Ἀντιλαμβάνεστε πόσο ἐνδιαφέρουσα εἶναι αὐτή ἡ θέση, στήν πνευματική διαθήκη τοῦ Τωβίτ. Βέβαια ὄχι μόνο γιά τόν Τωβία, ἀλλά γιά κάθε Τωβία, μέσα στούς αἰῶνες, στήν Ἱστορία. Γιατί καθένας ἀπό μᾶς εἶναι ἕνας Τωβίας, ὁ ὁποῖος παίρνει -θεοπνεύστως μάλιστα- αὐτές ὅλες τίς συμβουλές. Εἶναι γνωστό ὅτι ὁ ἄνθρωπος οὔτε ὅλα τά γνωρίζει, οὔτε σέ ὅλα ἔχει ἐμπειρία. Τόσο γιατί μπορεῖ νά ὑπάρχει νεότης, ὅσο καί γιατί ἡ γνῶσις καί ἡ ἐμπειρία εἶναι ἀπέραντες καί ἀτελείωτες. Λέγει ὁ Ἰώβ (12, 12): «Ἐν πολλῷ χρόνῳ σοφία, ἐν δὲ πολλῷ βίῳ ἐπιστήμη». Δηλαδή «χρειάζεσαι πολύ καιρό γιά νά ἀποκτήσεις τήν σοφία καί πολύ βίο -δηλαδή: πολύ καιρό- διά νά ἀποκτήσεις τήν ἐμπειρία». Βλέπετε, λοιπόν, ὅτι ἡ συμβουλή εἶναι πολύτιμη, διότι συντομεύει, οὕτως εἰπεῖν τήν γνώση, τόν δρόμο, τόν χρόνο τῆς γνώσεως, σέ ἐποχές πού ἔχουμε μία νεανικότητα καί δέν διαθέτουμε τήν κατάλληλη ἐμπειρία καί γνώση, νά ρωτήσουμε κάποιον, ὁ ὁποῖος θά μᾶς πεῖ μία σωστή συμβουλή. Φυσικά δέν εἶναι μόνο γιά τούς νέους, εἶναι γιά ὅλους, διότι καί ἡ ἐμπειρία καί ἡ γνώση εἶναι ἀπέραντα καί ἀτελείωτα.
Μέ μιά προϋπόθεση φυσικά καί ἡ προϋπόθεσις αὐτή εἶναι ὅτι ἡ συμβουλή πρέπει νά προέρχεται ἀπό συνετόν καί ἀγαθόν ἄνθρωπον. Γιατί ἀλλιώτικα μία διαφορετική συμβουλή μπορεῖ νά ἀποβεῖ ὀλεθρία, καταστρεπτική. Γι’ αὐτό ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ μᾶς παραθέτει καί μᾶς λέγει, στήν «Σοφία Σειράχ» (9, 14): «Μετὰ σοφῶν συμβουλεύου». «Νά συμβουλεύεσαι μέ σοφούς». Καί στίς «Παροιμίες» (12, 15) λέγει: «Εἰσακούει δὲ συμβουλίας σοφός». Δηλαδή «ὁ σοφός ἀκούει τίς συμβουλές πού μπορεῖ νά τοῦ δώσουνε». Γιά νά φθάσεις, λοιπόν, νά ἀκούσεις μιά συμβουλή πρέπει νά εἶσαι σοφός καί ταπεινός. Διότι ἄν δέν εἶσαι ταπεινός, πῶς θά ἀκούσεις μία συμβουλή πού θά σοῦ δώσει ὁ ἄλλος; Ἤ πῶς θά πᾶς νά ρωτήσεις μία συμβουλή, ὅταν δέν ἔχεις ταπείνωση; Ἀλλά προσέξατε κάτι χαρακτηριστικό; Ὃτι ὁ σοφός πάει νά ρωτήσει. Ναί, γιατί ὁ σοφός στήν σοφία του γνωρίζει ὅτι μπορεῖ νά πάρει κάτι πολύτιμο ἀπό τίς συμβουλές. Ὁ ταπεινός ρωτᾶ. Γιατί; Διότι πάντοτε ἔχει τήν αἴσθηση μιᾶς ἀνεπαρκείας. Γνωρίζει, καταλαβαίνει, κι ἔτσι εἶναι, ὅτι δέν εἶναι κανείς πού τά γνωρίζει ὅλα, ἐνῶ ἀντίθετα ὁ ἐγωιστής ποτέ δέν ρωτᾶ, οὔτε ἀκούει συμβουλή, γιατί ἔχει τήν αἴσθηση τῆς αὐταρκείας: «Δέν ἔχω ἀνάγκη νά ρωτήσω κανέναν, τά ξέρω ὅλα». Πόσες φορές ἀκοῦμε ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι λέγουν ὅτι τά γνωρίζουν ὅλα. Αὐτούς, πού ἔχουν τό αἴσθημα τῆς ἐπαρκείας καί εἶναι σοφοί ἀπό μόνοι τους –«παρ’ ἑαυτοῖς σοφοί»- ἀπό μόνοι τους σοφοί, τούς ταλανίζει ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ. Καί λέγει (Ἡσ. 5, 21): «Οὐαὶ οἱ συνετοὶ ἑαυτοῖς καὶ ἐνώπιον αὐτῶν ἐπιστήμονες». «Ἀλίμονο σέ ἐκείνους πού εἶναι ἀπό μόνοι τους συνετοί κι ἀλίμονο σέ ἐκείνους πού βλέπουν μόνο τόν ἑαυτό τους ὅτι ἔχει ἐμπειρία, ὅτι γνωρίζει ὅτι δέν ἔχει καμία ἀνάγκη». Εἴδατε; «Οὐαί»· ἀλίμονο. Καί πραγματικά εἶναι ἕνα ἀλίμονο. Κανείς δέν εἶναι μόνος του σοφός, παιδιά, οὔτε συνετός. Ἀλλά ὁ καθένας γίνεται σοφός καί συνετός ἀπό τόν ἄλλον. Γι’ αὐτό ὑπάρχει ἕνα χωρίον πού λέει: «Ἓτερος ἐξ ἑτέρου σοφός», δηλαδή «ὁ ἕνας εἶναι σοφός ἀπό τόν ἄλλον».
Θυμᾶμαι κάποτε εἶχα πάρει τό μάθημα μου -καί μοῦ ἄξιζε!- λυπᾶμαι πού θά τό πῶ, ἔπρεπε νά ντρεπόμουνα, μά δέν πειράζει εἶναι μία ἐμπειρία, θά σᾶς τήν πῶ. Ὅταν παρουσιάστηκα σάν νεοσύλλεκτος, βέβαια ἐκεῖ κάνουν θεωρία ἔντονη. Θεωρία ἐπί διαφόρων πραγμάτων. Ἀπό τό ὅπλο, ἀπό ποιά μέρη ἀποτελεῖται… πῶς τό λέν αὐτό… πῶς τό λέν ἐκεῖνο, μέχρι τά σκεύη πού ἔχουμε… τό κρεβάτι μας, ὁ σάκος μας… καί ὅλα αὐτά. Μεταξύ, λοιπόν, αὐτῶν ἦταν καί τοῦτο. Μᾶς ἔκαναν θεωρία πῶς νά διπλώνουμε τήν κουβέρτα μας. Ἐγώ εἶπα: «Ἒ, μά τώρα, τί θά μέ μάθουν, πῶς νά διπλώνω τήν κουβέρτα μου; Τό ξέρω. Τό ξέρω ἀπό τό σπίτι μου, δέν ἔχω ἀνάγκη νά κοιτάξω πῶς διπλώνουν τήν κουβέρτα!». Καί δέν πρόσεξα. Ἔγινε ἐπιθεώρηση, καί ἡ μόνη κουβέρτα πού δέν ἦταν σωστά διπλωμένη ἦταν ἡ δική μου! Καί ἐδέχθηκα καί μίαν ἐπίπληξιν. Μοῦ ἔγινε μάθημα. Τί μάθημα μοῦ ἔγινε; Ὃτι ποτέ, μά ποτέ δέν πρέπει νά λέγω ὅτι ἐγώ γνωρίζω, ὅτι ἐγώ τό ξέρω. Δέν ἔχει σημασία, πιθανότατα κι ἔτσι εἶναι, συνήθως ὁ ἄλλος νά γνωρίζει μία ἄλλη πτυχή γιά τό θέμα πού ξέρεις. Μιά ἄλλη πτυχή τήν ὁποία ἐσύ δέν γνωρίζεις. Δέν εἴμεθα παντογνῶστες. Ἄκουσέ την. Καί ὕστερα, ἄν ὑποτεθεῖ ὅτι γνωρίζεις αὐτό πού θά σοῦ πεῖ ὁ ἄλλος, δέν ἔχεις τίποτε κακό νά πάθεις. Ἔτσι, παιδιά, νά τό γνωρίζουμε αὐτό, ποτέ μήν λέμε: «Τό ξέρω». Ποτέ νά μήν τό λέμε αὐτό, ἀλλά ν’ ἀκούσουμε ὁ ἄλλος τί ἔχει νά πεῖ ὥστε νά ἐμπλουτιστεῖ ἡ γνώση μας. Πῶς νομίζετε ὅτι πλουτίζεται ἡ γνῶσις, ἡ πεῖρα, ἡ ἐμπειρία δηλαδή, πῶς πλουτίζεται; Ἅμα ἀκοῦς. Ἅμα διαβάζεις, ἅμα ἀκοῦς, πλουτίζεσαι.
Ἀλλά τίθεται τό ἐρώτημα: Θά ἀκοῦμε τόν ὁποιονδήποτε ὅ,τι μᾶς συμβουλεύει; Προφανῶς ὄχι. Ὁ πρῶτος πού ἔδωσε συμβουλή εἰς τούς πρωτοπλάστους, ξέρετε ποιός ἦταν. Ὁ διάβολος. Καί τί συμβουλή ἔδωσε ὁ διάβολος; Συμβουλή ἡ ὁποία κυριολεκτικά κατάστρεψε τούς πρωτοπλάστους! Γι’ αὐτό ἀσφαλῶς δέν θ’ ἀκοῦμε τόν ὅποιον ἄνθρωπον. Τί λέγει ὁ Τωβίτ; «Συνετόν ἄνθρωπο θ’ ἀκούσεις, αὐτός πού ‘ναι μυαλωμένος, ἔχει σύνεση, ἔχει γνώση, ἔχει σοφία, εἶναι ἀγαθός». Γι’ αὐτό ἐδῶ βλέπουμε καί κάτι ἀκόμα. Ἡ «Σοφία Σειράχ» μᾶς παραθέτει διάφορες περιπτώσεις πού πρέπει νά προσέχουμε. Δηλαδή δέν μποροῦμε ἀπό τόν ὅποιον-ὅποιον νά παίρνουμε συμβουλή. Καί ἀναφέρει καμιά-δεκαριά καί κάτι παραπάνω ἀπό τέτοιες περιπτώσεις. Ἀκοῦστε τις. Θά σᾶς διαβάζω τό κείμενο καί θά τό ἐξηγῶ, καί θά τό ἀναλύω. «Πᾶς σύμβουλος ἐξαίρει βουλήν, ἀλλ᾿ ἔστι συμβουλεύων εἰς ἑαυτόν.» Δηλαδή «κάθε σύμβουλος -αὐτός πού συμβουλεύει- προσφέρει μέ προθυμία συμβουλές». Ὑπάρχουν ὅμως καί μερικοί πού συμβουλεύουν τούς ἄλλους γιά νά ἐξυπηρετήσουν τόν ἑαυτό τους. Τό καταλαβαίνετε; Αὐτό εἶναι πολύ σημαντικό. Θά σοῦ δώσει συμβουλή τέτοια, πού στό τέλος θά ἀποβλέπει, πῶς αὐτός ἀπό σένα θά ἐξυπηρετηθεῖ. Ἀκόμη, ὁπότε αὐτούς ὅλους δέν πρέπει νά τούς προσέξουμε, ἔ;
Τό ἀνανεώνω. «Ἀπὸ συμβούλου φύλαξον τὴν ψυχήν σου καὶ γνῶθι πρότερον τίς αὐτοῦ χρεία καὶ γὰρ αὐτὸς ἑαυτῷ βουλεύσεται, μήποτε βάλῃ ἐπὶ σοὶ κλῆρον καὶ εἴπῃ σοι· καλὴ ἡ ὁδός σου, καὶ στήσεται ἐξ ἐναντίας ἰδεῖν τὸ συμβησόμενόν σου». Δηλαδή «φυλάξου ἀπό τόν καθένα πού ἐμφανίζεται σάν σύμβουλος. Μάθε ἀπό πιό μπροστά ἄν καί ποιό συμφέρον ἔχει αὐτός ἀπό τήν συμβουλή πού θά σοῦ δώσει. Γιατί ὑπάρχουν καί σύμβουλοι πού δίνουν συμβουλές γιά νά ἐξυπηρετήσουν τά δικά τους συμφέροντα. Πρόσεξε μήπως ἕνας τέτοιος σύμβουλος, σέ παίξει σάν τυχερό του παιχνίδι. Πιθανόν νά σοῦ πεῖ: ‘’Καλός εἶναι ὁ δρόμος. Ναι, καλά τά λές, καλός εἶναι ὁ δρόμος, αὐτό πού μοῦ λές κάν’ το’’, καί αὐτός θά σταθεῖ ἀπό μακριά, νά δεῖ τί θά σοῦ συμβεῖ». Βλέπετε; Βέβαια τί νά πῶ… νά πῶ τίς περιπτώσεις ἐκεῖνες πού συμβουλεύουν φίλοι, πολλές φορές καί μεγαλύτεροι, πού σπρώχνουν ἰδίως τήν νεολαία, στήν ἁμαρτία; «Ἄντε πιά μεγάλωσες -νά λένε σέ μιά κοπέλα- πῶς θά βρεῖς τό γαμπρό; Πῶς θά τόν βρεῖς, ἄν δέν βγεῖς στό πεζοδρόμιο; Ἐάν δέν πᾶς στό πάρτι; Ἐάν δέν κάνεις κάποιες συντροφιές μέ ἀγόρια, πῶς θά βρεῖς ἐκεῖνον πού θέλεις νά παντρευτεῖς». Ἤ ἀκόμη, καί βέβαια συνέπεια τῆς παρακάτω συμβουλῆς, εἶναι ἡ ἁμαρτία, γίνεται ἁμαρτία. Τί ἁμαρτία;… Ἒ, τήν γνωρίζετε. Καί γιά τ’ ἀγόρια: «Πρέπει νά ξυπνήσεις! Πρέπει ν’ ἀποκτήσεις ἐμπειρία στήν ζωή…» κι ἄλλα πολλά. Καί σπρώχνουν καί τά ἀγόρια εἰς τήν ποικίλη ἁμαρτἰα. Ἀντιλαμβάνεστε, λοιπόν, ὅτι ὅλες αὐτές οἱ συμβουλές εἶναι ἀπορριπτέες.
Ἀκόμη, «μὴ βουλεύου μετὰ τοῦ ὑποβλεπομένου σε καὶ ἀπὸ τῶν ζηλούντων σε κρύψον βουλήν.». Δηλαδή -προσέξτε μία λεπτότητα –«μή ζητᾶς συμβουλή ἀπό ἄνθρωπον, πού σέ ὑποβλέπει, καί σέ ἐπιβουλεύεται (δηλαδή θέλει τό κακό σου)». Πρόσεξε! Ἔ, σ’ αὐτόν θά πᾶς νά πάρεις συμβουλή; «Κρύψε τή σκέψη σου (ἄρα μή ζητήσεις συμβουλή) ἀπό ἀνθρώπους πού σέ βλέπουν μέ ζήλεια, καί φθόνο». Ἀπ’ αὐτόν θά πάρεις, τόν φθονερό, θά πάρεις συμβουλή; Δέν θά σοῦ δώσει συμβουλή καλή, θά σοῦ δώσει τέτοια συμβουλή, γιά νά δεῖ τήν καταστροφή σου: «Ν’ ἀνοίξω ἐργοστάσιο; Ν’ ἀνοίξω κατάστημα;». «Ναί, ναί, ναί, ναι!» ὅλα καλά, καί μετά αὐτός ἀπό μακριά νά βλέπει τήν καταστροφή σου, καί νά χαίρεται, γιατί σέ φθονεῖ.
Παρακάτω σ’ ἕνα μόνο χωρίο ἡ «Σοφία Σειράχ» παραθέτει ἕναν κατάλογο, ἀπό ποιούς δέν πρέπει νά πάρεις συμβουλή. Γιά νά μήν καθυστεροῦμε, σᾶς λέγω αὐτόν τόν κατάλογο (ὄχι κείμενο), ἀλλά σέ μετάφραση.
«Μή ζητᾶς συμβουλή ἀπό τήν γυναῖκα σου γιά τήν ἀντίζηλό της». Δηλαδή, νά ρωτήσεις τή γυναῖκα σου (ἤ μία γυναῖκα)… τήν κόρη σου… ξέρω γώ, γιά μιά ἄλλη γυναῖκα, ἡ ὁποία ὅμως αὐτή εἶναι ἀντίζηλος τῆς γυναίκας σου ἤ τῆς κόρης σου. Θά σοῦ μιλήσει μέ τό χειρότερο τρόπο. Μά γιατί; Μά εἶναι ἀντίζηλος. Θά πᾶς νά πάρεις ἀπό τήν ἀντίζηλον συμβουλήν; Τί πρέπει νά κάνεις;
Ἀκόμη, «ἀπό τόν δειλό μήν ζητήσεις συμβουλή γιά πόλεμο». Τί εἴδος συμβουλή μπορεῖ νά σοῦ δώσει ὁ δειλός ἄνθρωπος; Ξέρετε κάπου-κάπου συναντῶ νέους ἀνθρώπους (καί σήμερα ἀκόμα), πού τόσο πολύ φοβοῦνται μήν γίνει κανένας πόλεμος ἀπ’ αὐτούς πού τώρα λέγονται ὅτι μπορεῖ νά ἔχουμε, ὥστε μοῦ τό εἶχε πεῖ μιά περασμένη φορά -καί μοῦ τό ἀνανέωσε!- νά φύγει γιά τό ἐξωτερικό. Γιατί; Γιατί φοβᾶται τόν πόλεμο. Θά πᾶς τώρα ἀπ’ αὐτόν νά πάρεις μία συμβουλή περί πολέμου; Θά σοῦ δώσει σωστή συμβουλή; Εἶναι δυνατόν;
«Μήν πάρεις συμβουλή ἀπό τόν ἔμπορο γιά ἐμπόριο. Θά σοῦ πεῖ σίγουρα ψέματα. Θά σοῦ πεῖ πράγματα πού θά κοιτάξει αὐτός πρῶτα τό ἔμπορικό του συμφέρον. Δέν εἶναι δυνατόν νά σοῦ πεῖ σωστά πράγματα».
Ἀκόμη «μήν ζητήσεις συμβουλή ἀπό τόν ἀγοράζοντα, γιά κάτι πού ἔχεις νά πουλήσεις». Διότι ἄν αὐτός ἀγοράζει αὐτό πού ἐσύ θέλεις νά πουλήσεις, θά στό φάει μισοτιμῆς! Εἶναι πάρα πολύ φυσικό. «Ἄ», θά σοῦ πεῖ, «δέν ἔχει καί πολλή ἀξία αὐτό», θά στό φάει. Ἀπ’ αὐτόν θά πάρεις συμβουλή, λοιπόν, γιά νά πουλήσεις;
«Μήν ζητήσεις συμβουλή ἀπό τόν σκληροτράχηλο καί τόν σκληρόκαρδο ἄνθρωπο γιά θέματα ἀγαθοεργίας, ἐλεημοσύνης». Ἐκεῖ θά πᾶς νά ρωτήσεις; Τί θά σοῦ πεῖ; Θά σοῦ πεῖ, νά μή δίνεις ποτέ ἐλεημοσύνη.
