Ἡ Προσευχή στό τραπέζι.

†. Σήμερα, αγαπητοί μου, μας διηγήθηκε ο ευαγγελιστής Ματθαίος το θαύμα του χορτασμού των πεντακισχιλίων. Ένα θαύμα που μας το διηγούνται και οι τέσσερις ευαγγελισταί. Αλλά ας δούμε πώς μας το καταγράφει σε μια απόδοση νεοελληνική:

     «Εκείνον τον καιρό ανεχώρησε ο Ιησούς από εκεί με πλοίο σε έναν έρημον τόπο, μόνος μαζί με τους δώδεκα μαθητάς Του. Όταν το επληροφορήθη το πλήθος του κόσμου, Τον ηκολούθησαν πεζοπορούντες από διάφορες πόλεις. Τότε ο Ιησούς βγήκε από το έρημο καταφύγιό Του και είδε πολύ κόσμο. Τους λυπήθηκε και εθεράπευσε τους αρρώστους των. Όταν άρχισε να σουρουπώνει, Τον πλησιάζουν οι μαθηταί Του και Του λέγουν: ‘’Ο τόπος είναι ερημικός και η ώρα περασμένη· απόλυσε τον κόσμον, για να πάνε στα γύρω χωριά και να αγοράσουν κάτι για να φάνε’’. Ο Ιησούς, όμως, τους είπε: ‘’Δεν έχουν ανάγκη να πάνε πουθενά. Δώσατέ τους εσείς να φάνε’’. Κι εκείνοι Του απαντούν: ‘’Δεν έχομε μαζί μας παρά μόνον πέντε ψωμιά και δύο ψάρια’’. Κι ο Ιησούς τούς λέγει: ‘’Φέρτε τα μου εδώ’’. Κι αφού έδωσε εντολή στον κόσμον να καθίσουν για φαγητό πάνω στο χορτάρι, επήρε τα πέντε ψωμιά και τα δύο ψάρια, έστρεψε τα μάτια Του στον ουρανό, τα ευλόγησε, έκοψε τα ψωμιά σε κομμάτια και τα έδωσε στους μαθητάς Του και εκείνοι στο πλήθος. Και έφαγαν όλοι και χόρτασαν. Και σήκωσαν τα περισσεύματα από τα κομμάτια, δώδεκα κοφίνια γεμάτα. Κι αυτοί που έφαγαν, ήταν περίπου πέντε χιλιάδες άνδρες, χωρίς τις γυναίκες και τα παιδιά».

     Βλέπομε, αγαπητοί μου, ότι το γεγονός του χορτασμού των πεντακισχιλίων, αυτό το τόσο καταπληκτικό, όχι μόνο τότε διεδόθη αστραπιαίως εις όλην την χώραν, αλλά και μέχρι σήμερα μας είναι πολύ γνωστό. Μία ανάμνησις του θαύματος του χορτασμού των πεντακισχιλίων, είναι η τελετή της αρτοκλασίας. Και ποιος δεν έχει δει την αρτοκλασία; Και μάλιστα με πέντε άρτους κ.λπ.

      Πίσω, όμως, από το θαύμα, υπάρχει πολλή θεολογική διδασκαλία και στοιχεία, ακόμα, πνευματικής ζωής. Περιέχει ένα προανάκρουσμα και μία προετοιμασία για το μέγα μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. Ακόμη, δείχνει ότι Εκείνος που πολλαπλασιάζει τα πέντε ψωμιά και τα δύο ψάρια, είναι ο Ίδιος, είναι ο Ίδιος που έρριπτε το μάννα σαράντα χρόνια στην έρημο. Είναι ο Ίδιος! Ο Κύριος. Ο Γιαχβέ. Ο Θεός. Ο Κύριος. «Γιαχβέ» θα πει Κύριος. Ο Κύριος του Ισραήλ. Είναι ο Ίδιος· που τώρα πολλαπλασιάζει τα ψωμιά και τα ψάρια. Τόσο ώστε να πει ο Ιερός Χρυσόστομος: «Εἰ γὰρ καὶ ἔρημος ὁ τόπος, ἀλλ΄ ὁ τρέφων τὴν οἰκουμένην πάρεστι».  «Αν και είναι έρημος ο τόπος, όμως Εκείνος που τρέφει την οικουμένη είναι παρών». Έρημος τότε, που ο λαός του Θεού ήταν μετά την Αίγυπτο, έρημος κι εδώ. Είναι ο Ίδιος ο Κύριος. Κι εκεί χορταίνει τον λαό Του και εδώ χορταίνει τον λαό Του.

     Μας διδάσκει ακόμη το μάθημα της λιτότητος, αλλά και της οικονομίας. Λιτότης ήταν ψάρια και ψωμί. Τα ψάρια κοντά στην λίμνη ήσαν. Και συνεπώς ήταν πολύ κοινά, πολύ κοινό φαΐ .Ήταν το φαΐ του φτωχού. Μην κοιτάτε, σήμερα τα ψάρια μπορεί να είναι ακριβά, αλλά δίπλα στη θάλασσα ήσαν, στην λίμνη της Τιβεριάδος. Και ψωμί. Κρίθινο, μας λέγει κάποιος άλλος ευαγγελιστής. Βλέπετε, λοιπόν, λιτότης φαγητού. Αλλά και οικονομία, όπως θα δούμε στη συνέχεια. Όταν είπε να μαζευτούν όλα τα κομμάτια και να μην χαθεί τίποτε.

    Ακόμη μας διδάσκει ότι πριν από κάθε μας γεύμα πρέπει να προσευχόμεθα εις τον Θεόν και να Τον δοξάζομε, και να ευλογήσει τα αγαθά Του, που μας έδωσε και να Τον δοξάζομε για ό,τι αγαθά μας έχει δώσει.

    Βλέπετε ότι έχει πολλά διδάγματα αυτή η περικοπή. Εμείς, επιτρέψατε να μείνουμε μόνο σε ένα σημείο. Εις την προσευχή. Και την ευλογία του φαγητού. Όταν ο Κύριος εζήτησε να Του φέρουν τα ψωμιά και τα ψάρια, σημειώνει ο ιερός ευαγγελιστής: «Λαβών τοὺς πέντε ἄρτους καὶ τοὺς δύο ἰχθύας, ἀναβλέψας εἰς τὸν οὐρανὸν εὐλόγησε». «Πήρε τα πέντε ψωμιά και τα δύο ψάρια στα χέρια Του, τα ύψωσε, κοίταξε στον ουρανό και ευλόγησε».  Δηλαδή, εδόξασε. Προσέξτε, παρακαλώ. Αυτή η στάση του Κυρίου για μας, μας είναι πάρα πολύ χρήσιμη. Επήρε στα χέρια Του την τροφή. Και την τροφή αυτή την ανέδειξε εις τον Θεόν. Δηλαδή την ανήγαγε, δηλαδή την «ανέφερε». Αλλά ακριβώς αυτή η αναγωγή, η αναφορά της τροφής, δεν ήταν παρά μία λειτουργική εικόνα. Αυτό που κάνει ο ιερεύς - από εκεί το πήραμε- που κάνει ο ιερεύς· παίρνει το Άγιο Ποτήριο και το Άγιο Δισκάριο, ταυτοχρόνως σταυροειδώς, γιατί παντού μπαίνει το σημείο του σταυρού και λέγει ο ιερεύς: «Τὰ Σὰ ἐκ τῶν Σῶν Σοὶ προσφέρομεν». Βλέπετε, λοιπόν, ότι εδώ έχομε ένα προανάκρουσμα ευχαριστιακό. Δηλαδή του μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας.

      Αλλά εδώ δεν έχομε απλώς μόνο το προανάκρουσμα. Εδώ έχομε κάποια τροφή. Βέβαια, τι να σας πω; Ο άρτος; Που θα εγίνετο το σώμα του Χριστού; Ή ο ιχθύς που ελληνικά ΙΧΘΥΣ, οι πρώτοι χριστιανοί έτσι αποκωδικοποίησαν ευστοχότατα την παρουσία του ψαριού. Ι.Χ.Θ.Υ.Σ. είναι ακροστιχίδα, θα πει Ιησούς Χριστός Θεού Υιός Σωτήρ. Τι να πω; Αλλά εγώ θα ήθελα να μείνω όχι σε μία ευχαριστιακή, μυστηριακή διάσταση. Απλώς ότι την τροφή την παίρνει ο Κύριος, για να ευχαριστήσει τον Θεόν Πατέρα. Και βλέπει κανείς εδώ ότι μας διδάσκει ο Κύριος ότι τίποτε δεν πρέπει να κάνει ο άνθρωπος, αν ο Θεός δεν ευλογήσει! Θα κάνει αναφορά των πάντων, για να ευλογήσει ο Θεός. Σου έδωσαν ένα δώρο; Σήκωσε τα μάτια σου και πες: «Σε ευχαριστώ, Κύριε» για το δώρο. Οτιδήποτε, υλικό δώρο, οτιδήποτε. Σου έδωσαν ένα ποτήρι νερό; Σήκωσε τα μάτια και πες: «Σε ευχαριστώ, Κύριε». Και μάλιστα κάποτε, ένα ποτήρι νερό σε μια ζέστη, που θα ήταν πραγματικό δώρο του Θεού: «Δόξα τῷ Θεῷ». Αυτή η αναφορά των πάντων, οτιδήποτε. Μπαίνεις στο καινούριο σου σπίτι; Τα μάτια επάνω: «Κύριε, μπαίνομε στο καινούριο μας το σπίτι. Ευλόγησέ το». Ποτέ μη λέμε αγνωμονούντες…: «Από τα χρήματά μου είναι αυτό, από τον κόπο μου είναι εκείνο». Ποτέ να μην το λέμε. Ποιος δίδει τα αγαθά; Ποιος δίδει τα χρήματα; Ποιος δίδει την υγεία; Ποιος δίδει τα πάντα; Όταν λέγει ο Ψαλμωδός: «Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον, εἰς μάτην ἐκοπίασαν οἱ οἰκοδομοῦντες». «Εάν ο Κύριος δεν θεμελιώσει σπίτι και σπιτικό, ματαιοπονούν εκείνοι που οικοδομούν». Είτε οικογένεια, είτε σπίτι. «Ἐὰν μὴ Κύριος φυλάξῃ πόλιν, εἰς μάτην ἠγρύπνησεν ὁ φυλάσσων». «Εάν ο Ίδιος ο Κύριος δεν σταθεί φρουρός μιας πόλεως, όσοι σκοποί και να μπουν, όσα οχυρά τείχη και να γίνουν, όσα όπλα και αν διατίθενται, η πόλις θα αλωθεί».

     «Ὁ Κύριος ἀναβλέψας εἰς τὸν οὐρανόν». Ήθελε μ’ αυτό να δείξει ότι και η βροχή και ο ήλιος και οι εύκρατοι καιροί, από τον Θεό των φώτων έρχονται, από τον Θεόν παντός αγαθού. Όλα από εκεί έρχονται. Ο Θεός είναι η πηγή παντός αγαθού.  «Ὁ Κύριος –όπως λέγει ο Ζιγαβηνός, ένας ερμηνευτής- ἀνέβλεψεν εἰς τὸν οὐρανόν, τιμῶν τε τὸν Πατέρα καὶ διδάσκων μὴ πρότερον ἅπτεσθαι τραπέζης, ἕως ἂν εὐχαριστήσωμεν τῷ Θεῷ, τῷ χορηγῷ τῆς τροφῆς καὶ τὴν εὐλογίαν ταύτης οὐρανόθεν ἑλκύσωμεν». «Ο Κύριος», λέγει ο ερμηνευτής, «ανέβλεψε εις τον ουρανόν και τιμώντας τον Πατέρα αλλά και διδάσκοντας τίποτα να μην εγγίζομε από το τραπέζι μας, εάν προηγουμένως δεν ευχαριστήσομε τον Θεόν, που είναι ο χορηγός της τροφής και από εκεί να ελκύσομε την ευλογίαν».

