†. «χαλεπώτερά σου μὴ ζήτει καὶ ἰσχυρότερά σου μὴ ἐξέταζε·». Σοφ.Σειρ. 3, 21 Δηλαδή, μὴ ζητᾶς δυσκολότερα πράγματα ἀπὸ ἐκεῖνα ποὺ μπορεῖς καὶ μὴν ἐξετάζεις πράγματα ποὺ εἶναι ἰσχυρότερα καὶ μεγαλύτερα ἀπὸ τὴ δυνατότητα τῆς διανοίας σου.
Εἴπαμε ἀρκετὰ ἐπάνω εἰς τὸ χωρίον αὐτό, ἀλλά, ὅπως σᾶς εἶπα, δὲν τὸ ἐξαντλήσαμε. Σᾶς ἔλεγα ὅτι μεταξὺ τῶν ἄλλων, τῶν θεωρητικῶν καὶ τῶν πρακτικῶν θέσεων, μία πρακτικὴ θέση εἶναι ὅτι δὲν πρέπει νὰ διαλέγουμε ἕνα ἐπάγγελμα ποὺ νὰ μὴν ἀνταποκρίνεται εἴτε στὴν κλίση μας, εἴτε στὴν ἱκανότητά μας, εἴτε καὶ σὲ αὐτὴν τὴν κλήση (μὲ ἤ), δηλαδὴ τὸ κάλεσμα τοῦ Θεοῦ. Καὶ ὅτι, προκειμένου νὰ ἐπιτύχουμε σὲ μία ἐργασία, σὲ ἕνα ἐπάγγελμα, πρέπει νὰ ὑπάρχει ἐναρμονισμὸς τοῦ τριπτύχου: κλίση (μὲ γιῶτα), ἱκανότητα καὶ κλήση (μὲ ἦτα).
Ἀλλὰ δὲν εἴπαμε ἀρκετὰ ἐπάνω σὲ αὐτὸ· ἤθελα νὰ σᾶς τὸ σημειώσω, γιατί αὐτὸ θὰ βοηθήσει πολὺ καὶ τὰ παιδιά σας. Κλίση εἶναι το νὰ ἔχω μία ἔφεση, μία ροπή, δηλαδὴ μία ἀγάπη πρὸς μία δουλειά. Εἶναι δὲ φυσικὸ ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἀγαπᾶ ὁπωσδήποτε πάντοτε κάτι. Ὁ Θεὸς ἔτσι μοίρασε τὰ πράγματα, ὥστε ὅλοι οἱ ἄνθρωποι νὰ μὴν ἀγαποῦν τὰ ἴδια, ἀλλὰ ἄλλος νὰ ἀγαπᾶ αὐτὸ καὶ ἄλλος ἐκεῖνο.
Ἂν μοῦ πεῖτε ὅτι κάποτε, προπαντὸς στοὺς ἐφήβους καὶ λιγότερο στοὺς μεγαλύτερους, μπορεῖ νὰ ὑπάρχει ἡ ἀγάπη σὲ περισσότερα πράγματα. Τότε μήπως θὰ πρέπει νὰ γίνουμε «πολυτεχνῖτες καὶ ἐρημοσπίτες», κατὰ τὴν παροιμία; Αὐτὰ τὰ περισσότερα πράγματα ποὺ ἀγαπᾶμε, στὴν πραγματικότητα, ἂν ἐξετάσουμε τὸν ἑαυτό μας, εἶναι πιὸ πολὺ ἁπλῶς ἐνδιαφέροντα καὶ ὄχι ἀληθεῖς κλίσεις. Ἔτσι, ἡ κλίση πρέπει νὰ ξεχωριστεῖ καὶ νὰ ἀντιδιασταλεῖ ἀπὸ τὰ ἐνδιαφέροντα. Πρέπει αὐτὸ ἰδιαίτερα νὰ τὸ προσέξουμε στὰ παιδιά μας, τὰ ὁποῖα παρουσιάζουν πολλὰ ἐνδιαφέροντα: «Μοῦ ἀρέσει καὶ αὐτό, μοῦ ἀρέσει καὶ ἐκεῖνο» καὶ οὕτω καθ' ἑξῆς. Δὲν εἶναι πάντοτε, ὅμως, αὐτὸ μία κλίση· εἶναι μία ψευδοκλίση.
Ἕνα μικρὸ παράδειγμα: Παίρνει ἕνας καθηγητὴς τὴν τελευταία τάξη τοῦ λυκείου καὶ πηγαίνουν σὲ ἕνα ἐργοστάσιο. Τὴν ἑπομένη θέτει ἕνα θέμα ἐκθέσεως: «Τί θέλω νὰ γίνω». Θὰ δεῖ ὅτι πολλὰ παιδιὰ θὰ τοῦ γράψουν ὅτι θέλουν νὰ γίνουν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖο εἶδαν εἰς τὸ ἐργοστάσιο. Βεβαίως, τὰ ἴδια παιδιά, ἂν ἐρωτηθοῦν ὕστερα ἀπὸ λίγο καιρό, ἀναμφισβήτητα δὲν θὰ ποῦν ὅτι τοὺς ἀρέσει ἐκεῖνο ποὺ εἶχαν γράψει τότε. Βρέθηκαν κάτω ἀπὸ μία ἐπίδραση. Αὐτὸ λέγεται ἐνδιαφέρον, ἀλλὰ δὲν λέγεται κλίση —δηλαδὴ ἔφεση. Ἡ κλίση εἶναι μία μόνιμη κατάσταση στὸν ἄνθρωπο ποὺ ἐπιθυμεῖ αὐτὸ ποὺ ἐπιθυμεῖ.
Πρέπει ἀκόμη νὰ ὑπάρχει ἡ ἱκανότητα. Στὴν κλίση πρέπει νὰ ἐναρμονίζεται ἡ ἱκανότητα. Μπορεῖ, γιὰ παράδειγμα, ἐγὼ νὰ ἀγαπῶ κάτι, ἀλλὰ νὰ μὴν ἔχω τὴν ἱκανότητα γι' αὐτό. Μπορεῖ νὰ ἀγαπῶ νὰ γίνω ἀεροπόρος, ἀλλὰ νὰ μὴν ἔχω μία πολὺ δυνατὴ καρδιά, ἢ νὰ ἔχω μυωπία, ἢ ἀκόμη νὰ μὴν ἔχω ταχύτητα ἀντίληψης καὶ ἐνέργειας ἐπάνω στὸ καντράν, ποὺ θὰ πρέπει νὰ ἐνεργήσω ὥστε, ἂν ὑποτεθεῖ ὅτι κάνω βουτιὰ πρὸς τὰ κάτω —βύθιση—, νὰ ἔχω τὴν ἑτοιμότητα νὰ σωθῶ ἢ νὰ πατήσω τὸ σχετικὸ κουμπὶ γιὰ νὰ πεταχτῶ μὲ τὸ ἀλεξίπτωτο ἢ νὰ ἀνορθώσω τὸ ἀεροπλάνο πρὸς τὰ πάνω. Αὐτὸς ὁ χρόνος ἀντίληψης εἶναι μέγα θέμα.
Θυμᾶμαι κάποτε ἕνας καθηγητής μας πανεπιστημιακὸς μᾶς ἔλεγε τὸ ἑξῆς: Εἶχε βρεθεῖ στὶς ἐξετάσεις τῆς Σχολῆς Ἰκάρων, ὅπου εἶχαν ἕνα τὲστ ποὺ ἔλεγε ὅτι «κάποια στιγμὴ ἐγὼ θὰ ἀνάψω ἕνα φωτάκι· ἐσὺ φρόντισε ἀμέσως νὰ τὸ σβήσεις μὲ ἕναν ἄλλο διακόπτη πλάϊ». Ἄναβε τὸ φωτάκι ὁ καθηγητής, ἀλλὰ ὁ ὑποψήφιος δὲν πατοῦσε τὸ δικό του γιὰ νὰ σβήσει το φῶς, καὶ ἔφτανε νὰ τοῦ λέει: «Παιδί μου, πάτα τὸν διακόπτη». Δηλαδή, τί; Δὲν εἶχε ταχύτητα ἀντίληψης. Ἀντιλαμβάνεστε ὅτι αὐτὰ ὅλα συνιστοῦν αὐτὸ ποὺ λέμε ἱκανότητα. Μπορεῖ νὰ ἀγαπῶ νὰ εἶμαι κάτι, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχω καὶ τὴν ἱκανότητα, ὅπως καὶ τὸ ἀντίστροφο. Μπορεῖ νὰ ἔχω τὴν ἱκανότητα, ἀλλὰ νὰ μὴν ἔχω τὴν κλίση. Ὑπάρχουν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι εἶναι δεξιοτέχνες σὲ κάτι, ἀλλὰ δὲν τὸ ἀγαποῦν αὐτό το κάτι.
Καὶ τρίτον, εἶναι ἡ κλήση (μὲ ἦτα), ποὺ θὰ πεῖ νὰ νιώσεις μέσα σου ὅτι αὐτὸ ποὺ ἐπιθυμεῖς καὶ αὐτὸ ποὺ μπορεῖς, σὲ αὐτὸ σὲ καλεῖ ὁ Θεός, ὥστε τὸ ἐπάγγελμά σου, ἡ ἐργασία σου, νὰ εἶναι καὶ μία ξεχωριστὴ κλήση τοῦ Θεοῦ. Παλιὰ σᾶς εἶχα πεῖ ἕνα παράδειγμα —τὸ ἀναφέρει ἕνας ξένος ψυχίατρος— θὰ σᾶς τὸ πῶ ὅμως ξανὰ γιὰ ὅσους δὲν τὸ ἔχετε ἀκούσει. Ξέρω ὅμως ὅτι σὲ πολλοὺς εἶναι γνωστό. Κάποτε εἶχε πάει κάποιος σὲ ἕνα λατομεῖο γιὰ νὰ ἀντιληφθεῖ πῶς ἐργάζονται οἱ ἄνθρωποι, οἱ ἐργάτες, ἐκεῖ σὲ αὐτὸ τὸ λατομεῖο. Πλησιάζει τὸν πρῶτο καὶ τοῦ λέει: «Εἶσαι εὐχαριστημένος ἀπὸ τὴ δουλειά σου;» Αὐτός, λίγο θυμωμένα, ἀπαντάει: «Τί εὐχαριστημένος θέλεις νὰ εἶμαι; Ἐδῶ, νὰ σπάζω πέτρες ἀπὸ τὸ πρωὶ μέχρι τὸ βράδυ, εἶναι δυνατὸν νὰ εἶμαι εὐχαριστημένος;» Πηγαίνει σὲ ἕναν δεύτερο. Τοῦ λέει: «Εἶσαι εὐχαριστημένος ἀπὸ τὴν ἐργασία ποὺ κάνεις;» Ἐκεῖνος ἀπαντᾶ: «Εἶμαι εὐχαριστημένος, γιατί βγάζω ἕνα καλὸ μεροκάματο, μὲ τὸ ὁποῖο μπορῶ νὰ συντηρῶ τὴν οἰκογένειά μου καὶ νὰ ἔχω ὅ,τι ἄνεση θὰ ἤθελα, ὅ,τι εἶναι δυνατὸν νὰ μπορῶ νὰ ἔχω στὸ σπίτι μου». Πηγαίνει σὲ ἕναν τρίτον. «Εἶσαι εὐχαριστημένος ἀπὸ τὴ δουλειά σου;» «Βεβαίως», λέει. «Ὅταν σπάζω τὶς πέτρες, τὸ κάθε κομμάτι δὲν εἶναι ὅμοιο μὲ τὸ ἄλλο· ἔτσι, μοῦ μοιάζουν μὲ τὰ πρόσωπα τῶν ἀνθρώπων, ὅπου οἱ ἄνθρωποι δὲν ἔχουν τὸ ἴδιο πρόσωπο. Ἀλλὰ ὕστερα γεμίζω ἀπὸ χαρά, γιατί ξέρω ὅτι σπάζοντας αὐτὲς τὶς πέτρες, αὐτὲς θὰ μεταφερθοῦν στὸν Μητροπολιτικὸ Ναὸ τῆς πόλεως ποὺ χτίζεται. Καὶ αἰσθάνομαι ὅτι συμβάλλω καὶ ἐγώ».
Ὁ πρῶτος ἐργάτης δὲν ἔχει καμία σχέση μὲ τὴν ἐργασία του. Ὁ δεύτερος ἔχει ἐκεῖνο τὸ περιορισμένο πνεῦμα, τὴν περιορισμένη ἀντίληψη τοῦ ἀνθρώπου ποὺ ἔχει ἕνα ἔργο ποὺ θὰ ἱκανοποιεῖ μόνο τὶς ἀνάγκες του. Ὁ τρίτος μέσα του ἔχει αὐτὸ τὸ στοιχεῖο τῆς κλήσεως (μὲ ἦτα). Γιατί τὴν ἐργασία του τὴν ἔχει κάνει ἀποστολή. Αἰσθάνεται ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖο κάνει, αὐτὸ τὸ ὁποῖο προσφέρει, ὅτι γίνεται ἕνας οἰκοδόμος, ὄχι τοῦ πολιτισμοῦ, ἀλλὰ ἕνας οἰκοδόμος στὸ ἔργο ποὺ ὁ Θεὸς θέλει νὰ γίνεται ἐπάνω εἰς τὴ γῆ. Αὐτὸ ἔχει πολὺ σημασία. Μόνο τότε εἶναι ὁλοκληρωμένος ὁ ἄνθρωπος στὴν ἐργασία του, ὅταν ἔχει αὐτά τα τρία: τὴν κλίση, –μὲ ἴ– ἱκανότητα, καὶ κλήση –μὲ ἤ– κάλεσμα.
Θὰ ἤθελα, λοιπόν, νὰ σᾶς πῶ κάτι πιὸ κάτω τώρα, σχετικὰ μὲ τὰ παιδιά σας. Μὴν τὰ βιάζετε νὰ ἀκολουθήσουν κάποιο ἐπάγγελμα μόνο καὶ μόνο διότι εἶναι προσοδοφόρο, ἐὰν δὲν ἔχουν κλήση ἢ δὲν ἔχουν ἱκανότητες. Καὶ τοῦτο γιατί ἐσεῖς, κατὰ κάποιον κενόδοξο τρόπο, θὰ θέλατε τὰ παιδιά σας νὰ γίνουν αὐτὸ ποὺ θέλατε ἐσεῖς. Ἀγαπητοί μου, προσέξτε ἐδῶ. Κάποτε πιέζετε τὰ παιδιά σας νὰ πάρουν ἄριστα γιὰ νὰ βγεῖτε ἔξω στὸ καφενεῖο καὶ στὴν ἀγορά, νὰ πεῖτε καὶ νὰ καυχηθεῖτε ὅτι τὸ παιδί σας πῆρε ἄριστα. Ἄλλο τώρα ὅτι αὐτὸ μπορεῖ νὰ τοῦ κοστίσει ἀκόμα καὶ τὴ σωματική του ὑγεία, αὐτὸ τὸ ἴδιο τὸ νευρικό του σύστημα, ἢ τὸ παιδί σας γίνει κενόδοξο. Προσέξτε πολλοὶ αὐτὰ τὰ σημεῖα. Ἀλλὰ στὸ θέμα τοῦ ἐπαγγέλματος θὰ πρέπει, πάρα πολὺ μάλιστα, νὰ ἀφήσουμε τὰ παιδιά μας νὰ διαλέξουν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖο ἐπιθυμοῦν. Ἐμεῖς μόνο θὰ βοηθήσουμε τὰ παιδιὰ ἂν ἀντιληφθοῦμε ὅτι ζητοῦν κάτι γιὰ τὸ ὁποῖο δὲν ἔχουν ἱκανότητα δὲν ἔχουν κλίση, νὰ τοῦ ποῦμε: "Δὲν ἔχεις ἱκανότητα γιὰ αὐτό". Καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ γίνει μὲ πολλὴ προσοχή, γιατί κάποτε δὲν ξέρουμε ἂν ὁ ἄλλος ἔχει ἢ δὲν ἔχει ἱκανότητα. Ἢ ἀκόμη, ἂν ἡ ἐργασία αὐτὴ εἶναι ἐξαιρετικὰ ἐπικίνδυνη καὶ ὑποτεθεῖ ότι ἔχουμε μόνο ἕνα παιδί, καὶ τὸ παιδί μας αὐτὸ δὲν θὰ θέλαμε νὰ χάσει τὴ ζωή του, ἐνδεχομένως σὲ πολὺ νεαρὴ ἡλικία. Βέβαια, θὰ τὸ ποῦμε αὐτὸ στὰ παιδιά μας. Ἐὰν ὅμως τὸ παιδί μας ἐπιμένει, ἂν ἐπιμένει πολύ, βεβαίως θὰ τὸ ἀφήσουμε τελικά.
Ἀλλὰ ἀκόμη θὰ σᾶς παρακαλοῦσα νὰ μὴν βιάζετε τὰ παιδιά σας νὰ σπουδάσουν ὅταν δὲν ἔχουν ἔφεση στὰ γράμματα. Δὲν ἐννοῶ, βέβαια, ἐκείνη τὴν ὀκνηρία τὴν ὁποία παρουσιάζουν πολλὲς φορὲς τὰ παιδιὰ ἐπειδὴ δὲν θέλουν νὰ διαβάσουν, ἁπλῶς δὲν θέλουν νὰ διαβάσουν, ἐνῷ ἔχουν τὴ δυνατότητα. Πρέπει νὰ διακρίνουμε ἐὰν ὑπάρχει ἡ δυνατότητα, ἡ ἐξυπνάδα, ἡ εὐφυΐα μὲ τὴν ὀκνηρία. Καὶ ἂν μὲν εἶναι ὀκνηρία, θὰ ἐπιμείνουμε. Ἂν ὅμως εἶναι ἔλλειψη εὐφυΐας, ἀδελφέ μου, πιάνεις καὶ δέρνεις τὸ παιδί σου, τὸ δέρνεις ἐπειδὴ δὲν μπορεῖ νὰ ἀποδώσει στὰ γράμματα; Κάνεις ἔγκλημα. Μὰ δὲν μπορεῖ τὸ παιδὶ νὰ ἀποδώσει! Τί θέλεις παραπάνω ἀπὸ ἐκεῖνο ποὺ μπορεῖ; Θέλεις νὰ πάθει κακὸ τὸ παιδί; Γι' αὐτὸ λοιπὸν ἂς προσέξουμε. Δὲν πειράζει, δὲν εἶναι μόνο τὰ γράμματα μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ζήσουμε. Ἔχουμε τὴν ἐντύπωση ὅτι μόνο ἐὰν μάθουμε γράμματα θὰ ζήσουμε· ὅτι ἐὰν δὲν μάθουμε πολλὰ γράμματα ὅτι δὲν θὰ ζήσουμε. Δὲν ὑπάρχουν τέχνες; Ἐργασίες θαυμάσιες, χειρωνακτικές; Ἀρκεῖ κανεὶς νὰ τὶς κάνει μὲ τιμή, μὲ ἀλήθεια· καὶ νὰ τὴν κάνει αὐτὴ τὴ δουλειά, νὰ τὴν κάνει "κατ' ἐπιστήμην", δηλαδὴ νὰ τὴν κάνει σωστά, νὰ τὴ μάθει σωστά. Δὲν θὰ μπορεῖ νὰ ζήσει θαυμάσια καὶ νὰ ἔχει καὶ τιμὴ μέσα στὴν κοινωνία;
Ἀλλὰ τί; Θέλουμε κάποτε τὰ παιδιά μας νὰ γίνουν μεγαλύτερα καὶ ἀνώτερα ἀπὸ ἐμᾶς. Ἂν ἐγὼ ἔγινα ἐργάτης, τὸ παιδί μου νὰ γίνει γιατρός. Γιατί, ἀδελφέ μου; Γιατί; Αὐτὸ εἶναι μιὰ καθαρὴ κενοδοξία. Κάποτε ἔλεγε ἕνας πατέρας στὸ παιδί του: "Ξέρεις", τοῦ λέει, "ὅτι 18 χρονῶν ὁ Μέγας Ναπολέων, στὴν ἡλικία σου δηλαδή, ἦταν λοχαγός;". "Ναί, πατέρα", τοῦ λέει ὁ γιός, "καὶ στὴ δική σου ἡλικία ὁ Μέγας Ναπολέων ἦταν στρατηγός!".
Ἀκόμη ἐμεῖς γιὰ τὸν ἑαυτό μας. Νὰ μὴ ζητοῦμε τίτλους κοινωνικῆς τιμῆς. Εἶναι ὑπερηφάνεια, ἐὰν δὲν ἔχουμε πράγματι τὴν ἱκανότητα. Θέλουμε νὰ μποῦμε σὲ συλλόγους. Θέλουμε νὰ γίνουμε, μάλιστα, καὶ πρόεδροι. Θέλουμε νὰ μποῦμε στὴν ἐνορία, στὴν ἐπιτροπή, σὲ ἄλλες ἐπιτροπές —ποικίλες ἐπιτροπές, εἴτε ἐκκλησιαστικὲς εἴτε κοσμικές. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι, ὅταν δὲν μποροῦμε, νὰ τὰ κάνουμε θάλασσα· δηλαδή, νὰ δημιουργήσουμε μιὰ ἀτμόσφαιρα ἄσχημη καὶ νὰ ἀποτύχουμε. Αἰσθανόμαστε ὅτι μποροῦμε; Νὰ δώσουμε τὶς δυνατότητές μας. Δὲν μποροῦμε; Νὰ καθίσουμε στὴ θέση μας καὶ νὰ μὴν ξεσηκωνόμαστε, λέγοντας ὅτι θέλω νὰ γίνω αὐτὸ ἢ ἐκεῖνο.
Εἶναι γνωστὸ ἐκεῖνο τὸ παράδειγμα ποὺ κάποτε ὁ Εὐθύδημος πήγαινε νὰ θυσιάσει στοὺς θεούς. Βρῆκε τὸν Σωκράτη στὸν δρόμο καὶ τοῦ λέει ὁ Σωκράτης: "Ποῦ πᾶς;". "Πάω νὰ προσευχηθῶ". "Τί θὰ ζητήσεις ἀπὸ τὸν Θεό; Τί θὰ ζητήσεις;". Λέει: "Πλοῦτο· καὶ θὰ ζητήσω νὰ κυβερνήσω τὴν πόλη τῶν Ἀθηνῶν μιὰ μέρα". Γιὰ τὸ τελευταῖο, τοῦ λέγει: "Ἂν δὲν καταφέρεις νὰ κυβερνήσεις σωστὰ τὴν πόλη τῶν Ἀθηνῶν, καὶ τότε οἱ ἄνθρωποι σὲ ὑβρίζουν ἢ ἔχεις κακὸ ἀποτέλεσμα, κακὸ τέλος, μόνο καὶ μόνο ἐπειδὴ δὲν μπόρεσες νὰ κυβερνήσεις σωστὰ τὴν πόλη τῶν Ἀθηνῶν, τότε θὰ σὲ συνέφερε νὰ σοῦ δώσει ὁ θεὸς αὐτὸ ποὺ ζητᾶς;". "Προφανῶς ὄχι", λέει. Δὲν σᾶς λέω τὸ παρακάτω, ἐκεῖνο τὸ περίφημο τοῦ Σωκράτους ποὺ εἶπε: "Κι ἐγὼ δὲν ξέρω τί νὰ σοῦ πῶ, τί πρέπει νὰ ζητήσω ἀπὸ τὸν θεό, ἀλλὰ θὰ ἔρθει ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ μᾶς διδάξει τί πρέπει νὰ ζητᾶμε στὴ προσευχή μας". Προφητικότατα, ἀγαπητοί μου! Καὶ αὐτὸς ἦλθε· εἶναι ὁ Μεσσίας. Ἐκεῖνος μᾶς δίδαξε πῶς πρέπει νὰ προσευχόμαστε, ὅταν οἱ μαθητές Του Τοῦ εἶπαν: «Κύριε, δίδαξον ἡμᾶς προσεύχεσθαι» Λουκ. 11, 1, ὥστε οὔτε βαττολογία νὰ ὑπάρχει, οὔτε ἄλλα πράγματα τὰ ὁποῖα ὁ Θεὸς δὲν θὰ ἤθελε ποτὲ νὰ Τοῦ ζητήσουμε. Εἴδατε, λοιπόν, ὅτι ὁ Σωκράτης προσπαθεῖ νὰ βοηθήσει τον Εὐθύδημο νὰ καταλάβει ὅτι ὁπωσδήποτε δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ζητήσει κάτι καὶ νὰ ἐπιδοθεῖ σὲ αὐτό, ἂν δὲν εἶχε μιὰ ἔφεση ἢ ἱκανότητα.
Γι' αὐτὸν τὸν λόγο λέγει ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ στὸ Δευτερονόμιον 29, 9: «Συνείτε πάντα ὅσα ποιεῖτε», δηλαδὴ νὰ κατανοεῖτε ὅσα θὰ κάνετε στὴ ζωή σας, νὰ τὰ μελετᾶτε, νὰ ἐρωτᾶτε, νὰ τὰ βασανίζετε, ὄχι μὲ τὴν πρώτη εὐκολία, κινούμενοι ἀπὸ τὴν κενοδοξία, νὰ πηγαίνουμε, ἐνῷ δὲν μποροῦμε νὰ ἀποδώσουμε, νὰ ἀναλαμβάνουμε ἐργασίες γιὰ τὶς ὁποῖες αὔριο θὰ μᾶς ὑβρίζουν οἱ ἄνθρωποι.
Θὰ πρέπει νὰ μποροῦμε πάντα νὰ λέμε εἰς τὸν Θεό, γιὰ νὰ εἴμεθα πάντοτε εἰς τὸν χῶρο τῆς ταπεινώσεως —διότι τὸ χωρίο ἀναφέρεται στὴν ταπείνωση, καὶ ὅλα αὐτὰ τὰ θέματα ποὺ λέμε, σᾶς ὑπενθυμίζω ὅτι ἀναφέρονται στὸ θέμα τῆς ταπεινώσεως. Νὰ μποροῦμε πάντα νὰ λέμε ἐκεῖνον τὸν θαυμάσιο ψαλμό, τὸν 130ό, ποὺ λέγει: «Κύριε, οὐχ ὑψώθη ἡ κάρδία μου, οὐδὲ ἐμετεωρίσθησαν οἱ ὀφθαλμοί μου, οὐδὲ ἐπορεύθην ἐν μέγάλοις, οὐδὲ ἐν θαυμασίοις ὑπὲρ ἐμέ.» Δηλαδή, Κύριε, δὲν ὑπερηφανεύτηκε ἡ καρδιά μου· «οὐχ ὑψώθη ἡ καρδία μου, οὐδὲ μετεωρίσθησαν οἱ ὀφθαλμοί μου». Δηλαδή, οἱ ὀφθαλμοί μου δὲν σηκώθηκαν ἀκατάδεκτοι, μὲ ἀλαζονεία ἀπέναντι στοὺς ἄλλους, θεωρῶντας ὅτι ἐγὼ ἀξίζω περισσότερο ἀπὸ τοὺς ἄλλους. Οὔτε πορεύθηκα «ἐν μεγάλοις». Δηλαδή, δὲν ἀνέλαβα δουλειὲς ποὺ εἶναι ἀνώτερες τῶν δυνάμεών μου, «οὐδέ ἐν θαυμασίοις ὑπὲρ ἐμέ», οὔτε θαυμαστὰ πράγματα ποὺ ξεπερνᾶνε τὶς δυνατότητές μου.
Ὁ καθένας μας ἔχει κάποια ταλέντα ἀπὸ τὸν Θεό. Ἀγαπητοί μου, δὲν ὑπάρχει κανένας ποὺ νὰ μὴν ἔχει κάποιο ταλέντο ἀπὸ τὸν Θεό. Θυμηθεῖτε μόνο τὴν παραβολὴ τῶν ταλάντων. Ἡ λέξη «ταλέντο» εἶναι ἑλληνικὴ καὶ προέρχεται ἀπὸ τὸ «τάλαντο», μιὰ λέξη ἡ ὁποία ἀναφέρεται, μάλιστα, στὴν παραβολὴ τῶν ταλάντων. Τὸ τάλαντο ἦτο νόμισμα —ἀργυροῦν ἢ χρυσοῦν— μεγάλης ἀξίας. Μάλιστα, τὸ χρυσοῦν ἦταν πολὺ μεγάλης ἀξίας. Τὸ ἕνα τάλαντο ζύγιζε 25,8 μὲ 26 κιλά! Ἀπὸ ἐκεῖ, ἡ λέξη πῆγε στὴν Εὐρώπη καὶ γύρισε πάλι πίσω στὴν Ἑλλάδα μὲ τὴν ὀνομασία «ταλέντο», ἐνῷ στὴν πραγματικότητα εἶναι τὸ «τάλαντο». Αὐτὸ ἀκριβῶς σημαίνει αὐτὴ ἡ ἑλληνικὴ λέξη: τάλαντο. Ὁ Θεός, λοιπόν, μᾶς ἔδωσε τάλαντα. Θυμηθεῖτε τὴν παραβολὴ ποὺ λέει ὅτι εἰς τὸν ἕναν ἔδωσε πέντε, εἰς τὸν ἄλλον —ἐκ τῶν ἄλλων— ἔδωσε δύο καὶ εἰς τὸν τρίτο ἔδωσε ἕνα τάλαντο. Τί σημαίνει αὐτό; Ὅτι σὲ ὅλους τοὺς δούλους ἔδωσε τάλαντο. Αὐτὸ τὸ «σὲ ὅλους τοὺς δούλους» σημαίνει ὅτι ὅλοι ἔχουν πάρει κάτι. Ἄλλος ἔχει τὸ τάλαντο στὴν ψυχή του, δηλαδὴ πνευματικὰ χαρίσματα, καὶ ἄλλος ἔχει σωματικὰ χαρίσματα· ἔχει γερὰ πόδια, ἔχει γερὰ χέρια καὶ καθεξής. Μπορεῖ κάποιος νὰ κάνει μιὰ δουλειὰ τὴν ὁποία δὲν μπορεῖ νὰ κάνει ἕνας ἄλλος, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει τὴ σωματικὴ δυνατότητα, ἔχει ὅμως τὴν πνευματική. Θα πρέπει, ὅμως, ὁ καθένας νὰ ἐξακριβώσει τί ἔχει πάρει ἀπὸ τὸν Θεό. Αὐτὸ δὲν εἶναι πάντοτε εὔκολο, διότι ἐκεῖνο ποὺ μᾶς ἐμποδίζει νὰ ἐξακριβώσουμε τί ἔχουμε καὶ τί ἀξίζουμε, εἶναι ἡ κενοδοξία. Ἂν θέλετε, ἡ μὲν κενοδοξία —ἡ ὑπερηφάνεια— εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία μᾶς λέει ὅτι ἔχουμε κάτι περισσότερο ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖο πραγματικὰ ἔχουμε.
Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ μιὰ ἄλλη ὄψη: εἶναι τὰ αἰσθήματα μειονεκτικότητας, τὰ ὁποῖα καὶ αὐτὰ ἀποτελοῦν ἐκδήλωση τῆς κενοδοξίας. Εἶναι τὸ ἄλλο ἄκρο τοῦ ἴδιου ἀκριβῶς θέματος. Μὴν ξεχνᾶμε ὅτι αἰσθήματα μειονεκτικότητας ἔχουν οἱ ἄνθρωποι ὅταν δὲν ἔχουν πολὺ ἰσχυρὸ χαρακτῆρα· καὶ τότε ἀμέσως παρουσιάζουν τὸν ἑαυτό τους ὡς κακόμοιρο. Ὅταν, ἀντίθετα, ἔχουν αὐταρχικὸ χαρακτῆρα, τότε παρουσιάζονται μὲ αὐταρχισμό, προβάλλοντας ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχουν ἤ, καλύτερα, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν, μόνο καὶ μόνο ἐπειδὴ εἶναι κάπως ἰσχυροὶ χαρακτῆρες. Εἴτε, λοιπόν, ἔχω μιὰ ὑπερπροβολὴ τοῦ ἑαυτοῦ μου εἴτε ἔχω μιὰ μείωση τοῦ ἑαυτοῦ μου, στὴν πραγματικότητα εἶναι ἕνα καὶ τὸ αὐτὸ πρᾶγμα: εἶναι ἡ ὑπερηφάνεια. Θὰ πρέπει, λοιπόν, νὰ ἐξακριβώσω τί ἔχω, χωρὶς οὔτε νὰ ὑπερβάλλω οὔτε νὰ ὑποτιμῶ τὸν ἑαυτό μου. Ἂν θέλετε, τώρα μποροῦμε νὰ καταλάβουμε αὐτὸν τὸν θαυμάσιο ὁρισμὸ τοῦ Μεγάλου Βασιλείου περὶ τῆς ταπεινοφροσύνης. Ἀκοῦστε τί λέει: «Τί ἐστι ταπείνωσις; Ἐπάνοδος ἐπὶ τὴν οἰκείαν ἀξίαν». Νὰ γυρίσεις, δηλαδή, σὲ αὐτὸ ποὺ ἀξίζεις. Ἐπάνοδος. Γιατί ἐπάνοδος; Διότι δὲν εἴμαστε σὲ αὐτὸ ποὺ πραγματικὰ εἴμαστε, καθὼς ἔχουμε ἀποκλίνει ἐξ αἰτίας τῶν ἐπιδράσεων τῆς κενοδοξίας, τῆς ὑπερηφάνειας. Πρέπει, λοιπόν, νὰ ξαναγυρίσουμε σὲ αὐτὸ ποὺ πράγματι ἀξίζουμε. Σᾶς εἶπα, ὅμως, ὅτι αὐτὸ εἶναι δύσκολο. Ὅταν, ὅμως, ἔχουμε μιὰ στοιχειώδη ταπείνωση καὶ μποροῦμε νὰ ρωτᾶμε ἢ νὰ ἐξακριβώνουμε στὸν ἑαυτό μας, ἢ ἀπὸ τοὺς ἄλλους, ἢ ἀπὸ τὶς ἴδιες μᾶς τὶς δυνάμεις· τότε, σιγά-σιγά, γυρίζουμε πράγματι σὲ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖο ἀξίζουμε. Διότι, ἀγαπητοί μου, ἐὰν πήραμε τάλαντα ἀπὸ τὸν Θεὸ ἀλλὰ δὲν τὰ καλλιεργοῦμε —ὅπως μαρτυρεῖ ἡ παραβολὴ— θὰ δώσουμε λόγο εἰς τὸν Θεό.
Ὁ δοῦλος, τὸ τάλαντο ποὺ πῆρε, δὲν τὸ καταχράστηκε. Ποῦ νὰ τὸ εἶχε καταχραστεῖ κιόλας; Δηλαδή, νὰ πάρεις τάλαντο ἀπὸ τὸν Θεό, νὰ πάρεις ἱκανότητες καὶ νὰ τὶς ξοδέψεις, νὰ τὶς κατασπαταλήσεις στὴν ἁμαρτία ἢ τὸ νὰ γίνεις ἐφευρετής —ἐν εὐρείᾳ ἐννοίᾳ, ἐφευρετὴς κακῶν— εἶναι φοβερὸ πρᾶγμα αὐτό. Εἶναι κατασπατάληση τῆς πατρικῆς περιουσίας, ποὺ βλέπουμε σὲ μιὰ ἄλλη παραβολή, τοῦ Ἀσώτου Υἱοῦ. Ἐκεῖνος πῆρε, λέει, τὴν πατρικὴ περιουσία καὶ τὴν κατεσπατάλησε ζὼν ἀσώτως. Δηλαδή, ἐκεῖ ξοδεύεις τὸ τάλαντό σου, στὴν ἁμαρτία. Δὲν τὸ σπαταλᾶ ὁ δοῦλος τῆς παραβολῆς, ἀλλὰ τί κάνει; Τί λέει τὸ κείμενο; Παίρνει τὸ τάλαντο καὶ τὸ κρύβει στὴ γῆ. Καὶ τί λέει μετά; Ὅταν ἐπιστρέφει ὁ κύριός του γιὰ νὰ ζητήσει λόγο, τοῦ λέει: «κύριε· ἔγνων σὲ ὅτι σκλὴρὸς εἶ ἄνθρωπος, θερίζων ὅπου οὐκ ἔσπειρας καὶ συνάγων ὅθεν οὐ διεσκόρπισας· καὶ φοβηθεὶς ἀπελθὼν ἔκρυψα τὸ τάλαντόν σου ἐν τῇ γῇ· ἴδε ἔχεις τὸ σόν.» Ματθ. 25, 24-25 Κύριε, ἐπειδὴ ξέρω ὅτι εἶσαι σκληρὸς ἄνθρωπος, ὅτι θερίζεις ἐκεῖ ποὺ δὲν ἔσπειρες καὶ μαζεύεις ἐκεῖ ποὺ δὲν σκόρπισες... Δηλαδή, γιὰ σκεφτεῖτε νὰ πεῖς στὸν ὑπηρέτη σου νὰ θερίσει σιτάρι ἐδῶ, ποὺ εἶναι αὐτὴ ἡ αἴθουσα μὲ τὸ μάρμαρο κάτω. Ἔ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ φυτρώσει ἐδῶ; Μὰ σιτάρι πῶς θὰ θερίσεις ἐδῶ πέρα; Γι' αὐτὸ σὲ φοβήθηκα καὶ ἔκρυψα τὸ τάλαντό σου. Ἔχεις τὸ σόν. Δηλαδὴ ὅτι μοῦ δῶσες πάρτο. «πονηρὲ δοῦλε καὶ ὀκνηρέ! ᾔδεῖς ὅτι θερίζω ὅπου οὐκ ἔσπειρα καὶ συνάγω ὅθεν οὐ διεσκόρπισα! ἔδει οὖν σὲ βαλεῖν τὸ ἀργύριόν μου τοῖς τραπεζίταις, καὶ ἐλθὼν ἐγὼ ἐκομισάμην ἂν τὸ ἐμὸν σὺν τόκῳ.» Δούλε πονηρέ, τοῦ λέγει, ἄχρηστε ἄνθρωπε! Ἔπρεπε νὰ τὸ δώσεις στοὺς τραπεζῖτες, κτλ. κτλ.». Τὸν κατηγορεῖ καὶ τὸν βάζει στὴ φυλακή, δηλαδὴ στὴν αἰώνια κόλαση, ἐπειδὴ δὲν ἐργάστηκε τὸ τάλαντο ποὺ πῆρε ἀπὸ τὸν Θεό. .
Προσέξτε ὅμως καὶ κάτι ἄλλο: θὰ δώσουμε ἐξίσου λόγο στὸν Θεὸ ἂν προσπαθοῦμε νὰ ἀναπτύξουμε ἀνύπαρκτα τάλαντα, τὰ ὁποῖα δὲν μᾶς ἔχει δώσει ὁ Θεός. Καὶ στὴ μία περίπτωση καὶ στὴν ἄλλη, ὁπωσδήποτε τὰ πράγματα δὲν εἶναι καλά. Τί πρέπει, λοιπόν, νὰ γίνει; Ὅ,τι εἶπε ὁ Μέγας Βασίλειος: νὰ γυρίσουμε "ἐπὶ τὴν οἰκείαν ἀξίαν". Νὰ γυρίσουμε, δηλαδή, σὲ αὐτὸ τὸ ὁποῖο πραγματικὰ εἴμαστε.
Απόσπασμα από την🔸18η🔸ομιλία στην κατηγορία : " Σοφία Σειράχ ".
► Όλες οι ομιλίες της Κατηγορίας :
" Σοφία Σειράχ " εδώ ⬇️
https://arnion.gr/index.php/palaia-diauhkh/sofia-seirax
↕️
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/blog-post_83.html?m=1
🔸Λίστα ομιλιών της σειράς
«Σοφία Σειράχ».🔻
https://drive.google.com/file/d/15yPd5yULQpwqBdVJzrpusJNL6wa2BczM/view?usp=drivesdk
🎥 Βιντεοσκοπημένες ομιλίες της σειράς «Σοφία Σειράχ».🔻
https://youtube.com/playlist?list=PLxBsMI6pr40o1lCOake2wwX61iRYZNi-M
📜 Απομαγνητοφωνημενες ομιλίες της σειράς «Σοφία Σειράχ».🔻
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%94%B9%CE%A3%CE%BF%CF%86%CE%AF%CE%B1%20%CE%A3%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%AC%CF%87.?m=1
🔸Απομαγνητοφώνηση και ψηφιοποίηση ομιλίας : Αθανάσιος Άμβωνας.
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0
💠Πλήρης απομαγνητοφωνημένες σειρές ομιλιών (Βιβλία).
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%92%A0%CE%A0%CE%BB%CE%AE%CF%81%CE%B7%CF%82%20%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%BC%CE%B1%CE%B3%CE%BD%CE%B7%CF%84%CE%BF%CF%86%CF%89%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B5%CF%82%20%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%AD%CF%82%20%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CF%8E%CE%BD%20%28%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%B1%29.?m=1
🔸Επεξηγηματικό βίντεο Ασπάλαθου.
https://youtu.be/8tNfAHRkTCk
__⬇️Playlist "Ασπάλαθου".⬇️__
https://aspalathos21.blogspot.com/2021/07/blog-post_83.html?m=0
🔸Όλες οι ομιλίες ~4.487~ του μακαριστού πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/4487.html?m=0
📃Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες του πατρός Αθανασίου. ⬇️
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0
📜 Αποσπάσματα ομιλιών πατρός Αθανασίου ⬇️
https://athanasioslogos.blogspot.com/?m=0
__⬇️ Facebook ⬇️__
https://www.facebook.com/groups/1637818926362004/?ref=share
🔸Κατάλογος ομιλιών πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://drive.google.com/file/d/1JmrxaObMVyTA4_pS5yuMaQdoBf8-LwBP/view?usp=drivesdk
†. Πρός Δόξαν τοῦ Ἁγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ.
