζωγραφίζει τον Χριστόν «έτσι», «έτσι» και όχι «έτσι κι έτσι».
Ώστε τι εκφράζει τώρα μία εικόνα; Πάρτε της Μεταμορφώσεως, πάρτε της Γεννήσεως την εικόνα. Κάθε σημείον της εικόνος είναι και μία δογματική αλήθεια. Ναι. Ενώ η Δύσις ζωγραφίζει έναν ρεαλιστικόν κόσμον, δηλαδή όπως τον βλέπει, φυσικόν κόσμον, φυσικόν. Βλέπει ένα πρόσωπο, μάλιστα θα το ξέρετε, οι Παναγίες της Δύσεως - οι Παναγίες (!) της Δύσεως- δεν ήταν παρά πρόσωπα φιλεναδών των ζωγράφων. Έκαναν μοντέλο την φιλενάδα τους, την έβαζαν και την ζωγράφιζαν. Είναι γνωστό αυτό. Εμείς δεν πήραμε ποτέ άνθρωπο για μοντέλο να κάνομε την Παναγία. Γιατί; Διότι η Ορθόδοξος Εκκλησία ζωγραφίζει έναν θεωμένον κόσμο. Ενώη Δύσις ζωγραφίζει έναν ξεπεσμένον, που είναι καταδικασμένος σε θάνατο, κόσμον. Γι'αυτό έχει τον ρεαλισμόν. Εμείς έχομε τον αντιρεαλισμόν. Ρεαλισμός θα πει κάτι που είναι πραγματικό. Είμεθα έξω από το… ό,τι βλέπομε, το νατουραλιστικό, το φυσικό. Να, πάρτε τον άγιο Ιωάννη· βλέπετε, υπάρχει άνθρωπος σ’ αυτό το στυλ; Δεν υπάρχει. Είναι ο θεωμένος άνθρωπος αυτός· που είναι έξω πια από τον κόσμον αυτόν. Και ούτω καθεξής.
Έχομε κατόπιν την Υμνογραφία μας. Τι είναι η Υμνογραφία; Είναι ποίησις που εκφράζει, όπως και τα χρώματα εις την εικονογραφία, εκφράζει χωρίς χρώματα αλλά με την ποίηση, τα λόγια, δόγματα και πνευματικά βιώματα. Διαβάζεις ένα τροπάριο, διαβάζεις έναν Κανόνα της Εκκλησίας μας, και λες: «Τι είναι αυτό!». Σε ανεβάζει. Όπως σε ανεβάζουν τα χρώματα της αγιογραφίας, εδώ σε ανεβάζει η ποίηση της Υμνογραφίας. Δηλαδή είναι θέματα, προϊόντα αφθάστου μεγαλείου, με λίγα λόγια, που εκφράζονται με τρόπον λογοτεχνικόν, ποιητικόν.
Ένατον. Είναι η Υμνολογία. Τι είναι η Υμνολογία; Η λεγομένη «Βυζαντινή μουσική»· η οποία είναι σεμνοπρεπής, είναι ιεροπρεπής. Δεν είναι μουσική θυμελική. Τι θα πει «θυμελική»; Η θυμέλη είναι το θέατρο. Δηλαδή δεν είναι θεατρική μουσική. Άμα ακούσετε ένα εκκλησιαστικό έργο, μία εκκλησιαστική υμνολογία της Δύσεως, λέμε… «τα κατά Ιωάννην πάθη, του Μπαχ», «τα κατά Ματθαίον πάθη, του Μπαχ», λέμε «ο Μεσσίας, του Χέντελ», αυτά ήτανε εκκλησιαστική μουσική, άμα τα ακούσετε… ωραία μουσική, δεν την υποτιμώ, αλλά δεν είναι εκκλησιαστική, είναι κοσμική. Άμα ακούσετε την Ορθόδοξον Υμνολογία, αυτή σε ανεβάζει πραγματικά στον ουρανό. Γι'αυτό η Υμνολογία είναι πάρα πολύ σπουδαία, μοναδική στους Ορθοδόξους. Και μην ξεχνάτε ότι οι Ρώσοι έγιναν Ορθόδοξοι Χριστιανοί, επειδή τους γοήτευσε η Ορθόδοξος Βυζαντινή Υμνολογία.