      Όλη αυτή η κίνησις του Κυρίου, που πήρε τις τροφές και τις ανέφερε και εδόξασε τον Θεόν Πατέρα, μπροστά μάλιστα στα μάτια των μαθητών Του και μπροστά στα μάτια του πλήθους, ήταν ένα θαυμάσιον εποπτικόν μάθημα, πώς πρέπει να ενεργεί κανείς μπροστά στα αγαθά του Θεού. Μας έδωσε, λοιπόν, αυτό το μάθημα. Πρέπει να κάνομε προσευχή στον Θεό προ της τραπέζης, για να ευλογηθούν από τον Θεό εκείνα τα οποία μας έχει δώσει. Πρέπει ακόμη να ακολουθήσει ευχαριστήριος προσευχή, μετά το τέλος του τραπεζιού, για την αγάπη την δική Του, που μας το γέμισε το τραπέζι μας. Μπορούσε να είχε μείνει άδειο… Η ευλογία προ της τραπέζης και μετά την τράπεζα, είναι αναγκαιοτάτη. Αν αρχίσομε να τρώμε χωρίς ευλογία, σημαίνει ότι οικειοποιηθήκαμε τα αγαθά, ειδωλολατρούντες. Το αντιλαμβάνεστε αυτό; Γιατί απλούστατα δεν έκλεισε ο κύκλος «από τον Θεό, με τον Θεό, για τον Θεό». Και όπως λέγει ο Απόστολος Παύλος «ἐξ οὗ καὶ δι’ οὗ καὶ εἰς Αὐτὸν τὰ πάντα»: «Εκ του Οποίου Θεού και με τον Οποίον Θεόν, με την βοήθειά Του και εις Αυτόν πρέπει να ξαναγυρίσουν τα πάντα». Συνεπώς, αν δεν κλείσω αυτόν τον κύκλο, γιατί ο Θεός μου τα έδωσε τα αγαθά, τα παίρνω, τα τρώγω, δεν αναφέρομαι στον Θεό, και συνεπώς η τροφή σταματά σε μένα, άρα ειδωλολατρώ. Τι θα πει «ειδωλολατρία»; Θα πει «μένω στην κτίσιν». Γιατί βλέπω μόνον την κτίσιν. Δεν βλέπω τον Κτίστην. Αυτό θα πει «ειδωλολατρώ». Έτσι, καθένας που τρώει και δεν προσεύχεται, είναι ένας ειδωλολάτρης.

       Χωρίς ευλογία, ακόμα, στο τραπέζι υπάρχει πάρα πολύς κίνδυνος. Κίνδυνος πρώτα πρώτα αμαρτίας. Ένα τραπέζι που δεν ευλογήθηκε, θα οδηγηθεί ίσως στη μέθη. Δεν είδα εγώ τραπέζι που ευλογήθηκε, οι συνδαιτημόνες να φθάσουν να μεθύσουν. Είναι πιθανόν, λοιπόν, να οδηγηθεί στη μέθη. Να οδηγηθεί στη γαστριμαργία, στην αισχρολογία. Βρώμικα πράγματα να λέγονται. Εις την έριδα· να αρχίσουν να μαλώνουν. Κι εις αυτό το έγκλημα ακόμη. Λίγες φορές γίνονται εγκλήματα επάνω εις το τραπέζι; Και εις αυτόν τον αιφνίδιον θάνατον. Βλέπετε πόσα κακά; Για να πει ο Απόστολος Παύλος: «Μή κώμοις καί μέθαις». Ο «κῶμος» είναι το γλεντοκόπημα στο τραπέζι, το άσωτον γλεντοκόπημα. «Μὴ κώμοις -δοτική πληθυντικού- καὶ μέθαις, μὴ ἔριδι καὶ ζήλῳ». Τραπέζι που δεν ευλογείται έχει σαν αποτέλεσμα ακόμη, η τροφή την οποία πήραμε να μην είναι «θρεπτική» (την λέξη «θρεπτική» την βάζω εντός εισαγωγικών). Να μην είναι ωφέλιμη. Και ακόμη σε καιρό κάποιας πείνας, κάποιας ανεπαρκείας, ανεχείας, τότε πέφτει λίμα. Έχετε ακούσει την λέξη «λίμα»; «Λίμαξε», λέμε, «αυτός».  Έτσι λίμα είναι στη νεοελληνική το ρήμα, είναι η αχορτασιά. Τρως, τρως, τρως και δεν χορταίνεις. Τρως και δεν χορταίνεις. Πέφτει αυτή η λίμα. Γιατί; Γιατί το τραπέζι δεν ευλογήθηκε. Αυτό το τελευταίο το λέγει ο Θεός κάπου στην Παλαιά Διαθήκη.

     Αντίθετα, αν το τραπέζι ευλογηθεί, τότε ο Θεός, το σημαντικότερο από όλα, είναι συνδαιτημόνας μας! Ακούστε αυτό το σημείο. Είναι συνδαιτημόνας μας. Ξέρετε τι σημαίνει; Όπως στις παλιές θυσίες έπαιρναν πίσω ένα μέρος του ζώου που εθυσιάστηκε στον Θεό, το έπαιρνε ο νοικοκύρης, ο οικοδεσπότης και εκάθητο όλη η οικογένεια, ο προσήλυτος, λέγει, ο επισκέπτης, όλοι οι πάντες κι έτρωγαν αυτό το υπόλοιπον της θυσίας. Αυτό σήμαινε ότι εγίνετο συνδαιτημόνας, ομοτράπεζος, δηλαδή, Αυτός ο Θεός. Όταν, λοιπόν, κάνομε την προσευχή μας, θα σας το πω λίγο πιο κάτω στην ευχή της τραπέζης, ο Θεός είναι μαζί μας, είναι συνδαιτημόνας μας. Κάθεται κι Εκείνος μαζί μας και –εντός εισαγωγικών- «τρώει μαζί μας». Τότε μία τέτοια τράπεζα, γίνεται τράπεζα πολλών ευλογιών. Μπορείτε να φανταστείτε, αγαπητοί μου, όταν ο Κύριος εκαλείτο, και εκαλείτο πολλές φορές, και επήγαινε σε κάποια τραπέζια για να φάει, μπορείτε να φανταστείτε το τραπέζι εκείνο που έτρωγε ο Κύριος, τι πηγή ευλογίας ήτο; Τι διδασκαλία ελέγετο επάνω εις το τραπέζι; Είναι εκπληκτικό.  Εκείνα, λοιπόν, τα τραπέζια που έχουν την ευλογία του Θεού, έχουν και όλα τα αγαθά. Και πνευματικά αγαθά. Όχι μόνο υλικά. Το δε τραπέζι που ευλογείται, λέει ο 36^ος Ψαλμός, οι άνθρωποι «ἐν ἡμέραις λιμοῦ χορτασθήσονται».  Όταν θα πέσει πείνα, τότε οι άνθρωποι που ζητούν την ευλογία του Θεού στο τραπέζι τους, αυτοί θα χορτάσουν. Ενώ θα υπάρχει λιμός. Αυτοί θα χορτάσουν.

       Στο ευλογημένο, ακόμη, τραπέζι εκφράζεται η ενότητα της οικογένειας. Εκφράζεται η ενότητα των ανθρώπων που θα καθίσουν σε αυτό το ίδιο τραπέζι. Και όπως λέγει ακόμη ο Ιερός Χρυσόστομος και μην το ξεχάσετε ποτέ: «Τραπέζι που αρχίζει και τελειώνει με προσευχή, ποτέ δεν θα μείνει αδειανό».

      Βέβαια, ένα τραπέζι θα ευλογηθεί, αν δεν υπάρχει σε αυτό η προκλητική ποικιλία και η σπατάλη. Και η προκλητική ποικιλία ως αλαζονεία του βίου, ως επίδειξη, ότι να, έχομε… Κι ακόμη, η σπατάλη. Να πετάξουμε. Ιδίως αυτά τα πολυτελή τραπέζια, παίρνουν μια μπουκιά οι άνθρωποι από το κάθε φαγητό, όλα τα άλλα, τι φοβερό, στα σκουπίδια… Πέταμα! Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Κύριος, την υπάρχουσα ήδη τροφή των μαθητών Του, γιατί είχαν πάρει κάποια ψωμιά, πέντε βρέθηκαν και δύο ψάρια, για να φάνε, γιατί είχαν απομονωθεί, ο Κύριος και οι μαθηταί Του –προσέξτε- για να ξεκουραστούν ολίγον. «Δεῦτε ἀναπαύεσθε ὀλίγον». Αλλά δεν τα κατάφεραν να ξεκουραστούν. Ο λαός είδε πού πήγαν, έψαξαν, τους βρήκαν. Και τόσο τους απησχόλησαν. Και ο λαός έφαγε και το φαΐ τους. Όχι, δεν τους το έφαγε. Μάλιστα σήκωσαν πιο πολλά· απ’ τα περισσεύματα, δώδεκα κοφίνια. Και όπως σας είπα προηγουμένως, το ψωμί και τα ψάρια ήταν μία λιτή τροφή. Αυτή, λοιπόν, την υπάρχουσαν τροφήν, ο Κύριος τώρα την ευλογεί.

      Αν έρθει κάποιος σπίτι μας, δεν είναι απαραίτητο να πάμε να βρούμε δεν ξέρω τι, τι να ξετρυπώσομε, τι αγαθά, για να του πούμε: «Κάτσε να φας». Ό,τι υπάρχει στο ψυγείο μας, στο ντουλάπι μας. Αυγά; Αυγά. Πατάτες τηγανητές; Πατάτες τηγανητές. «Κάτσε να φάμε». Με απλότητα, με λιτότητα. Ένα. Και δεύτερον, δεν θα πετάξουμε τίποτα. Ακόμη, αν κάποιος επισκέπτης μας αφήσει φαγητό ή πριν αφήσει, γιατί του λέμε… «Αν σου πέσει πολύ -δίνομε ένα άδειο πιάτο, με ένα κουτάλι, πηρούνι- πάρε. Πεινάς; Άδειασέ το. Πεινάς; Ξαναβάλε πάλι». Όχι με το πηρούνι που τρως. Με ένα άλλο, ουδέτερο πηρούνι, ουδέτερο κουτάλι. Ώστε να το φάει κάποιος άλλος. Δεν πρέπει τίποτα να πεταχθεί. Έφαγες μπουκιά ψωμί; Κόφ’ την αυτή με το μαχαίρι, να μείνει καθαρό το ψωμί. Να γίνει ένα παξιμάδι, να φαγωθεί το πρωί στο πρόγευμα.

     Έτσι, ο Κύριος μάς είπε να μην πετάμε τίποτα, να συλλέγομε τα πάντα. Έτσι ο Κύριος έδινε και ένα μάθημα λιτότητος και ένα μάθημα οικονομίας. Δεν πρέπει, αγαπητοί μου, και το είδαμε αυτό και το βλέπομε, να κατασπαταλούμε την κτίσιν, έστω κι αν αυτή προσφέρεται πλουσιοπάροχα, έστω κι αν έχομε μία εποχή ευδαιμονιστική. Στην εποχή μας αυτή η κατασπατάλησις της κτίσεως μάς έχει φέρει σε οικολογικά αδιέξοδα. Πολλά δε από αυτά τα αδιέξοδα, είναι και αμετάκλητα. Δεν ξαναγυρίζουν πίσω. Και τι θα κάνομε εάν η γη μας φαλακρωθεί, δεν υπάρχει πια τίποτα, τι θα φάμε; Πώς θα ζήσουμε; Πώς θα αναπνεύσουμε; Τόσο ανόητοι είμαστε, αγαπητοί μου, που κατασπαταλούμε ό,τι μας δίνει ο Θεός. Αναφέρεται στα τέσσερα θηρία που είδε ο Δανιήλ, ότι «Το τελευταίο θηρίο», λέγει, «αυτή η παρδαλή λεοπάρδαλις και κάτι άλλο, ανακατεμένο ζώο ήτανε, μυθικό, που ήταν η ρωμαϊκή αυτοκρατορία, αυτήν εξεικόνιζε, έτρωγε ό,τι μπορούσε. Κι ό,τι δεν μπορούσε», λέει, «να φάει, το ποδοπατούσε». Ακούσατε; Και σήμερα, το παιδί μας τρώει την σοκολάτα, όση θέλει, και την υπόλοιπη την πετάει στα σκουπίδια. Στις μονάδες τις στρατιωτικές, τρώνε ψωμί οι φαντάροι. Και ό,τι περισσεύσει το παίζουνε φουτ-μπολ με τα πόδια τους…! Πρόκλησις! Πρόκλησις του ουρανού. Πρόκληση του Θεού.

