15 Σεπτεμβρίου 2026

Ο φόβος του Θεού έχει τρία στάδια.


†. Ὁ φόβος τοῦ Θεοῦ, κατὰ τὸν Ἅγιο Γρηγόριο τὸν Σιναΐτη, διαιρεῖται σὲ τρία στάδια ἤ, ἂν θέλετε, ἔχει τρεῖς φάσεις. Λέγει, "Διαιρεῖται δὲ ὁ φόβος εἰς τρία· τὸν εἰσαγωγικόν, καὶ τὸν τελεῖον, εἶτα καὶ τὸν τῆς ὀργῆς φόβον". Δηλαδή, πρῶτος εἶναι ὁ εἰσαγωγικὸς φόβος, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ ἀρχικὸς φόβος ποὺ συναντᾶται στὸν ἀρχάριο. Σᾶς εἶπα, πιστεύω εἴσαστε μάρτυρες τέτοιων περιστατικῶν. Ἐγὼ εἶμαι· ἔχω νὰ δώσω πολλὲς μαρτυρίες. Βλέπεις τὸν ἄλλον ἄνθρωπο, ἀπὸ ἐκεῖ ποὺ ἦταν ἀδιάφορος, ἐπειδὴ τοῦ μπῆκε ὁ φόβος τοῦ Θεοῦ, «τί μὲ δεῖ ποιεῖν ἵνα σωθῶ;» Πραξ. 16, 30 Ἐκεῖνος ὁ δεσμοφύλακας ἐπάνω στοὺς Φιλίππους.  «κύριοι», λέει, «τί νὰ κάνω γιὰ νὰ σωθῶ;». Ἐκπληκτικό! Αὐτὸς εἶναι, ὅπως λέγεται, ὁ εἰσαγωγικὸς φόβος. 

Μετὰ εἶναι ὁ φόβος ὁ τέλειος. Αὐτὸς ὁ τέλειος φόβος, ποὺ λέει γιὰ τοὺς τελείους, δὲν εἶναι παρὰ ὁ φόβος νὰ μὴν χάσουν τὸν Θεὸ καὶ ὅλα τὰ πνευματικὰ καὶ κεκτημένα. Νὰ μὴν τὰ χάσω αὐτὰ ποὺ ἀπέκτησα. Εἶναι ἐκεῖνο ποὺ λέγει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος: «μετὰ φόβου καὶ τρόμου τὴν ἑαυτῶν σωτηρίαν κατεργάζεσθε·» Φιλιπ. 2,12. Τρόμος, ὡς ἐπίταση τοῦ φόβου, εἶναι νὰ μὴν χάσω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖο ἔχω, νὰ μὴν χάσω τὸν Θεό. Μπορῶ νὰ χάσω τὸν Θεό; Ὅ,τι εὐκολότερο, ὅ,τι εὐκολότερο! 

Καὶ ἀκόμη, ὁ φόβος τῆς ὀργῆς εἶναι ὁ φόβος ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐπικρατεῖ στὴν ψυχὴ γιὰ τὴν ἡμέρα τῆς ὀργῆς τοῦ Θεοῦ, γιὰ τὴν κόλαση· διότι πολλοὶ ἄνθρωποι φοβοῦνται τὴν κόλαση. Βέβαια, θὰ λέγαμε ἀπὸ ὅλα αὐτά, ὁ τέλειος φόβος εἶναι ἰσοδύναμος μὲ τὴν τελεία ἀγάπη. Ὅταν λέγει ὁ Ἀπόστολος καὶ Εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης, ὅταν λέγει «ἡ τελεία ἀγάπη –προσέξτε αὐτὸ τὸ σημεῖο, εἶναι πολὺ σημαντικό– ἔξω βάλλει τὸν φόβον» Α Ἰω. 4,18, Ποῖον φόβον; Τὸν φόβο τῆς ὀργῆς. Δηλαδή, τὸν φόβο ποὺ προκαλεῖται στὴν ψυχὴ προκειμένου νὰ ἀντιμετωπίσει τὴν ἡμέρα τῆς κρίσεως. Καὶ δὲν ἐννοεῖ οὔτε τὸν εἰσαγωγικὸ οὔτε τὸν τέλειο φόβο προκειμένου νὰ χάσω ἐκεῖνα ποὺ ἀπέκτησα, νὰ ἀποκτήσω τὸν Θεό. Νὰ τὸν χάσω τὸν Θεό; 

