Τὰ ἐφετεινά μας μαθήματα, μαθήματα, προσέξτε, μαθήματα, ὄχι ὁμιλίες, μαθήματα, θὰ εἶναι πάλι ἀπὸ τὸ βιβλίο τῆς Ἀποκαλύψεως. Ὅπως θὰ ἐνθυμίστε, εἴχαμε σταματήσει στὸν πέμπτο κεφάλαιο καὶ πρὶν προχωρήσουμε εἰς τὴν ἀνάλυση τοῦ ἱεροῦ κειμένου καλὸ θὰ ἦταν νὰ θυμηθοῦμε μερικὲς θεμελιώδεις προϋποθέσεις γιὰ μιὰ γόνινη ἀκρόαση, ὥστε οὔτε τὸν καιρό μας νὰ χάνομαι ἐδῶ ἀλλὰ οὔτε καὶ νὰ ὑπέχομεν δίκην, ὅταν θὰ μᾶς πεῖ ὁ Κύριος: "τὸν Λόγο μου τὸν ἄκουσες γιατί δὲν τὸν ἐφήρμοσες;" Γι' αὐτὸ λοιπὸν ἂς προσέξουμε μερικὲς προϋποθέσεις γιὰ μιά, ὅπως σᾶς εἶπα, γόνινη ἀκρόαση ποὺ θὰ ἀποφέρει καρποὺς πνευματικούς.
Καὶ πρῶτα-πρῶτα πρέπει νὰ τονιστεῖ ὅτι πρέπει νὰ ἀποκτήσουμε πνεῦμα μαθητῆ. Εἶναι κάτι ποὺ πολλάκις τὸ ἔχουμε τονίσει αὐτό, γι' αὐτὸ προηγούμενος ἐπέμεινα καὶ εἶπα ὄχι ὁμιλίες, ἀλλὰ μαθήματα. Ἀπὸ τὸ μαθαίνω, μανθάνω. Μὴν νομισθεῖ ὅτι αὐτὲς οἱ προσφερόμενες ὁμιλίες σκοπὸ ἔχουν νὰ τέρψουν, νὰ εὐχαριστήσουν τὰ αὐτιά. Σκοπὸ ἔχουν νὰ διδάξουν, νὰ ἀποκαλύψουν τὴν ἀλήθεια, τὸ θέλημα τοῦ Κυρίου, νὰ ἀφυπνίσουν συνειδήσεις, νὰ ἐλέγξουν, νὰ παρηγορήσουν, νὰ ἐνισχύσουν, νὰ ἀναθεωρήσουν λανθασμένες θέσεις καὶ νὰ ὑποδείξουν τὴν ὁδὸν τῆς σωτηρίας καὶ τῆς μετανοίας. Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τῶν θεμάτων καὶ τῶν μαθημάτων ποὺ θὰ κάνουμε ἐδῶ.
Δεύτερον, ὅ,τι θὰ δεχτοῦμε σὰν μάθημα δὲν πρέπει ἁπλῶς νὰ μᾶς συγκινήσει ἢ νὰ μείνει εἰς τὸ ἐπίπεδον μιᾶς ξηρᾶς γνώσεως, ἀλλὰ νὰ μεταβάλλεται αὐτὸ ποὺ θὰ ἀκοῦμε καὶ θὰ μαθαίνουμε σὲ ἕνα βίωμα, σὲ μιὰ ἀλλαγή, σὲ μιὰ ἀναγέννηση. Πρέπει νὰ ἀναπτυχθεῖ ἡ βιωματικὴ ἐσχατολογικὴ ἀνησυχία. Δηλαδὴ πρέπει νὰ ζήσουμε μέσα μας καὶ νὰ ἀνησυχήσουμε γιὰ τὸ τέλος τῆς ζωῆς μας καὶ τὸ τέλος τῆς ἱστορίας. Πρέπει νὰ ἐγκαθιδρυθεῖ μέσα στὴν ψυχή μας, χωρὶς αὐτὸ νὰ σημαίνει ὅτι θὰ φύγει ἡ αἰσιοδοξία τῆς ζωῆς ἢ θὰ φύγει ἡ χαρά. Ἡ χαρὰ εἶναι καρπὸς τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, δὲν σημαίνει ὅτι θὰ ἀρχίσουμε νὰ κλαῖμε. Ἀλλὰ θὰ πρέπει μέσα στὴν ψυχή μας νὰ ἀρχίσει νὰ ἐγκαθιδρύεται αὐτὴ ἡ βιωματικὴ ἐσχατολογικὴ ἀνησυχία, ἀναμένοντας τὰ ἔσχατα. Μὴν ποῦμε ὅτι "ὁ Κύριος χρονίζει", ποὺ λέγει πάλι ἡ Γραφή, γιὰ νὰ δείξει τὸν κακὸν ἐργάτη καὶ τοὺς ἀνοήτους πιστούς, οἱ ὁποῖοι λέγουν "ὁ Κύριος χρονίζει". Ἢ ἀκόμη δὲν βαριέσαι, πάλι τὸ λέγει αὐτὸ ὁ Ἀπόστολος Πέτρος. Οἱ ἄνθρωποι ἔτσι εἶναι, ἡ ἱστορία αὐτὴ εἶναι, γενεὰ ἔρχεται, γενεὰ φεύγει. Ἔτσι εἶναι ἡ ἱστορία. Τίποτα ἄλλο, οὔτε ἀρχὴ εἶχε ποτέ, οὔτε τέλος θὰ ἔχει. Ὄχι, ἀγαπητοί μου, ἡ ἱστορία εἶχε ἀρχή, ὅπως καὶ ἡ δημιουργία εἶχε ἀρχή, θὰ ἔχει καὶ τέλος. Καὶ τὸ τέλος ἐγγίζει, γιατί ὁ Κύριος ἐγγίζει. Ἔτσι ὁ Πιστός, ὅταν βάλει στόχο του τὸ τέλος τῆς ἱστορίας, ἐκεῖ δηλαδὴ μέσα του βάλει τὴν ἐσχατολογικὴ ἀνησυχία, τότε δὲ χαζεύει στὴ ζωή του, τότε δὲ σκοπεύει σὲ ἀλλοτρίους στόχους, ἀλλὰ ὁ στόχος του εἶναι ἕνα κέντρο, ἡ Δευτέρα τοῦ Χριστοῦ Παρουσία.
Τρίτον, πρέπει νὰ πολεμήσουμε τὴ νοσηρὰ περιέργεια τῆς γνώσεως τοῦ μέλλοντος γιὰ τὶς ἀναλύσεως τῶν προφητιών. Ἐπειδὴ τὸ βιβλίο τῆς Ἀποκαλύψεως εἶναι βιβλίο προφητικό, πολλὲς φορὲς μπορεῖ νὰ ἐρχόμαστε ἐδῶ γιὰ νὰ ἱκανοποιήσουμε αὐτὴ τὴ νοσηρὰν περιέργειά μας, τί θὰ γίνει εἰς τὸ μέλλον. Μὲ πῆρε τηλέφωνο κάποιος ἐχθὲς ἀπὸ τὴ Θεσσαλονίκη ποὺ ἄκουσε κάτι νὰ λέγει κάποιος ἀσκητὴς εἰς τὸ Ἅγιον Ὅρος περὶ κάποιων ἐπικειμένων δεινῶν, καὶ αὐτὸς εἶναι νέος, πρέπει νὰ εἶναι κάτι παραπάνω ἀπὸ 25 ἐτῶν, καὶ ἀνησύχησε ἂν θὰ γίνει πόλεμο καὶ τὸν ἔπιασε μία ταραχὴ καὶ δὲν εἶχε διάθεση νὰ δουλέψει καὶ μὲ πῆρε τηλέφωνο νὰ μοῦ πεῖ τί θὰ γίνει. Τίποτα τοῦ λέω, στὴν δουλειά σου καὶ τίποτε ἄλλο. Πολλοὺς ἀνθρώπους ἀγαπητοὶ τοὺς καταλαμβάνει αὐτὴ ἡ ἔνοχη ἡ νοσηρὰ περιέργεια, "τί θὰ γίνει αὔριο", ποιό θὰ εἶναι τὸ μέλλον. Μήπως μποροῦμε ἀπὸ καμιὰ χαραμάδα τῶν προφητειῶν νὰ ἀνακαλύψουμε τὴν αὐριανὴ πραγματικότητα. Ἡ προφητεία, νὰ τὸ ξέρουμε, ἔρχεται νὰ εἰδοποιήσει τὸ τί γίνεται πάντοτε μέσα εἰς τὴν ἱστορία, πάντοτε, μὲ σκοπὸ τὴν ἀποφυγὴ τῆς πλάνης. Ἔρχεται ἀκόμη ἡ προφητεία νὰ ὑπενθυμίσει τὰ ἔσχατα, δὲν εἶναι μικρό, ὅπως σᾶς ἔλεγα προηγουμένως, διὰ νὰ μὴν χάνομαι ἀπὸ τὸν ὀπτικό μας ὁρίζοντα τὸν σκοπὸν τῆς ἱστορίας καὶ τῆς ὑπάρξεώς μας, ἀλλὰ καὶ τοῦ ἀγῶνα μας. Ἔρχεται ἀκόμη ἡ προφητεία νὰ παρηγορήσει τοὺς πιστοὺς σὲ δυσκόλους καιρούς, γιὰ ὅ,τι θὰ συμβεῖ ἢ ὅ,τι συμβαίνει, γιὰ νὰ μὴν αἰφνιδιαστοῦν οἱ πιστοὶ γιὰ ἐκεῖνα ποὺ θὰ συμβοῦν, γιὰ τὶς μέλλουσες περιπέτειες, νὰ μὴν πτοηθοῦν, νὰ μὴν πέσουν. Γι' αὐτὸ τὸ βιβλίο τῆς Ἀποκαλύψεως εἶναι βιβλίο κατ' ἐξοχὴν παραμυθητικόν, κατ' ἐξοχὴν παρηγορητικόν, γιὰ δύσκολες μάλιστα ἡμέρες.
Μέσα ἀπὸ τὴν κατοχὴ ἀγαπητή μου τὴ Γερμανικὴ βγῆκε τὸ ὑπόμνημα, τὸ μοναδικὸ ποὺ ἔχουμε ἐξάλλου στὴ Νεοελληνική, ποὺ τὸ ἔγραψε ὁ καθηγητὴς Μπρατσιώτης καὶ ἀκαδημαϊκός, μακαρίτης τώρα, ποὺ τὸ ὑπομνημάτισε μέσα στὴν Κατοχή. Γιατί μέσα στὴν Κατοχὴ ἕνας μικρὸς κύκλος, ὅπως γράφει στὸν πρόλογό του, μελετοῦσαν —ἕνας μικρὸς κύκλος ἀνθρώπων— μελετοῦσαν τὸ βιβλίο τῆς Ἀποκαλύψεως γιὰ νὰ παρηγορηθοῦν ἐκεῖνες τὶς μαῦρες, τὶς σκοτεινὲς ἡμέρες, ποὺ τὸ μέλλον ἦταν ἄγνωστο καὶ ἡ αὐριανὴ ἡμέρα δὲν ξέραμε τί θὰ γεννήσει καὶ τί θὰ δημιουργήσει.
Τέλος, ἡ προφητεία, ἀγαπητοί μου, δείχνει τὴ νίκη, τῆς ὁποίας ὁ δρόμος πρὸς αὐτὴν εἶναι ἕνας πλήρης ἀγώνων καὶ φοβερῶν πειρασμῶν. Ἔτσι, παρακαλῶ, ὅταν θὰ ἐρχόμαστε ἐδῶ νὰ ἀκούσουμε λόγο Θεοῦ, νὰ ἀκούσουμε τὶς ἀναλυνόμενες προφητεῖες, δὲν πρέπει νὰ γίνουμε στεῖροι κυνηγοὶ τῶν προφητειῶν, μόνο καὶ μόνο γιὰ νὰ μάθουμε ἀπὸ περιέργεια τὸ μέλλον, ἀλλὰ νὰ ἀντιληφθοῦμε πῶς θὰ σταθοῦμε γιὰ ὅ,τι ἔρχεται, γιὰ ὅ,τι ὑπάρχει, γιὰ νὰ μὴν πέφτουμε, γιὰ νὰ μὴν πλανηθοῦμε. Ἐξάλλου, τέτοιες ἀκρότητες ποτὲ δὲν ἔλειψαν. Πολὺ συχνὰ οἱ ἐφημερίδες γράφουν τέτοιες ἀκρότητες. Ἔχουμε 1981. Ἅμα πᾶμε στὸ 2000, ξέρετε πόσοι αὐτόκλητοι –ψευδοπροφῆτες ἐννοεῖται– θὰ ἔρθουν νὰ μᾶς ποῦν ὅτι θὰ γίνει αὐτὸ καὶ θὰ γίνει ἐκεῖνο; Διότι τὸ ἴδιο ἐπανελήφθη, ἀγαπητοί μου, στὴν ἱστορία, ὅταν ἡ ἱστορία ἔφτασε στὸ χίλια μετὰ Χριστόν. Θὰ ὀργιάσει ἡ φαντασία τῶν ἀνθρώπων τὸ 2000. Θὰ μοῦ πεῖτε, γιατί τὸ 2000; Γιατί εἶναι στρογγυλὸς ἀριθμός. Γιὰ νὰ μὴν πῶ κάτι ἄλλο, –ἴσως ἀπὸ σκοποῦ τὸ ἔκανε ἡ Πρόνοια τοῦ Θεοῦ αὐτό– δὲν εἴμεθα σίγουροι ὅτι ἔχουμε 1981, διότι ἡ ἡμερομηνία ποὺ γεννήθηκε ὁ Χριστός —μὴ σᾶς φανεῖ παράξενο αὐτὸ ποὺ θὰ πῶ— ἦταν τὸ 5 ἕως τὸ 7 πρὸ Χριστοῦ. Δηλαδή, νὰ ὑπολειπόμεθα κατὰ 5 μὲ 7 χρόνια. Ἅγιος ὁ Θεός. Βλέπετε ὅτι ὁ Θεὸς ἤθελε νὰ τὸ σκοτίσει αὐτό, νὰ τὸ συγχύσει, νὰ τὸ μπερδέψει, μόνο καὶ μόνο νὰ μὴν κάνουμε μετρήματα μὲ λογαριασμούς. Καὶ τώρα ἔχουμε τὸ κομπιοῦτερ. Εἶπα κομπιοῦτερ, ναί. Στὴν Ἀμερικὴ παρακαλῶ οἱ προτεστάντες χρησιμοποιοῦν ἠλεκτρονικοὺς ἐγκεφάλους γιὰ νὰ βγάζουν συμπεράσματα. Ἔγραψε ἡ "Ἐλευθερία": Στὶς 12 Νοεμβρίου τοῦ '80 ἔγραψε ὅτι στὴν Ὁλλανδία 12 οἰκογένειες μὲ τὰ παιδιά τους, μαζεύτηκαν σὲ ἕνα σπίτι καὶ δὲν ἔβγαιναν ἀπὸ ἐκεῖ περιμένοντας τὸ τέλος τοῦ κόσμου. Τοὺς παρακαλοῦσαν νὰ βγοῦν, τίποτα. Εἶχαν ὀχυρωθεῖ σὲ ἕνα σπίτι δώδεκα οἰκογένειες, γιατί περίμεναν τὸ τέλος τοῦ κόσμου. Ἡ δὲ προτεστάντες στὴν Ἀμερική, τὸ ἔγραψε καὶ αὐτὸ ἡ ἐφημερίδα ,14 Ἀπριλίου τοῦ 1980 τὸ ἔγραψε, –πῆρα αὐτὰ τὰ δύο γιὰ νὰ σᾶς δείξω ἕνα δεῖγμα ἀκροτήτων–, ὅτι τὸ θηρίο μὲ τὰ δέκα κέρατα, ποὺ περιγράφει τὸ 17ο κεφάλαιο τῆς Ἀποκαλύψεως, εἶναι τὰ δέκα κράτη τῆς ΕΟΚ. Καὶ περίμεναν πότε θὰ ἐνταχθεῖ ἡ Ἑλλάδα ὡς δέκατο μέλος τῆς ΕΟΚ, γιὰ νὰ ποῦν ὅτι εἶναι τὸ δέκατο κέρας τοῦ θηρίου καὶ συνεπῶς ἔρχεται ὁ Ἀντίχριστος, ὁ ὁποῖος μάλιστα εἶναι 27 χρονῶν. Δηλαδή, πέρσι, φέτος πρέπει νὰ εἶναι 28 χρονῶν. Αὐτὸς δὲ ποὺ τὰ ἔλεγε, ἕνας πάστορας προτεστάντης, διαθέτει 300 σταθμοὺς τηλεοράσεως καὶ ραδιοφωνίας, ἰδιωτικῶς παρακαλῶ στὴν Ἀμερική, καὶ λέγουν τέτοιες χαζομάρες. Προσοχή, λοιπόν, πάρα πολὺ προσοχή. Γι' αὐτὸ τὸ λόγο ἡ Ἐκκλησία μας φοβήθηκε τὸ βιβλίο αὐτὸ (τὴν Ἀποκάλυψη) ἀπὸ τὴν ἀρχή. Δὲν τὸ ἔβαλε στὴν Ἐκκλησία ὡς ἀναγνώσματα, μόνο καὶ μόνο γιατί ἔτυχε ἀγρίας ἐκμεταλλεύσεως ἐκ μέρους τοῦ σατανᾶ καὶ τῶν ἀνθρώπων ποὺ διέθεταν νοσηρὰ περιέργεια.
Τέταρτον. Μιὰ παράκληση ἔχω νὰ σᾶς κάνω σὲ μερικοὺς ἀδελφούς, ὄχι σὲ ὅλους φυσικά, μὴν ἀπουσιάζετε. Μὴ πεῖτε "πῆγα αὐτὴ τὴν Κυριακή, δὲν πειράζει, δὲ θὰ πάω την ἐρχόμενη, τὴν παραπάνω θὰ πάω". Σᾶς παρακαλῶ, μὴν ἀπουσιάζετε. Τὰ θέματα ἀποτελοῦν μιὰ ἀναδιάσπαστη συνέχεια καὶ συνεπῶς ἡ ἀπώλεια θεμάτων θὰ δυσκολέψει τὴν κατανόηση τῶν ἑπομένων. Γράφει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος εἰς τὴν πρὸς Ἑβραίους ἐπιστολὴ τοῦ 10, 25 : «μὴ ἐγκαταλείποντες τὴν ἐπισυναγωγὴν ἑαυτῶν, καθὼς ἔθος τισίν, ἀλλὰ παρακαλοῦντες, καὶ τοσοὺτῳ μᾶλλον, ὃσῳ βλέπετε ἐγγίζουσαν τὴν ἡμέραν». Νὰ μὴν ἐγκαταλείπουν, ὅπως εἶναι συνήθεια λέει σὲ μερικούς, τὴν ἐπισυναγωγήν, τὶς συγκεντρώσεις, κατὰ λόγο μείζονα ὅταν ξέρουμε ὅτι ἡ ἡμέρα τοῦ Κυρίου εἶναι κοντά.
Πέμπτον. Μὴ μένουμε μόνο ἀκροαταὶ ἐδῶ. Νὰ μελετοῦμε καὶ στὸ σπίτι μας. Νὰ ἀνοίγουμε τὴν Ἁγία Γραφή. Διαβάστε τὸ κείμενο το παρακάτω ποὺ ἔχουμε νὰ κάνουμε τὴν ἐρχόμενη Κυριακή. Νὰ ξέρετε τὸ κείμενο, ὥστε ὅταν θὰ γίνεται ἐδῶ ἡ ἀνάλυσή του νὰ τὸ κατανοεῖτε καλύτερα. Γιὰ νὰ μὴν πῶ ὅτι πρέπει νὰ ἔχουμε ἐδῶ τὴν Ἁγία Γραφή. Οἱ Χιλιασταὶ στὶς συγκεντρώσεις τους κρατᾶνε στὰ χέρια τους τὴν Ἁγία Γραφή. Πολλὲς φορὲς τὸ παρακάλεσα, δυστυχῶς δὲν τὸ πέτυχα. Νὰ ἔχουμε τὴ Γραφὴ στὰ χέρια μας. Καὶ θὰ παρακαλέσω νὰ τὴ μελετοῦμε στὸ σπίτι μας τὴν Ἁγία Γραφή, καὶ ἄλλα βιβλία, μὲ προσοχή, μὲ προσευχὴ καὶ μὲ μολύβι. Τί ἐννοῶ μὲ μολύβι; Νὰ ὑπογραμμίσουμε κάτι ποὺ μᾶς ἔκανε ἐντύπωση. Μὴ μὲ κακίσουν μερικοι ποὺ ἀγαπᾶνε πολὺ τὴν καθαριότητα τῶν βιβλίων –κι ἐγὼ τὴν ἀγαπῶ– νὰ γράψουνε στὸ περιθώριο μιὰ παρατήρησή τους. Ἢ ἂν λυποῦνται τὸ βιβλίο νὰ τὸ χαλάσουν γράφοντας κάτι, ἂς γράψουν σὲ ἕνα χαρτάκι μιὰ παρατήρησή τους ἀπὸ αὐτὸ ποὺ διάβασαν, μιὰ γνώμη τους, μιὰ σκέψη τους, μιὰ συμπλήρωση, καὶ νὰ τὸ βάλουν σὲ ἐκεῖνο τὸ σημεῖο τοῦ βιβλίου. Οἱ ἴδιοι ἂν κάποτε ξαναγυρίσουν ἐκεῖ ἢ κάποιος ἄλλος, θὰ βρεῖ μιὰ πολύτιμη πληροφορία, μιὰ πολύτιμη σκέψη.
Ἕκτον, εἶναι ἀληθινὴ ἔκφραση ἀγάπης, ὅταν σὲ μιὰ ἐποχὴ ἀπωλείας τῶν πάντων, μποροῦμε νὰ φέρουμε μερικοὺς ἀδελφοὺς ἐδῶ νὰ ἀκούσουν τὸν Λόγο τοῦ Θεοῦ. Θὰ κάνουμε τὴν καλύτερη ἐλεημοσύνη μας. Σήμερα οἱ ἄνθρωποι, λίγο ἢ πολύ, ἔχουν νὰ φᾶνε. Πάρα πολλοὶ ἀπὸ ἐσᾶς μοῦ λέτε: "Πάτερ μου, ὑποδεῖξτε μας κάποιον φτωχό". Βέβαια φτωχοὶ ὑπάρχουν καὶ θὰ ὑπάρχουν πάντοτε, ἀλλὰ δὲν εἶναι πάρα πολλοὶ οἱ φτωχοὶ ὅπως ἦταν πρὶν μερικὰ χρόνια. Σήμερα, λίγο ἢ πολύ, οἱ ἄνθρωποι ἔχουν νὰ φᾶνε, ἔχουμε ὅμως μεγάλη φτώχεια, πεῖνα καὶ δίψα, λιμὸ πνευματικό, στὸ νὰ ἀκούσουν οἱ ἄνθρωποι τὴν ἀλήθεια. Φέρτε, λοιπόν, ἐδῶ ἀνθρώπους καὶ ἄλλους· μὴ σᾶς στενοχωρεῖ ἂν ὁ ναὸς δὲν μᾶς χωράει. Θὰ βγοῦμε καὶ στὸ πεζοδρόμιο ἔξω. Θὰ βάλουμε μεγάφωνα καὶ ἔξω. Φέρτε ἀνθρώπους ἐδῶ νὰ ἀκούσουνε λόγο Θεοῦ γιὰ νὰ σωθοῦν.
Ἕβδομον. Τὸ κλειδὶ τῆς κατανοήσεως τῶν Ἁγίων Γραφῶν εἶναι τὸ Ἅγιο Πνεῦμα. Ἐὰν δὲν ἔχουμε τὸ Ἅγιο Πνεῦμα, δὲν μποροῦμε τίποτα ἀπολύτως νὰ κατανοήσουμε. Προϋπόθεση ὅμως τοῦ Ἁγίου Πνεύματος γιὰ νὰ τὸ ἔχουμε, εἶναι ἡ ἀγωνιστικότητα. Εἶναι ἡ τήρηση τῶν ἐντολῶν. Εἶναι ἡ κάθαρση τῆς καρδιᾶς. Εἶναι ἡ διαρκὴς θεωρία. Νὰ τὸ ἐξηγήσω αὐτό: Θεωρία θὰ πεῖ νὰ ἀναχαράζω διαρκῶς μέσα μου ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα διάβασα. Νὰ τὰ σκέφτομαι διαρκῶς. Καὶ ὅταν διαρκῶς τὰ σκέφτομαι, τότε γίνομαι θεωρητικός. Δὲν ἔχει σημασία ποὺ λέμε "θεωρητικὸς ἄνθρωπος" μὲ τὴν τρέχουσα ἔννοια. Θεωρητικὸς στὴν πατερικὴ φιλολογία θὰ πεῖ ὁ ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος σκέφτεται διαρκῶς τὰ μυστήρια τοῦ Θεοῦ. Αὐτὸς λέγεται ὅτι εἶναι θεωρητικός. Πρέπει νὰ ζοῦμε ἀντὶ τὴν ἐσωτερικὴ θεωρία.
Ὄγδοον. Πρέπει νὰ ξαναζήσουμε, ἀγαπητοί μου, τὸ πνεῦμα τῆς ἀρχαίας Ἐκκλησίας ποὺ ἦταν ὁ συνεχὴς ἁγιασμός, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐσχατολογικὴ προσδοκία. Ὅπως σᾶς εἶπα καὶ στὴν ἀρχή, σᾶς τὸ λέγω καὶ τώρα, κατακλύοντας αὐτὲς τὶς προϋποθέσεις. Πρέπει νὰ ζήσουμε τὸν ἁγιασμό. Νὰ ἁγιαζόμαστε. Νὰ γινόμαστε καλύτεροι καὶ νὰ ζοῦμε αὐτὴν τὴν προσδοκία τῶν ἐσχάτων. Στὴν ἀρχαία Ἐκκλησία ὑπῆρχε τὸ «ὁ Κύριος ἐγγύς. μὴδὲν μεριμνᾶτε» ἔτσι δὲν γράφει στὴν πρὸς Φιλιππησίους 4, 5-6 Ἀπόστολος Παῦλος; Ὁ Κύριος ἐγγύς, ὁ Κύριος κοντά, μηδὲν μεριμνᾶτε, καὶ τὸ μηδὲν μεριμνᾶτε δὲν ἔχει τὴν ἔννοια μὴ φᾶτε καὶ μὴν πιεῖτε, οὔτε μὴ χτίσετε τὸ σπίτι σας, οὔτε μὴ δουλεύετε, ἀλλὰ ἔχει τὴν ἔννοια τὸ νὰ μὴν ξεχνᾶτε τὸν σκοπό σας καὶ νομίζετε ὅτι ἐδῶ θὰ εἶστε μόνιμοι κάτοικοι καὶ ἀρχίζετε νὰ φτιάχνετε ὡς νὰ πρόκειται νὰ ζήσετε χίλια χρόνια πάνω στὴ γῆ. Αὐτὸ θὰ πεῖ ζῶ τὴν ἐσχατολογικὴ προσδοκία. Ὁ Κύριος ἐγγύς. Νὰ ζητῶ, Κύριε πότε θὰ ἔλθεις; Κύριε, ἔρχου. Κύριε, ναὶ ἔρχου. «νὰὶ ἔρχομαι ταχύ», ἡ ἀπάντηση. Ἔτσι ἄλλωστε κατακλείει τὸ βιβλίο τῆς Ἀποκαλύψεως. Ἔρχομαι ταχύ, ἔρχομαι γρήγορα. «Ἀμήν, ναὶ ἔρχου, Κύριε Ἰησοῦ». Ναί, ἔλα Κύριε Ἰησοῦ. Ἔτσι, μὲ αὐτὲς τὶς προϋποθέσεις, σὰν μιὰ μικρὴ εἰσαγωγή, ἀγαπητοί μου, ἂς ξεκινήσουμε μὲ τὴ βοήθεια τοῦ Θεοῦ νὰ ἀναλύσουμε τὸ ἱερὸ κείμενο. Εὑρισκόμεθα εἰς τὸ 6ο κεφάλαιο.
Θὰ ἐνθυμεῖστε, κάνοντας μιὰ πάρα πολὺ σύντομη ἀναδρομή, θὰ ἐνθυμεῖστε ὅτι ὁ Εὐαγγελιστῆς Ἰωάννης, ἐξόριστος στὴν Πάτμο γιὰ τὴ μαρτυρία τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, δέχεται τὸν Θεὸν Λόγον ποὺ ἐνηνθρώπησε, τὸν δεδοξασμένο Ἰησοῦ, ὅπως τὸν εἶδε καὶ ὁ Παῦλος πρὸ Δαμασκόν. Τρομάζει ὁ ἱερὸς Εὐαγγελιστής, εἰς τό –κατὰ τὴν παράδοση– σπήλαιον τῆς Ἀποκαλύψεως στὴν Πάτμο. ταράσσεται, ἐν ἡμέρᾳ Κυριακή μας λέει ἦταν αὐτό, καὶ τότε τοῦ λέει ὁ Κύριος: Ἐγὼ εἶμαι τὸ Ἄ, καὶ τὸ Ω. Ἐγὼ κρατάω τὴν Ἐκκλησία στὰ χέρια μου. Γράψε, λοιπόν, πρὸς τὶς ἑπτὰ Ἐκκλησίες τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ τοῦ ὑπαγορεύει ἑπτὰ ἐπιστολές. Αὐτὲς οἱ ἑπτὰ ἐπιστολὲς πρὸς συγκεκριμένες ἱστορικὲς ἐκκλησίες τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, οἱ ὁποῖες δυστυχῶς τὸ 1922-1923 οἱ λυχνίες των ἔσβησαν. Δὲν ὑπάρχουν πιὰ αὐτὲς οἱ ἱστορικὲς ἐκκλησίες. Ἡ ἐκκλησία τῆς Σμύρνης, τῆς Περγάμου, τῆς Ἐφέσου, τῆς Φιλαδελφείας, δὲν ὑπάρχουν πιά. Δὲν ὑπάρχουν. Φοβερὴ πλήρωση. «μετανόησον καὶ τὰ πρῶτα ἔργα ποίησον· εἰ δὲ μή, ἔρχομαί σοὶ τὰχὺ καὶ κινήσω τὴν λυχνίαν σοῦ ἐκ τοῦ τόπου αὐτῆς, ἐὰν μὴ μετανοήσῃς». Μετεκινήθησαν οἱ λυχνίες. Ἔφυγαν οἱ ἐκκλησίες ἀπὸ ἐκεῖ. Δὲν ὑπάρχουν πιὰ Χριστιανοὶ ἐκεῖ. Καὶ ὅταν τελειώνει ἡ ὑπαγόρευση τῶν ἑπτὰ ἐπιστολῶν –ποὺ δὲν ἀφορᾶ ἡ κάθε ἐπιστολὴ μόνο προσωπικὰ τὸν ἐπίσκοπο τῆς κάθε ἐκκλησίας, ἀλλὰ τὸν κάθε ἐπίσκοπο καὶ οἱ ἑπτὰ ἐπιστολές, καὶ δὲν εἶναι παρὰ ἕνας σχηματικὸς ἀριθμὸς ποὺ εἶναι ἡ ὅλη Ἐκκλησία, καὶ συνεπῶς, οἱ ἑπτὰ ἐπιστολὲς πρὸς τὶς ἑπτὰ ἱστορικὲς ἐκκλησίες δὲν εἶναι τί ἄλλο παρὰ ἡ προειδοποίηση τοῦ Χριστοῦ γιὰ τὴν Ἐκκλησία Του γιὰ ὅλους τοὺς αἰῶνες, ὅλες τὶς ἐποχές, ἕως τὰ ἔσχατα. Ἔστω κι ἂν οἱ ἀφορμὲς ποὺ παίρνει εἶναι παροῦσες τότε, τοῦ καιροῦ ἐκείνου, ποὺ ἔρχεται νὰ διορθώσει τὸν ἐπίσκοπο γιὰ μερικὰ κακῶς ἔχοντα· τὸν κάθε ἐπίσκοπο νὰ τὸν μαλώσει, νὰ τὸν ἐπιπλήξει, νὰ τὸν βοηθήσει, νὰ τὸν ἐπαινέσει. Ὅ,τι εἶναι, ὅλα αὐτὰ εἶναι στοιχεῖα ποὺ ναὶ μὲν ξεκινοῦν ἀπὸ μιὰ ἀφορμὴ συγκεκριμένη, ἀλλὰ εἶναι στοιχεῖα ποὺ ἀπασχολοῦν πάντοτε τὴν Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ. Ἔτσι, οἱ ἑπτὰ ἐπιστολὲς ἀποτείνονται πρὸς ὅλη τὴν Ἐκκλησία ἕως ἐσχάτου τῆς ἱστορίας. Ὅταν κλείνουν οἱ ἑπτὰ ἐπιστολές, τότε λέγει ὁ Εὐαγγελιστής: «Μετὰ ταῦτα εἶδον, καὶ ἰδοὺ θύρα ἀνεῳγμένη ἐν τῷ οὐρανῷ». Αὐτὴ ἡ ἀνοιχτὴ θύρα δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ὅτι ἀνοίγει ὁ οὐρανὸς γιὰ νὰ δώσει ἀποκαλύψεις στὴν ἀνθρωπότητα. Φορέας δὲ αὐτῶν τῶν ἀποκαλύψεων εἶναι ὁ Εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης. Καὶ βλέπει, μάλιστα ἡ περιγραφὴ γίνεται προοδευτικά, τὸ πῶς ἐκεῖ εἶδε θρόνον, ἐπ αὐτοῦ δὲ ὁ Θεός. Κατόπιν ἀρχίζει νὰ πλαισιώνει τὸν θρόνο· γύρω ἀπὸ τὸν θρόνο εἶναι τὰ τέσσερα ζῶα, δηλαδὴ τέσσερις ἀγγελικὲς ὑπάρξεις ποὺ εἶναι ἑξαπτέρυγα, μὲ ἕξι φτεροῦγες, ὅπως εἶδε καὶ στὸ ὅραμά του ὁ προφήτης Ἠσαΐας στὸ 6ο κεφάλαιο. Κατόπιν 24 Πρεσβύτεροι, μὲ τὰ χρυσᾶ στεφάνια, τὶς χρυσὲς λυχνίες μὲ τὰ θυμιάματα. «καὶ ἰδοὺ θρόνος ἔκειτο ἐν τῷ οὐρανῷ, καὶ ἐπὶ τὸν θρόνον καθήμενος, ὅμοιος ὁράσει λὶθῳ ἰάσπιδι καὶ σαρδὶῳ· καὶ ἶρις κυκλόθεν τοῦ θρόνου, ὁμοίως ὅρασις σμαραγδίνων. καὶ κυκλόθεν τοῦ θρόνου θρόνοι εἴκοσι τέσσαρες, καὶ ἐπὶ τὸὺς θρόνους τὸὺς εἴκοσι τέσσαρας πρεσβυτέρους καθημένους, περιβεβλημένους ἐν ἱματίοις λευκοῖς, καὶ ἐπὶ τὰς κεφαλὰς αὐτῶν στεφάνους χρυσοῦς. καὶ ἐκ τοῦ θρόνου ἐκπορεύονται ἀστραπαὶ καὶ φωναὶ καὶ βρονταὶ· καὶ ἑπτὰ λαμπάδες πῦρὸς καιόμεναι ἐνώπιον τοῦ θρόνου, αἵ εἰσι τὰ ἑπτὰ πνεύματα τοῦ Θεοῦ· καὶ ἐνώπιον τοῦ θρόνου ὡς θάλασσα ὑαλίνη, ὁμοία κρυστὰλλῳ· καὶ ἐν μὲσῳ τοῦ θρόνου καὶ κὺκλῳ τοῦ θρόνου τέσσαρα ζῷα γέμοντα ὀφθαλμῶν ἔμπροσθεν καὶ ὄπισθεν·» Ἄποκ. 4, 2-6 Πρὸ τοῦ θρόνου, –συμπληρώνεται διαρκῶς ἡ εἰκόνα– ἕνα βιβλίο κλεισμένο, σφραγισμένο μὲ 7 σφραγῖδες. «Καὶ εἶδον ἐπὶ τὴν δεξιὰν τοῦ καθημένου ἐπὶ τοῦ θρόνου βιβλίον γεγραμμένον ἔσωθεν καὶ ἔξωθεν, κατεσφραγισμένον σφραγῖσιν ἑπτά.» Καὶ τότε ἀκούστηκε μιὰ φωνή: «τὶς ἄξιός ἐστιν ἀνοῖξαι τὸ βιβλίον καὶ λῦσαι τὰς σφραγῖδας αὐτοῦ;» Ποιός θὰ ἀνοίξει τὸ βιβλίο αὐτό, τὸ σφραγισμένο μὲ τὶς 7 σφραγῖδες; δηλαδὴ τὸ σύμβολο τῶν βουλῶν τοῦ Θεοῦ γιὰ τὸ μέλλον τῆς Ἱστορίας καὶ τῆς Ἐκκλησίας. Ποιός θὰ μάθει τί θὰ γίνει στὸ μέλλον; Καὶ ἐγώ, λέγει ὁ Εὐαγγελιστής, ἔκλαιγα καὶ ἔλεγα: «καὶ ἐγὼ ἔκλαιον πολύ, ὅτι οὐδεὶς ἄξιος εὑρέθη ἀνοῖξαι τὸ βιβλίον οὔτε βλέπειν αὐτό.» Ποιός, ποιός θὰ βρεθεῖ;. Καὶ ἔρχεται καὶ μοῦ λέγει ἕνας ἐκ τῶν πρεσβυτέρων: «μὴ κλαῖε. ἰδοὺ ἐνίκησεν ὁ λέων ὁ ἐκ τῆς φυλῆς Ἰοὔδα, ἡ ῥἴζα Δαυΐδ, ἀνοῖξαι τὸ βιβλίον καὶ τὰς ἑπτὰ σφραγῖδας αὐτοῦ.» Μὴ κλαῖς, ἐβρέθηκε ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ τὸ ἀνοίξει. Εἶναι ὁ Ἰησοῦς Χριστός, τὸ ἐσφαγμένον ἀρνίον, τὸ καὶ ἐστηκὸς· αὐτὸ τὸ ὁποῖο ἐσφάγη ἀλλὰ στέκεται, ποὺ δείχνει τρία πράγματα: Ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἔγινε ἄνθρωπος, ἀφοῦ εἶναι ἀρνίον, δηλαδὴ ἐνηνθρώπησε. Δεύτερον, ἔπαθε, ἐσφάγη, ἐσταυρώθηκε. Τρίτον, ἀνεστήθη, γιατί εἶναι "ἐσφαγμένον καὶ ἐστηκός", δηλαδὴ στέκεται. Εἶναι ὁ Κύριος τῆς Ἱστορίας ὁ Ἰησοῦς Χριστός. Αὐτὸς θὰ ἀρχίσει νὰ ἀνοίγει τὶς σφραγῖδες. Καὶ ἔτσι, ἀγαπητοί μου, συνδέουμε τὰ προηγούμενα, μὲ τὸ 6ο κεφάλαιο ποὺ σὺν Θεῶ ἀρχίζουμε.
«Καὶ εἶδον ὅτι ἤνοιξε τὸ ἀρνίον μίαν ἐκ τῶν ἑπτὰ σφραγίδων· καὶ ἤκουσα ἑνὸς ἐκ τῶν τεσσάρων ζῴων λέγοντος, ὡς φὼνὴ βροντῆς· ἔρχου. καὶ εἶδον, καὶ ἰδοὺ ἵππος λευκός, καὶ ὁ καθήμενος ἐπ᾿ αὐτὸν ἔχων τόξον· καὶ ἐδόθη αὐτῷ στέφανος, καὶ ἐξῆλθε νικῶν καὶ ἵνα νικήσῃ». 6ο κεφάλαιο, στίχοι 1 ἕως 2. Τὸ κύριο θέμα, ὅπως ἀντιλαμβάνεστε ἐφεξῆς, εἶναι ἡ ἀποσφράγιση τοῦ ἐσφραγισμένου μὲ ἑπτὰ σφραγῖδες βιβλίου. Ὁ ἀποσφραγίζων εἶναι τὸ ἐσφαγμένον ἀρνίον, ὁ Ἰησοῦς Χριστός, ὁ Κύριος ὅπως σᾶς εἶπα τῆς Ἱστορίας καί, συνεπῶς, ὁ μόνος δυνάμενος νὰ ἀνοίξει τὸ μέλλον καὶ νὰ γνωστοποιήσει τὸ μέλλον, διότι Αὐτὸς μόνο γνωρίζει, ὡς παντεπόπτης καὶ παντογνώστης, τὸ μέλλον.
Παρατηροῦμε ὅμως, ὅτι τὸ κύριο θέμα τοῦ βιβλίου τῆς Ἀποκαλύψεως, σχεδὸν καλύπτει μιὰ σειρὰ ἀποκαλύψεων ἀπὸ τρεῖς ἑπτάδες ὁραμάτων, ἐκτὸς ἐκείνων ποὺ παρεμβάλλονται ὡς διαψάλματα, ποὺ σημαίνει σὰν intermedium, δηλαδὴ σὰν θέματα ποὺ ἔχονται σὲ μιὰ σειρὰ θεμάτων μὴ ἔχοντας σχέση μὲ τὴ σειρὰ τῶν θεμάτων, νὰ δώσουν μιὰ ἀναψυχὴ μὲ ἕναν τόνο διαφορετικό, γιὰ νὰ ξεκουράσουν τὸν ἀναγνώστη ἀπὸ τὴν συγκίνηση, τὸν φόβο καὶ τὸ δέος ποὺ αἰσθάνεται ὅταν βλέπει νὰ ἀποκαλύπτονται ἡ μιὰ μετὰ τὴν ἄλλη οἱ σφραγῖδες μὲ τὶς φοβερὲς πληγές, καὶ ἔρχονται γιὰ νὰ ἀλλάξουν ὅπως σᾶς εἶπα τὴν φοβερὴ εἰκόνα καὶ πάλι νὰ ἐπανέλθομαι εἰς τὴν σειρά μας γιὰ νὰ ληφθοῦν οἱ ὑπόλοιπες σφραγῖδες. Ἔχουμε τρεῖς ἑπτάδες. Ἡ πρώτη ἑπτάδα εἶναι οἱ τρεῖς σφραγῖδες, ἡ δευτέρα εἶναι οἱ ἑπτὰ σάλπιγγες καὶ ἡ τρίτη εἶναι οἱ ἑπτὰ φιάλες ἔχουμε λοιπὸν τρεῖς ἐπὶ ἑπτὰ εἰκοσιένα ἀνοίγματα νὰ γίνουν, βεβαίως ἑπτὰ ἀνοίγματα οἱ φραγίδες, ἑπτὰ σαλπίσματα ποὺ θὰ κάνουν ἑπτὰ ἀντίστοιχοι ἄγγελοι καὶ ἑπτὰ φιάλες ποὺ θὰ ἀποκαλύψουν τὰ μυστήρια τοῦ Θεοῦ.
Εἰς τὸ ζήτημα το πὼς θὰ ἐννοήσουμε καὶ πὼς θὰ ἐξηγήσουμε τὴν ἔκθεση αὐτὴ τῶν τρεῖς ἐπὶ ἑπτὰ ἀποκαλύψεων, δηλαδὴ ἑπτὰ σφραγῖδες, ἑπτὰ σαλπίσματα καὶ ἑπτὰ φιάλες. Δηλαδὴ κατὰ τὴ διάρκεια ἐκθέσεως αὐτῶν τῶν τρεῖς ἐπὶ ἑπτά, πὼς πρέπει νὰ ἐνοηθοῦν χρονικά; Μὲ ἄλλα λόγια ἡ μία ἑπτάδα ὁραμάτων καλύπτει μιὰ σειρὰ γεγονότων, μὲ τὸ τέλος τῶν ὁποίων γεγονότων ἀρχίζει νέα σειρὰ ὁραμάτων-γεγονότων. Ἀλλὰ ἀρχίζει νέα σειρὰ ὁραμάτων γεγονότων; Δηλαδὴ ἐπαναλαμβάνω –παρακαλῶ προσέξτε μὲ ἐδῶ γιατί αὐτὸ θὰ μᾶς χρησιμεύσει πάρα πολὺ γιὰ νὰ κατανοήσουμε τὴν Ἀποκάλυψη ἀλλὰ καὶ ἐσεῖς ἅμα μελετᾶτε νὰ κρατᾶτε αὐτὸ τὸ κλειδὶ τῆς ἑρμηνείας– ποιά εἶναι αὐτὴ ἡ χρονικὴ σχέση τῶν τριῶν ἑπτάδων; Δηλαδὴ θὰ τελειώσει ἡ μία καὶ θὰ ἀρχίσει ἡ ἄλλη θὰ τελειώσει ἡ ἄλλη καὶ θὰ ἀρχίσει ἡ ἄλλη; Ἔχουν διατυπωθεῖ δύο θεωρίες. Ἡ πρώτη θεωρία δέχεται τὴν κατὰ παραλλήλους κύκλους ἐπανάληψη τῶν αὐτῶν πραγμάτων, τῶν αὐτῶν ἰδεῶν ἢ τῶν αὐτῶν γεγονότων εἷς αὐτὲς τὶς ἑπταδικὲς εἰκόνες ποὺ εἶναι ἀλλεπάλληλες ὁράσεις, καὶ αὐτὴ ἡ θεωρία καλεῖται θεωρία τῆς ἐπαναλήψεως ἢ τῆς ἀνακεφαλαιώσεως ἢ κυκλικὴ θεωρία. Νὰ σᾶς τὸ ἐξηγήσω: Ἔρχεται ἡ πρώτη σφραγῖδα καὶ δείχνει τί θὰ γίνει. Ξόφλησε αὐτὸ τελείωσε; Ἔγινε σὲ μιὰ χρονικὴ στιγμὴ τῆς ὅλης ἀνθρώπινης ἱστορίας καὶ τελείωσε, δὲν θὰ ἐπανέλθουμε; Ἔρχεται ἡ δεύτερη σφραγῖδα. Ἀποκαλύπτει ἕνα ἄλλο γεγονός. Τελείωσε αὐτό, δὲν ἔχουμε τίποτα ἄλλο παρακάτω, δὲν θὰ ἐπανέλθουμε; Λοιπόν, αὐτὴ ἡ κυκλικὴ ἑρμηνεία σημαίνει τοῦτο: οἱ ὀρθόδοξοι ἑρμηνευτὲς ἀκολουθοῦν τὴν κυκλικὴ ἑρμηνεία, χωρὶς ὅμως νὰ ἀποκλείουν καὶ τὴ δεύτερη ποὺ θὰ ἀναφέρουμε παρακάτω. Ποὺ σημαίνει, ὅταν τελειώσουν οἱ ἑπτὰ σφραγῖδες —ἀφοῦ λυθοῦν καὶ πραγματωθοῦν στὴν ἱστορία— ξαναπραγματώνονται ἀπὸ τὴν ἀρχή. Καὶ πάλι ἀπὸ τὴν ἀρχή. Καὶ διαρκῶς ἀπὸ τὴν ἀρχή, ἕως ὅτου φτάσουμε σὲ μιὰ πύκνωση γεγονότων στὸ τέλος τῆς ἱστορίας.
Θὰ σᾶς πῶ ἕνα παράδειγμα ἀπὸ τὴ Β' Ἐπιστολὴ πρὸς Τιμόθεον 3, 1-5. Λέγει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος: «Τοῦτο δὲ γίνωσκε, ὅτι ἐν ἐσχάταις ἡμέραις ἐνστήσονται καιροὶ χαλεποὶ· ἔσονται γὰρ οἱ ἄνθρωποι φίλαυτοι, φιλάργυροι, ἀλαζόνες, ὑπερήφανοι... καὶ τούτους ἀποτρέπου.» Παρακαλῶ, προσέξτε. Πρέπει νὰ σᾶς πῶ ὅτι αὐτὴ ἡ κυκλικὴ ἑρμηνεία δὲν ὑπάρχει μόνο στὴν Ἀποκάλυψη, ἀλλὰ σὲ ὁλόκληρη τὴν Ἁγία Γραφή, Παλαιὰ καὶ Καινὴ Διαθήκη. Γι' αὐτὸ θὰ ἐπιμείνω· παρ' ὅτι τὴν ἀναλύσαμε πέρυσι τὸν Ὀκτώβριο, θὰ ἐπιμείνω ξανὰ στὴν ἀνάλυσή της γιὰ νὰ τὴν μάθουμε. Λέει στὸν Τιμόθεο : "Αὐτὸ νὰ γνωρίζεις: ὅτι στοὺς ἔσχατους καιρούς, στὶς ἔσχατες μέρες, ποιὲς εἶναι αὐτὲς οἱ ἔσχατες μέρες; εἶναι ὅταν θὰ ἔρθει ἡ Δευτέρα Παρουσία τοῦ Χριστοῦ, Εἶναι φανερὸ, ἐνστήσονται καιροὶ χαλεποί, θὰ σταθοῦν δύσκολοι καιροί. Δύσκολοι καιροί. Ἔσονται γὰρ, διότι θὰ εἶναι οἱ ἄνθρωποι, φίλαυτοι, φιλάργυροι, ἀλαζόνες, ὑπερήφανοι καὶ τὰ λοιπὰ καὶ τὰ λοιπά. Ἔχει ἕναν μακρὺ κατάλογο ὁ Ἀπόστολος Παῦλος. Ὅλα πολὺ ὡραία στὴ συντακτική τους διατύπωση, ὅτι στὶς ἔσχατες μέρες θά –ἀκοῦστε, μέλλον– ἔσονται, θὰ εἶναι οἱ ἄνθρωποι, καὶ εὐθεῖς παρακάτω λέει καὶ τούτους ἀποτρέπου. Βάλτους στὴν ἄκρη λέει αὐτούς. Μά, ἅγιε Ἀπόστολε Παῦλε, εἶπες ὅτι στὶς ἔσχατες μέρες θὰ συμβοῦν αὐτά. Ὁ μαθητής σου ὁ Τιμόθεος, ὁ Ἐπίσκοπος Ἐφέσου, πόσο θὰ ζήσει ἀκόμα; Δὲν θὰ ζήσει μέχρι ποὺ νὰ ἔρθει ἡ Δευτέρα Παρουσία τοῦ Χριστοῦ! Πῶς τοῦ λές, λοιπόν, αὐτοὺς νὰ τοὺς ἀποτρέπει, νὰ τοὺς βάζει στὸ περιθώριο, νὰ μὴν τοὺς λογαριάζει; καὶ τούτους ἀποτρέπου. Πῶς τὸ ἐξηγεῖτε, ἀγαπητοί μου; Απλούστατα εἶναι τὸ ἑξῆς. Ἡ κατάσταση τῶν ἐσχάτων ἡμερῶν ἀρχίζει ἀπὸ τὴ στιγμὴ ποὺ γράφει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος. Ἀκοῦστε τί εἶπα: Ἔσχατη μέρα λέγεται ἡ κάθε μέρα. Μὲ εἰδικὴ ἔννοια ἔσχατη μέρα ἡ τελευταία, ποὺ θὰ ἔρθει ὁ Χριστὸς ξανὰ στὸν κόσμο. Πρῶτον, λοιπόν, αὐτό. Ἔσχατες μέρες εἶναι ὅλες οἱ ἡμέρες. Τώρα, μποροῦμε νὰ λέμε ὅτι εἶναι ὁμοίως ἔσχατες οἱ ἡμέρες. Τοῦ χρόνου πάλι ἔσχατες μέρες. Τὸ πρῶτο λοιπὸν εἶναι αὐτό, κατὰ τὴ συνήθεια τῆς Γραφῆς, διότι πηγαίνουμε προοδευτικὰ πρὸς τὶς ἔσχατες μέρες. Δὲν εἶναι ἀνακριβολογία, ἀλλὰ εἶναι τὸ μυστήριο του πῶς ἐπιτελοῦνται αὐτὰ τὰ πράγματα.
Δεύτερον. Ἀφοῦ κάθε μέρα εἶναι οἱ ἔσχατες ἡμέρες, τὸ φαινόμενο τοῦ νὰ ἀπομακρύνονται ἀπὸ τὴν πίστη οἱ ἄνθρωποι. Γιατί, ὅταν γράφει ὅτι οἱ ἄνθρωποι θὰ εἶναι φίλαυτοι, φιλάργυροι ἢ ἀλαζόνες, δὲν ἀναφέρεται στοὺς εἰδωλολάτρες, παρακαλῶ, ἀλλὰ ἀναφέρεται εἰς τοὺς Χριστιανούς. Φοβερό! Οἱ Χριστιανοὶ φίλαυτοι ἢ φιλάργυροι ἢ ἀλαζόνες. Οἱ Χριστιανοί! Δὲν τὸ βλέπουμε αὐτό; Στὴν ἐποχή του Τιμοθέου, δὲν ὑπῆρχαν τέτοιοι Χριστιανοί; Διαβάστε τὶς δύο ἐπιστολὲς τοῦ Ἁγίου Ἰωάννη τοῦ Εὐαγγελιστοῦ, τὶς δύο τελευταῖες Β' καὶ Γ', καθὼς καὶ τὴν ἐπιστολὴ τοῦ Ἰούδα, νὰ δεῖτε ἐκεῖ πὼς ὑπάρχουν τέτοιοι Χριστιανοί, τοὺς ὁποίους ὁ ἀδελφόθεος Ἰούδας τους ἀποκαλεῖ «νεφέλαι ἄνυδροι, σύννεφα χωρὶς νερό, ὁὗτοί εἰσιν ἐν ταῖς ἀγάπαις ὑμῶν σπιλάδες, συνευωχούμενοι ἀφόβως, ἑαυτοὺς ποιμαίνοντες, νεφέλαι ἄνυδροι ὑπὸ ἀνέμων περιφερόμεναι», τοὺς λέγει τόσα κοσμητικὰ ἐπίθετα ποὺ καθόλου δὲν τοὺς κοσμοῦν. Ὑπῆρχαν λοιπὸν τέτοιοι τύποι, ἦσαν Χριστιανοὶ αὐτοί. Πότε λοιπὸν ἀρχίζουν αὐτὲς οἱ καταστάσεις; Ἀπὸ τὴ στιγμὴ ποὺ ξεκινᾶ ἡ προφητεία. Γι' αὐτό του λέει καὶ αὐτοὺς ἀποτρέπου. Ποὺ σημαίνει ὅτι αὐτὸ ποὺ σοῦ λέω θὰ συμβεῖ στὸ τέλος, ἀλλὰ θὰ ἀρχίσει ὅμως ἀπὸ τὴν ἐποχή σου. Καὶ συνεπῶς θὰ ἐπαναλαμβάνεται. Νὰ ἡ κυκλικὴ ἑρμηνεία.
Ἔτσι, θὰ ἀκούσουμε παρακάτω ὅτι ἀνοίγει μιὰ σφραγῖδα καὶ βγαίνει ἕνας λευκὸς ἵππος. Τί σημαίνει αὐτὸς ὁ λευκὸς ἵππος θὰ τὸ δοῦμε στὴ συνέχεια. Αὐτὸ ποὺ σημαίνει, διαρκῶς σημαίνει σὲ κάθε ἐποχή, καὶ τότε ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τῶν Ἀποστόλων, καὶ μετὰ ταῦτα, καὶ σήμερα, καὶ αὔριο, μέχρι ποὺ νὰ ἔρθει ξανὰ ὁ Χριστός. Ὥστε ἡ πρώτη σφραγῖδα διαρκῶς λύεται, δηλαδὴ ἐπαναλαμβάνεται μέσα στὴν ἱστορία. Ἄρα ἔχω κυκλικὴ ἑρμηνεία, τὸ καταλάβατε;
Ἕνα ἄλλο παράδειγμα, ὄχι ἀπὸ τὴν Ἀποκάλυψη. Ὁ Εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης λέει στὴν πρώτη του ἐπιστολὴ (2,18): «Παιδία, ἐσχάτη ὥρα ἐστί, πάλι τὸ "ἔσχατη", εἶναι ἐσχάτη ὥρα, καὶ καθὼς ἠκούσατε ὅτι ὁ ἀντίχριστος ἔρχεται, καὶ νῦν ἀντίχριστοι πολλοὶ γεγόνασιν· καὶ τώρα ἔχουν γίνει πολλοὶ ἀντίχριστοι, ὅθεν γινώσκομεν ἀπ' ὅπου ξέρουμε ὅτι ἐσχάτη ὥρα ἐστὶν ὅτι εἶναι ἡ ἔσχατη ὥρα» ἀφοῦ ἔχουμε πολλοὺς ἀντίχριστους. Ἀκούσατε ὅτι ἔρχεται ὁ Ἀντίχριστος, ἀλλὰ ὑπάρχουν πολλοὶ ἀντίχριστοι, μά, ἕνας εἶναι ἢ πολλοί; Αὐτὸ εἶναι τὸ σπουδαῖο, ἕνας θὰ εἶναι ὁ Ἀντίχριστος, οἱ πρόδρομοί του θὰ εἶναι πολλοί. Ἄπο πότε θὰ ἀρχίσουν; Ἀπὸ τὴ στιγμὴ ποὺ ὁ Χριστὸς ἀναλήφθηκε στὸν οὐρανό. Ὁ Ἀντίχριστος ἐνεργεῖ μέσα στὴν Ἱστορία. Εἶναι οἱ πολλοὶ ἀντίχριστοι, εἶναι οἱ πρόδρομοι τοῦ κυρίως Ἀντιχρίστου, ποὺ σημαίνει ἐπανάληψη τοῦ φαινομένου. Ἄρα κυκλικὴ περίπτωση, ἄρα ἑρμηνεία κυκλική. Καὶ τότε οἱ ἀντίχριστοι καὶ σήμερα οἱ ἀντίχριστοι καὶ αὔριο οἱ ἀντίχριστοι, μέχρι ποὺ νὰ ἔρθει ὁ ἕνας Ἀντίχριστος. Αὐτὴ λέγεται κυκλικὴ ἑρμηνεία. Νὰ τὴν τυπώσετε καλὰ στὸ μυαλό σας, εἶναι πολὺ σπουδαῖα. Μὲ αὐτὸ τὸ "κλειδὶ" θὰ μπορέσουμε νὰ κατανοήσουμε πολλά. Ὅποτε, δὲν θὰ πεῖτε, "ἄραγε αὐτὸ πότε θὰ συμβεῖ:" ἢ "μήπως συνέβη ;" Καὶ συνέβη καὶ συμβαίνει καὶ θὰ συμβεῖ. Ἀκοῦστε τί εἶπα; Καὶ συμβαίνει, ὅπως τὸ βλέπει ὁ Ἅγιος Ἀνδρέας Καισαρείας, καὶ συμβαίνει καὶ θὰ συμβαίνει. Μὲ ἰδιαίτερη πύκνωση εἰς τὰ ἔσχατα ἐκεῖ, λίγο πρὶν τὴ Δευτέρα τοῦ Χριστοῦ Παρουσία. Εἶναι πολὺ σπουδαῖο, μὲ συγχωρεῖτε λίγο ποὺ σᾶς κουράζω, ἀλλὰ αὐτὸ τὸ εἰσαγωγικὸ ποὺ κάνουμε εἶναι πολὺ ἐνδιαφέρον.
Ἐν συνεχείᾳ, ἔχουμε τὴν ἄλλη μέθοδο. Εἶναι ἡ δευτέρα μέθοδος, ἡ λεγόμενη εὐθύγραμμος. Αὐτὴ ἡ χρονολογική, ἡ περιοδική, ἡ ὁποία δὲν εἶναι τί ἄλλο παρὰ ἡ ἑρμηνεία σὲ μιὰ παράταξη τῶν γεγονότων. Γι' αὐτὸ λέγεται χρονολογικὴ θεωρία. Τί σημαίνει αὐτό; Ἀκοῦστε τί σημαίνει: Ὅταν τελειώσει ἡ πρώτη σφραγῖδα, πραγματωθεῖ ὡς γεγονός, τελείωσε αὐτή, τέρμα, τέρμα. Ἀρχίζει ἡ δεύτερη. Τέρμα. Ἀρχίζει ἡ τρίτη. Ἔ, λοιπόν, αὐτὴ εἶναι σωστὴ ἡ θεωρία; Δὲν εἶναι σωστή, ἐν τούτοις μᾶς εἶναι χρήσιμη σὲ ὁρισμένα σημεῖα. Συμπέρασμα: Θὰ χρησιμοποιήσουμε καὶ τὴν κυκλικὴ καὶ τὴ χρονολογική. Σὲ ποιά περίπτωση θὰ χρησιμοποιήσουμε τὴ χρονολογική; Ἀκοῦστε ἕνα παράδειγμα. Λέγει ὁ Κύριος, διότι θὰ δεῖτε σὲ μιὰ θαυμαστὴ παραλληλότητα τὰ ὅσα λέγει ἡ Ἀποκάλυψη μὲ ἐκεῖνα ποὺ εἶπε ὁ Χριστὸς στὰ Εὐαγγέλια (Ματθαῖος, Μᾶρκος, Λουκᾶς), εἶπε ὁ Κύριος: «Εὐθέως δὲ μετὰ τὴν θλῖψιν τῶν ἡμερῶν ἐκείνων ὁ ἥλιος σκοτισθήσεται καὶ ἡ σελήνη οὐ δώσει τὸ φέγγος αὐτῆς, καὶ οἱ ἀστέρες πεσοῦνται ἀπὸ τοῦ οὐρανοῦ, καὶ αἱ δυνάμεις τῶν οὐρανῶν σαλευθήσονται.» Μάτθ. 24, 29 "ὁ ἥλιος θὰ σκοτιστεῖ καὶ ἡ Σελήνη". Αὐτὸ δὲν μπορεῖ νὰ γίνεται κάθε μέρα. Οὔτε σὲ κάθε ἐποχή. Θὰ γίνει μιὰ φορά. Προσέξτε, θὰ γίνει μιὰ φορά. Συνεπῶς, ἡ ἑρμηνεία αὐτοῦ τοῦ σημείου δὲν μπορεῖ νὰ γίνει μὲ τὴν κυκλικὴ ἑρμηνεία ἀλλὰ μὲ τὴ χρονολογική. Γιατί θὰ γίνει μόνο μιὰ φορά, ἀνεπανάληπτα. Μόνο μιὰ φορά. Συνεπῶς, συμπέρασμα, σὲ κάθε περίπτωση θὰ βλέπουμε πῶς μπορεῖ νὰ ἑρμηνευτεῖ ἕνα χωρίο. Αὐτό το πῶς, ἂν μοῦ πεῖτε ὅτι θὰ μπαίνει ὑποκειμενικά, θὰ σᾶς ἔλεγα: Δὲν ἐξηγοῦμε τίποτα δικό μας, παρὰ ἔχουμε κατὰ πόδας, σᾶς λέγω, τοὺς Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας μας, οἱ ὁποῖοι ἑρμήνευσαν ὀρθά, ὅπως ὁ Ἅγιος Ἀνδρέας Καισαρείας, ὁ Οἰκουμένιος, ὁ Ἀρέθας καὶ νεότεροι, ποὺ δείχνουν μιὰ νηφαλιότητα. Δὲν ἔχουν ἐνθουσιασμοὺς νὰ ποῦν "Ἄαα, γίνεται πόλεμος! Ἀκούστηκε ὅτι, νὰ γράφουν οἱ ἐφημερίδες ὅτι ἡ Τουρκία θὰ κάνει αὐτό..." Μὴν προσπαθοῦμε ἀγαπητοί μου ἔτσι. Αὐτὸ δὲν δείχνει νηφαλιότητα. Διότι ἡ Ἀποκάλυψη δὲν μένει σὲ ἕνα συγκεκριμένο γεγονός, καὶ μάλιστα τοπικὸ καὶ μάλιστα ἑλληνικό. Εἶναι παγκόσμιο βιβλίο. Εἶναι παγκόσμιο βιβλίο! Δὲν θὰ λύσει τὰ ἑλληνικά μας θέματα καὶ τὰ ἑλληνοτουρκικά μας ἢ τὰ ἑλληνοβουλγαρικά μας ἢ τὰ ἑλληνοσερβικά μας –δὲν ξέρω τί– ἢ τὰ ἑλληνοαιγυπτιακά μας προβλήματα. Εἶναι παγκόσμιο βιβλίο. Αὐτὸ θὰ πεῖ ὅτι μετὰ νηφαλιότητος γίνεται ἡ ἑρμηνεία. Προσπαθοῦμε νὰ δοῦμε τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ πῶς ἀποκαλύπτεται. Δηλαδή, γιὰ νὰ καταλάβετε, αὐτὴ ἡ μέθοδος, ἡ μικτὴ ποὺ θὰ ἀκολουθήσουμε, παριστάνεται ὡς ἑξῆς. Μὲ μία ἑλικοειδῆ γραμμή, ἔχουμε ἕνα βουνὸ στρογγυλὸ στὴ βάση του, καὶ ξεκινάει ἕνας κύκλος ἀπὸ ἕνα σημεῖο. Αὐτὸς ὁ κύκλος γυρίζει γύρω, ἀλλὰ ὅπως γυρίζει γύρω γιὰ νὰ ἀνεβοῦμε στὴν κορυφή –ὅπως ξέρετε, κάνουμε γύρω γύρω το βουνό. Κύκλο, ἔ! Ξέρετε πῶς εἶναι ὁ δρόμος πάνω στὸ βουνὸ· δὲν πᾶμε ἀποτόμως κατ' εὐθεῖαν πάνω, ἀλλὰ πᾶμε γύρω γύρω. Λοιπόν, πᾶμε γύρω γύρω. Ὅταν ἐπανέλθουμε στὸ ἴδιο σημεῖο, ἔχουμε ἀνεβεῖ σὲ κάποια ἀπόσταση. Ἂν λοιπὸν κάνω αὐτοὺς τοὺς κύκλους, δὲν ἔχω παρὰ ἕνα ἐλατήριο, μία ἑλικοειδῆ γραμμή. Ἂν κοιτάξω ἀπὸ τὴν κορυφή, βλέπω μπροστά μου, ἀπὸ κάτω βλέπω τοὺς κύκλους. Κάτοψη βλέπω κύκλους. Εἶναι οἱ κύκλοι τῶν ἑπτὰ σφραγίδων, τῶν ἑπτὰ σαλπίγγων κ.λπ. Ἀλλὰ ἐνῷ εἶναι κύκλοι, ταυτόχρονα ἀνεβαίνουν κιόλας πρὸς τὰ πάνω. Συνεπῶς τί ἔχω; Παραλλήλους κύκλους. Δηλαδὴ γίνεται ἕνας κύκλος καὶ πάω πιὸ πάνω. Καὶ ξανά, καὶ ξανά. Κι ἔτσι ἔχω καὶ πάνω στὴν κορυφὴ τὰ ἔσχατα, τὴ Δευτέρα τοῦ Χριστοῦ Παρουσία. Ποὺ σημαίνει διαρκὴς ἐπανάληψη τῶν γεγονότων, προοδευτικὴ ἄνοδος πρὸς τὸ τέρμα, πρὸς τὴν κορυφή, πρὸς τὰ ἔσχατα. Καὶ ἔχω συνεπῶς καὶ μιὰ γραμμή. Ἔχω καὶ κύκλο καὶ γραμμή. Εἶναι ἡ μικτὴ μέθοδος τῆς κυκλικῆς θεωρίας καὶ τῆς χρονολογικῆς θεωρίας. Δὲν ξέρω ἂν μὲ καταλάβατε· ἂν εἶμαι τόσο πολὺ δύσκολος. Ἀλλὰ προσπάθησα καὶ μὲ παραδείγματα νὰ σᾶς δώσω νὰ τὸ καταλάβετε αὐτό.
Ἀκόμα ἕνα σημεῖο πρέπει νὰ ποῦμε. Πότε ἀρχίζει τὸ βιβλίο τῆς Ἀποκαλύψεως νὰ πληροῦται; Πότε; Ὑπῆρξαν διάφορες ἀντιλήψεις. Πρέπει νὰ σᾶς πῶ ὅτι δὲν περιορίζεται φυσικὰ μόνο στὴν ἐποχὴ τοῦ ἱεροῦ συγγραφέως. Οὔτε ἀκόμη περιορίζεται εἰς τὰ ἔσχατα τῆς Ἱστορίας. Ἀρχίζει ἀπὸ τὴ στιγμὴ ποὺ γράφει ὁ ἱερὸς συγγραφέας, ὁ εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης, καὶ δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ συνεχίζεται ἕως τὰ ἔσχατα. Δὲν ἀναφέρεται σὲ μιὰ μόνη ἐποχή, ἀλλὰ σὲ ὅλες τὶς ἐποχές. Πᾶν ὅ,τι πραγματοποιεῖται δὲν εἶναι παρὰ ἕνα προανάκρουσμα ἑπομένων γεγονότων μὲ μιὰ τελικὴ ἔκβαση ποὺ τείνει πρὸς τὴ Δευτέρα τοῦ Χριστοῦ παρουσία.
Ἀκόμη ἕνα σημεῖο στὴν εἰσαγωγή μας. Ὀρθόδοξοι ἑρμηνευτές, ὅπως εἶναι ὁ Ἅγιος Ἀνδρέας Καισαρείας, ἀναζητοῦν εἰς τὴν Ἀποκάλυψη τρία στοιχεῖα, τρία ἐπίπεδα. Ὅπως αὐτὸ τὸ κάνουν καὶ στὰ ἄλλα βιβλία τῆς Ἁγίας Γραφῆς. Εἶναι ἡ ἱστορικὴ διάσταση, εἶναι ἡ ἠθικὴ διάσταση, εἶναι καὶ ἡ μυστικὴ διάσταση. Πρέπει καὶ οἱ τρεῖς διαστάσεις στὴν ἑρμηνεία νὰ ἀναφέρονται. Ἡ ἱστορικὴ διάσταση εἶναι ἐκεῖνο ποὺ ἤδη συμβαίνει ἢ πρόκειται νὰ συμβεῖ. Ὅπως εἶναι οἱ ἑπτὰ ἱστορικὲς ἐκκλησίες τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Ὅπως εἶναι τὰ Ἔσχατα. Ὅπως εἶναι ὁ Ἀντίχριστος. Ὅπως εἶναι ἡ Δευτέρα τοῦ Χριστοῦ παρουσία. Αὐτὰ εἶναι ἱστορικὰ στοιχεῖα. Θὰ πρέπει, λοιπόν, νὰ μὴν ἐξαφανίσουμε τὸ ἱστορικὸ στοιχεῖο. Δυστυχῶς, πολλοὶ ἑρμηνευτὲς ἐξαφανίζουν τὸ ἱστορικὸ στοιχεῖο. Ἀλλὰ ἐξίσου ἐπικίνδυνο εἶναι ἐὰν μείνουμε μόνον στὸ ἱστορικὸ στοιχεῖο. Τὸ δεύτερο εἶναι ἡ ἠθικὴ διάσταση. Πρέπει νὰ καταλάβουμε ὅτι τὸ βιβλίο τῆς Ἀποκαλύψεως, δὲν ἔρχεται νὰ μᾶς πεῖ μόνο μερικὰ ἱστορικὰ πράγματα, ἀλλὰ ἔρχεται νὰ διδάξει. Ἔρχεται νὰ ἐπανορθώσει. Νὰ διατηρήσει. Νὰ ἐλέγξει. Νὰ τιμωρήσει. Νὰ παρηγορήσει. Νὰ τὸ ἠθικὸ στοιχεῖο.
Καὶ τέλος, εἶναι ἡ μυστικὴ διάσταση ποὺ θὰ τὴ βλέπουμε καὶ αὐτὴ συχνά. Δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἡ εὕρεση ἑνὸς βαθυτέρου νοήματος. Εἶναι νὰ ἀνακαλύψουμε ἐκεῖ τὸ μήνυμα τοῦ Θεοῦ πρὸς τὸν ἄνθρωπο. Καὶ ἀκόμη, ποὺ θὰ ἀναπτυχθεῖ μιὰ προσωπικὴ σχέση τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸν Θεό. Ὅταν, ἐπὶ παραδείγματι, λέει καὶ τελειώνει ἔτσι ἡ Ἀποκάλυψη: «Καὶ τὸ Πνεῦμα καὶ ἡ νύμφη λέγουσιν· ἔρχου. καὶ ὁ ἀκούων εἰπάτω· αὐτὸς ποὺ ἀκούει τὴν ἀνάγνωση τοῦ βιβλίου ἂς πεῖ: ἔρχου. Ἔλα. Ἔλα. νὰὶ ἔρχομαι ταχὺ λέγει ὁ Χριστὸς ἀμήν, νὰὶ ἔρχου, Κύριε Ἰησοῦ λέγει ὁ πιστός. Ναί. Μακάρι. Ἀμήν. Εἴθε νὰ γίνει. Ἔλα Κύριε Ἰησοῦ». Αὐτὸ τί σημαίνει; Σημαίνει ὅτι τὸ βιβλίο τῆς Ἀποκαλύψεως ἔφυγε ἀπὸ τὸ ἱστορικὸ ἐπίπεδο, ἔφυγε καὶ ἀπὸ τὸ ἠθικὸ ἐπίπεδο καὶ μπῆκε στὸ μυστικὸ ἐπίπεδο. Μπῆκε στὴ θεολογία. Μπῆκε ἐκεῖ ποὺ θὰ βρεῖ ἡ ψυχὴ τὴν ἕνωσή της μὲ τὸν Χριστό. Αὐτὰ τὰ τρία στοιχεῖα θὰ τὰ συναντοῦμε συνεχῶς. Τὸ ἱστορικό, τὸ ἠθικὸ καὶ τὸ μυστικὸ ἢ θεολογικὸ στοιχεῖο.
Καὶ τώρα, ἀγαπητοί μου, μὲ τὴν βοήθεια τοῦ Θεοῦ, μπαίνουμε στὸ ἱερὸ κείμενο, στὰ λίγα λεπτὰ ποὺ μᾶς μένουν. «Καὶ εἶδον ὅτι ἤνοιξε τὸ ἀρνίον μίαν ἐκ τῶν ἑπτὰ σφραγίδων". Εἶδον. Ὅπως σᾶς εἶπα, ἡ σκηνοθεσία παραμένει ἡ ἴδια ἡ ὁποία ἀναφέρθηκε —ἐν περιλήψει σας ἀνέφερα— εἰς τὸ τέταρτο καὶ πέμπτο κεφάλαιο, ὅπου ὁ οὐρανὸς μένει ἀνοιχτός, ὁ θρόνος τοῦ Θεοῦ κυκλοῦται ὑπὸ τῶν τεσσάρων ζώων, τῶν 24 πρεσβυτέρων καὶ λοιπά. Καὶ τὸ ἐσφαγμένον Ἀρνίον, πρὸ τοῦ βιβλίου, ποὺ ἀνοίγει τὶς σφραγῖδες.
«Καὶ εἶδον ὅτι ἤνοιξε τὸ ἀρνίον μίαν ἐκ τῶν ἑπτὰ σφραγίδων· καὶ ἤκουσα ἑνὸς ἐκ τῶν τεσσάρων ζῴων λέγοντος, ὡς φὼνὴ βροντῆς· ἔρχου». Παρατηροῦμε ὅτι τὰ ζῶα, ὡς λειτουργικὰ τοῦ Θεοῦ πνεύματα, συμμετέχουν εἰς αὐτὸ τὸ ἐκτυλισσόμενο δρᾶμα τῆς ἐκτελέσεως τοῦ σχεδίου τοῦ Θεοῦ. Τὸ πρῶτο ζῶον ἦτο ὁ λέων. Τὸ βλέπουμε λίγο πιὸ κάτω ποὺ λέγει: «καὶ τὸ ζῶον τὸ πρῶτον ὅμοιον λέοντι». Εἶναι στὸ τέταρτο κεφάλαιο, ὄχι πιὸ κάτω, πιὸ πάνω. Γι’ αὐτὸ καὶ ἀκούστηκε ἡ φωνή του ὡς βροντή. Ἔχετε ἀκούσει λεοντάρι νὰ βρυχᾶται; Ὡς βροντὴ εἶναι ὁ βρυχηθμὸς τοῦ λεονταριοῦ. Ἀλλὰ πρέπει νὰ σᾶς πῶ ὅτι δὲν εἶναι στὴ μία τυχαία σφραγῖδα ὅταν λέγει «καὶ ἠνοίχθη μία ἐκ τῶν ἑπτὰ σφραγίδων», ἀλλὰ ἡ πρώτη. Ὅταν λέει "μία" μὲ τὴν τακτικὴ σημασία –ἔχουμε τοὺς τακτικοὺς ἀριθμοὺς στὴ γραμματικῆς ὅπως τοὺς γνωρίζετε– ποὺ σημαίνει "πρώτη". Γιὰ νὰ τὸ καταλάβετε, σᾶς θυμίζω αὐτὸ ποὺ λέγει πάλι ἡ Γραφή: «τῇ μὶᾷ τῶν σαββάτων». Εἶναι ἡ πρώτη των Σαββάτων, ἡ πρώτη τῆς ἑβδομάδος. Εἶναι δηλαδὴ ὄχι ἡ ἀριθμητικὴ ἀλλὰ ἡ τακτικὴ σημασία. Συνεπῶς ἡ πρώτη σφραγῖδα. Ἔχει σημασία ἡ πρώτη. Ὅταν ἠνοίχθη ἡ πρώτη σφραγίς, ἀκούσθηκε ἡ φωνή –ὁ λέων, τὸ ζῶο ποὺ ἦταν ὡς λέων, ποὺ εἶναι ἄγγελος ἐξαπτέρυγος– "Ἔρχου". Ἔλα. Ποῦ ἀποτείνεται αὐτὸ τὸ "Ἔρχου"; Σὲ ποιόν τὸ λέει αὐτὸ τὸ "Ἔρχου"; Τὸ λέγει πρὸς τὸν ἐρχόμενον Ἱππέα ποὺ κάθεται πάνω σὲ ἕνα λευκὸ ἄλογο, ποὺ ἔρχεται ὡσὰν μία καινούργια τώρα ὀπτασία μέσα στὴν ἤδη ὑπάρχουσα ὀπτασία τοῦ οὐρανοῦ ποὺ βλέπει ὁ Εὐαγγελιστής, τὸν θρόνον καὶ τὰ λοιπά, τοὺς 24 πρεσβυτέρους· προβάλλεται μία καινούργια εἰκόνα. Ἕνας Ἱππεὺς ἐπάνω σὲ ἕνα ἄσπρο ἄλογο, «καὶ εἶδον, καὶ ἰδοὺ ἵππος λευκὸς Καὶ ὁ καθήμενος ἐπ' αὐτὸν ἔχων τόξον εἶχε ἕνα τόξο Καὶ ἐδόθη αὐτῷ στέφανος τοῦ δόθηκε στεφάνι». Τί συμβολίζει ὁ λευκὸς ἵππος; Συμβολίζει τὴν νίκη. Συμβολίζει τὸν θρίαμβο. Τὸ στεφάνι; τὴν βασιλεία. Συνεπῶς, ὅπως ἐξάλλου τὸ εἴδαμε αὐτὸ καὶ στὸν ἄγγελο ἐπίσκοπο τῆς ἐκκλησίας τῆς Σμύρνης ποὺ λέγει: «γίνου πὶστὸς ἄχρι θανάτου, καὶ δώσω σοὶ τὸν στέφανον τῆς ζωῆς».
Γράφει ὁ Οἰκουμένιος: "Ὁ μὲν λευκὸς ἵππος, σύμβολον Εὐαγγελιστοῦ τυγχάνει, ὡς εὐεργεσία πραχθησομένης τοῖς ἀνθρώποις· ὁ δὲ γὲ στέφανος, κράτος καὶ νίκην αἰνίττεται". Δηλαδὴ ποιός εἶναι ὁ καθήμενος στὸ λευκὸ ἄλογο; Εἶναι, ἀγαπητοί μου, τὸ Εὐαγγέλιο. Προσέξτε, τὸ Εὐαγγέλιο. Αὐτὸς εἶναι ὁ ἱππέας τοῦ λευκοῦ ἵππου. Δηλαδὴ ὁ Χριστιανισμός, ποὺ ἐξαγγέλλεται εἰς τὰ ἔθνη. Ὅταν τοῦ λέγει τὸ ἑξαπτέρυγο, τὸ ζῶο ὡς λέων: "Ἔλα", βγαίνει τὸ Εὐαγγέλιο εἰς τὸν κόσμο διὰ στόματος τῶν Ἀποστόλων. Συνεπῶς, ὁ ἱππέας εἶναι τὸ Εὐαγγέλιο μὲ τὸ στόμα τῶν Ἀποστόλων.
Γράφει ὁ Ἅγιος Ἀνδρέας: "Τὴν τῶν Ἀποστόλων ἐννοεῖστε γενεά, εἶναι ἡ γενεὰ τῶν Ἀποστόλων καθένας τόξον τὸ εὐαγγελικὸν κήρυγμα κατὰ δαιμόνων ἐντείναντες, καὶ τὸ τόξον ποὺ σημαίνει πολεμοῦν τοὺς δαίμονες, τὶς ἀντίθεες δυνάμεις, γιὰ νὰ ἐπικρατήσει τὸ Εὐαγγέλιο εἰς τὴν γῆ". Ἐδῶ βλέπουμε, ἔχουμε μιὰ ὡραία, ἐλπιδοφόρο ἐξαγγελία τοῦ Εὐαγγελικοῦ μηνύματος. Αὐτὴ ποὺ καλεῖ σύμπασαν τὴν ἀνθρωπότητα νὰ ἐπιστρέψει στὸν Θεὸ καὶ νὰ σωθεῖ. Εἶναι ἡ ἀνατολὴ τοῦ Εὐαγγελίου, ἡ ὁποία συνοδεύεται μὲ τὴ χάρη τοῦ Θεοῦ καὶ τὴ δύναμη τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ. Γι' αὐτὸ καὶ καρποφορεῖ.
Διαβάζουμε στὸ κατὰ Μᾶρκον Εὐαγγέλιο 16, 10-20: «Ὁ μὲν οὖν Κύριος μετὰ τὸ λαλῆσαι αὐτοῖς ἀνελήφθη εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ ἐκάθισεν ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ. ἐκεῖνοι δὲ ποιοί; οἱ μαθηταί, οἱ Ἀπόστολοι ἐξελθόντες ἐκήρυξαν πανταχοῦ, Ἐκήρυξαν παντοῦ. Εἶναι ὁ ἱππεύς. Ἐκήρυξαν, βγῆκαν καὶ κήρυξαν τοῦ Κυρίου συνεργοῦντος καὶ τὸν λόγον βεβαιοῦντος διὰ τῶν ἐπακολουθούντων σημείων». Εἶναι ἡ ἀνατολὴ τοῦ Εὐαγγελίου. Ἡ ἀνατολὴ τοῦ Χριστιανισμοῦ εἰς τὰ ἔθνη. Αὐτὴ ἦταν ἡ πρώτη νίκη. Ἐξῆλθε νικῶν. Ἐξῆλθε νικῶν. Καὶ πράγματι, ἦταν ἀγαπητοί μου, μιὰ κολοσσιαία καὶ θριαμβευτικὴ νίκη ἡ ἐξάπλωσις τοῦ Χριστιανισμοῦ εἰς τὸν τότε γνωστὸν κόσμον.
Σημειώνει ὁ Ἅγιος Εἰρηναῖος, ποὺ εἶναι στὸ δεύτερον ἥμισυ τοῦ δευτέρου αἰῶνος μετὰ Χριστόν, γράφει: "Ἡ Ἐκκλησίαἕ ὡς περάτων τῆς γῆς διεσπαρμένη ἐστί, ἐν Γερμανίαις, ἐν ταῖς Ἰβηρίαις, ἐν Κελτοῖς, κατὰ ἀνατολάς, ἐν Αἰγύπτῳ, ἐν Λιβύῃ, κατὰ μέσα τοῦ κόσμουπαντού ἡ Ἐκκλησία ἐξηπλώθη". Ἐδῶ ἀξίζει νὰ ἀναφέρουμε αὐτὴ τὴν κυκλικὴ μέθοδο. Καλά, τὸ Εὐαγγέλιο κηρύχθηκε τότε, σήμερα δὲν κηρύσσεται; Ὅταν ἔχουμε 1.700, 1.800 γλῶσσες καὶ διαλέκτους τὴν Ἁγία Γραφή, τὸ Εὐαγγέλιο, δὲν κηρύσσεται σήμερα τὸ Εὐαγγέλιο; (η ομιλία πραγματοποιήθηκε στις 12/10/1981. Σήμερα το χριστιανικό μήνυμα και το Ευαγγέλιο έχει κηρυχθεί και μεταφραστεί σε περισσότερες από 4.000 γλώσσες παγκοσμίως (σε σύνολο περίπου 7.400 καταγεγραμμένων γλωσσών και διαλέκτων στον πλανήτη, συμπεριλαμβανομένων και των νοηματικών γλωσσών). Γι' αὐτό σας εἶπα, τότε κηρύσσεται, ἀνοίγει ἡ σφραγῖδα, ἀλλὰ ἔχουμε τὴν ἐπαναληπτικὴ ἑρμηνεία. Ξαναγυρίζουμε καὶ ξαναγυρίζουμε καὶ ξαναγυρίζουμε. Τὸ ἀντιληφθείκατε παρακαλῶ πῶς γυρίζουμε ξανὰ καὶ ξανά;
Ἐξάλλου, ἔχουμε καὶ κάτι ἐδῶ. Ἐκεῖνο ποὺ λέγει «ἐξῆλθε νικῶν καὶ ἵνα νικήση» προδίδει τὴν κυκλικὴ ἑρμηνεία. Βγῆκε νὰ νικήσει, ἐβγῆκε νικῶντας καὶ γιὰ νὰ νικήσει. Ἀφήνει δηλαδὴ περιθώρια διὰ τὸ μέλλον. Ἀλλὰ λέει ὁ Εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης πάνω σὲ αὐτό, στὴν Α' Ἰωάννου 5,5: «τὶς ἐστιν ὁ νικῶν τὸν κόσμον εἰ μὴ ὁ πιστεύων ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ Θεοῦ;». Ἂν πιστεύεις ὅτι ὁ Ἰησοῦς εἶναι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, τότε νίκησες τὸν κόσμον. Ἄρα λοιπὸν εἶσαι καὶ ἐσὺ τώρα νικητής. Ἄρα εἶσαι καὶ σὺ ἕνας ἱππέας ἐπάνω σὲ ἕνα λευκὸ ἄλογο καὶ βγαίνεις νικητής. Βλέπετε; Δὲν εἶναι λοιπὸν μόνον ἁπλῶς κάτι τὸ ἀφηρημένο, ἕνα γεγονός. Εἶναι ὅλοι ἐκεῖνοι ποὺ πιστεύουν στὸ ὄνομα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ἡ ἔκφραση "Καὶ ἐξῆλθε νικῶν καὶ ἵνα νικήση". Ἔχει μία βαθυτέρα σημασία. Προσέξατε· πρόκειται περὶ δύο νικῶν, δύο νῖκες. Ἡ πρώτη νίκη εἶναι ἡ διάδοση τοῦ Εὐαγγελίου καὶ ἡ ἐπιστροφὴ τοῦ κόσμου πρὸς τὸν Θεό. Ἡ δευτέρα νίκη εἶναι τὸ μαρτύριο τῶν πιστῶν ἐκ μέρους τῶν ἀρνησαμένων καὶ ἀρνουμένων διαρκῶς τὸ Εὐαγγέλιο. Δηλαδή, ἡ νίκη νὰ διατηρηθεῖ ἡ πίστη τῶν Ἀποστόλων, τῶν ἐξαγγελέων τοῦ Εὐαγγελίου, ὅταν τὸν πιάνει ὁ ἄπιστος καὶ τοῦ λέγει: «Θὰ ἀρνηθεῖς τὸ Εὐαγγέλιο;». Καὶ ἐκεῖνος λέγει: «Δὲν τὸ ἀρνοῦμαι». Εἶναι ἡ δεύτερη νίκη, τὸ μαρτύριο. Γι' αὐτὸ πολὺ ὡραῖα γράφει ὁ Ἅγιος Ἀνδρέας: "Πρώτη νίκη ἡ τῶν ἐθνῶν ἐπιστροφή, δευτέρα ἡ τοῦ σώματος δι’ αὐτὴν ἑκούσιος μετὰ κολάσεων ἔξοδος". Ἐκεῖθεν λέγει νικῶν κλείναν οἱ κύκλοι. Ἡ πρώτη νίκη, ἡ διάδωσις τοῦ Εὐαγγελίου. Ἡ δευτέρα νίκη εἶναι τὸ μαρτύριο. Ἀλλὰ αὐτὸ τὸ μαρτύριο θὰ ξεδιπλωθεῖ στὴ δευτέρα σφραγῖδα, ὅταν θὰ ἀποκαλυφθεῖ.
Πρῶτα ὁ Θεὸς ὅμως, θὰ ἀναλύσουμε τὴν δευτέρα σφραγῖδα στὴν προσεχῆ μας ὁμιλία μας στὶς 25 Ὀκτωβρίου, πάλι ἐδῶ.
Ὁ Θεὸς νὰ σᾶς εὐλογεῖ.
🔸28η🔸ομιλία στην κατηγορία : " Ἱερά Ἀποκάλυψις ".
► Όλες οι ομιλίες της Κατηγορίας : " Ἱερά Ἀποκάλυψις " εδώ ⬇️
https://arnion.gr/index.php/kainh-diauhkh/iera-apokalycis
↕️
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/blog-post_80.html?m=1
🔸Λίστα ομιλιών της σειράς
«Ἱερά Ἀποκάλυψις».🔻
https://drive.google.com/file/d/1A9Q7I5lLBiBm6AUhfYsXAdHckIBgYe7j/view?usp=drivesdk
📜 Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες της σειράς «Ἱερά Ἀποκάλυψις».🔻
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%94%B9%CE%99%CE%B5%CF%81%CE%AC%20%CE%91%CF%80%CE%BF%CE%BA%CE%AC%CE%BB%CF%85%CF%88%CE%B9%CF%82.?m=1
🔸 Απομαγνητοφώνηση και ψηφιοποίηση ομιλίας : Αθανάσιος Άμβωνας.
💠Πλήρης απομαγνητοφωνημένες σειρές ομιλιών (Βιβλία).
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%92%A0%CE%A0%CE%BB%CE%AE%CF%81%CE%B7%CF%82%20%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%BC%CE%B1%CE%B3%CE%BD%CE%B7%CF%84%CE%BF%CF%86%CF%89%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B5%CF%82%20%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%AD%CF%82%20%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CF%8E%CE%BD%20%28%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%B1%29.?m=1
🔸Επεξηγηματικό βίντεο Ασπάλαθου.
https://youtu.be/8tNfAHRkTCk
__⬇️Playlist "Ασπάλαθου".⬇️__
https://aspalathos21.blogspot.com/2021/07/blog-post_83.html?m=0
🔸Όλες οι ομιλίες ~4.487~ του μακαριστού πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/4487.html?m=0
📃Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες του πατρός Αθανασίου. ⬇️
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0
📜 Αποσπάσματα ομιλιών πατρός Αθανασίου ⬇️
https://athanasioslogos.blogspot.com/?m=0
__⬇️ Facebook ⬇️__
https://www.facebook.com/groups/1637818926362004/?ref=share
🔸Κατάλογος ομιλιών πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://drive.google.com/file/d/1JmrxaObMVyTA4_pS5yuMaQdoBf8-LwBP/view?usp=drivesdk
†. Πρός Δόξαν τοῦ Ἁγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ.