      Η Εκκλησία μας, αγαπητοί μου, έχει συντάξει και προσευχές της τραπέζης. Στην αρχή του γεύματος απαγγέλλεται το «Πάτερ ἡμῶν». Ιδίως το μεσημέρι· του γεύματος. Το βραδινό λέγεται «δείπνο». Είναι προσφυεστάτη προσευχή για το τραπέζι. «Τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον, δὸς ἡμῖν σήμερον».  Και ταυτοχρόνως κάνομε το σημείον του σταυρού. «Τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον, δὸς ἡμῖν σήμερον». Ταυτόχρονα λέμε την προσευχή στη Λειτουργία. Τι σημαίνει; Αναγωγή πάλι. Ο όντως επιούσιος άρτος. Ο επί την ουσίαν μας. Εκείνος που πραγματικά θα θρέψει την ουσία μας, εις τους αιώνας των αιώνων, είναι το Σώμα και το Αίμα του Χριστού. Αναγωγή αμέσως, όπως βλέπετε. Στο τραπέζι όταν θα σηκωθούμε γύρω γύρω όρθιοι -Μερικοί περιφρονούν και κάθονται. Δεν σηκώνονται…- θα σηκωθούμε όλοι γύρω γύρω από το τραπέζι μας. Θα κάνομε την προσευχή μας. Θα κάνομε το σημείο του Τιμίου Σταυρού. Δεν θα γελάσουμε. Πολλοί γελάνε στην προσευχή του τραπεζιού. Λέγει ο γέροντας του αγίου Συμεών του Νέου Θεολόγου, ο Συμεών ο Ευλαβής, ότι είναι η μεγαλύτερη αμαρτία να γελάς στην προσευχή. Διότι επικαλείσαι το όνομα του Θεού να σε προσέξει κι εσύ γελάς. Θες να γελάσεις; Ο Θεός σε έκανε να γελάς. Γέλασε όσο θέλεις. Επεκαλέσθης το όνομα του Θεού; Δεν θα γελάσεις.

        Ακόμα στη συνέχεια λέμε: «Χριστέ, ὁ Θεὸς ἡμῶν, εὐλόγησον τὴν βρῶσιν καὶ τὴν πόσιν τῶν δούλων Σου (:ευλόγησε το φαγητό κι αυτό που θα πιούμε) ὅτι Ἅγιος εἶ πάντοτε, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν». Ευλόγησε. Τελειώσαμε; «Εὐχαριστοῦμεν σοι, Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν (:Σε ευχαριστούμε) ὅτι ἐνέπλησας ἡμᾶς τῶν ἐπιγείων Σου ἀγαθῶν -Αν δώσετε σε έναν άνθρωπο ένα δώρο και δεν σας πει «ευχαριστώ», δεν θα σας κακοφανεί; Φάγαμε τα αγαθά του Θεού, και να μην Του πούμε ένα «ευχαριστώ»; Να μοιάσομε με τον Ησαύ που… «έφαγε», λέει, «καλά, ρεύτηκε, έσπρωξε το πιάτο του και σηκώθηκε και βγήκε έξω»... Κατάντημα ανθρώπου ζωώδους. Θα ευχαριστήσομε τον Θεόν και Του λέμε «ὅτι ἐνέπλησας ἡμᾶς τῶν ἐπιγείων Σου ἀγαθῶν (:μας χόρτασες από τα επίγειά Σου αγαθά) -προσέξτε πάντα την αναφορά- μὴ στερήσῃς ἡμᾶς καὶ τῆς αἰωνίου Σου Βασιλείας -πάντα στα πνευματικά- ἀλλ’ ὡς ἐν μέσῳ τῶν μαθητῶν Σου παρεγένου, Σωτήρ, τὴν εἰρήνην διδοὺς αὐτοῖς, ἐλθὲ καὶ μεθ’ ἡμῶν καὶ σῶσον ἡμᾶς(:αλλά όπως ήσουν ανάμεσα στους μαθητάς Σου, έλα και ανάμεσα σε μας. Να είσαι πάντοτε ο συνδαιτημόνας μας, ο ομοτράπεζός μας, Εκείνος που θα καθίσει μαζί μας στο τραπέζι)». Και όλα αυτά γιατί; Για να μην κολλά η ψυχή στα υλικά αγαθά. Θα φάμε. Θα ευχαριστηθούμε. Θα χορτάσουμε. Θα δοξάσουμε. Αλλά δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι δεν πρέπει να κολλάμε σ’ αυτά τα υλικά αγαθά. Και άλλα πολλά λέγονται και στον δείπνο κ.τ.λ.

      Αγαπητοί μου, η αίτηση ευλογίας, των αγαθών της τραπέζης, αλλά και η ευχαριστία στον Θεό για τα παρατιθέμενα αγαθά, δεν είναι μία ασήμαντη λεπτομέρεια. Μην πείτε, σήμερα σας είπα κάτι το ασήμαντο. Το Πνεύμα το Άγιον μάς διδάσκει: Α΄ Κορινθίους 10,31: «Εἴτε οὖν ἐσθίετε, εἴτε πίνετε (:είτε - λέει- τρώτε, είτε πίνετε), εἴτε τι ποιεῖτε  -εκείνο το «τι» θα πει το πιο μικρό πράγμα κι αν κάνετε- πάντα εἰς δόξαν Θεοῦ ποιεῖτε». «Όλα να τα κάνετε για την δόξα του Θεού».  Σας ερωτώ, είναι λεπτομέρεια αυτό; Εδώ δεν έχομε έναν δοξολογικό χαρακτήρα; Γιατί σας το είπα προηγουμένως, αλλιώτικα τι γινόμεθα; Ειδωλολάτραι. Ειδωλολάτραι. Απωθούμε τον Θεό. «Δεν τον χρειαζόμεθα», λέμε, «τον Θεό». Και είναι φρικτό και μόνο να το σκεφθεί κανείς αυτό. Δεν πρέπει να ξεχνούμε ποτέ ότι με την προσευχή της τραπέζης, θα το επαναλάβω για τρίτη φορά, ότι κάνομε συνδαιτημόνα τον Θεό· που είναι πλούσιος σε αγαθά και σε ελέη. Κι ακόμη, εκείνον τον λόγο του Ιερού Χρυσοστόμου ότι «Τραπέζι που αρχίζει και τελειώνει με προσευχή, δεν θα μείνει ποτέ αδειανό». Αν έχομε την αίσθηση της αγάπης στον Θεό και την αίσθηση του καλώς νοουμένου συμφέροντός μας, η προσευχή μας είναι αναγκαιοτάτη εις το τραπέζι. Λοιπόν, αγαπητοί, από σήμερα, πάντοτε προσευχή πριν και μετά το φαγητό μας.

476η ομιλία στην κατηγορία « Ὁμιλίαι Κυριακῶν ».

► Όλες οι ομιλίες της Κατηγορίας :
" Ὁμιλίαι Κυριακῶν " εδώ ⬇️
https://arnion.gr/index.php/diafora-uemata/omiliai-kyriakvn
↕️
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/blog-post_25.html?m=1

🔸Λίστα ομιλιών της σειράς
«Ὁμιλίαι Κυριακῶν».🔻
https://drive.google.com/file/d/1EiDp29JkRk7OQUNh2N_NVeJL2TTZ-FsY/view?usp=drivesdk

🎥 Βιντεοσκοπημένες ομιλίες της σειράς
«Ὁμιλίαι Κυριακῶν».🔻
https://youtube.com/playlist?list=PLxBsMI6pr40ru7w20Jp2hDAJjA7k7mq_z

🔸📜 Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες της σειράς
«Ὁμιλίαι Κυριακῶν».🔻
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%94%B9%E1%BD%89%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%AF%CE%B1%CE%B9%20%CE%9A%CF%85%CF%81%CE%B9%CE%B1%CE%BA%E1%BF%B6%CE%BD.?m=1

🔸Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.

🔸Μεταφορά της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας σε ηλεκτρονικό κείμενο και επιμέλεια: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος.

💠Πλήρης απομαγνητοφωνημένες σειρές ομιλιών (Βιβλία).
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%92%A0%CE%A0%CE%BB%CE%AE%CF%81%CE%B7%CF%82%20%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%BC%CE%B1%CE%B3%CE%BD%CE%B7%CF%84%CE%BF%CF%86%CF%89%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B5%CF%82%20%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%AD%CF%82%20%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CF%8E%CE%BD%20%28%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%B1%29.?m=1

🔸Επεξηγηματικό βίντεο Ασπάλαθου.
https://youtu.be/8tNfAHRkTCk

__⬇️Playlist "Ασπάλαθου".⬇️__
https://aspalathos21.blogspot.com/2021/07/blog-post_83.html?m=0

Όλες οι ομιλίες ~4.487~ του μακαριστού πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/4487.html?m=0

📃Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες του πατρός Αθανασίου. ⬇️
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0

📜 Αποσπάσματα ομιλιών πατρός Αθανασίου ⬇️
https://athanasioslogos.blogspot.com/?m=0

__⬇️ Facebook ⬇️__
https://www.facebook.com/groups/1637818926362004/?ref=share

Κατάλογος ομιλιών πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://drive.google.com/file/d/1JmrxaObMVyTA4_pS5yuMaQdoBf8-LwBP/view?usp=drivesdk

†. Πρός Δόξαν τοῦ Ἁγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ.

Ἡ ἀσφαλής διάβασις. (β΄ ἔκδοσις)

†. Μετά τον χορτασμό των πεντακισχιλίων, αγαπητοί μου, μας διδάσκει ο Ευαγγελιστής Ματθαίος, μας διηγείται ένα συγκλονιστικό γεγονός. Αφού ο Κύριος ηνάγκασε, έχει πολλή σημασία αυτό το «ἠνάγκασε», τους μαθητάς να επιβιβαστούν στο πλοιάριο, Εκείνος διέλυσε τους όχλους, δηλαδή έδιωξε τους μαθητάς, να διαλύσει μόνος Του τους όχλους, γιατί λέγανε οι άνθρωποι: «Α, ο διδάσκαλός σας είναι θαυμάσιος· μπορεί να μας δίνει ψωμί να τρώμε, χωρίς να δουλεύουμε; Θαυμάσιος. Αυτόν θα κάνομε Μεσσία. Και βέβαια εσείς θα γίνετε οι υπουργοί του». Τα άκουγαν αυτά οι μαθηταί και δεν ήθελαν να ξεκολλήσουν από το πλήθος. Γι'αυτό, το ρήμα «ἠνάγκασε», φανερώνει μία ολόκληρη κατάσταση. «Όχι. Θα μπείτε στο πλοίο και θα περάσετε στην απέναντι μεριά της λίμνης». Κι έμεινε ο Κύριος, αγαπητοί μου, διέλυσε τους όχλους κι ανέβηκε σε ένα παρακείμενο βουνό για να προσευχηθεί.

       Μετά την επιβίβαση των μαθητών, κατέβηκε άνεμος ισχυρός στην λίμνη και σήκωσε πελώρια κύματα. Έτσι που το πλοιάριο κινδύνευε να καταποντιστεί. Τότε, κάπου στις 3 τα ξημερώματα, μετά τις 3, δηλαδή η «τετάρτη» -λεγομένη- «φυλακή», ήταν η ώρα, το τρίωρο, που άλλαζε η σκοπιά, γι'αυτό λέγεται «φυλακὴ τῆς νυκτός», είδαν οι μαθηταί τον Κύριον να περιπατεί επάνω στα κύματα! Αυτοί δε, φοβήθηκαν. Λέγουν: «Βλέπομε φάντασμα». Και από τον φόβο τους έκραξαν, έβαλαν φωνή. Είναι τρομερό πράγμα να έχεις να αντιμετωπίσεις ένα φάντασμα, ε; Ποιος δεν φοβάται ένα φάντασμα; Βέβαια «φάντασμα» θα πει προϊόν της φαντασίας. Αλλά «φάντασμα» λέμε και ό,τι μπορούμε να δούμε έξω από τα κανονικά όρια και τους όρους και τους νόμους της φύσεως. Το λέμε «φάντασμα». Λοιπόν, τρόμαξαν οι μαθηταί. Και τότε ο Κύριος τους λέγει, που ήταν λίγα μέτρα πιο πέρα από το πλοιάριό τους. «Θαρσεῖτε, ἐγώ εἰμι· μὴ φοβεῖσθε». «Πάρετε θάρρος. Εγώ είμαι.  Ο διδάσκαλός σας. Μη φοβόσαστε».

      Αυτό το περιστατικό, μαζί με την απόπειρα του αποστόλου Πέτρου, αγαπητοί, να περιπατήσει και εκείνος επί των κυμάτων, «Αν», λέγει, «Κύριε, είσαι εσύ, διάταξέ με να έρθω να σε συναντήσω εκεί που είσαι». Δηλαδή θα περιπατούσε και ο Πέτρος επάνω στα κύματα. Τελικά, να μην πολυπραγμονώ, όταν ο Κύριος εισήλθε μέσα εις το πλοιάριον, τότε οι μαθηταί όλοι, έτρεξαν, δηλαδή γονάτισαν μπροστά Του, Τον προσεκύνησαν και είπαν: «Ἀληθῶς Θεοῦ υἱὸς εἶ». Δηλαδή «Είσαι πραγματικά αληθινός Υιός του Θεού».

    Βλέπετε, οι μαθηταί ακόμη δεν γνωρίζουν αυτό το «Υἱός», τι σημασία θα είχε. Ότι είναι ομοούσιος με τον Πατέρα. Ακόμη δεν ήρθε η Πεντηκοστή. Ακόμη έπρεπε κι άλλα πράγματα να μάθουν και τότε να έρθει το πλήρωμα του χρόνου, για να καταλάβουν ότι είναι ομοούσιος με τον Πατέρα, ο Δεύτερος της Τριάδος, που Ενηνθρώπησε.

       Πέρα από αυτά όμως τα συγκλονιστικά γεγονότα, η λίμνη είναι και ένα σύμβολον. Θα το επαναλάβω. Η λίμνη είναι και ένα σύμβολον. Ο Κύριος είπε στους μαθητάς Του να περάσουν στην απέναντι ακτή και εκεί να Τον περιμένουν. «Προάγειν αὐτὸν εἰς τὸ πέραν». Μία λίμνη συνδέει βέβαια, αν είναι παραλληλόγραμμες δύο ακτές. Ή και στρογγύλη να είναι ακόμη. Σε κάθε σημείο έχομε ένα απέναντι σημείον. Πάντως έχομε και τις απέναντι ακτές μίας λίμνης. Και οι ακτές αυτές είναι η μία -τι σας είπα;- σύμβολον. Εν προκειμένω, η μία είναι η παρούσα γηίνη ζωή. Η άλλη ακτή, η δεύτερη είναι η ζωή η μετά τον θάνατον. Είναι η άλλη ζωή. Και βέβαια θα πρέπει να περάσομε από την λίμνην αυτήν. Όλοι οι άνθρωποι θα περάσουν από την λίμνην αυτήν, του βίου αυτού. Γιατί ο βίος είναι μία λίμνη με πολλές πολλές περιπέτειες. Έτσι, λοιπόν, ζούμε ένθεν της λίμνης, περνάμε την λίμνη με όλες τις περιπέτειες της γήινης ζωής και πρέπει τώρα να φθάσομε εις την άλλη πλευρά της λίμνης, που είναι η ζωή η μετά τον θάνατον.

       Έτσι λοιπόν, ας δούμε τα πράγματα από πιο κοντά, γιατί έχουν πάρα πολλή σημασία και αξία για όλους μας. Οι δύο ακτές δημιουργήθηκαν γιατί μεσολάβησε ο θάνατος, αγαπητοί μου. Ο Θεός είπε εις τον Αδάμ: «Ἐν ᾗ ἡμέρᾳ φάγεσθε, θανάτῳ ἀποθανεῖσθε». «Σας ειδοποιώ: Από τον καρπόν αυτού του δένδρου δεν θα φάτε. Την ημέρα που θα φάτε, θα πεθάνετε». Βέβαια, για τους πρωτοπλάστους αυτό το «Θα πεθάνετε» δεν σήμαινε τίποτα. Δεν καταλάβαιναν τίποτε. Διότι δεν προϋπήρξε θάνατος, για να έχουν μία εικόνα του θανάτου. Αγνοούσαν λοιπόν τι είναι ο θάνατος. Και εν προκειμένω ο θάνατος αυτός έχει δύο όψεις. Η μία όψις είναι: «Θα χωριστείτε από Εμένα, τον Θεόν σας». Και είναι ο πνευματικός θάνατος. Μετά, όμως, θα χωριστεί και η ψυχή σας από το σώμα σας· που είναι αυτό που λέμε «ο βιολογικός σας θάνατος». Και με τους πρωτοπλάστους, βέβαια, συνέβησαν και τα δυο.

       Κι αν ο θάνατος έθετε τέρμα στη γήινη ύπαρξη, τι μπορούσε να υπάρχει, λοιπόν, πιο πέρα; Τι μπορούσαν να ξέρουν οι πρωτόπλαστοι; Ο θάνατος έθετε το οριστικό τέρμα όντως της υπάρξεως; Δηλαδή «θανάτῳ ἀποθανεῖσθε», που είπε ο Θεός, δηλαδή θα σήμαινε ότι «εκεί τελειώνετε»; Αν ναι, δηλαδή «εκεί τελειώνετε», τότε γιατί εδημιουργήθη ο άνθρωπος; Με τόση φροντίδα, με τόση, θα λέγαμε, μαστοριά, πώς να το πω, με τόση τέχνη, μία ύπαρξις καταπληκτική, που θεωρείται η κορωνίδα της Δημιουργίας. Διότι πουθενά δεν έχουμε βρει ένα ον που να είναι όπως είναι ο άνθρωπος· λογικός, δημιουργικός κ.τ.λ. Για να πεθάνει δημιουργήθηκε λοιπόν; Ο θάνατος είναι ο προορισμός του ανθρώπου; Όχι βέβαια.

      Ο θάνατος για την Δημιουργία, ολόκληρη την Δημιουργία, αγαπητοί μου, είναι ο μεγαλύτερος παραλογισμός. Γιατί να πεθαίνω; Γιατί να πεθαίνω; Και μάλιστα αυτό μπορεί να το πει όχι ένα νέο παιδί, που ακόμη δεν σκέπτεται τον θάνατον, αλλά ένας ο οποίος έζησε μία ηλικία, αρχίζει να σκέπτεται και να λέει: «Δηλαδή θα πεθάνω;». Ξέρετε, στα ζώα, η αλλαγή του χρώματος του τριχώματος στα θηλαστικά, δεν αλλάζει. Όσα χρόνια και να έχομε τον σκύλο μας, δεν γίνεται λευκός. Η γάτα μας δεν ασπρίζει. Αλλά ασπρίζουν τα μαλλιά του ανθρώπου. Γιατί; Του υπενθυμίζουν ότι εγγύς το τέλος. «Εγώ γέρασα, άσπρισα. Σημαίνει ότι έχω μέλλον μπροστά μου; Συνεπώς, αν είναι για να πεθάνω, γιατί έζησα;». Να γιατί είναι ο μεγαλύτερος παραλογισμός μέσα σε ολόκληρη την Δημιουργία.

      Αλλά αν όχι, δεν έκανε ο Θεός κατά παραλογισμόν τον άνθρωπο, τότε τι σημαίνει «θάνατος»; Ο θάνατος, αγαπητοί μου, είναι ένα πέρασμα. Προσέξτε. Όλο το θέμα μου σήμερα είναι πάνω στη λέξη «πέρασμα». «Προάγειν», λέει, «να με περιμένετε αντίπερα». Είναι ένα πέρασμα της λίμνης. Είναι, λοιπόν, ένα πέρασμα από την μίαν ακτήν σε μία άλλη απέναντί της. Είναι, όμως, η απέναντι ακτή γεμάτη άγνωστο και γεμάτη μυστήριο. Τι είναι παραπέρα; Λέμε: «Θα πεθάνομε και θα πάμε πού;». Λέμε: «Στον ουρανό». Λέμε στα μικρά παιδιά: «Πέθανε η μαμά, ο παππούς, ο μπαμπάς, πού είναι;», ρωτάει το μικρό παιδί. Και λέμε: «Είναι στον ουρανό». Τι είναι αυτό, η άλλη ακτή; Τι είναι αυτή η άλλη ακτή; Ο Κύριος είπε: «Προάγειν αὐτὸν εἰς τὸ πέραν». Το βεβαίωσε. Ό,τι ο Κύριος, λέει, ούτε αστείο είναι, ούτε πείραγμα είναι, ούτε τίποτε. Αυτό όμως ήταν μία εμπειρική δοκιμασία για τους μαθητάς. Γιατί έχασαν τον προσανατολισμό τους πηγαίνοντας απέναντι. Γιατί; Είχε φουρτούνα.

     Ξέρετε, οι άνθρωποι που περνάνε πολλά βάσανα στη ζωή, χάνουν τον προσανατολισμό της ζωής τους. Χάνουν το νόημα της ζωής τους. Δεν μπορούν να φανταστούν ότι η ζωή η παρούσα έχει και αυτή έχει ένα νόημα. Αυτό το χάνουν. Τα βάσανα τα πολλά τους κάνει να αποπροσανατολίζονται.

     Ήθελε, όμως, ο Κύριος να τους διδάξει πάνω στα πράγματα ότι το πέρασμα στην άλλην ακτήν χρειάζεται την δική Του βοήθεια. Αυτό ήθελε. Αν θέλετε, έτσι λιγάκι να προεκτείνω, ξέρετε γιατί έγινε η τρικυμία; Ξέρετε γιατί ο Κύριος δεν μπήκε μέσα; Δεν μπήκε στο καΐκι, γιατί ήθελε να διαλύσει τον κόσμο. Μόνον οι άνδρες, μας λέγει ο ευαγγελιστής, ήταν 5000 άνθρωποι. Σας είπα προηγουμένως ότι μουρμούριζαν όλοι, όταν οι μαθηταί μοίραζαν το ψωμί και τα ψάρια, ότι «ο Κύριος είναι διδάσκαλος σπουδαίος, Μεσσίας και εσείς θα γίνετε υπουργοί του». Καλοάρεσε αυτό. Καλοάρεσε εις τους μαθητάς. Τώρα λοιπόν τους αφήνει να βασανίζονται από την τρικυμία και να αντιληφθούν ότι μόνοι τους δεν αξίζουν τίποτα. Δεν αξίζουν τίποτα! Ναι.

       Αλλά ήθελε, όμως, ο Κύριος κι άλλα πράγματα να τους διδάξει. Ότι δηλαδή η δική Του βοήθεια είναι εκείνη η οποία θα δώσει νόημα εις τους μαθητάς εν προκειμένω, αλλά και γενικά εις τους ανθρώπους. Έτσι, απάντηση εις τον παραλογισμόν γιατί υπάρχει ο θάνατος, δίδει μόνον ο θάνατος και η Ανάσταση του Χριστού. Αλλιώτικα δεν ξέρομε τίποτα. Αλλιώτικα, ξαναλέμε, είναι ένας παραλογισμός. Έχομε πολλούς ποιητάς, πεζογράφους, λογοτέχνας, διανοουμένους, οι οποίοι έχουν εκφράσει μέσα στα έργα τους αυτόν τον παραλογισμόν: «Γιατί να ζω;». Γι'αυτό υπάρχουν και φιλοσοφικές θέσεις που τονίζουν την αυτοκτονίαν. Ναι. Ένας μάλιστα Εβραίος διανοούμενος…-τέλος πάντων, δεν λέω πιο πολλά-  με την γυναίκα του είπαν: «Και τώρα τι έχομε να κάνομε; Δεν έχομε παρά να αυτοκτονήσομε». Κάθισαν σε ένα καναπέ στο σπίτι τους, άνοιξαν την στρόφιγγα του γκαζιού και πέθαναν! Δεν είχε νόημα παρακάτω γι’ αυτούς η ζωή. Τελείωσε.

        Κι όμως, η απάντησις είναι: ο θάνατος και η Ανάστασις του Χριστού. Η απάντησις σ’ αυτόν τον παραλογισμόν. Γιατί υπάρχομε χωρίς νόημα. Και το πέρασμα από την ζωή δια του θανάτου στην αληθινή ζωή, δίδει πάλι μόνο και μοναδικά το πέρασμα της ανθρωπίνης φύσεως του Χριστού από τη γη στον ουρανό. Και δεν έμεινε στη γη ο Κύριος. Ανήλθε εις τον ουρανόν. Λέγει ένα αναστάσιμο τροπάριο: «Ἀναστάσεως ἡμέρα», λέει, «λαμπρυνθῶμεν λαοί, Πάσχα Κυρίου, Πάσχα· «Ἀναστάσεως ἡμέρα λαμπρυνθῶμεν λαοί, Πάσχα Κυρίου, Πάσχα -Ξέρετε η λέξις «πάσχα», εβραϊκά, σημαίνει «πέρασμα». Γιατί πέρασαν οι Εβραίοι από την αιγυπτιακήν γην, την αφρικανικήν γην, επέρασαν απέναντι εις την ασιατικήν ακτήν. «Πάσχα», λοιπόν, θα πει πέρασμα- ἐκ γὰρ θανάτου πρὸς ζωήν, καὶ ἐκ γῆς πρὸς οὐρανόν, Χριστὸς ὁ Θεός, ἡμᾶς διεβίβασεν, ἐπινίκιον ᾄδοντας». Έτσι, λέει, «περάσαμε από τον θάνατο στην ζωή, από την γη στον ουρανό και ο Χριστός είναι Εκείνος ο Οποίος μας διεβίβασε, μας πέρασε».

      Αλλά τι σημαίνει «ἡμᾶς διεβίβασεν»; Τρία πράγματα, αγαπητοί μου, είναι τα οποία δια τον άνθρωπο είναι … άπιαστα. Το πρώτο, αγαπητοί μου, είναι η αμαρτία. Πώς θα πάω στον ουρανό; Ο ουρανός δεν επιδέχεται αμαρτίαν. Το δεύτερο πράγμα που δεν μπορώ να πάω στον ουρανό… μην πείτε μπαίνω σε έναν πύραυλο και πηγαίνω. Πού; Όπου να πας, σε οποιοδήποτε σημείο του σύμπαντος να πας, ω άνθρωπε, δεν παύει από του να είναι γη. Δηλαδή ό,τι είναι η Γη. Το δεύτερο… είναι να περάσεις το σύμπαν, ξέρετε. Μπορεί να βγει κανείς από το σύμπαν; Λιγάκι να το σκεφθείτε, λίγες, θα λέγαμε, κοσμολογικές, από το σχολείο γνώσεις να έχομε… δεν μπορεί κανείς να βγει από το σύμπαν. Άστε ότι υπάρχουνε δισεκατομμύρια και τρισεκατομμύρια χρόνια φωτός. Αλλά και εκεί που θα φθάσεις, δεν βγήκες από το σύμπαν. Δεν έχει έννοια αυτό το «βγαίνω από το σύμπαν». Δεν έχει έννοια. Συνεπώς; Συνεπώς, όπου να πάω θα είναι σύμπαν, θα είναι γη. Δεν μπορώ να πάω στον ουρανό, νικώντας την αμαρτία. Δεν μπορώ να πάω στον ουρανό, νικώντας την υλικότητα. Το δεύτερο σημείο. Δηλαδή την ύλη, είμαι υλικός άνθρωπος. Δεν μπορώ να πάω στον ουρανό, γιατί είναι το τρίτο σημείο, που λέγεται θνητότητα. Θα πεθάνω· στον δρόμο θα πεθάνω. Δεν μπορώ να ζήσω στον ουρανό αθάνατος. Αυτά, λοιπόν, τα τρία συνιστούν την «πυρίνη ρομφαία», που ο Θεός έβαλε προ της θύρας του Παραδείσου, στον αρχαίο Παράδεισο. Θα πει «ρομφαία στρεφομένη», να μην μπορείς να περάσεις, όπως κι αν έχει το πράγμα. Δηλαδή δεν μπορείς να ξαναμπείς εις τον Παράδεισο. Δεν γίνεται. Για να πας να συναντήσεις το δένδρον της ζωής· που αν έτρωγε τον καρπόν ο Αδάμ, βέβαια θα ήταν αθάνατος, όπως το λέει εκεί η Αγία Γραφή.

      Αγαπητοί μου, αυτά τα τρία τα νίκησε ο Χριστός. Αυτό είναι το μεγάλο πράγμα. Πρώτον, την αμαρτία. Με τον θάνατό Του ο Χριστός, μας έδωσε άφεση αμαρτιών. Μας συγχώρησε τις αμαρτίες. Είμαι, λοιπόν, τώρα το ένα από τα τρία, είμαι ελεύθερος. Το δεύτερον είναι η υλικότητα, που είπαμε. Αλλά και αυτό υπερνικήθηκε με την Ενανθρώπηση του Υιού του Θεού. Διότι πήρε ανθρώπινο σώμα, δηλαδή υλικό, το σώμα της Παναγίας πήρε, κι αυτό νικήθηκε, απλούστατα, γιατί τώρα κι αυτό ανεβαίνει στον ουρανό. Πώς ανεβαίνει στον ουρανό; Ο Χριστός ανελήφθη στον ουρανό. Τι ανελήφθη; Ως Θεός; Α πα πα… Ως άνθρωπος ανελήφθη! Η ανθρωπίνη Του φύσις! Αφού προηγουμένως με τους μαθητάς Του έφαγε και ήπιε, όπως μας λέει ο Λουκάς στις «Πράξεις» στο πρώτο κεφάλαιο, και ενώ συζητούν κι ενώ μιλούν, ο Κύριος άρχισε σιγά σιγά να ανεβαίνει. Νικήθηκε λοιπόν και η υλικότητα. Μπορώ, λοιπόν, να ανεβώ στον ουρανό με το υλικό μου σώμα. Και το τρίτον είναι η θνητότητα. Ναι, γιατί ο Χριστός Ανεστήθη. Θα αναστηθούμε κι εμείς. Βλέπετε λοιπόν, βλέπετε τι σπουδαίο πράγμα είναι αυτό; Μετά από τα τρία αυτά, γίνεται και η οντολογική μας διάβαση. Δηλαδή εκείνη που πραγματώνεται με την ανάσταση του σώματος, αλλά και την ολοκληρίαν της ανθρωπίνης υπάρξεως. Θα αναστηθούμε. Μην το ξεχνάμε αυτό. Εγώ το τονίζω ευκαίρως ακαίρως. Θα το έχετε προσέξει εσείς οι τακτικοί ακροαταί.

       Η διάβαση στην άλλη ακτή της νοητής λίμνης πάντοτε παραμένει μία διαδρομή άγνωστη. Την διάβαση αυτή την πραγματώνουν οι άγιοι άγγελοι για την κάθε ψυχή. Αυτό το βλέπομε από πολλά σημεία της Αγίας Γραφής. Βλέπομε τον Τωβίτ να αναζητά, για να στείλει σε μία μακρινή χώρα τον γιο του, τον Τωβία, έναν οδηγόν. Γιατί κάποια χρήματα είχε δανείσει σ’ αυτόν τον άνθρωπο κ.λπ. κ.λπ. να πάει να τα πάρει. Επειδή δυστυχούσε ο Τωβίτ. Του λέει: «Παιδί μου, πήγαινε στην αγορά και βρεις έναν άνθρωπο που ξέρει εκείνα τα μέρη και θα τον πληρώσομε να σε οδηγήσει. Γιατί εσύ δεν ξέρεις να πας». Ήταν νεαρός ο Τωβίας. Και βρήκε κάποιον. Αυτός ο κάποιος, αγαπητοί μου, όπως απεκαλύφθη εις το τέλος, ήταν ο άγγελος, ο αρχάγγελος Ραφαήλ. Και ήθελε να οδηγήσει τον νεαρόν Τωβία. Σημειώσατε, τον βοήθησε σε πάρα πολλά σημεία ο αρχάγγελος Ραφαήλ. Δεν είναι της ώρας να τα πούμε. Αν θέλετε, διαβάστε το βιβλίο «Τωβίτ» στην Παλαιά Διαθήκη, θα δείτε πράγματα πάρα πολύ σπουδαία.

      Ακόμα, στην παραβολή του πλουσίου και του Λαζάρου τι βλέπομε; «Άγγελοι», λέει, «πήραν την ψυχήν του φτωχού Λαζάρου». Γιατί; Όταν η ψυχή βγει από το σώμα, δεν ξέρει πού να πάει. Εσείς ξέρετε πού θα πάτε; Δεν ξέρει πού θα πάει. Έτσι λοιπόν έρχεται ο ατομικός μας, ο προσωπικός μας άγγελος, ο φύλακάς μας άγγελος. Αλλά εδώ λέει: «άγγελοι». Ναι, λέει ο Ιερός Χρυσόστομος, «τιμῆς ἕνεκεν». Επειδή ήταν ευσεβής ο άνθρωπος αυτός, ο φτωχός Λάζαρος. Κι εμείς λέμε: «Εκείνος που κοινώνησε το Σώμα και το Αίμα του Χριστού, άγγελοι παίρνουν την ψυχή του, τιμῆς ἕνεκεν». «Τιμῆς ἕνεκεν», ποια τιμή; Ένεκεν του ότι επήρες το Σώμα και το Αίμα του Χριστού. Και σε οδηγούν εκεί που θα σε οδηγήσουν.

     Εκείνη η άλλη παραβολή, του άφρονος πλουσίου, που λέει: «Κάποιοι ζητούν την ψυχή σου, εκείνα που ετοίμασες, ποιανού θα μείνουν;», κ.τ.λ. κ.τ.λ. Ποιοι είναι αυτοί «οι κάποιοι»; Ξέρετε; Άγγελοι, αλλά σκοτεινοί. Είναι οι δαίμονες. Είτε λοιπόν οι δαίμονες θα πάρουν την ψυχή μας -να μας ελεήσει ο Θεός- είτε άγγελοι φωτεινοί θα πάρουν την ψυχή μας. Και τι λέμε στη Θεία Λειτουργία; Λέμε: «Ἄγγελον εἰρήνης, πιστὸν ὁδηγόν (:θα μας οδηγήσει με πιστότητα εκεί που πρέπει), φύλακα τῶν ψυχῶν καὶ τῶν σωμάτων ἡμῶν» κ.λπ. κ.λπ. Και ζητείται, λοιπόν, πιστός οδηγός. Γιατί πρέπει να ανταποκριθεί στο θέλημα του Κυρίου. Να φθάσει η ψυχή εκεί που πρέπει να φθάσει, για να φυλαχθεί εκεί, εάν είναι ευσεβής ο άνθρωπος, εις τον Παράδεισον, τον μετά Χριστόν Παράδεισον, που ο Χριστός κατέβηκε στον Άδη… Αλλιώς εις τον Άδην, αν είναι ασεβής η ψυχή. Κι εκεί θα περιμένουν. Τι θα περιμένουν; Την ανάστασιν των νεκρών.

      Πάντοτε κάθε άγνωστο προκαλεί φόβο. Αυτό είναι αλήθεια. Αν τα σκεφθούμε έτσι αυτά, σοβαρά-σοβαρά, προκαλεί έναν φόβον. Πολύ περισσότερον το άγνωστο μετά τον θάνατον. Την ώρα του θανάτου η ψυχή, αγαπητοί μου, έχει αγωνία. Όχι μόνον για τον χωρισμό της ψυχής από το σώμα, αλλά και για το άγνωστο το παρακάτω. Δεν ξέρει τι θα συναντήσει παρακάτω. Έρχεται, όμως, ο Χριστός, ο νικητής του θανάτου και του Άδου και ο γνώστης της οδού, του δρόμου. Γιατί Εκείνος πρώτος «διῆλθεν τοὺς οὐρανούς», «διῆλθεν»: πέρασε τους ουρανούς. Εμείς δεν περνάμε τους ουρανούς. Ο Ηλίας με το σώμα του είναι κάπου στον ουρανό. Όχι στον ουρανό. Κάπου στον ουρανό. Το λέει η Αγία Γραφή δύο φορές: «Ὡς εἰς οὐρανόν». «Κάπου στον ουρανόν».  