Ἔτσι, ἡ τελεία ἀγάπη ἰσοδυναμεῖ μὲ τὸν τέλειο φόβο. Ὄχι τὸν φόβο τῆς ὀργῆς· τὸν εἰσαγωγικὸ καὶ τὸν φόβο τὸν τέλειο, ὅπως λέγει ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Σιναΐτης. 

Σχολιάζοντας, συμπεραίνουμε ὅτι ὁ φόβος εἶναι θεμελιακὴ ἀρετή. Ἀρετὴ εἶναι· καὶ εὐτυχεῖς ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν ἀρετὴ αὐτή, διότι εἶναι ἕνα χάρισμα, χάρισμα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Σχολιάζοντας ἢ ἀντιγράφοντας τὸν Ἠσαΐα, ὁ Ἅγιος Μάξιμος ὁ Ὁμολογητὴς λέγει τὰ ἑξῆς. Εἶναι ἀπὸ τὸν Ἠσαΐα, ἀπὸ τὸ 11ο κεφάλαιο, 2-3 «καὶ ἀναπαύσεται ἐπ᾿ αὐτὸν πνεῦμα τοῦ Θεοῦ, πνεῦμα σοφίας καὶ συνέσεως, πνεῦμα βουλῆς καὶ ἰσχύος, πνεῦμα γνώσεως καὶ εὐσεβείας· ἐμπλήσει αὐτὸν πνεῦμα φόβου Θεοῦ.» και λέει ὁ Ἅγιος Μάξιμος: "Καὶ ἀναπαύσεται ἐπ' αὐτόν... ποιον; Εἰς τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, εἰς τὸν Παῖδα τοῦ Θεοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ Δοῦλος τοῦ Κυρίου, ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς κατὰ τὴν ἀνθρωπίνη φύση. Αὐτὸ ὅμως ἰσχύει καὶ γιὰ κάθε πιστόν: Και ἀναπαύσεται ἐπ' αὐτὸν ἑπτὰ πνεύματα, δηλαδὴ τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον ποὺ δίνει ἑπτὰ χαρίσματα: πνεύμα σοφίας, πνεῦμα συνέσεως, πνεῦμα γνώσεως, πνεῦμα ἐπιστήμης, πνεῦμα βουλῆς, πνεῦμα ἰσχύος, πνεῦμα φόβου Θεοῦ. Ἔστι δὲ ἴδιον τῶν πνευματικῶν τούτων χαρισμάτων, φόβου μὲν ἡ ἀποβολὴ τῶν κακῶν". Λέει ὁ Ἅγιος Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής, δηλαδὴ θὰ λέγαμε, ὅτι εἶναι ἕνα χάρισμα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Καὶ συμπληρώνει ὁ ἴδιος: "τὸ πρὸς ἡμᾶς κατ' ἐνέργειαν πρῶτον ἀγαθόν, ὅπερ ἐστὶν ὁ φόβος, ὡς σοφίας ἀρχή". Δηλαδή, ὁ Ἠσαΐας τὸ βάζει τελευταῖο τὸ χάρισμα αὐτό, γιατί ἀφορᾶ στὸν Χριστό. Ἀλλὰ ὅ,τι ἀφορᾶ σὲ ἐμᾶς τοὺς ἀνθρώπους, εἶναι τὸ πρῶτο ἀγαθὸ· ἄρα εἶναι τὸ θεμέλιο τῶν χαρισμάτων. Τὸ θεμέλιο γιὰ νὰ ἀποκτήσουμε τὰ ἄλλα χαρίσματα. Γιατί ἀμα δὲν ἔχουμε τὸ χάρισμα τοῦ φόβου τοῦ Θεοῦ, δὲν μποροῦν νὰ θεμελιωθοῦν τὰ ἄλλα χαρίσματα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ἕνας ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει τὸν φόβο τοῦ Θεοῦ, ἀγαπητοί μου, λέγεται ἀθεόφοβος. Καὶ ἴσως θὰ ἦταν ὁ φοβερότερος χαρακτηρισμὸς γιὰ ἕναν ἄνθρωπο —καὶ πολὺ παραπάνω ἂν αὐτὸς εἶναι χριστιανὸς— νὰ λέγεται ἀθεόφοβος.