Δέκατον. Όλα αυτά αποτελούν, ξαναλέγω, εκφράσεις ορθόδοξες ή εκφράσεις της Ορθοδόξου Παραδόσεως. Είναι οι μάρτυρες και οι άγιοι που κυκλώνουν τον θρόνο του Χριστού. Είναι γνωστό ότι οι Προτεστάνται απορρίπτουν τους αγίους και χτυπούν, προσβάλλουν τους αγίους, ότι δεν πρέπει να τους τιμούμε. Ακόμη και την Παναγία να μην τιμούμε… Είναι πασίγνωστα αυτά τα πράγματα. Λοιπόν, οι άγιοι είναι οι φίλοι του Χριστού. Και τιμώνται επειδή τους τιμά ο Θεός. Και δοξάζονται επειδή τους δοξάζει ο Θεός. Ξέρετε τι λέει το «Α΄Βασιλειών, 2ο κεφάλαιο, 30ον εδάφιον; «Τούς δοξάζοντάς με, δοξάσω (:Εκείνους που με δοξάζουν, αυτούς θα τους δοξάσω)». Αυτό λέγει ο Θεός. Κιεπειδή το λέει ο Θεός, ότι δοξάζει Εκείνος τους αγίους Του, τους δοξάζομε κι εμείς. Με λιτανείες, με τροπάρια, με εορτές, με θυμιάματα. Τους τιμούμε και τους δοξάζουμε εμείς. Και με υμνογραφία πλουσιοτάτη, έχομε στους αγίους πλουσιοτάτη. Ξέρετε, δεν είναι αυτή που υπάρχει μόνο. Υπάρχει ανέκδοτος υμνογραφία πολύ μεγάλη. Πρώτα πρώτα του Ρωμανού του Μελωδού. Κάτι ελάχιστο έχομε, ελάχιστο, ίσως το ένα χιλιοστό από εκείνα τα οποία έγραψε ο περίφημος Ρωμανός ο Μελωδός, ο λεγόμενος «Πίνδαρος της Εκκλησίας». Όλα αυτά είναι τιμή προς τους αγίους.
Ενδέκατον. Είναι τα λείψανα των αγίων. Λείψανα αγίων να δουν οι Προτεστάντες της Δύσης… «Αααα….! Πάρτε τα από δω», λέει, «αυτά τα κόκαλα!». Για να μην πω ότι και οι Ορθόδοξοι δεν τιμούν τα λείψανα των αγίων. Τι είναι τα λείψανα των αγίων; Ακούστε τι είναι. Όπως το λέει πολύ ωραία - δεν έχω χρόνο όμως, γιατί σας είπα, το καθένα από αυτά, θα ήθελε ανάλυση και ανάλυση- ο άγιος Νικόλαος ο Καβάσιλας, ο Θεσσαλονικεύς, όπως κι εσείς είσαστε Θεσσαλονικείς… Τι λέει; Ότι όσο ζούσαν οι άγιοι ήσαν θεωμένοι, ενωμένοι με το Πνεύμα το Άγιον, και το σώμα τους και η ψυχή τους. Όταν πέθαναν, εκοιμήθησαν, το σώμα εναπετέθη στον τάφο, η ψυχή στον Παράδεισο. Όχι στην Βασιλεία του Θεού, στον Παράδεισο. Αλλά, ενώ εχωρίσθη η ψυχή από το σώμα, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ και ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι είναι ηνωμένα. Διότι το Πνεύμα το Άγιον είναι και εις την ψυχήν που είναι στον Παράδεισο και εις το σώμα που είναι στον τάφο. Δεν χωρίστηκαν ούτε από τον Χριστό, ούτε από το Πνεύμα το Άγιον. Και αφού, λοιπόν, τα λείψανα, «λείψανα» θα πει απομεινάρια, είναι τα οστά, λείπει το ανθρώπινο σώμα ολόκληρο, είναι μόνο τα οστά, έτσι τα λείψανα, επειδή είναι θεωμένα και είναι θεωμένα γιατί, όσο ζούσαν αυτοί οι άγιοι ήσαν θεωμένοι, ενωμένοι με το Πνεύμα το Άγιον, θαυματουργούν, δίνουν χάρη. «Και μόνο θα αγγίξεις…», λέει ο Ιερός Χρυσόστομος, «ακόμα και η λειψανοθήκη έχει χάρη, που είναι μέσα».
Μην πάτε μακριά. Για να δείτε πόσο Ορθόδοξοι είμαστε, ο Χριστός όταν πήγαινε να αναστήσει τον δούλο του Εκατοντάρχου, να τον κάνει καλά, στον δρόμο εκείνη η αιμορροούσα, τι έκανε αυτή η αιμορροούσα; Πήγε… - «κράσπεδον» είναι αυτό το κάτω κάτω- πήγε και ακούμπησε και λέγει: «Εγώ θα γίνω καλά, αν ακουμπήσω στο κράσπεδο των ιματίων του Ιησού». Και ο Χριστός τι είπε; «Από μένα βγήκε δύναμις». Ε, αυτή η δύναμις είναι ακόμη και από τα ρούχα! Ο Απόστολος Παύλος στην Έφεσο, του έπαιρναν τις ποδιές που είχε στον αργαλειό και τα μαντήλια που σκούπιζε τον ιδρώτα του, «ἐκ τοῦ χρωτὸς αὐτοῦ», λέει ο Ευαγγελιστής Λουκάς στις Πράξεις. Από το δέρμα του. Τα έπαιρναν αυτά, μόνο που τα ακουμπούσαν επάνω στους αρρώστους και στους δαιμονισμένους, εγίνοντο καλά. Ο Απόστολος Πέτρος, λέει, έβαζαν τους αρρώστους και τους δαιμονισμένους στις πλατείες. Μόνο η σκιά του Πέτρου που έπεφτε επάνω στον άρρωστο, εγίνετο καλά. Αυτό είναι τα άγια λείψανα. Για να μην πούμε ότι κάτι είναι έξω από τον λόγο του Θεού. Όλα έχουν την ρίζα τους μέσα στην Αγίαν Γραφήν.
Ακόμη ένα τελευταίο, δωδέκατο, ο μη συγκερασμός Εκκλησίας και κόσμου. Το παν δυνατόν κάνει η Εκκλησία να μη συγκεραστεί –ενωθεί- με αυτό που λέγεται «κόσμος» εν εννοία ηθική. Τι θα πει «κόσμος»; Λέγει ο άγιος Ισαάκ ο Σύρος: «Ὄνομα περιεκτικὸν ὅλων τῶν παθῶν». «Μία λέξις», δηλαδή, «που δείχνει όλα τα πάθη». Αν θέλεις να αναλύσεις την λέξη «κόσμος», θα μιλήσεις με τα ονόματα των επί μέρους παθών. Μα είναι δυνατόν ποτέ η Εκκλησία να είναι ηνωμένη με τον «κόσμον»;
Τι λέει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης; «Μὴ ἀγαπᾶτε τὸν κόσμον, μηδὲ τὰ ἐν τῷ κόσμῳ. Ἐάν τις ἀγαπᾷ τὸν κόσμον, οὐκ ἔστιν ἡ ἀγάπη τοῦ πατρὸς ἐν αὐτῷ (:Εάν κανείς αγαπά τον κόσμον, η αγάπη του Πατέρα δεν είναι εις αυτόν)». Τι σημαίνει; Ο κόσμος εν εννοία ηθική. Όχι να μην αγαπώ τον κόσμον, γιατί λέει η Γραφή: «Τόσο πολύ αγάπησε ο Θεός τον κόσμον, ώστε τον Υιόν Αυτού τον μονογενή έδωκε…» κ.λπ. κ.λπ. Όχι έτσι, αλλά εν εννοία ηθική. Να λέω: «Πώς ζει ο κόσμος, θα ζω κι εγώ. Χορεύει ο κόσμος; Θα χορεύω κι εγώ».Αν το κάνεις έτσι, ανακατεύεις την Εκκλησία με τον κόσμον. Αφήνεις τον κόσμο να μπαίνει μες στην Εκκλησία. Αντί η Εκκλησία να εκκλησιαστικοποιεί τον κόσμον, αντίθετα, ο κόσμος κοσμικοποιεί την Εκκλησία. Και λέγεται, όπως σας είπα προηγουμένως, εκκοσμίκευσις. Μία τέτοια κατάσταση είναι αδύνατον, αδύνατον να σώζει.
Επί παραδείγματι, η δυτική Εκκλησία, η Ρώμη, η λεγομένη ρωμαϊκή Εκκλησία, είναι εις το ΕΠΑΚΡΟΝ εκκοσμικευμένη. Όταν ο Πάπας έχει Τράπεζα, η Εκκλησία της Ρώμης έχει Τράπεζα -και τι βλασφημία, εγώ το θεωρώ βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος, και η επωνυμία της Τραπέζης λέγεται «του Αγίου Πνεύματος», «Τράπεζα του Αγίου Πνεύματος», πω, πω! «Τράπεζα του Αγίου Πνεύματος»… Συντηρεί πολέμους, πρόσφατα στη Σερβία. Γράφτηκαν στις κοσμικές εφημερίδες: «Η Ρώμη, ο Πάπας, το Βατικανό συντηρεί τον πόλεμο εις την Σερβία». Κι αυτός είναι η αιτία που έγινε αυτό το μακελειό και γίνεται εκεί εις την Σερβία. Στέλνει όπλα στην Αφρική κατ’ επανάληψιν. Έχει στείλει όπλα το Βατικανό! Το Βατικανό όπλα; Η Εκκλησία όπλα; Να φυλάξει ο Θεός! Βλέπετε, λοιπόν, ότι η δυτική Εκκλησία είναι ολότελα εκκοσμικευμένη.
Και σας ερωτώ: Μπορεί να σώζει μια τέτοια Εκκλησία; Αν είναι Εκκλησία... Για να καταλάβομε τι θα πει Ορθόδοξος Εκκλησία. Έχομε χάλια. Προσέξτε με. Στην εποχή μας έχομε χάλια. Αυτό είναι αλήθεια. Δεχόμεθα επιδράσεις. Αλλά λέμε ποια είναι η Ορθόδοξος Εκκλησία. Όχι πώς ο καθένας καταντάει στον εαυτό του την Ορθοδοξία του. Άλλο θέμα. Αλλά η Ορθόδοξος Εκκλησία σαν θέση είναι αυτά το οποία λέμε και που φυσικά μόνον με τον τρόπον αυτόν σώζουν.
Και κάτι ακόμη να προσέξομε, είναι πολύ επίκαιρο αυτό, οφείλω να σας το πω. Στις μέρες μας γίνεται μία καπήλευσις της Ορθοδοξίας από την πολιτική. Λένε «να ενωθούν οι ορθόδοξοι λαοί, για να πολεμήσομε το ισλαμικόν τόξον» και άλλα τινά. Προσέξτε, γιατί εκείνοι που τα λένε αυτά, ούτε ζουν ορθόδοξα, ούτε πιστεύουν ορθόδοξα. Αντίθετα, με άλλους τρόπους πολεμούν την Ορθόδοξον Εκκλησία. Έτσι, απλώς, για το ξέρομε, για να μη δεχόμεθα εκείνους οι οποίοι καπηλεύονται την Ορθοδοξία.
Αγαπητοί μου, γεννηθήκαμε Ορθόδοξοι. Κι αυτό συνιστά ένα μέγα προνόμιον για μας ιδιαίτερα τους Έλληνες. Τίποτα να μην είναι ικανό να μας υποκλέψει την ορθόδοξη πίστη μας. Τίποτα. Θα ‘ρθουν ημέρες δύσκολες. Έρχεται σαν μαύρο σύννεφο ο Καθολικισμός, δηλαδή ο Ρωμαιοκαθολικισμός, η Παπική Εκκλησία. Σαν μαύρο σύννεφο! Να πέσει επάνω εις την Ορθοδοξία και εις τις Ορθοδόξους Εκκλησίες της Ανατολής, στην Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Ουκρανία… Είναι γνωστά αυτά, τα ξέρουμε, ακόμη και από τις εφημερίδες.
Ξέρετε τι γίνεται στην Ουκρανία; Μάχη ολόκληρη με τους Ουνίτες, τους Ρωμαιοκαθολικούς και με τους Ορθοδόξους. Όπως οι Κροάτες που είναι καθολικοί, με τους Ορθοδόξους Σέρβους. Ακόμη, μέσα στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, που έσφαξαν οι Κροάτες - γι’ αυτό γίνονται αυτοί οι πόλεμοι, υπάρχουνε μίση- έσφαξαν 800.000 έως 1.000.000 Ορθοδόξους Σέρβους!Αυτά έχουν γραφεί και γράφονται. Γι'αυτό θα πρέπει με κάθε τρόπο να είμαστε όρθιοι. Τίποτε, όπως σας είπα, να μην είναι ικανό να μας υποκλέψει την ορθόδοξη πίστη μας. Ας φυλάξομε, λοιπόν, την Ορθοδοξία μας, σαν τον πιο πολύτιμο θησαυρό μας.
Αλλά και την ορθοπραξία. Δεν είναι αρκετό να πιστεύω ορθόδοξα. Πρέπει να ζω και ορθόδοξα. Ορθοδοξία και ορθοπραξία. Και μην ξεχνάμε ότι η Ορθοδοξία είναι Αυτός ο Ίδιος ο Χριστός, Αυτός ο Ίδιος ο Χριστός· ο Οποίος, τι παραγγέλλει; Σε δυο Εκκλησίες της Αποκαλύψεως. Σε δυο από τις επτά ιστορικές Εκκλησίες της Μικράς Ασίας. Στην πρώτη, στην Εκκλησία των Θυατείρων, γράφει: «Ὃ ἔχετε κρατήσατε ἄχρις οὗ ἂν ἥξω(:Εκείνο το οποίον έχετε -και τι έχετε;Την ορθόδοξό σας πίστη-κρατήσατέ το έως ότου ξανάρθω)». Πότε; Κατά την Δευτέρα Του Παρουσία. Εις δε την Εκκλησία της Φιλαδελφείας παραγγέλλει ο Χριστός: «Κράτει ὃ ἔχεις (:Κράτα αυτό που έχεις, την Ορθοδοξία σου και την ορθοπραξία σου -Ορθοπραξία είναι η ορθόδοξος πνευματικότης, που σας έλεγα προηγουμένως, που ξεκινά από τον Σταυρόν του Χριστού), ἵνα μηδεὶς λάβῃ τὸν στέφανόν σου (:ώστε κανείς να μην πάρει το στεφάνι σου, το βραβείο σου, στο πάρει κάποιος άλλος)».
Αυτή, αγαπητοί μου, είναι η ορθόδοξη πνευματικότητα, καλύτερα, η ορθόδοξη Παράδοση, μαζί με την Αγία Γραφή· που είναι η Ορθόδοξος ερμηνεία της Αγίας Γραφής και που με μία λέξη όλα αυτά τα λέμε «η Ορθοδοξία μας». Αυτή είναι η Ορθοδοξία μας. Σας ευχαριστώ που με ακούσατε.
🔸77η🔸ομιλία στην κατηγορία : " Ὁμιλίες εἰς προσκυνητὰς ".