      Κι εκείνο που είπε στους μαθητάς τώρα, επί της λίμνης περιπατών: «Θαρσεῖτε, ἐγώ εἰμι». «Μη φοβείσθε. Εγώ πέρασα τους ουρανούς. Τώρα ως άνθρωπος. Γνωρίζω τον δρόμο. Θα σας οδηγήσω». Είναι η πιο παρήγορη και ασφαλής φωνή. Γι'αυτό την ώρα του θανάτου, δεν μπορούσε βεβαίως να προσβλέπομε σε συγγενείς, σε φίλους, σε άλλα ασφαλιστικά μέτρα. Υπάρχει, αλήθεια, καμιά ασφαλιστική εταιρεία που να μας βοηθήσει να μην πεθάνομε ή ό,τι άλλο; Δεν υπάρχουν αυτά... Ασφάλειά μας είναι μόνον και μόνον ο Χριστός. Τίποτε άλλο. Κανείς άλλος. Γι'αυτό και οι μαθηταί, όταν ο Κύριος επιβιβάζεται στο πλοίο, σπεύδουν να Τον προσκυνήσουν και να Του πουν ότι όντως είναι αληθινός Υιός του Θεού.

       Για όλα αυτά ο Κύριος μάς έδωσε, αγαπητοί μου, θαυμαστές εγγυήσεις. Ναι. Ένα πέρασμα δια του κατακλυσμού στη ζωή είχε ο Νώε. Ένα πέρασμα από μια οικεία και σε μια άγνωστη γη είχε ο Αβραάμ. «Πάρε», λέει, «τα υπάρχοντά σου και φύγε». Εννοείται, «τα κινητά υπάρχοντά σου». Ακόμη πέρασμα είχε ο Ισραήλ δια της Ερυθράς Θαλάσσης. Όλα αυτά είναι περάσματα. Και δια του Ιορδάνου ποταμού. Και σε όλα αυτά τα περάσματα υπήρχε ένας και μόνος οδηγός· ο Θεός Λόγος. Αυτός που αργότερα, «ἐπ’ ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν», όπως λέει στην προς Εβραίους ο Απόστολος Παύλος, σαν άνθρωπος, ήρθε ανάμεσά μας και μας έδωσε νέες εγγυήσεις. Όχι μόνο με το θαύμα της λίμνης Γενησαρέτ, που είδαμε σήμερα, αλλά προπαντός με τον θάνατό Του και την Ανάστασή Του και την Ανάληψή Του και την εις τα δεξιά του Θεού Πατρός καθέδρα Του.

       Αγαπητοί, ο Χριστός είναι η μόνη και αληθινή διάβασή μας, το αληθινό μας Πάσχα. Σας είπα, «πάσχα» θα πει «πέρασμα». Είναι Εκείνος που θα μας φέρει στην αντίπερα ακτή. Αυτός μας προάγει. Σε κάθε μας υλική και πνευματική δυσκολία.  Στην παρούσα ζωή. Δεν υπάρχει άλλος. Αν υπάρχει, είναι δικό Του όργανο. Ένας άνθρωπος μάς βοηθάει: Είναι όργανο του Θεού, όργανο του Χριστού. Αν άλλος σφετερίζεται το όνομά Του, είναι πλάνος, είναι αντίχριστος, είναι διάβολος. Ο Χριστός μόνος, μονότατος, είναι η ασφαλής διάβασή μας σε κάθε αγαθό που μας υπεσχέθη. Αν μείνομε κοντά Του, όμως, όλα αυτά. Έτσι ας μείνομε κοντά Του και ας Τον ευχαριστούμε πάντοτε και ας Τον δοξάζομε. Αμήν.

845η ομιλία στην κατηγορία « Ὁμιλίαι Κυριακῶν ».

► Όλες οι ομιλίες της Κατηγορίας :
" Ὁμιλίαι Κυριακῶν " εδώ ⬇️
https://arnion.gr/index.php/diafora-uemata/omiliai-kyriakvn
↕️
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/blog-post_25.html?m=1

🔸Λίστα ομιλιών της σειράς
«Ὁμιλίαι Κυριακῶν».🔻
https://drive.google.com/file/d/1EiDp29JkRk7OQUNh2N_NVeJL2TTZ-FsY/view?usp=drivesdk

🎥 Βιντεοσκοπημένες ομιλίες της σειράς
«Ὁμιλίαι Κυριακῶν».🔻
https://youtube.com/playlist?list=PLxBsMI6pr40ru7w20Jp2hDAJjA7k7mq_z

🔸📜 Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες της σειράς
«Ὁμιλίαι Κυριακῶν».🔻
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%94%B9%E1%BD%89%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%AF%CE%B1%CE%B9%20%CE%9A%CF%85%CF%81%CE%B9%CE%B1%CE%BA%E1%BF%B6%CE%BD.?m=1

🔸Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.

🔸Μεταφορά της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας σε ηλεκτρονικό κείμενο και επιμέλεια: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος.

💠Πλήρης απομαγνητοφωνημένες σειρές ομιλιών (Βιβλία).
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%92%A0%CE%A0%CE%BB%CE%AE%CF%81%CE%B7%CF%82%20%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%BC%CE%B1%CE%B3%CE%BD%CE%B7%CF%84%CE%BF%CF%86%CF%89%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B5%CF%82%20%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%AD%CF%82%20%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CF%8E%CE%BD%20%28%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%B1%29.?m=1

🔸Επεξηγηματικό βίντεο Ασπάλαθου.
https://youtu.be/8tNfAHRkTCk

__⬇️Playlist "Ασπάλαθου".⬇️__
https://aspalathos21.blogspot.com/2021/07/blog-post_83.html?m=0

Όλες οι ομιλίες ~4.487~ του μακαριστού πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/4487.html?m=0

📃Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες του πατρός Αθανασίου. ⬇️
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0

📜 Αποσπάσματα ομιλιών πατρός Αθανασίου ⬇️
https://athanasioslogos.blogspot.com/?m=0

__⬇️ Facebook ⬇️__
https://www.facebook.com/groups/1637818926362004/?ref=share

Κατάλογος ομιλιών πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://drive.google.com/file/d/1JmrxaObMVyTA4_pS5yuMaQdoBf8-LwBP/view?usp=drivesdk

†. Πρός Δόξαν τοῦ Ἁγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ.

Περί τῶν δυσκολιῶν τοῦ βίου.

†. […]Το θαύμα του χορτασμού των πεντακισχιλίων είχε ήδη επιτελεσθεί. Η νύχτα άρχισε να πέφτει, όταν ο Κύριος ηνάγκασε τους μαθητάς Του να μπουν εις το πλοιάριον και να Τον περιμένουν από την απέναντι όχθη, έως ότου Εκείνος απολύσει τους όχλους και Τον συναντήσουν, όπως σας είπα, εις την απέναντι πλευρά της λίμνης. Πράγματι, το πλοίο απεμακρύνθη από την όχθη και ενώ ευρίσκετο εις το μέσον περίπου της λίμνης, άρχισε μια τρικυμία άνευ προηγουμένου. Μια τρικυμία η οποία έκανε τους μαθητάς, ειλικρινά αυτούς που ήσαν ψαράδες, να φοβηθούν.

    Ο Κύριος είχε ανέλθει εις το όρος το παρακείμενον και εκεί προσηύχετο. Κατά την «τετάρτην φυλακήν τῆς νυκτὸς», δηλαδή μεταξύ των ωρών 3 και 6 ξημερώματα, ενεφανίσθη ο Κύριος κοντά εις το πλοίο των μαθητών, περιπατών επί της θαλάσσης! Όταν οι μαθηταί είδαν τον Κύριον επάνω εις τα αφρισμένα κύματα της λίμνης, ήρθε να προστεθεί ένας καινούριος και δυνατότερος φόβος, από τον φόβο μιας τρικυμίας. Ο φόβος ότι έβλεπαν κάποιο φάντασμα. Ο άνθρωπος πάντοτε τρομάζει όταν βλέπει κάτι που είναι έξω από την φύση. «Καὶ ἀπὸ τοῦ φόβου», μας λέγει ο ευαγγελιστής Ματθαίος, «ἔκραξαν», «έβγαλαν κραυγή φόβου».

     Τότε ο Κύριος εφώναξε από την θέση Του: «Θαρσεῖτε, ἐγώ εἰμι· μὴ φοβεῖσθε». «Πάρετε θάρρος. Εγώ είμαι. Μη φοβόσαστε». Και τότε ο Απόστολος Πέτρος λέγει: «Κύριε, εάν είσαι Εσύ –διότι δεν Τον εγνώρισε- τότε πες να περπατήσω κι εγώ επί των κυμάτων». Και του λέγει ο Κύριος: «Έλα». Και τότε κατέβηκε από το πλοίο και άρχισε να περιπατεί. Σε μια στιγμή, όπως ήταν δυνατός ο άνεμος, έφερε ένα μεγάλο κύμα και πήγε να καλύψει τον Απόστολο Πέτρον. Εκείνος εφοβήθηκε. Και μόλις εφοβήθηκε, άρχισε να καταποντίζεται. Και τότε σπεύδει ο Κύριος και τον κράτησε από το χέρι και τον εσήκωσε πάλι επί των κυμάτων. Και του λέγει: «Ολιγόπιστε, σε τι δίστασες;». Και τότε μπήκαν και οι δύο μέσα εις το πλοιάριο. Οι μαθηταί, πιθανώς και άλλοι ευρίσκοντο, εθαύμασαν και είπαν: «Αληθινά Αυτός είναι Υιός του Θεού». Και αμέσως, μόλις ο Κύριος μπήκε εις το πλοιάριον, ο άνεμος εσταμάτησε και η τρικυμία εκόπασε. Εκόπασε αμέσως όμως. Είναι γνωστό, όταν σταματάει ο άνεμος, δεν σταματάει αμέσως και η τρικυμία. Ένεκα της αδρανείας. Όπως και όταν αρχίζει ο άνεμος, δεν αρχίζει αμέσως, ακαριαίως και η τρικυμία. Έτσι, όταν είδαν οι μαθηταί να σταματάει ο άνεμος, αλλά και η τρικυμία ταυτοχρόνως, εθαύμασαν και είπαν ότι ο Ιησούς είναι Υιός του Θεού.

        Αυτή η σκηνή, αγαπητοί μου, που έλαβε χώρα μέσα σε μια λίμνη, στη λίμνη της Γενησαρέτ, αποτελεί έναν τύπον. Είναι η λίμνη του κόσμου τούτου· μέσα εις την οποίαν ο Κύριος αφήνει να πλέομε με το καραβάκι της υπάρξεώς μας, για να περάσομε από την μία όχθη στην άλλη όχθη. Από την όχθη της γεννήσεώς μας και της υπάρξεώς μας στην όχθη της Βασιλείας του Θεού. Κατά την πορεία μας αυτή, που είναι ανθρωπίνη ζωή μας, δεν γνωρίζομε τι τρικυμίες θα ξεσπάσουν. Ένα όμως είναι σίγουρο, ότι οπωσδήποτε στη ζωή μας θα βρούμε τρικυμίες. Δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην έχει ζήσει τρικυμίες μέσα εις την ζωή του. Πάντοτε οι πειρασμοί, οι θλίψεις, οι περιπέτειες, είναι εις το προσκήνιον. Παντού. Στην οικογενειακή μας ζωή, στην κοινωνική μας ζωή, στην εργασία μας, στην ατομική μας ζωή, σ’ αυτήν την πνευματική μας ζωή. Παντού υπάρχει η περιπέτεια, η πίεσις, η θλίψις, η τρικυμία.

       Αλλά ας δούμε λίγο λεπτομερέστερα αυτούς τους τομείς τρικυμίας που μπορούμε να υποστούμε στη ζωή μας. Λέγει ένας ψαλμικός στίχος: «Ἡτοιμάσθην καὶ οὐκ ἐταράχθην». «Ετοιμάστηκα, γι'αυτό και δεν ταράχτηκα». Και πρέπει να ετοιμαζόμεθα, να είμεθα πάντοτε έτοιμοι για οτιδήποτε. Για μια πιθανή αρρώστια που μπορεί να μας βρει, για μια πιθανή πτωχεία, για μια πείνα, όχι απλώς πτωχεία. Ακόμη για μια περιπέτεια πάσης φύσεως να είμεθα έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε. «Ἡτοιμάσθην καὶ οὐκ ἐταράχθην». Είναι τόσο σωστός ο στίχος αυτός.

      Και πρώτα πρώτα είναι αυτή η ίδια οικογενειακή μας η ζωή. Μοιάζει η οικογένεια με ένα λιμάνι. Κι έτσι λέγεται κι έτσι χαρακτηρίζεται. Κι όμως πάρα πολλές φορές, σ’ αυτό το ίδιο το λιμάνι, να καταποντίζονται καράβια. Αυτή η ίδια η οικογενειακή μας η ζωή να είναι πέλαγος ανοιχτό. Και να δημιουργεί χάος αληθινό και άβυσσον· που να μη γνωρίζομε, από τις περιπέτειες που περνάμε, πού να ακουμπήσομε. Είναι τόσο φοβερή κάποτε η ζωή μέσα στην οικογένεια, που οι άνθρωποι, τα μέλη, ή κάποιο μέλος σηκώνει τα χέρια ψηλά. Μια κοπέλα μου ΄στειλε ένα γράμμα προ ολίγων ημερών. Η κοπέλα αυτή είναι δημοσία υπάλληλος. Και μου είπε το εξής, μου γράφει το εξής: «Ξεκίνησα να ζήσω την πνευματική ζωή. Μέσα μου το Πνεύμα του Θεού με έκανε να ξυπνήσει μία… αφιέρωση στον Θεό. Όχι να αρνηθώ τον γάμον, αλλά να ζήσω πιο κοντά στον Θεό. Όταν οι δικοί μου είδαν να κάνω λίγο πιο προκομμένη προσευχή και να μελετώ την Αγία Γραφή, τότε εξεμάνησαν. Τότε έβαλαν συγγενείς και άρχισαν να με πλήττουν με κάθε τρόπο. Ακριβώς για να με αποσπάσουν από την πνευματική μου ζωή». Έτσι έρχεται να επαληθεύσει ο λόγος του Κυρίου που είπε: «Καὶ ἐχθροὶ τοῦ ἀνθρώπου –παρακαλώ υπογραμμίσετε αυτό- οἱ οἰκιακοὶ αὐτοῦ». «Εχθροί του ανθρώπου είναι οι ίδιοι οι σπιτικοί του». Όταν μάλιστα αναλύει τον λόγον αυτόν ο Ίδιος ο Κύριος και μας λέγει ότι όταν θα υπάρξει η πίστις μέσα στο σπίτι σε κάποιο μέλος, τότε τα άλλα μέλη θα στραφούν εναντίον του. Η πεθερά εναντίον της νύφης και η νύφη εναντίον της πεθεράς. Ο γιος εναντίον του πατέρα και ο πατέρας εναντίον του γιου· που δείχνει ακριβώς, αγαπητοί, ότι σ’ αυτές τις σχέσεις, που θα ‘πρεπε κανείς φύσει-θέσει να αναμένει ανάπαυση, να αναμένει ειρήνη και όμως, αγαπητοί μου, να μην υπάρχει αυτή η ειρήνη. Πόσες φορές ο σύζυγος είναι μέθυσος, βλάσφημος, χαρτοπαίκτης και η σύζυγος να υποφέρει. Ή αντίστροφα. Ο σύζυγος να είναι ευσεβής και η γυναίκα να είναι σκληρή και να μην τον αφήνει να ζήσει την πνευματική του ζωή. Να τον τραβά σε μία κοσμική ζωή, με απαιτήσεις αλόγιστες.

       Πόσες φορές οι άνθρωποι στενάζουν μέσα σ’ αυτό το… να το πούμε έτσι, κατ’ ευφημισμόν πλέον, «λιμάνι» της οικογενείας. Κι όμως, κι όμως. Δεν είναι μόνο αυτή η τρικυμία μέσα στην οικογένεια.  Είναι και εις την ευρύτερα οικογένεια που λέγεται «κοινωνία». Μέσα εις αυτό το επάγγελμα που υπάρχει ο παραγκωνισμός, υπάρχει η αδικία, υπάρχει ένας κόσμος ο οποίος μένει ξένος στα αισθήματά σου, για να έλθει να σε πληγώσει με το ψέμα του, με την αδιαντροπιά του, με την στάση του απέναντί σου. Λέγει ο Ψαλμωδός τα εξής, τα οποία είναι πραγματικά, αγαπητοί μου, απαισιόδοξα, αλλά είναι μία πραγματικότητα: «Σῶσον με, Κύριε, ὅτι ἐκλέλοιπεν ὅσιος, ὅτι ὠλιγώθησαν αἱ ἀλήθειαι ἀπὸ τῶν υἱῶν τῶν ἀνθρώπων». Κοιτάξτε πώς μιλάει, παρακαλώ, ο Ψαλμωδός. «Σώσε με, Κύριε, διότι έχει εκλείψει πια ο σωστός άνθρωπος». «Ἐκλέλοιπεν ὅσιος». «Έχει εκλείψει, έχει εξαφανισθεί πια ο σωστός άνθρωπος από την ζωή». Κι αν αυτά τα λέγει τον 10^ον αιώνα προ Χριστού ο Ψαλμωδός και είναι μέσα στον λαό του Θεού τον εκλεκτό, εμείς σήμερα που ζούμε την αποστασία, πέστε μου, πόσες περισσότερες φορές μπορούμε να το πούμε; «Ὃτι ὠλιγώθησαν αἱ ἀλήθειαι ἀπὸ τῶν υἱῶν τῶν ἀνθρώπων». «Γιατί μίκρυναν, λιγόστεψαν πια οι αλήθειες από τους υιούς των ανθρώπων. «Μάταια ἐλάλησεν ἕκαστος πρὸς τὸν πλησίον αὐτοῦ· χείλη δόλια ἐν καρδίᾳ καὶ ἐν καρδίᾳ ἐλάλησε κακά». «Ο καθένας λέει στον άλλον μάταια πράγματα, αμαρτωλά, κουτά, έξω από κείνα που θέλει ο Θεός. Και χείλη δόλια που εκφράζουν τον κόσμον της καρδιάς έρχονται να μιλήσουν»…«Σύ, Κύριε, φυλάξαις ἡμᾶς καὶ διατητήσαις ἡμᾶς ἀπὸ τῆς γενεᾶς ταύτης καὶ εἰς τὸν αἰῶνα». «Συ, Κύριε, και μόνο Συ, Κύριε, και κανείς άλλος, είθε να φυλάξεις ημάς και να μας διατηρήσεις από αυτήν την διεστραμμένη γενεά εις τον αιώνα, πάντοτε». Έτσι μιλάει, μελαγχολικά ο Ψαλμωδός, αγαπητοί μου, γι'αυτό που λέγεται ευρύτερη οικογένεια, κοινωνία.

     Αλλά πολλές φορές, όμως, συναντούμε δυσκολίες και εις αυτήν την πνευματική μας ζωή. Εκεί που ξεκινάμε και πάμε να αγγίξομε κάποιες πνευματικές κορυφές, εκεί βρισκόμεθα εις τον βυθόν της αμαρτίας. Και λέμε…: «Πώς πέσαμε;». Έτσι η ζωή μας διακυμαίνεται μέσα εις την πνευματική της πορεία. Αν υποτεθεί ότι ξεκινάμε μια πνευματική ζωή. Κάποτε, μέσα στον αγώνα μας, αισθανόμεθα μία εγκατάλειψη. Να μας εγκαταλείπει Αυτός ο Θεός. Και να λέμε εκείνο που λέγει με πόνο καρδιάς ο άγιος Αντώνιος μέσα σε ένα μνήμα που ηγωνίζετο εναντίον των δαιμόνων, οι οποίοι έφθασαν να τον δείρουν ανελέητα, και να φωνάζει και να λέγει: «Κύριε, ποῦ εἶ;». «Κύριε, πού είσαι;». Και απάντηση δεν έπαιρνε. Και όταν πέρασαν ημέρες, ημέρες αρκετές, τότε, σε έναν αναστεναγμό του, πάλι ο άγιος Αντώνιος λέγει: «Κύριε, ποῦ εἶ;». «Κύριε, πού είσαι;». Και τότε άκουσε την φωνήν του Χριστού και του λέγει: «Εδώ είμαι. Σε έβλεπα αγωνιζόμενον».

       Αλλά ας αναλύσομε, αγαπητοί μου, λίγο σε μερικά της σημεία, την σημερινή ευαγγελική περικοπή, για να λύσομε το μυστήριον γιατί ο Κύριος σιωπά, όταν μας βλέπει αγωνιζομένους.

      Καταρχάς όλη Του η πορεία και όλη Του η στάση είναι παιδαγωγική. «Ἠνάγκασεν ὁ Ἰησοῦς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ ἐμβῆναι εἰς τὸ πλοῖον». «Τους ανάγκασε να μπούνε στο πλοίο». Αναρωτιόσαστε γιατί; Προσέξτε παρακαλώ την λέξη. Τους ανάγκασε. Το ρήμα «αναγκάζω» σημαίνει ότι παρά την θέλησή τους οι μαθηταί μπήκαν στο πλοίο. Τους έβαλε με το ζόρι δηλαδή. Τους είπε: «Θα μπείτε στο πλοίο και θα περάσετε απέναντι. Κι εκεί θα με περιμένετε». «Μα, Κύριε, δεν θέλομε να μπούμε στο πλοίο, θέλομε να μείνομε εδώ, θέλομε να μείνομε μαζί σου». «Όχι, θα μπείτε στο πλοίο!». Ο ευαγγελιστής Ιωάννης μας αποκαλύπτει, αγαπητοί μου, το γιατί. Ακούσατέ το. Όταν οι μαθηταί επήραν στα χέρια τους τα κοφίνια με το ψωμί και τα ψάρια και άρχισαν να μοιράζουν στους ανθρώπους κι έβλεπαν ότι τα κοφίνια τους δεν τελείωναν, μοίραζαν, μοίραζαν και ήταν πάντοτε γεμάτα, ο κόσμος εξεπλάγη. Διότι ήξεραν πολύ καλά ότι δεν είχαν τρόφιμα μαζί τους ο Κύριος και οι μαθηταί. Αλλ’ εκτός αυτού, και να είχαν, πόσα να είχαν; Για εκατό ανθρώπους; Για πεντακοσίους ανθρώπους; Αδιανόητο, μία ομάδα μικρή ανθρώπων να έχει για τόσους πολλούς. Για τρόφιμα… για πόσον καιρό; Να χορτάσουν πέντε χιλιάδες άνθρωποι, χωρίς τα γυναικόπαιδα, αυτό ήταν ένα εκπληκτικόν θαύμα· το οποίο αντελήφθησαν αμέσως ο κόσμος.

      Και άρχισαν να λέγουν στους μαθητάς ότι ήταν μία ευκαιρία να ανακηρύξουν τον Ιησούν βασιλέα. Σημειώσατε δε ότι η Παλαιστίνη ήταν τότε κάτω από την ρωμαϊκή κατοχή. Και το να σηκώσει κάποιος κεφάλι, να κηρυχθεί ή να αυτοανακηρυχθεί η ομάδα του, οι οπαδοί του να τον ανακηρύξουν βασιλέα, αυτό σήμαινε αντιλογία στη Ρώμη, στον αυτοκράτορα. Και, κάτι που ήταν συνηθισμένο στους Εβραίους, ίσως και στους άλλους λαούς, έσπευδαν οι Ρωμαίοι να πνίξουν στο αίμα κάθε τέτοια επανάσταση. Αντιλαμβάνεσθε τι σήμαινε λοιπόν αυτό; Παρά ταύτα, ο εθνικισμός στους Εβραίους ουδέποτε έσβησε. Ήθελαν οπωσδήποτε, και πολύ σωστά,  την ελευθερία τους.

      Αλλά ήταν και λίγο βαθύτερο το πράγμα. Έβλεπαν στο πρόσωπο του Ιησού έναν καταπληκτικόν ηγέτη, όχι απλώς που θα τους ελευθέρωνε, αλλά ότι θα μπορούσε να τους δώσει να τρώνε χωρίς να δουλεύουν! Ω! Εδώ ήταν όλα. Χωρίς να κοπιάζουν. Αν αυτή τη στιγμή κάποιοι, αγαπητοί μου, υποψήφιοι κυβερνήτες μάς υπέσχοντο ότι θα μπορούσαν να μας δίνουν τρόφιμα χωρίς να τα πληρώνουμε και να είναι άφθονα αυτά και να προμηθευόμεθα όσα θέλομε, για πέστε μου, σας παρακαλώ, θα τους ψηφίζαμε αυτούς; Αρπαχτούς θα τους κάναμε! Αυτό συνέβη με τους ανθρώπους εκεί στην έρημο. Αλλά αντιλαμβάνεσθε, εάν ο Κύριος ανακηρύσσετο βασιλεύς, οι μαθηταί Του θα εγίνοντο υπουργοί Του, θα κατελάμβαναν σπουδαίες θέσεις. Μην ξεχνάτε ότι κάποτε ο Κύριος είπε στους μαθητάς Του  ότι «θα καθίσετε επί δώδεκα θρόνων, κρίνοντες τις δώδεκα φυλές του Ισραήλ». Ο Κύριος, βέβαια, αυτό το έλεγε με μία εσχατολογική διάσταση. Δεν είχε καμία σχέση ο λόγος του Κυρίου αυτός με την εγκοσμιότητα. Εντελώς εσχατολογικά, τι θα γίνει στο τέλος των αιώνων. Όταν θα σταθούν συν-κριταί Του οι μαθηταί, δηλαδή συμπαριστάμενοι εις την τελικήν κρίσιν της ανθρωπότητος. Αλλά όλα αυτά άναψαν μέσα στην εθνικιστική, και θα ‘λεγα ακόμη και σωβινιστική ψυχή των μαθητών, ένα κάτι. Την φιλοδοξίαν: «Ω, τι σπουδαίοι θα γίνομε! Θα γίνομε τρανοί κι εμείς!». Και έτσι οι λόγοι του πλήθους άρχισαν να κνήθουν, να γοητεύουν και να γαργαλούν τα αυτιά των μαθητών. Ο Κύριος το εγνώριζε. Ο παντεπόπτης και παντογνώστης και καρδιογνώστης Κύριος. Και τότε τους βάζει με το ζόρι στο πλοίο. Για να μη δεχθούν περισσοτέρα την επίδραση του πειρασμού. Τους βάζει στο πλοίο. Τους ηνάγκασε. «Όχι. Θα μπείτε στο πλοίο». Όπως οι γονείς κάποτε λένε στο παιδί τους, όταν βλέπουν ότι κινδυνεύει από μία συντροφιά: «Όχι. Δεν θα πας εκεί!». «Μα, μα, μα…». «Δεν θα πας εκεί!». Επιμένουν σ ‘ αυτό το σημείο.

      Και τώρα επιτρέπει την τρικυμία. «Θέλετε να γίνετε σπουδαίοι άρχοντες; Ελάτε τώρα να κουνηθείτε λίγο μέσα στο καΐκι και να αντιμετωπίσετε τον έσχατον κίνδυνον του πνιγμού, να σας πω εγώ, θέλετε σεις να γίνετε άρχοντες…». Αγαπητοί μου, πόσες φορές κινά μέσα μας η φιλοδοξία και μας αρπάζει ο Χριστός από το αυτί και μας ρίχνει, μας ρίχνει στους πειρασμούς, στους πειρασμούς, στις αρρώστιες, στις κακοπάθειες, για να μας ταπεινώσει. Για να μας δείξει να αποκτήσομε αυτογνωσία. Να θεραπεύσει το πάθος. Ευλογημένος ο Κύριος. Και ευτυχισμένος εκείνος που μπορεί μέσα στην περιπέτεια της ζωής του να ανακαλύπτει ότι δέχεται παιδαγωγίαν Χριστού.

     Προσέξτε, ακόμη, κάτι άλλο. Ανάγκασε τους μαθητάς να μπούνε στο πλοίο. Ε, υπάρχει και κάτι άλλο. Μας λέγει άλλος ευαγγελιστής, ο Μάρκος, ότι όταν το πλοίο εβασανίζετο εις την μέση της λίμνης και ενεφανίσθη ο Κύριος περιπατών επί των κυμάτων «ἤθελε παρελθεῖν αὐτούς»! Δεν φθάνει η δοκιμασία, υπάρχει και μία πρόκληση της δοκιμασίας. Δηλαδή το πλοίο βασανίζεται, δεν μπορεί να κουνήσει εκεί, κουνιέται, ταλαντεύεται μέσα στη θάλασσα, ο Κύριος περιπατεί ηρέμως, τους βλέπει και αντιπαρέρχεται, προχωρά! Ακούσατε; «Καὶ ἤθελε παρελθεῖν αὐτούς»!  «Ε, Κύριε», θα έλεγε κανένας, «δεν φτάνει που μας έριξες στην περιπέτεια της τρικυμίας, κάνεις ότι δεν μας βλέπεις;». Μέσα στον πειρασμό μας, τον οποίον, επαναλαμβάνω, ο Κύριος τον επιτρέπει, φωνάζομε: «Κύριε, δεν βλέπεις τι περνώ; Κύριε, δεν ακούς;». «Ἢθελε παρελθεῖν»! Όχι, κάνει ότι δεν βλέπει, κάνει ότι δεν ακούει. Αντιπαρέρχεται. Και αυτό είναι παιδαγωγικό στοιχείο. Ναι, αγαπητοί μου. Παιδαγωγικό στοιχείο. Για να μας δημιουργήσει μέσα μας, σας είπα, την αυτογνωσία και να αρχίσομε να αποκτούμε αγιότητα.

      Αλλά και κάτι ακόμη προσέξατε. Είπε ο ιερός Ευαγγελιστής: «Ἠνάγκασεν τοὺς μαθητὰς ἐμβῆναι εἰς τὸ πλοῖον», «τους δε όχλους Εκείνος να απολύσει», «ἕως οὗ ἀπολύσῃ τοὺς ὄχλους». Εδώ είναι κάτι πολύ σπουδαίο και θέλω να το προσέξετε. Τους μαθητάς τους βάζει στο πλοίο της περιπετείας. Και τους ανοίγει στην θάλασσα των δοκιμασιών. Τους όχλους απλώς τους απολύει: «Άντε στο καλό, τώρα, με την ειρήνη του Θεού στα σπίτια σας». Ο όχλος, οι όχλοι; Καμιά δοκιμασία. Κάποτε ο Σολωμός, ο εθνικός μας ποιητής, είχε έναν συμμαθητή. Οι δυο τους ήσαν μαθηταί σε έναν δάσκαλο σπουδαίον, φιλόλογον. Ο δάσκαλός τους, ο καθηγητής αυτός έκανε διαρκώς παρατηρήσεις εις τον Σολωμό: «Δεν το ‘γραψες αυτό καλά, δεν το ‘κανες εκείνο καλά». Συνεχώς του ‘κανε παρατηρήσεις επάνω στις επιδόσεις του. Στον άλλο μαθητή, δεν έκανε παρατηρήσεις. Κάποτε διεμαρτυρήθη ο Σολωμός στον καθηγητή του και του λέει: «Κύριε καθηγητά… Δηλαδή εγώ είμαι χειρότερος από τον άλλον μαθητήν, στον οποίον δεν κάνεις καμία παρατήρηση; Όλο σε μένα παρατηρήσεις;». Και του απαντάει ο καθηγητής του: «Γιατί, φτωχέ μου μαθητά, εσύ αξίζεις». Και του ‘κανε ακριβώς τις παρατηρήσεις, για να αναδειχθεί. Γιατί έβλεπε το ταλέντο του.

      Έτσι λοιπόν, αγαπητοί μου, οι μαθηταί αξίζουν· αυτούς βάζει στο πλοίο της περιπετείας. Τους όχλους; Ω, εκείνοι που την επομένη –προσέξτε- την επομένη… ο Κύριος θα βρεθεί στην Καπερναούμ, θα του πουν: «Κύριε, εδώ είσαι; Και σε γυρεύαμε;». Γιατί; Θα τον ανακηρύξουν βασιλέα. Κι όταν τους είπε: «Μην ζητάτε  τὴν βρῶσιν την ἀπολλυμένην ἀλλὰ τὴν μένουσαν.…». «Και ποια είναι η βρώσις;», λέγουν εκείνοι. «Το Σώμα μου! Όποιος δεν φάει την Σάρκα μου δεν έχει ζωή αιώνιον». Και είπαν αυτοί: «Σκληρὸς ἐστὶν ὁ λόγος οὗτος· τὶς δύναται ἀκούειν;».  Και Τον εγκατέλειψαν. Ακούσατε; Τον εγκατάλειψε ο όχλος. Γιατί ήθελε μόνο να φάει. Τίποτ’ άλλο! Δεν μπορούσε να πάρει είδηση από κάτι το πιο πνευματικό. Αυτούς; Τους απολύει. Τους δικούς Του; Τους βάζει στο πλοίο της περιπετείας.

     Συνεπώς, αν αγαπητοί μου, δεχόμεθα τις περιπέτειες της ζωής, δεχόμεθα πειρασμούς, δυσκολίες στη ζωή μας, στην οικογενειακή, την επαγγελματική, στην κοινωνική, σ’ αυτήν την ίδια την πνευματική μας ζωή, μην αποκάμνομεν, «μή ἐκλυόμεθα», που λέει στην «προς Εβραίους» ο Απόστολος Παύλος, μη αποκάμνομεν. Ας αγωνιζόμεθα να γνωρίζουμε ότι ο Κύριος τα επιτρέπει όλα αυτά, για τη δική μας παιδαγωγία. Εξάλλου, στο τέρμα αυτού του πειρασμού, αυτών των δοκιμασιών, ακούμε γλυκυτάτη την φωνήν Του να μας λέγει: «Θαρσεῖτε, ἐγώ εἰμι· μὴ φοβεῖσθε».

114η ομιλία στην κατηγορία « Ὁμιλίαι Κυριακῶν ».

► Όλες οι ομιλίες της Κατηγορίας :
" Ὁμιλίαι Κυριακῶν " εδώ ⬇️
https://arnion.gr/index.php/diafora-uemata/omiliai-kyriakvn
↕️
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/blog-post_25.html?m=1

🔸Λίστα ομιλιών της σειράς
«Ὁμιλίαι Κυριακῶν».🔻
https://drive.google.com/file/d/1EiDp29JkRk7OQUNh2N_NVeJL2TTZ-FsY/view?usp=drivesdk

🎥 Βιντεοσκοπημένες ομιλίες της σειράς
«Ὁμιλίαι Κυριακῶν».🔻
https://youtube.com/playlist?list=PLxBsMI6pr40ru7w20Jp2hDAJjA7k7mq_z

🔸📜 Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες της σειράς
«Ὁμιλίαι Κυριακῶν».🔻
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%94%B9%E1%BD%89%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%AF%CE%B1%CE%B9%20%CE%9A%CF%85%CF%81%CE%B9%CE%B1%CE%BA%E1%BF%B6%CE%BD.?m=1

🔸Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.

🔸Μεταφορά της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας σε ηλεκτρονικό κείμενο και επιμέλεια: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος.

💠Πλήρης απομαγνητοφωνημένες σειρές ομιλιών (Βιβλία).
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%92%A0%CE%A0%CE%BB%CE%AE%CF%81%CE%B7%CF%82%20%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%BC%CE%B1%CE%B3%CE%BD%CE%B7%CF%84%CE%BF%CF%86%CF%89%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B5%CF%82%20%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%AD%CF%82%20%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CF%8E%CE%BD%20%28%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%B1%29.?m=1

🔸Επεξηγηματικό βίντεο Ασπάλαθου.
https://youtu.be/8tNfAHRkTCk

__⬇️Playlist "Ασπάλαθου".⬇️__
https://aspalathos21.blogspot.com/2021/07/blog-post_83.html?m=0

Όλες οι ομιλίες ~4.487~ του μακαριστού πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/4487.html?m=0

📃Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες του πατρός Αθανασίου. ⬇️
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0

📜 Αποσπάσματα ομιλιών πατρός Αθανασίου ⬇️
https://athanasioslogos.blogspot.com/?m=0

__⬇️ Facebook ⬇️__
https://www.facebook.com/groups/1637818926362004/?ref=share

Κατάλογος ομιλιών πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://drive.google.com/file/d/1JmrxaObMVyTA4_pS5yuMaQdoBf8-LwBP/view?usp=drivesdk

†. Πρός Δόξαν τοῦ Ἁγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ.