†. Λέγει μιὰ ἀπορία: Ποιά εἶναι τὰ κριτήρια γιὰ τὴν ἀναγνώριση τῶν γνησίων διδασκάλων τῆς Ἐκκλησίας;
Τί νὰ πῶ; Ἐπειδὴ περνάει καὶ ἡ Ἐκκλησία μας μιὰ κρίση, καὶ αὐτὲς οἱ κρίσεις δὲν εἶναι βεβαίως κρίσεις περιεχομένου πίστεως, ἀναμφισβήτητα, ἀλλὰ κρίσεις ἀνθρώπων, ταγῶν μέσα στὴν Ἐκκλησία, περνᾶμε ὅλοι μιὰ κρίση. Καὶ ὁ λαὸς περνάει μιὰ κρίση. Γιατί ὁ λαὸς δίνει τοὺς ποιμένες, καὶ οἱ ποιμένες ποιμαίνουν τὸν λαό. Ὑπάρχει μιὰ σχέση ἀνάμεσα στὸν λαὸ καὶ τοὺς ποιμένες. Οἱ ποιμένες δὲν εἶναι οὐρανοκατέβατοι. Συνεπῶς, οἱ ποιμένες ἀνακλοῦν τὸν λαὸ καὶ ὁ λαὸς ἀνακλᾶ τοὺς ποιμένες. Ὑπάρχει μιὰ ἀλληλεπίδραση λαοῦ καὶ ποιμένων. Βέβαια, ἂν ἔπρεπε νὰ περιγράψει κανείς –καὶ σὲ ἄλλες ἐποχές, ἀλλὰ καὶ στὴν ἐποχή μας– αὐτὴ τὴν κατάσταση, θὰ ἔπρεπε νὰ κλαίει πολύ, θὰ ἔπρεπε νὰ κλαίει πολύ. Ὅμως, τὸ νὰ προβάλλονται πρότυπα καὶ νὰ καθρεφτιζόμαστε ἐπὶ τῶν προτύπων, νομίζω εἶναι πάρα πολὺ σπουδαῖο καὶ σημαντικὸ καὶ χρήσιμο, ὥστε νὰ μὴν γινόμαστε πάλι ἀντικείμενο ἐκμεταλλεύσεων κακοῦ λαοῦ ἢ κακῶν ποιμένων. Καὶ ὁ καθρέφτης, ποὺ ἀποτελεῖ καὶ τὸ κριτήριο, δὲν εἶναι ἄλλος ἀπὸ τὴν Ἁγία Γραφή. Εἶναι οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας μας. Ἐγὼ θὰ χρησιμοποιήσω μόνο τὴν Ἁγία Γραφὴ λόγῳ ἔλλειψης χρόνου. Τί νὰ ἀναφερθῶ, νὰ ἀναφερθῶ στὸν Ἅγιο Ἰγνάτιο; Δηλαδή, στὴν πατερικὴ παράδοση δὲν θὰ ἀναφερθῶ. Μόνο στὴν Καινὴ Διαθήκη, μόνο στὴν Ἁγία Γραφή, καὶ μάλιστα μόνο στὴν Καινὴ Διαθήκη. Διότι ἡ Παλαιὰ Διαθήκη δίνει πολλὰ καίρια χαρακτηριστικὰ τῶν κακῶν ποιμένων καὶ τῶν καλῶν ποιμένων. Ἀλλὰ καὶ πάλι, ἀπὸ τὴν Καινὴ Διαθήκη δὲν μπορῶ νὰ πῶ παρὰ μόνο λίγα. Γιατί λέει ὁ Κύριος: «τὶς ἄρα ἐστὶν ὁ πὶστὸς οἰκονόμος καὶ φρόνιμος, ὃν καταστήσει ὁ κύριος ἐπὶ τῆς θεραπείας αὐτοῦ τοῦ διδόναι ἐν καὶρῷ τὸ σιτομέτριον;» Λούκ. 12,42 Ποιός εἶναι, λέει, ὁ πιστὸς καὶ φρόνιμος οἰκονόμος, ἐκεῖνος πού... κλπ. ἢ ἐκεῖνος ὁ ἄλλος, ὁ κακός. Τί θὰ πεῖ οἰκονόμος; Διαχειριστὴς μυστηρίων Θεοῦ. Δὲν λέει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος: «Οὕτως ἡμᾶς λογιζέσθω ἄνθρωπος, ὡς ὑπηρέτας Χριστοῦ καὶ οἰκονόμους μυστηρίων Θεοῦ. δὲ λοὶπὸν ζητεῖται ἐν τοῖς οἰκονόμοις, ἵνα πιστός τις εὑρεθῇ». Α Κόρ. 4,2 νὰ ζητᾶτε καλοὺς οἰκονόμους, διαχειριστὲς μυστηρίων τοῦ Θεοῦ; Ὁ ἴδιος ὁ Ἀπόστολος Παῦλος τὸ λέει. Καὶ λέει ὁ Κύριος –ξαναλέγω, οἰκονόμος σημαίνει διαχειριστής. Γιατί δὲν ἔχουμε τίποτα δικό μας· οὔτε ἡ Θεία Κοινωνία εἶναι δική μας, οὔτε τὸ Βάπτισμα. Δὲν ἔχουμε τίποτα δικό μας, ἁπλῶς τὰ διαχειριζόμαστε– λέγει: χρονίζει ὁ κύριός μου ὁ Κύριός μου ἀργεῖ. Συνεπῶς, καὶ ὁ θάνατός μου ἀργεῖ καὶ ὁ Κύριός μου ἀργεῖ, ἔρχεσθαι, καὶ ἄρξηται τύπτειν τὸὺς παῖδας καὶ τὰς παιδίσκας, ἀρχίζει, λέει, νὰ τύπτει –νὰ χτυπάει– τοὺς δούλους καὶ τὰς παιδίσκας, δηλαδὴ τὸν λαό, ἐσθίειν τε καὶ πίνειν καὶ μεθύσκεσθαι, καὶ νὰ ζεῖ μετὰ τῶν μεθυόντων. Δηλαδή, νὰ κάνει παρέα μὲ ἐκείνους ποὺ μεθᾶνε. Δηλαδὴ ἐκεῖνο τὸ ρεμπελιό, δὲν βαριέσαι! Τώρα νὰ φᾶμε καὶ νὰ πιοῦμε, ἄντε! Λούκ. 12, 45
Εἶναι πολλὰ στὴν Καινὴ Διαθήκη. Λοιπόν, ὁ Κύριος λέγει στὸ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγέλιο: «ὁ δὲ εἰσερχόμενος διὰ τῆς θύρας ποιμὴν ἐστι τῶν προβάτων». Ἰω. 10, 2 Ποιά εἶναι αὐτὴ ἡ πόρτα, ἡ θύρα; Ἡ θύρα εἶναι ὁ Χριστός, ἡ θύρα εἶναι ἡ Ἐκκλησία, ἡ θύρα εἶναι ἡ Ὀρθοδοξία. Αὐτὸς ποὺ μπαίνει ἀπὸ τὴν πόρτα, αὐτὸς εἶναι ὁ ποιμένας τῶν προβάτων, καὶ τὰ πρόβατα τῆς φωνῆς αὐτοῦ ἀκούει, καὶ τὰ πρόβατα τῆς φωνῆς αὐτοῦ ἀκοῦν, καὶ τὰ ἴδια πρόβατα καλεῖ κατ᾿ ὄνομα καὶ ἐξάγει αὐτά, τὰ πρόβατα τὸν ἀναγνωρίζουν. Ξέρει ὀνομαστικὰ τὰ πρόβατά του καὶ τὰ βγάζει γιὰ βοσκή. καὶ ὅταν τὰ ἴδια πρόβατα ἐκβάλῃ, ὅταν τὰ βγάζει γιὰ βοσκή, ἔμπροσθεν αὐτῶν, πορεύεται. Ἄλλο χαρακτηριστικό. Πηγαίνει μπροστά τους, καὶ τὰ πρόβατα αὐτῷ ἀκολουθεῖ, καὶ τὰ πρόβατα αὐτὸν ἀκολουθοῦν· τὰ πρόβατα πηγαίνουν ἀπὸ πίσω. Ὡραία εἰκόνα ὁ τσομπάνης μὲ τὰ πρόβατα, ποὺ τὰ βλέπετε συνηθέστατα στὴ δική μας θεσσαλικὴ ὕπαιθρο. ὅτι οἴδασι τὴν φὼνὴν αὐτοῦ, γιατί γνωρίζουν τὴ φωνὴ τοῦ ποιμένα τους. ἀλλοτρὶῳ δὲ οὐ μὴ ἀκολουθήσωσιν, ἀλλὰ φεύξονται ἀπ᾿ αὐτοῦ, ὅτι οὐκ οἴδασι τῶν ἀλλοτρίων τὴν φωνήν. Δηλαδή, τὸν ξένο δὲν τὸν γνωρίζουν, οὔτε τὴ φωνή του, καὶ δὲν τὸν ἀκολουθοῦν· γιατί εἶναι φωνὴ ξένου, δὲν ἔχει καμία σχέση μὲ τὸ ποίμνιο. ὁ ποὶμὴν ὁ κάλὸς, λέει ὁ Κύριος, τὴν ψὺχὴν αὐτοῦ τίθησιν ὑπὲρ τῶν προβάτων θέτει τὴ ζωή του γιὰ τὰ πρόβατα, καὶ ὄχι νὰ ζεῖ ἀπὸ τὰ πρόβατα, ἀλλὰ τὰ πρόβατα νὰ ζοῦν ἀπο τὸν ποιμένα –προσέξτε αὐτὸ τὸ σημεῖο– δὲν θὰ ζεῖ ἀπὸ τὰ πρόβατα. Νὰ λέγει ἐκεῖνο ποὺ λέγει ἡ Παλαιὰ Διαθήκη, στὸν προφήτη Ἰεζεκιήλ: «ἰδοὺ τὸ γάλα κατέσθετε καὶ τὰ ἔρια περιβάλλεσθε καὶ τὸ πὰχὺ σφάζετε καὶ τὰ πρόβατά μου οὐ βόσκετε» Ἴεζ. 34, 3 Ὄχι μόνο ἀρμέγετε τὰ πρόβατα, ὄχι μόνο παίρνετε τὸ μαλλί, ἀλλὰ φάγατε καὶ τὰ πρόβατα. Φοβερό, ἔ, φοβερό! ὁ μισθωτὸς δὲ καὶ οὐκ ὢν ποιμήν. Μισθωτὸς ἐδῶ δὲν εἶναι αὐτὸς ὁ ὁποῖος παίρνει χρήματα γιὰ νὰ ζήσει –ὁ ἴδιος ὁ Κύριος δὲν εἶπε στοὺς μαθητές Του: «οὕτω καὶ ὁ Κύριος διέταξε τοῖς τὸ εὐαγγέλιον καταγγέλλουσιν ἐκ τοῦ εὐαγγελίου ζῆν» Α Κόρ. 9, 14 θὰ τρῶτε ἀπὸ τὸ Εὐαγγέλιο· ἐκ τοῦ Εὐαγγελίου, λέγει, θὰ ζήσετε– ἀλλὰ ἡ νοοτροπία τοῦ μισθωτοῦ. Προσέξατε, προσέξατε. Γιατί εἶχε τεθεῖ μιὰ ἀπορία πέρυσι, νομίζω, καὶ δὲν ἀπάντησα. Σὲ ποιόν νὰ πρωτοαπαντήσω. Λέγει: "Μήπως, ὅταν οἱ ἱερεῖς παίρνουν μισθό, εἶναι μισθωτοί;". Ὄχι, εἶναι ἡ νοοτροπία τοῦ μισθωτοῦ: Πληρώνομαι; Ἀποδίδω. Δὲν πληρώνομαι; Δὲν ἀποδίδω. Πέστε μου, ποιός ὑπάλληλος, ποιός ὑπάλληλος, ἅμα δὲν πληρώνεται, θὰ πηγαίνει νὰ δουλέψει; Ἂν ἐσὺ ὅμως, ὁ ἱερεύς, ὁ ποιμήν, ἢ πληρωθεὶς ἢ δὲν πληρωθεῖς, –σοῦ βάλουν μάλιστα τὴν ποινὴ νὰ πεθάνεις ἀπὸ τὴν πεῖνα– θὰ σταματήσεις νὰ εἶσαι ποιμήν; Ποτέ, μὰ ποτέ! Συνεπῶς ὁ μισθωτὸς δὲ καὶ οὐκ ὢν ποιμήν, ὁὗ οὐκ εἰσὶ τὰ πρόβατα ἴδια, δὲν εἶναι δικά του τὰ πρόβατα. Πῆγε γιὰ πληρωμή. Ἄντε, σὲ βάζω σὲ αὐτὴν τὴν ἐνορία, κοίτα αὐτὰ γιὰ νὰ πληρώνεσαι. Ἅμα δὲν σὲ πληρώνω, σηκώνεσαι καὶ φεύγεις. θεωρεῖ τὸν λύκον ἐρχόμενον καὶ ἀφίησι τὰ πρόβατα καὶ φεύγει. Ποιός εἶναι ὁ λύκος; Ὁ λύκος, παιδιά, εἶναι ὁ διάβολος, εἶναι ἡ ἁμαρτία, εἶναι ἡ αἵρεση, ἀλλὰ καὶ ἡ κοσμικὴ ζωή. Βλέπει αὐτὰ ὁ κακὸς μισθωτός, δηλαδὴ ὁ ποιμὴν μὲ νοοτροπία μισθωτοῦ, καὶ ἐγκαταλείπει τὸ ποίμνιό του. καὶ ὁ λύκος ἁρπάζει αὐτὰ καὶ σκορπίζει τὰ πρόβατα. ὁ δἑ μισθωτὸς φεύγει, ὅτι μισθωτὸς ἐστι καὶ οὐ μέλει αὐτῷ πὲρὶ τῶν προβάτων. Φεύγει, λέει, ὁ μισθωτὸς γιατί δὲν τὸν ἐνδιαφέρουν τὰ πρόβατα· θέλει μόνο νὰ ζήσει ὁ ἄνθρωπος, νὰ κάνει τὴ ζωή του, νὰ ζήσει καλά. Ἢ ἀκόμη, ἂν θέλετε, ἔχουμε καὶ ἕνα καινούργιο στοιχεῖο στὴν ἐποχή μας, νὰ κάνει τὴν καριέρα του. Εἶναι ἱερεύς, ποιμὴν καριερίστας. Παράξενα πράγματα! Νὰ ὑποβάλλει ἐπὶ διδακτορία πτυχία, ἐπὶ καθηγεσία... Τοῦτα τὰ πτυχία, πράγματα, θάματα, παράσημα! Νὰ κάνει καριέρα. Ὁ ποιμὴν καριέρα; Περίεργο.
Ἀλλὰ γιὰ νὰ δοῦμε τὸν Ἀπόστολο Παῦλο τί μᾶς λέει στὴν Πρώτη Πρὸς Τιμόθεον καὶ μετὰ στὴν Πρὸς Τίτον ἐπιστολή. «δεῖ οὖν τὸν ἐπίσκοπον, πρέπει, λέει, ὁ Ἐπίσκοπος ἀνεπίληπτον εἶναι, νὰ εἶναι ἀνεπίληπτος, (τὸ «εἶναι» εἶναι τὸ ἀπαρέμφατο ἐνεστῶτα τοῦ ρήματος «εἰμὶ» ποὺ σημαίνει «εἶμαι», «ὑπάρχω») νὰ εἶναι ἀνεπίληπτος, νὰ μὴν ἔχει λεκέδες. Νηφάλιον. Τί εἶναι ὁ νηφάλιος; Μὲ καθαρὴ σκέψη. Σώφρονα, νὰ ἔχει μυαλό. Κόσμιον. Τί εἶναι ὁ κόσμιος; Εἶναι ὁ σεμνός. Φιλόξενον, Διδακτικόν. Ὅπου στέκεται καὶ ὅπου ὑπάρχει νὰ διδάσκει πάντα, νὰ λέει πάντα, νὰ λέει πάντα, νὰ ἔχει αὐτὸ τὸ διδακτικὸ χάρισμα ποὺ ὀφείλει κάθε ποιμὴν νὰ τὸ ἔχει. Μὴ πάροινον, νὰ μὴν πίνει οἰνοπνευματώδη, νὰ μὴν πίνει οὐίσκι. Ναί, ναί, ναί, κάθε βράδυ νὰ εἶναι τὸ οὐίσκι στὸ σπίτι μας. Μὴ πλήκτην. Πλήκτης εἶναι αὐτὸς ποὺ χτυπάει. Σήκωσε ὁ παπᾶς, ὁ ἱερεύς, ὁ ἐπίσκοπος χέρι καὶ χτύπησε ἄνθρωπο; Ὑπόκειται σὲ κανόνες. Μὴ πλήκτην, τὸ ἀκοῦτε; Μὴ αἰσχροκερδῆ. Θὰ ζήσει, ἀλλὰ δὲν θὰ εἶναι αἰσχροκερδής. Καὶ ξέρετε τί θὰ πεῖ αἰσχροκερδής; Αὐτὸς ποὺ παίρνει μὲ αἰσχρὸν τρόπον παραπάνω κέρδη. Ἀλλ᾿ Ἐπιεικῆ, νὰ εἶναι ἐπιεικής. Ἄμαχον, δὲν θὰ μάχεται. Ἀφιλάργυρον, δὲν θὰ ἀγαπάει τὰ χρήματα, μόνο νὰ ζήσει. Δεῖ δὲ αὐτὸν καὶ μαρτυρίαν κὰλὴν ἔχειν ἀπὸ τῶν ἔξωθεν, ἵνα μὴ εἰς ὀνειδισμὸν ἐμπὲσῃ καὶ παγίδα τοῦ διαβόλου. Νὰ ἔχει καὶ τὴν καλὴ μαρτυρία ἀπ' ἔξω. Νὰ λέει ὁ λαός: «αὐτὸς εἶναι». Αὐτὸ τὸ τελευταῖο εἶναι ἡ σφραγῖδα. Κάθε ἔγγραφο, ἅμα δὲν ἔχει σφραγῖδα, εἶναι ἄχρηστο. Γράψε ὅτι σοῦ χρωστάω ἕνα ἑκατομμύριο λίρες καὶ πήγαινε στὸ δικαστήριο. Δὲν ἔχει τὴν ὑπογραφή μου, δὲν ἔχει τὴ σφραγῖδα μου. Ἄχρηστον. Ἔτσι καὶ ἐδῶ, σφραγῖδα εἶναι αὐτὴ ἡ μαρτυρία τοῦ λαοῦ. Τί μαρτυρία θὰ τὴ δώσει ὁ λαός. Ἔτσι λοιπὸν καὶ ἐδῶ, τοῦτο πρέπει νὰ ὑπάρχει: ἡ ἔξωθεν μαρτυρία. Καὶ σκεφτεῖτε, τότε ξέρετε τί ἦταν τὸ «ἔξωθεν»; Ἦταν οἱ εἰδωλολάτρες. Οἱ εἰδωλολάτρες νὰ δώσουν τὴ μαρτυρία αὐτή. Πόσο περισσότερο οἱ χριστιανοί! Καὶ γιὰ νὰ μὴν πέσει στὸν ὀνειδισμό, λέει, στὴν παγίδα τοῦ ὀνειδισμοῦ. Ποιά εἶναι ἡ παγίδα τοῦ ὀνειδισμοῦ ποὺ τὴν στήνει ὁ διάβολος; Νὰ ἀρχίσουν νὰ λένε οἱ ἄνθρωποι: «Γιὰ δὲς αὐτός, καὶ παπᾶς ἔγινε καὶ δεσπότης ἔγινε, γιὰ δές τον», καὶ γελᾶνε. Καὶ γελᾶνε. Ἀλλὰ ἀλίμονο ἐαν φτάσουμε στὸ σημεῖο νὰ γελάει ὁ λαὸς εἰς βάρος τοῦ ἐπισκόπου, εἰς βάρος τοῦ πρεσβυτέρου, εἰς βάρος τοῦ διακόνου. Γενικά, τοῦ ποιμένος.
Γιὰ νὰ δοῦμε τί λέει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος καὶ στὴν ἐπιστολή του πρὸς Τίτον, τὸν Ἐπίσκοπο Κρήτης. Λέει τὰ ἴδια, ἀλλὰ καὶ μερικὰ καινούργια: «δεῖ γὰρ τὸν ἐπίσκοπον ἀνέγκλητον εἶναι, ἐκεῖνο τὸ «ἀνεπίληπτος» καὶ «ἀνέγκλητος». Νὰ μὴν ἔχει τίποτα τὸ κατηγορήσιμο, ὡς Θεοῦ οἰκονόμον, βλέπετε; Διαχειριστὴς τοῦ Θεοῦ. Μὴ αὐθάδη, δὲν πρέπει νὰ εἶναι αὐθάδης. Μὴ ὀργίλον, δὲν πρέπει νὰ θυμώνει. Μὴ πάροινον, δὲν πρέπει νὰ πίνει κρασί. Μὴ πλήκτην, τὰ εἴπαμε αὐτά. Μὴ αἰσχροκερδῆ. Ἀλλὰ φιλόξενον, φιλάγαθον, σώφρονα, δίκαιον, ὅσιον, ἐγκρατῆ, ἀντεχόμενον τοῦ κατὰ τὴν διδαχὴν πιστοῦ λόγου, καὶ νὰ ὑπερασπίζεται πάντοτε τὸν ὀρθὸ λόγο καὶ λοιπά.
Ἐρωτήσατε νὰ σᾶς πῶ χαρακτηριστικὰ τοῦ ἀληθινοῦ ποιμένος· τὰ θέτει καὶ τὰ παραθέτει ἡ ἴδια ἡ Ἁγία Γραφή. Ὁ λαός, λοιπόν, ἔχει τὴ βοῦλα. Ποιά εἶναι ἡ βοῦλα; Εἶναι ἡ σφραγῖδα, ἡ «ἔξωθεν μαρτυρία». Καὶ ἡ ἔξωθεν μαρτυρία θὰ ἐπαναλάβω αὐτὸ ποὺ εἶπα προηγουμένως: ἂν λείπει ἡ σφραγῖδα, εἶναι ἄκυρο τὸ ἔγγραφο. Ὁ λαὸς κρατάει τὴ βοῦλα, τὴ σφραγῖδα. Καὶ ὅταν ὁ λαὸς πεῖ: «Ὄχι, δὲν σὲ θέλουμε, γιατί δὲν εἶσαι... δὲν ἔχεις καλὴ τὴ μαρτυρία». Ὅλα κατὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴ καὶ τὴν εὐαγγελικὴ τάξη, ὅλα εἶναι ἄκυρα. Αὐτομάτως. Δὲν χρειαζόμαστε ἄλλα κριτήρια γιὰ νὰ μᾶς ποῦν τί εἶναι ἔγκυρο καὶ τί εἶναι ἄκυρο· ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ, τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ τὰ κατέγραψαν αὐτά. Βέβαια, καταφεύγουμε ὅπου καταφεύγουμε, γιατί δυστυχῶς περιφρονήσαμε τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ. Καὶ ἐμπαίζουμε τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ, λέγοντες ὅτι μὲ τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον βγάζουμε τὶς ἀποφάσεις μας· κάνουμε μεγάλο λάθος. Ὁ λαὸς ἔχει τὴ βοῦλα, τὴ σφραγῖδα· αὐτὸς θὰ σφραγίσει καὶ θὰ πεῖ τὸ «ναὶ» ἢ τὸ «ὄχι». Εἶναι ὅπως σᾶς ἐξήγησα: ἡ «ἔξωθεν μαρτυρία» ποὺ λέγει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος.
Καὶ ἕνα τελευταῖο, ἡ ὥρα πέρασε. Προσέξτε αὐτὲς τὶς γιορτές. Ἔκλεισα τὸ θέμα· τώρα, ἕνα τρίτο σημεῖο. Προσέξτε μὴ βρεθοῦμε σὲ τόπους ἁμαρτίας. Φροντίστε νὰ ἐξομολογηθεῖτε, νὰ κοινωνήσετε. Τὸ ἀληθινὸ πανηγύρι τοῦ χριστιανοῦ εἶναι τὸ μυστήριο τῆς Θείας Εὐχαριστίας. Φροντίστε νὰ ζεῖτε ὅπως ὁ Θεὸς θέλει. Νὰ ἔχετε προκοπὴ σὲ ὅλα. Σᾶς εὔχομαι καλὲς γιορτὲς καὶ καλὴ χρονιά. Ὁ Κύριος νὰ σᾶς εὐλογεῖ.
🔸433η🔸ομιλία στην κατηγορία : " Ἀπαντήσεις ἀποριῶν Κατηχητικοῦ. (Ἀνωτέρου Κατηχητικοῦ Σχολείου) ".
► Όλες οι ομιλίες της Κατηγορίας :
" Ἀπαντήσεις ἀποριῶν Κατηχητικοῦ.
(Ἀνωτέρου Κατηχητικοῦ Σχολείου) " εδώ ⬇️
https://arnion.gr/index.php/diafora-uemata/pantiseis-pori-n-katixitiko
↕️
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/321.html?m=1
🔸Λίστα ομιλιών της σειράς
«Ἀπαντήσεις ἀποριῶν Κατηχητικοῦ. (Ἀνωτέρου Κατηχητικοῦ Σχολείου)».🔻
https://drive.google.com/file/d/1bnD4KlS2bRvJrfYXaOewN02780y5Z9Sg/view?usp=drivesdk
🎥 Βιντεοσκοπημένες ομιλίες της σειράς «Ἀπαντήσεις ἀποριῶν Κατηχητικοῦ. (Ἀνωτέρου Κατηχητικοῦ Σχολείου)».🔻
https://youtube.com/playlist?list=PLxBsMI6pr40pM8I69EWsOE4l3gd0pOg7b
📜 Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες της σειράς «Ἀπαντήσεις ἀποριῶν Κατηχητικοῦ. (Ἀνωτέρου Κατηχητικοῦ Σχολείου)».🔻
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%94%B9%E1%BC%88%CF%80%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%AE%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82%20%E1%BC%80%CF%80%CE%BF%CF%81%CE%B9%E1%BF%B6%CE%BD%20%CE%9A%CE%B1%CF%84%CE%B7%CF%87%CE%B7%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%BF%E1%BF%A6.%0A%28%E1%BC%88%CE%BD%CF%89%CF%84%CE%AD%CF%81%CE%BF%CF%85%20%CE%9A%CE%B1%CF%84%CE%B7%CF%87%CE%B7%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%BF%E1%BF%A6%20%CE%A3%CF%87%CE%BF%CE%BB%CE%B5%CE%AF%CE%BF%CF%85%29?m=1
🔸 Απομαγνητοφώνηση και ψηφιοποίηση ομιλίας : Αθανάσιος Άμβωνας.
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0
💠Πλήρης απομαγνητοφωνημένες σειρές ομιλιών (Βιβλία).
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%92%A0%CE%A0%CE%BB%CE%AE%CF%81%CE%B7%CF%82%20%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%BC%CE%B1%CE%B3%CE%BD%CE%B7%CF%84%CE%BF%CF%86%CF%89%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B5%CF%82%20%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%AD%CF%82%20%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CF%8E%CE%BD%20%28%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%B1%29.?m=1
🔸Επεξηγηματικό βίντεο Ασπάλαθου.
https://youtu.be/8tNfAHRkTCk
__⬇️Playlist "Ασπάλαθου".⬇️__
https://aspalathos21.blogspot.com/2021/07/blog-post_83.html?m=0
🔸Όλες οι ομιλίες ~4.487~ του μακαριστού πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/4487.html?m=0
📃Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες του πατρός Αθανασίου. ⬇️
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0
📜 Αποσπάσματα ομιλιών πατρός Αθανασίου ⬇️
https://athanasioslogos.blogspot.com/?m=0
__⬇️ Facebook ⬇️__
https://www.facebook.com/groups/1637818926362004/?ref=share
🔸Κατάλογος ομιλιών πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://drive.google.com/file/d/1JmrxaObMVyTA4_pS5yuMaQdoBf8-LwBP/view?usp=drivesdk
†. Πρός Δόξαν τοῦ Ἁγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ.