«Μήν ζητήσεις συμβουλή ἀπό τόν τεμπέλη γιά κάθε ἔργον». «Ἔ… νά κάνουμε αὐτό…». «Ὤχ καημένε, δέν βαριέσαι τώρα». Ἀκοῦστε… : «Δέν βαριέσαι τώρα! Ποῦ νά τό φτιάξουμε αὐτό, δέν χρειάζεται». Εἶναι τεμπέλης. Μήν πάρεις ἀπό κεῖ συμβουλή.
«Μήν πάρεις συμβουλή ἀπό τόν ἡμεροσμίσθιο ἐργάτη τοῦ σπιτιοῦ σου γιά τόν χρόνο ἀποπερατώσεως τοῦ ἔργου του, πότε θά τελειώσει. Δέν θά σοῦ πεῖ ποτέ κάτι τό σωστό».
Και, τέλος, «μήν πάρεις συμβουλή ἀπό τόν ἀμελῆ δοῦλο -τότε ἦταν ἡ δουλεία-, γιά πολλή ἐργασία». Ἀφοῦ αὐτός εἶναι ἀμελής, δέν μπορεῖ νά βλέπει… ἄλλο τεμπέλης… ἄλλο ἀμελής, δέν μπορεῖ νά βλέπει καλά αὐτό τό πολύ ἔργον, καί δέν θά σοῦ δώσει καλή συμβουλή. Τό συμπέρασμα; Νά πῶς βγαίνει τό συμπέρασμα σ’ αὐτό τό χωρίον, πού λέει ἡ «Σοφία Σειράχ»: «Μὴ ἔπεχε ἐπὶ τούτοις περὶ πάσης συμβουλίας». «Μήν προσέχεις αὐτούς πού σοῦ ἀνέφερα γιά κάθε συμβουλή».
Ἀλλά τότε σέ ποιόν μποροῦμε νά ἐμπιστευτοῦμε γιά συμβουλή; Ἤδη εἴπαμε ὅτι θά πάρουμε συμβουλή ἀπό τόν συνετόν ἄνθρωπον. Ὅμως ἐδῶ πάλι ἡ «Σοφία Σειράχ» μᾶς λέγει… βλέπετε ὑπάρχει ἕνα σημεῖο μόνο στόν Τωβίτ, ἀλλά ἐμεῖς τό ἁπλώνουμε τό σημεῖον αὐτό, ἀνατρέχουμε καί σέ ἄλλα χωρία τῆς Ἁγίας Γραφῆς. Γι’ αὐτό, ἐδῶ κάνει πιό λιανά, αὐτό τό θέμα τοῦ συνετοῦ ἀνθρώπου. Γιατί δέν εἶναι μόνον ἡ σύνεσις, εἶναι κι ἄλλα σημεῖα. Ἀκοῦστε, λοιπόν, πού ἐδῶ ἀναφέρει τέσσερα σημεῖα-κριτήρια, γιά νά εἶσαι σίγουρος ὅτι ἡ συμβουλή πού σοῦ δίνει, εἶναι καλή. Νά σᾶς διαβάσω τό κείμενο: «Ἀλλ᾿ ἢ μετὰ ἀνδρὸς εὐσεβοῦς ἐνδελέχιζε, ὃν ἂν ἐπιγνῷς συντηροῦντα ἐντολάς, ὃς ἐν τῇ ψυχῇ αὐτοῦ κατὰ τὴν ψυχήν σου, καὶ ἐὰν πταίσῃς, συναλγήσει σοι». «Σ’ αὐτόν θά πᾶς», λέει, «νά ζητησεις μία συμβουλή». Ποιός; Αὐτός ὁ ὁποῖος εἶναι εὐσεβής. Πρῶτο κριτήριον· ἡ εὐσέβεια. Δεύτερον· ἄν κατάλαβες ὅτι αὐτός ἐφαρμόζει τίς ἐντολές τοῦ Θεοῦ (δεύτερο κριτήριο). Εἶναι ἐκεῖνο πού καμιά φορά στίς παρέες σας, σᾶς λέγω… μοῦ λέτε γιά συμμαθήτρια, γιά συμμαθητή, τό παιδί αὐτό πηγαίνει στήν Ἐκκλησία; Μιλάει γιά πνευματικά πράγματα; Σέβεται τούς γονεῖς του; Αὐτά τί εἶναι; Εἶναι κριτήρια γιά μιά φιλία. Ἔτσι καί δῶ, κριτήρια γιά νά πάρεις μιά καλή συμβουλή, εἶναι αὐτά. Τί εἴπαμε πρῶτον; Ὅτι πρέπει νά εἶναι εὐσεβής· δεύτερον ὅτι ἐφαρμόζει τίς ἐντολές τοῦ Θεοῦ, δέν θά σέ στείλει νά κάνεις καμιά διάρρηξη, νά πᾶς νά κλέψεις! Ἀφοῦ τηρεῖ τίς ἐντολές τοῦ Θεοῦ, πῶς θά σοῦ πεῖ μία στραβή συμβουλή; «Ὅταν ταυτίζεται μέ τήν ψυχή σου». Δηλαδή αἰσθάνεσαι ὅτι, ὅ,τι εἶσαι, εἶναι, καί συνεπῶς σέ καταλαβαίνει καί θά σοῦ πεῖ ἐκεῖνο, πού ἀκριβῶς καταλαβαίνει καί γιά τόν ἑαυτό του καί γιά σένα. Ἀφοῦ ταυτίζεσαι. Καί τό τελευταῖο εἶναι ὅτι «ὅταν κάνεις κάποιο λάθος, αὐτός θά πονέσει, θά λυπηθεῖ». Ὄχι ὅπως ὁ φθονερός πού θά χαρεῖ γιατἰ ἔκανες λάθος, καί χαιρεκακεῖ! Αὐτός, λοιπόν, εἶναι κατάλληλος γιά νά πάρουμε μία συμβουλή.
Ἀκόμη, ὅμως, μαζί μ’ ὅλα αὐτά εἶναι καί ἡ προσωπική μας γνώμη. Καλά, πήγαμε νά ρωτήσουμε, ἡ δική μας γνώμη ποιά εἶναι; Δέν εἴμεθα βεβαίως πιόνια, ξέρετε τά πιόνια στό σκάκι. Δέν εἴμαστε ρομπότ. Δέν ἔχουμε καί ἐμεῖς σκέψη; Πολλές φορές μέ ρωτᾶ κάποιος καί τόν ἀνακαλῶ στήν τάξη: «Καλά ἐσύ πῶς τό σκέφτεσαι;». «Ὅ,τι μοῦ πεῖτε…». Ὄχι· ἐσύ πῶς τό σκέφτεσαι, πῶς τό βλέπεις τό θέμα. Ἐγώ θά σοῦ πῶ, ἀλλά ἐσύ πῶς τό βλέπεις τό θέμα; Δηλαδή, τί σοῦ λέγει ἡ συνείδησή σου. Κι ἀκόμα, τί σοῦ λέγει ἡ διαίσθησή σου; Αὐτό πού θέλεις νά κάνεις καί ζητᾶς συμβουλή, πῶς τό διαισθάνεσαι; Αὐτό πού τό λέμε μ’ ἄλλα λόγια, τί ἐσωτερική πληροφορία ἔχεις; Νά πῶς τό λέγει αὐτό πάλι ἡ «Σοφία Σειράχ»: «Καὶ βουλὴν καρδίας στῆσον, οὐ γάρ ἔστι σοι πιστότερος αὐτῆς·» Δηλαδή «ρώτα τήν συνείδησή σου, ρώτα τόν λογισμό σου, τήν σκέψη σου, διότι βεβαίως δέν θα σέ ἐξαπατήσει ἡ συνείδησή σου». Φυσικά ξέρουμε ὅτι ὁ λογισμός πολλές φορές μᾶς ἐξαπατᾶ. Θά συγκρίνουμε, ὅμως, τόν δικό μας τόν λογισμό, μέ ἐκεῖνον τόν λογισμό πού ἔχει ὁ ἄλλος πού θά μᾶς πεῖ τήν συμβουλή του.
Μένει ἕνα τελευταῖο: Τί ἔχει νά πεῖ ὁ Θεός. Ναί. Ἐκεῖνοι πού συμβουλεύουν. Ναί, καί ὁ ἑαυτός μου, ἡ διαίσθησή μου, ἡ συνείδησή μου, ναί σ’ ὅλα αὐτά, ἀλλά ὁ Θεός τί ἔχει νά πεῖ; Αὐτό, βεβαίως, τό καταλαβαίνετε, εἶναι πάρα πολύ σημαντικό. Λέγει πάλι ἡ «Σοφία Σειράχ»… -ὅλα αὐτά πού σᾶς λέγω εἶναι στό 37ον κεφάλαιον, ὅλα τά χωρία ἐκεῖ εἶναι. Μάλιστα ἄν πᾶτε στήν Παλαιά σας Διαθήκη, καί παρακαλῶ πολλές φορές ὅταν σᾶς παραπέμπω, γι’ αὐτό ἀκριβῶς παραπέμπω, νά πηγαίνετε σπίτι σας, καί νά τά βρίσκετε. 37ον κεφάλαιον τῆς «Σοφίας Σειράχ». Πιστεύω ὅτι ἔχετε ὅλοι Παλαιά Διαθήκη καί μάλιστα νά προμηθευτεῖτε… ἐδῶ… ἔχετε Παλαιά Διαθήκη (ἀπευθύνεται σέ κάποιον μαθητή); Καί τήν διαβάζεις; Δέν τήν διαβάζεις! … Λοιπόν τώρα, μιά εὐκαιρία, ἔτσι; Πῶς σέ λέν, εἴπαμε; Γρηγόρη ἤ Θεοφιλάκι (ἐπειδή ὁ πατέρας λέγεται Θεόφιλος… γέλια…), ναι, ἔχει κρυφτεῖ ὁ πατέρας σου ἐκεῖ πίσω στή γωνιά, γιά νά μήν τόν βλέπω, ἀλλά δέν μοῦ ξεφεύγει ὅμως, τόνε βλέπω. Λοιπόν… ὁ Γρηγόρης. Θά διαβάζει τώρα λίγο καί τήν Παλαιά Διαθήκη. Νά κάνει ἀρχή. Μάλιστα νά ἔχετε καί μιά ἐξήγηση δίπλα, μιά ἑρμηνεία, γιά νά μπορεῖτε -γιατί εἶναι δύσκολη, ἰδίως ἡ Παλαιά Διαθήκη στήν γλῶσσα, ἔ εἶναι ἀρκετά δύσκολη- μάλιστα ἐσεῖς πού δέν κάνετε ἀρχαῖα, ἔ, εἶναι μιά δυσκολία…
Λοιπόν, ἀκοῦστε τί λέγει ἐδῶ: «Καὶ ἐπὶ πᾶσι τούτοις -τί εἶναι αὐτό τό ἐπί παραδείγματι, «πᾶσι τούτοις»; Πῆρες τήν συμβουλή ἀγαθοῦ καί συνετοῦ ἀνθρώπου, σκέφθηκες καί σύ, πάνω ἀπ’ ὅλα ὅμως, καί «ἐπί πᾶσι τούτοις»- δεήθητι ῾Υψίστου, ἵνα εὐθύνῃ ἐν ἀληθείᾳ τὴν ὁδόν σου (:κάνε τήν προσευχή σου καί παρακάλεσε τόν Θεό, Αὐτός νά εὐοδώσει ἐκεῖνο πού ζητᾶς)». Καί μάλιστα ὅταν ἔχεις μία πραγματικά σωστή θέση σωτηρίας, νά πεῖς: «Κύριε, αὐτό σκέφθηκα, αὐτό ἐπιθυμῶ νά κάνω, Ἐσύ τί λές;». Ἐάν ἐπιμείνω καί πῶ: «Θεέ μου νά μοῦ δώσεις αὐτό», καί ἐπιμένω καί ἐπιμένω, μπορεῖ νά τό ἐπιτρέψει ὁ Θεός ὡς τό κατά παραχώρηση θέλημά Του. Νά φάω τά μοῦτρα μου καί νά βάλω μυαλό. Ἀλλά ἐγώ θέλω ὅμως ὄχι τό κατά παραχώρηση θέλημα τοῦ Θεοῦ, ἀλλά τό κατ’ εὐδοκίαν, ἐκεῖνο τό ὁποῖον μέ συμφέρει, θά μοῦ βγεῖ σέ καλό. Γι’ αὐτό θά πῶ: «Ἐάν, Κύριε, τό κρίνεις Ἐσύ, ὄχι ὅπως ἐγώ θά ἤθελα». Μπορεῖ νά τ’ ἀγαπάω τό θέμα αὐτό… μπορεῖ… χίλια μπορεῖ, τό θέλει ὁ Θεός; Τό θέτω ὑπό τήν κρίση τοῦ Θεοῦ, ὁπότε ἄν ἔτσι μιλήσω μέ ὑπακοή καί ταπείνωση, ἀναμφισβήτητα, ὁ Θεός ἄν κρίνει «ὄχι», τότε δέν θά τό ἐπιτρέψει νά γίνει, δέν θά γκρινιάξω γιατί δέν ἔγινε, γιατί ἁπλούστατα ἀφοῦ παρεκάλεσα τόν Θεόν, Ἐκεῖνος μέ ἐμπόδισε νά πραγματοποιηθεῖ, διότι δέν θά ἦταν δικό μου συμφέρον. Ἀλλά ὅταν λέμε νά παρακαλέσω τόν Θεό πάλιἡ Ἁγία Γραφή –εἶναι στόν «Ἰώβ», στό 12ο κεφάλαιο- λέει τό ἐξῆς: «Ποιόν θά παρακαλέσω; Τόν Θεό». Βέβαια, σ’ ὅποιο πρόσωπο κι ἄν προσευχηθῶ, αὐτό ἀποτείνεται καί στ’ ἄλλα δύο πρόσωπα. Εἴτε στόν Πατέρα, εἴτε στόν Υἱόν, εἴτε στό Πνεῦμα τό Ἅγιον. Ἐάν, λοιπόν, προσευχηθῶ εἰς τόν Υἱόν, ὁ Υἱός ἔχει ὅλα αὐτά τά στοιχεῖα. Ἀκοῦστε τί λέει, λοιπόν, στό βιβλίο τοῦ Ἰώβ: «Παρ᾿ αὐτῷ -Ποίῳ; Παρά τῷ Θεῷ Λόγῳ, πού εἶναι ἡ Ἐνυπόστατη προσωπική Σοφία- σοφία καὶ δύναμις (:ἐκεῖ εἶναι ἡ σοφία, ἐκεῖ εἶναι ἡ δύναμις) αὐτῷ (τῷ Θεῷ Λόγῳ) βουλὴ καὶ σύνεσις». Μάλιστα. Ἐγώ θέλω νά συμβουλευτῶ. Ποῦ θά πάω; Στό τέλος-τέλος πού θά εἶναι καί τό ἔσχατον κριτήριον, θά εἶναι: ὁ Θεός Λόγος, ὁ Ἰησοῦς Χριστός. Αὐτός πού εἶναι ἡ Ἐνυπόστατη προσωπική –ξαναλέγω- Σοφία. Εἶναι ἡ Ἐνυπόστατη βουλή, εἶναι ἡ Ἐνυπόστατη σύνεσις, εἶναι ἡ Ἐνυπόστατη δύναμη. Ἐκεῖ, λοιπόν, θά ἀποτεθῶ.
Ἄν θέλετε νά πάρουμε σέ ἕνα-δυό λεπτά πού κλείνει τό θέμα μας καί μία παράμετρο, σύμβουλος συνετός μπορεῖ νά εἶναι καί ὁ πατέρας μου καί ἡ μητέρα μου, ἀλλά ὄχι πάντοτε! Προσέξατε· ὄχι πάντοτε. Λέει, ὡστόσο, στή «Σοφία Σειράχ» (6, 23): «Ἂκουσον, τέκνον, καὶ δέξαι γνώμην μου, καὶ μὴ ἀπαναίνου τὴν συμβουλίαν μου (:καί μήν ἀρνεῖσαι τήν συμβουλή μου)». Ἄν ἔχουμε κρίνει ὅτι οἱ γονεῖς μας εἶναι συνετοί καί ἔχουνε φόβο Θεοῦ, δέν θά μᾶς ποῦν κάτι πού θά εἶναι γιά κακό μας. Γιατί πολλές φορές, ἀπό ἄγνοια μπορεῖ νά μᾶς ποῦν πράγματα πού νά εἶναι γιά κακό μας. Ὄχι γιατί εἶναι κακοί! Ἀλλά ἀπό ἄγνοια, καί ἐπειδή ἲσως δέν ἔχουν εὐσέβεια. Ἀκόμη, ἄν θέλετε, εἶναι κι ὁ πνευματικός. Μποροῦμε νά ρωτήσουμε καί τόν πνευματικό μας. Ἄν ἔτσι θέτουμε ὑπόψη τήν βουλή μας, τήν ἀπόφασή μας, τήν σκέψη μας, εἶναι σάν νά τήν θέτουμε ὑπόψιν τοῦ Χριστοῦ, γιατί εἶναι θέμα ὑπακοῆς, εἶναι θέμα ταπεινώσεως, καί θά ἔχουμε κέρδος, σίγουρα, θά ἔχουμε καί πνευματικό καί ὑλικό κέρδος.
41η ομιλία στην κατηγορία "Ἡ Πνευματική Διαθήκη τοῦ Τωβίτ".
►Όλες οι ομιλίες της Κατηγορίας :
" Ἡ Πνευματική Διαθήκη τοῦ Τωβίτ. " εδώ ⬇️
https://arnion.gr/index.php/palaia-diauhkh/h-pnevmatikh-diauhkh-toy-tvbit
↕️
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/blog-post_7.html?m=1
Ἀπομαγνητοφώνηση, ψηφιοποίηση: Ἠλίας Τσακνάκης.
Επιμέλεια κειμένου : Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος.
🔸Λίστα ομιλιών της σειράς
«Ἡ Πνευματική Διαθήκη τοῦ Τωβίτ».🔻
https://drive.google.com/file/d/1RZ1sYHVgLqBWiFNCBGi90Z__kjEnhr2H/view?usp=drivesdk
💠Πλήρης απομαγνητοφωνημένες σειρές ομιλιών (Βιβλία).
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%92%A0%CE%A0%CE%BB%CE%AE%CF%81%CE%B7%CF%82%20%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%BC%CE%B1%CE%B3%CE%BD%CE%B7%CF%84%CE%BF%CF%86%CF%89%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B5%CF%82%20%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%AD%CF%82%20%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CF%8E%CE%BD%20%28%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%B1%29.?m=1
🔸Επεξηγηματικό βίντεο Ασπάλαθου.
https://youtu.be/8tNfAHRkTCk
__⬇️Playlist "Ασπάλαθου".⬇️__
https://aspalathos21.blogspot.com/2021/07/blog-post_83.html?m=0
Όλες οι ομιλίες ~4.487~ του μακαριστού πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/4487.html?m=0
📃Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες του πατρός Αθανασίου. ⬇️
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0
📜 Αποσπάσματα ομιλιών πατρός Αθανασίου ⬇️
https://athanasioslogos.blogspot.com/?m=0
__⬇️ Facebook ⬇️__
https://www.facebook.com/groups/1637818926362004/?ref=share
Κατάλογος ομιλιών πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://drive.google.com/file/d/1JmrxaObMVyTA4_pS5yuMaQdoBf8-LwBP/view?usp=drivesdk
†.Πρός Δόξαν τοῦ Ἁγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ.