Απόσπασμα απο την🔸52η🔸ομιλία στην κατηγορία : " Ὁμιλίες εἰς προσκυνητὰς ".

► Όλες οι ομιλίες της Κατηγορίας :
" Ὁμιλίες εἰς προσκυνητὰς " εδώ ⬇️
https://arnion.gr/index.php/diafora-uemata/omilies-eis-proskynhtas
↕️
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/blog-post_40.html?m=1

🔸Λίστα ομιλιών της σειράς
«Ὁμιλίες εἰς προσκυνητὰς».🔻
https://drive.google.com/file/d/1EIzF_wNhI56Qn07qt70W1xBu97ZeXKm7/view?usp=drivesdk

🎥 Βιντεοσκοπημένες ομιλίες της σειράς «Ὁμιλίες εἰς προσκυνητὰς».🔻
https://youtube.com/playlist?list=PLxBsMI6pr40ofekOTp4nhn13GcWlyuyvU

📜 Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες της σειράς «Ὁμιλίες εἰς προσκυνητὰς».🔻
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%94%B9%E1%BD%89%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%AF%CE%B5%CF%82%20%CE%B5%E1%BC%B0%CF%82%20%CF%80%CF%81%CE%BF%CF%83%CE%BA%CF%85%CE%BD%CE%B7%CF%84%E1%BD%B0%CF%82.?m=1

🔸Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.

🔸Ψηφιοποίηση και επιμέλεια κειμένου : Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος.
https://tasthyras.wordpress.com/tag/%ce%b5%ce%bb%ce%ad%ce%bd%ce%b7-%ce%bb%ce%b9%ce%bd%ce%b1%cf%81%ce%b4%ce%ac%ce%ba%ce%b7/

💠Πλήρης απομαγνητοφωνημένες σειρές ομιλιών (Βιβλία).
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%92%A0%CE%A0%CE%BB%CE%AE%CF%81%CE%B7%CF%82%20%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%BC%CE%B1%CE%B3%CE%BD%CE%B7%CF%84%CE%BF%CF%86%CF%89%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B5%CF%82%20%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%AD%CF%82%20%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CF%8E%CE%BD%20%28%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%B1%29.?m=1

🔸Επεξηγηματικό βίντεο Ασπάλαθου.
https://youtu.be/8tNfAHRkTCk

__⬇️Playlist "Ασπάλαθου".⬇️__
https://aspalathos21.blogspot.com/2021/07/blog-post_83.html?m=0

🔸Όλες οι ομιλίες ~4.487~ του μακαριστού πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/4487.html?m=0

📃Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες του πατρός Αθανασίου. ⬇️
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0

📜 Αποσπάσματα ομιλιών πατρός Αθανασίου ⬇️
https://athanasioslogos.blogspot.com/?m=0

__⬇️ Facebook ⬇️__
https://www.facebook.com/groups/1637818926362004/?ref=share

🔸Κατάλογος ομιλιών πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://drive.google.com/file/d/1JmrxaObMVyTA4_pS5yuMaQdoBf8-LwBP/view?usp=drivesdk

†. Πρός Δόξαν τοῦ Ἁγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ.