†. Κάποτε ρωτήθηκε ὁ Ἀββᾶς ὁ Ἰσίδωρος, ὁ πρεσβύτερος, σχετικὰ μὲ τὴ νηστεία καὶ εἶπε: "Ἂν νόμιμα ἀσκεῖτε νηστεύοντας, μὴ τὸ παίρνετε ἀπάνω σας. Ἂν δὲ καὶ γι' αὐτὸ κομπάζετε καὶ ὑπερηφανεύεστε, καλύτερα νὰ τρῶτε κρέας. Γιατί εἶναι προτιμότερο νὰ τρώει κανεὶς κρέας παρὰ νὰ τὸ παίρνει ἐπάνω του καὶ νὰ ἔχει μεγάλη ἰδέα γιὰ τὸν ἑαυτό του". Βέβαια, ἂν πεῖτε σὲ κάποιον ποὺ νηστεύει νὰ μὴν ὑπερηφανεύεται, καὶ εἶναι προτιμότερο, προκειμένου νὰ ὑπερηφανευτεῖ, νὰ φάει κρέας, θὰ εἶναι ἀδύνατον αὐτὸ νὰ τὸ ἐπιτύχει. Ἐδῶ, ὅπως βλέπετε, ὁ Ἀββᾶς ὁ Ἰσίδωρος προσπαθεῖ νὰ κάνει μιὰ σύγκριση ἀνάμεσα σὲ δυὸ ποσά. Ἀνάμεσα στὴν ἀρετὴ τῆς νηστείας καὶ εἰς τὸ πάθος τῆς ὑπερηφανείας.
Ἀλλὰ πράγματι, βρίσκουμε μιὰ δυσκολία στοὺς ἀνθρώπους προκειμένου νὰ καταλάβουν ὅτι πρέπει νὰ νηστεύουν νόμιμα. Ἤδη περνᾶμε Μεγάλη Σαρακοστή, καὶ τὸ θέμα τῆς νηστείας εἶναι ἐπίκαιρο, ὅπως βέβαια εἶναι πάντοτε ἐπίκαιρο, ἀφοῦ νηστεύουμε κάθε Τετάρτη καὶ Παρασκευή, ὅλο τὸ χρόνο. Ὅμως, ἀπὸ ποῦ μποροῦμε νὰ καταλάβουμε ἂν πραγματικὰ νόμιμα νηστεύουμε; Ἂν πράγματι δὲν ἐμφιλοχωρεῖ αὐτὴ ἡ ὑπερηφάνεια ὅταν θέλουμε νὰ νηστέψουμε. Φαίνεται ἀπὸ ἕνα πολὺ ἁπλὸ πραγματάκι. Ἂν γιὰ κάποιο λόγο κάποιος ἀρρωστήσει. Ἔχει κάποιο λόγο, τέλος πάντων, ποὺ ὁ πνευματικός του, τοῦ λέει: "Πρέπει νὰ φᾶς καταλύσιμο φαγητό. Πρέπει νὰ φᾶς γάλα. Πρέπει νὰ φᾶς κρέας." Τότε αὐτός, ποὺ νηστεύει, ἀρνεῖται. Καὶ λέει: "Ποτέ, ποτέ, ποτὲ αὐτὸ δὲν γίνεται." Μὰ πρέπει νὰ φᾶς. Ὄχι, δὲν γίνεται. Νά 'στὲ σίγουροι, ἀγαπητοί μου, ἂν κατέβαινε ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς καὶ τοῦ ἔλεγε ὅτι πρέπει νὰ φάει, θὰ ἔλεγε εἰς τὸν Χριστόν, ὄχι. Ξέρετε γιατί; Γιατί ἔκανε τὴ νηστεία ἕνα αὐτόνομο ἀγαθό. Καὶ ἀπεμόνωσε τὴ νηστεία ἀπὸ τὴ νομιμότητά της. Τὸ πρῶτο στοιχεῖο τῆς νομιμότητας τῆς νηστείας εἶναι ἡ ὑπακοή. Πρέπει κανεὶς νὰ μάθει νὰ κάνει ὑπακοή. Ἂν λοιπὸν δὲν ἔμαθε νὰ κάνει ὑπακοή, τότε τὶ τοῦ χρειάζεται ἡ νηστεία; Διότι ἂν δὲν κάνει ὑπακοή, αὐτὸ σημαίνει ἐγωισμὸς καὶ ἡ ὑπερηφάνεια. Ὁ Θεὸς τί εἶπε εἰς τοὺς πρωτοπλάστους; "Δὲν θὰ φᾶτε ἀπὸ τὸν καρπό". Δηλαδὴ θὰ νηστέψετε. Ἐκεῖνοι τί ἔκαναν; Ἔκαναν παρακοή. Τώρα ἔχουμε τὸ ἀντίστροφο. Τώρα νηστεύουμε καὶ ἂν μᾶς πεῖ ὁ Θεὸς νὰ φᾶμε, τότε ἐμεῖς λέμε "ὄχι", τώρα θὰ νηστέψουμε. Ἀφοῦ μᾶς λέει ὁ Θεὸς νὰ φᾶμε. Γιατί σᾶς λέγω ἄλλη μία φορά, ξεχνᾶμε ὅτι βασικὸ στοιχεῖο νομιμότητος τῆς νηστείας εἶναι ἡ ὑπακοή. Γι' αὐτὸ ὁ πνευματικός, ἅμα δεῖ τὸν ἄλλον νὰ λέγει "ὄχι, ποτὲ δὲν θὰ φάω", ἔστω κι ἂν κινδυνεύει ἡ ὑγεία μου, ἐνῷ τὸ λέει καὶ τὸ ἐπιμένει ὁ πνευματικός, εἶναι φανερὸ ὅτι αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος νηστεύει μὲ κίνητρο ὄχι τὴν ὑπακοή, ὄχι τὴν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ τὴν ὑπερηφάνεια. Ἀκριβῶς πάνω σὲ αὐτό, λέει ὁ Ἀβὰς Ἰσίδωρος ποὺ σᾶς εἶπα, ὅτι εἶναι προτιμότερο κανεὶς νὰ φάει κρέας, δηλαδὴ νὰ μὴν νηστέψει, παρὰ νὰ εἶναι ὑπερήφανος. Γιατί ἐπί τέλους, ἐπί τέλους, ἂν κάνουμε κατάλυση τῆς νηστείας, κάνουμε μιὰ παράβαση. Ἀλλὰ ξέρετε ὅμως τὴν ὑπερηφάνεια; Ἡ ὑπερηφάνεια εἶναι τὸ πιὸ μισητὸ ἁμάρτημα στὰ μάτια τοῦ Θεοῦ. Εἶναι τὸ τελευταῖο καὶ βαρύτερο θανάσιμο ἁμάρτημα. Εἶναι ἐκεῖνο ποὺ ὁδηγεῖ τὸν ἄνθρωπο εἰς τὸν αἰώνιο θάνατο ψυχῆς καὶ σώματος. Γι' αὐτὸ λοιπόν, θὰ πρέπει νὰ προσέξουμε πάρα πολύ.
Μὴν ξεχνᾶτε ὅμως, ὅτι δὲν εἶναι δυστυχῶς ἡ νηστεία ἐκείνη ἡ ὁποία ἔχει κενοδόξα, ὑπερήφανα ἐλατήρια. Εἶναι κι ἄλλα πράγματα στὴ ζωή μας. Ἀκόμα καὶ ἂν θέλετε, καὶ ἡ φιλανθρωπία. Θέλετε ἀκόμα; Καὶ τὸ κήρυγμα. Ἐγὼ μπορῶ νὰ σᾶς κάνω τώρα κήρυγμα καὶ τὰ ἐλατήριά μου νὰ μὴν εἶναι νὰ δοξαστεῖ ὁ Θεὸς καὶ νὰ ὠφεληθεῖτε ἐσεῖς καὶ νὰ οἰκοδομηθεῖ ἡ ἐκκλησία, ἀλλὰ τὰ ἐλατήριά μου νὰ εἶναι νὰ μοῦ πεῖτε μπράβο. Παντοῦ μπαίνει ἡ ἀγαπητή μου ὑπερηφάνεια ἢ κενοδοξία. Λέγει ὁ Ἅγιος Ἰωάννης τῆς Κλίμακας τὸ ἑξῆς χαρακτηριστικὸ στὸν 21ο λόγο. "Νηστεύων; Κεινοδόξω. Καὶ καταλύων ἢ νὰ μὴ γνωστό; Ὡς φρόνιμος πάλι κενοδόξῳ." Δηλαδή, νηστεύω; Κεινοδόξω. Καταλύω φαγητὸ ἀπὸ διάκριση γιὰ νὰ μὴ μὲ δοῦν καὶ νὰ μὴ μὲ ἐπαινέσουν ὅτι εἶμαι τάχα φρόνιμος; Πάλι κενοδόξῳ. λαμπρά περιβεβλημένος, ηττώμαι. Ντύνομαι καλά. Καὶ λέγω: «Εἶδες; Ἐγὼ ντύνομαι ὡραῖα!» Νικέμαι λοιπὸν ἀπὸ τὴν ὑπερηφάνεια. και εὐτελῆ ἐξαλλάσσων, πάλιν κενοδοξὼ· αλλά καὶ βάζοντας φτωχὰ ροῦχα, θὰ λέω: «Κοίταξε νὰ ἰδεῖς τί θὰ λένε οἱ ἄνθρωποι γιὰ μένα, ὅτι εἶμαι ταπεινός.» Πάλι κενοδόξῳ. λαλῶν, ἡττῶμαι· σιωπῶν, πάλιν ἡττήθην· ομιλώ, μπαίνει ἡ εὐδοξία. Λέω, «Δὲν θὰ μιλήσω γιὰ νὰ μὴ κενοδοξήσω.» Κλείνω λοιπὸν τὸ στόμα μου. Καὶ λέγω πάλι: «Κοίταξε ἐγὼ ἔκλεισα τὸ στόμα μου.» Πάλι κενοδόξῳ. ως ἂν ρίψης τὴν τρίβολον ταύτην, ὀρθὸν τὸ κέντρον ἵσταται. Ξέρετε, τὸ ἀγκάθι, τὸ τρίβολι, ἔχει τέσσερις μύτες. Ὅπως κι ἂν τὸ ρίξεις, πάντα ἕνα τρίγωνο πέφτει πρὸς τὰ κάτω καὶ ἡ μία μύτη πάει πρὸς τὰ πάνω. Τὸ ἕνα ἀγκάθι πάει πρὸς τὰ πάνω. Ὅπως κι ἂν ρίξεις, λέει, αὐτὸ τὸ τρίβολι τῆς κενοδοξίας, πάντα τὸ ἀγκάθι θὰ εἶναι πρὸς τὰ πάνω. Γι' αὐτό, ἀγαπητοί μου, ὄχι μόνο στὸ θέμα τῆς νηστείας, ἀλλὰ σὲ ὁτιδήποτε πρέπει νὰ προσέχωμε, νὰ μὴν ἐμφιλοχωρεῖ ἡ ὑπερηφάνεια, ἡ κενοδοξία.
Ὅταν ὁ Χριστὸς μίλησε γιὰ τὴ νηστεία. Βεβαίως, δὲν τὴν ἐθεσμοθέτησε, γιατί ἦταν θεσμοθετημένη ἀπὸ τὴν Παλαιὰ Διαθήκη. Ὁ Χριστὸς ἁπλῶς διόρθωσε μερικὰ λάθη ποὺ ἐγίνοντο ἐπάνω εἰς τὸν τομέα τῆς νηστείας. Καὶ ἐπειδή, βεβαίως, ἡ νηστεία ἦταν μιὰ ἀρετή. Καὶ ἐπειδή, βεβαίως, ἦταν οἱ ἄνθρωποι ποὺ εἶχαν ἀρετή, ἦταν περιωπῆς ἄνθρωποι, ἦταν ἄνθρωποι ποὺ μποροῦσαν νὰ κάνουν ἐντύπωση στὸ λαό. Γι' αὐτὸ τὸ λόγο κανεὶς μποροῦσε νὰ περηφανευτεὶ γιὰ τὴ νηστεία του. Πᾶρτε παράδειγμα τοὺς Φαρισαίους, οἱ ὁποῖοι ἔβγαιναν καὶ ἔλεγαν ἔξω ὅτι νηστεύουν. Μάλιστα, γιὰ νὰ δείξουν ὅτι νηστεύουν, ἀφάνιζαν τὰ πρόσωπά τους. Δηλαδή, ἦσαν ἀτιμέλητοι, ἀχτένιστοι, ἄπλυτοι, κίτρινοι, χλωμοί, δηλαδή. Καὶ ὅταν τοὺς ἔλεγαν οἱ ἄλλοι, «τί ἔπαθες;» Νὰ λένε: «Νηστεύω.» «Τί ἔπαθες;» «Νηστεύω.» Γι' αὐτὸ λέει ὁ Κύριος, ὁ ὁποῖος, ξαναλέω, δὲν θεσμοθετεῖ, γιατί στὴν Παλαιὰ Διαθήκη ἦταν θεσμοθετημένη ἤδη ἡ νηστεία. Ἀλλὰ τί λέει; «σὺ δὲ νηστεύων ἄλειψαί σοῦ τὴν κεφαλὴν καὶ τὸ πρόσωπόν σου νίψαι, ὅπως μὴ φᾶνῇς τοῖς ἀνθρώποις νηστεύων, ἀλλὰ τῷ πατρὶ σοῦ τῷ ἐν τῷ κρύπτῷ...» Ματθ. 6, 17΄18 ὅταν σὺ νηστεύεις, θὰ πλυθεῖς, θὰ χτενιστεῖς καὶ θὰ ἐμφανιστεῖς στοὺς ἀνθρώπους σὰν νὰ μὴν συμβαίνει τίποτα. Κατὰ τρόπον ποὺ μόνο ὁ Θεὸς νὰ σὲ βλέπει, ὅτι νηστεύεις.
Ἔρχεται ὅμως τώρα ἡ ἐποχή μας, ἀγαπητοί μου. Αὐτὴ στὴν ἐποχὴ τοῦ Χριστοῦ. Ἔρχεται ἡ ἐποχή μας. Σᾶς ξαναλέω ὅτι στὴν ἐποχὴ τοῦ Χριστοῦ καὶ στὶς μετέπειτα ἐποχές, βεβαίως ἡ νηστεία ἦταν ἕνα χαρακτηριστικὸ ποὺ ἔδειχνε τοὺς εὐσεβεῖς ἀνθρώπους. Σήμερα, νὰ τὸ πῶ ἔτσι ἁπλᾶ, δὲν εἶναι τῆς μόδας νὰ νηστεύει κανείς. Ἂν κάποιος νηστεύει, οἱ ἄλλοι τὸν κοροϊδεύουν. Καὶ τοῦ λένε ὅτι εἶναι ἀπαρχαιωμένος ἄνθρωπος κ.λπ. Ὁπότε, σήμερα, δὲν πρέπει νὰ κρύψουμε ὅτι νηστεύουμε. Διότι, ἂν κρύψω ὅτι νηστεύω, προδίδω τὴν πίστη σήμερα. Γιατί φοβᾶμαι την εἰρωνία. Τότε δίδαν ἔπαινο. Σήμερα δίδουν εἰρωνία. Γι' αὐτὸ θὰ πρέπει, ὅταν νηστεύω, ὄχι βεβαίως νὰ βγῶ ἔξω καὶ νὰ ἀρχίσω νὰ καυχιέμαι καὶ νὰ λέγω, ξέρετε, ὅτι νηστεύω. Ὄχι μὲ αὐτὴ τὴν ἔννοια. Ἀλλὰ ἐὰν γίνω ἀντιληπτὸς ὅτι νηστεύω, τότε δὲν θὰ τρέξω νὰ τὸ κρύψω, ἀλλὰ ἐὰν ἐρωτηθῶ θὰ πῶ ἁπλᾶ, "ναί, νηστεύω". Βεβαίως, δὲν θὰ ἐπισύρω τὸν ἔπαινον, ἀλλὰ τὴν κοροϊδία. Μὰ τότε τί εἶμαι πιά; Τότε δὲν εἶμαι ὑποκριτής, ὅπως μερικοὶ σήμερα νομίζουν, ὅτι πρέπει νὰ κρύψω τὴ νηστεία ποὺ κάνω, μὰ εἶμαι ὁμολογητής. Βλέπετε ὅτι τὰ πράγματα πῶς ἀλλάζουν σὲ κάθε ἐποχή; Καὶ ὅτι πρέπει πάντα νὰ βρίσκουμε τὰ ἐλατήρια, τὰ κίνητρα μιᾶς ἀρετῆς.
Πᾶμε σήμερα, παραδείγματος χάριν, σὲ ἕνα τραπέζι. Καὶ μάλιστα τὸ τραπέζι αὐτὸ μπορεῖ νὰ εἶναι μέσα στὴ Σαρακοστή. Ἢ νὰ εἶναι Τετάρτη καὶ Παρασκευή. Καὶ ἔχουν βέβαια στὸ τραπέζι αὐτὸ ἕνα ἐπίσημο, ἴσως, ἕνα δημόσιο, ἴσως, ἕνα συγγενικό, ἴσως, κάπως ἔτσι. Καὶ ἔχουν βεβαίως, φαγητὰ ποικίλα καὶ διάφορα καταλύσιμα. Ἐμεῖς δὲν πρέπει νὰ φᾶμε. Μερικοὶ λένε, γιατί τὸ κάνεις αὐτό; Λέει, μᾶς σκανδαλίζεις. Πρέπει νὰ φᾶς. Ὄχι, κυρία, δὲν θὰ φάγω. Διότι, ἐξάλλου, δὲν θὰ δεχτῶ καὶ τὸν ἐπαινό σας, ἂν δὲν φάω. Θὰ γίνω ὁμολογητής. Δηλαδή, πῶς; Θὰ ζητήσω ἁπλᾶ, χωρὶς θόρυβο, ἀπὸ τὴν νοικοκυρά, ἂν εἶναι σπίτι, ἢ ἐπί τέλους, ἂν εἶναι δημόσιο τραπέζι, ἔξω, κάπου σὲ ἕνα μέρος, τότε δὲν ἔχω παρὰ νὰ φάγω κάτι ἁπλό. Λίγο ψωμάκι, καμιὰ τηγανητὴ πατάτα, κανένα φροῦτο, κάτι ποὺ ὑπάρχει ἐκεῖ στὸ τραπέζι, μιὰ σαλάτα, ποὺ ἐνδεχομένως αὐτὸ εἶναι τὸ πολὺ μέχρι λάδι. Καὶ ἂν μοῦ ποῦν οἱ παρακείμενοι, γιατί δὲν τρῶς τὸ φαγητό σου; Ἔ, δὲν πειράζει. Γιατί δὲν τρῶς τὸ φαγητό σου; Ἔ, εἶναι νηστεία. Σᾶς ξαναλέω ἄλλη μιὰ φορά, εἶναι ὁμολογία καὶ δὲν ὑποκρισία. Ἂς τὸ καταλάβουμε ἀγαπητοί μου αὐτό.
Καὶ μιὰ ποὺ μιλᾶμε γιὰ τὸ θέμα αὐτό, ἐπιτρέψτε μου κάτι ποὺ τό 'χω ἀντιληφθεῖ. Δυστυχῶς στὰ σπίτια μας νὰ γίνεται τοῦτο. Ὅταν καμιὰ φορὰ ἔχουμε μνημόσυνο. Βεβαίως κάνουμε ἕνα τραπέζι. Τὸ τραπέζι, βεβαίως, πρέπει νὰ σᾶς πῶ ὅτι δὲν ἔχει καμία σχέση μὲ τὸ μνημόσυνο. Δὲν ἔχει καμία θρησκευτικὴ διάσταση τὸ τραπέζι. Εἶναι ἁπλῶς τραπέζι παρηγορίας, ἂς τὸ ποῦμε, ἂν θέλετε, μιὰ κοσμικὴ διάσταση, ἢ ὅ,τι ἔχει. Καμία σχέση, δὲν ἔχει τὸ τραπέζι μὲ τὴν ψυχὴ καὶ τὸ μνημόσυνο. Μὰ οὐδεμία! Τὸ δὲ βάρος πέφτει συνήθως, ἅμα κάνουμε τὰ μνημόσυνα, πέφτει στὸ τραπέζι. Καὶ ὄχι στὰ μνημόσυνα ποὺ θὰ καλέσουμε τοὺς ἀνθρώπους νὰ δεηθοῦν ὑπὲρ τῆς ψυχῆς τοῦ κεκοιμημένου. Καὶ τί κάνουμε λοιπόν; Λέμε. Ἂς ποῦμε, μεγάλη Σαρακοστή. Ἢ ὁποιαδήποτε ἄλλη Σαρακοστή. Μὰ θὰ καλέσουμε ξένους. Εἶναι δυνατὸν τώρα νὰ τοὺς βγάλουμε μὲ νηστήσιμο φαΐ; Θὰ μᾶς παρεξηγήσουν. Ὅτι δὲν τοὺς δώσαμε νὰ φᾶνε. Θὰ μᾶς χαρακτηρίσουν τσιγκούνηδες. Λοιπόν, βγάζουμε κρέας. Γιὰ νὰ εὐχαριστήσουμε τοὺς ἀνθρώπους ποὺ ἦρθαν νὰ μᾶς συλλυπηθοῦν καὶ νὰ προσευχηθοῦν γιὰ τὴν ψυχή, σᾶς εἶπα, τοῦ κεκοιμημένου. Τί πετύχαμε; Νὰ σᾶς πῶ τί πετύχαμε. Νὰ ἐξοργίσουμε τὸ Θεό, εἰς βάρος τῆς ψυχῆς ποὺ τά 'χα δῆθεν πήγαμε νὰ προσευχηθοῦμε. Θέλετε ἀκόμη; Μπορεῖ κάποιοι ἀπ' αὐτούς, πράγματι νὰ νήστευαν. Καὶ νὰ ἦσαν ἀσθενεῖς ψυχὲς καὶ νὰ καταλύσουν καὶ νὰ ἁμαρτήσουν. Τί ἐπιτύχαμε; Μιὰ κενοδοξία ἐπιτύχαμε, καὶ τίποτε ἄλλο. Ἀγαπητοί μου, θὰ βγάλουμε ἁπλὸ καὶ νηστίσιμο φαγητό, ὅταν εἶναι περίοδος Σαρακοστῆς. Τίποτε ἄλλο. Νὰ μᾶς παρεξηγήσουν; Μὰ δὲν κάνουμε τραπέζι γαμήλιο. Δὲν κάνουμε τραπέζι διασκεδάσεως καὶ πασχαλινό. Κάναμε τραπέζι πένθους. Ὕστερα, ἂς ἔρθουν ἄλλη φορά, νὰ τοὺς κάνουμε τραπέζι, νὰ τοὺς ἀποδείξουμε ὅτι δὲν τσιγκουνευόμαστε. Ἂς βάλουμε κάποτε, ἀγαπητοί μου, τὰ πράγματα στὴ θέση τους. Ἂς τὰ βάλουμε. Καὶ ἂς ξέρουμε πῶς πρέπει νὰ νηστεύομαι καὶ πῶς πρέπει νὰ φιλοξενοῦμε τοὺς ἀνθρώπους μας, εἴτε γιατί ξένοι μας ἦρθαν, εἴτε γιὰ μνημόσυνο τοὺς καλέσαμε, ἢ ὅ,τι ἄλλο εἶναι. Νὰ ξέρουμε πῶς ἀκριβῶς θὰ νηστεύσουμε.
Θά 'θελα κλείνοντας αὐτὴν τὴν ὡραία προτροπὴ τοῦ Ἀβὰ Ἰσιδώρου, νὰ σᾶς ἔλεγα, ὅτι ὁ Κύριος μᾶς εἶπε, ὅτι πρέπει νὰ νηστεύωμαι σωστά. Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος μας λέγει, ὅτι πρέπει νὰ ἀθλοῦμε νόμιμα. «ἐὰν δὲ καὶ ἀθλῇ τις, οὐ στεφανοῦται, ἐὰν μὴ νομίμως ἀθλήσῃ.» Β Τίμ. 2,5. καὶ ποιά εἶναι αὐτὴ ἡ νόμιμος ἄθληση, πάνω στὸ θέμα τῆς νηστείας; Η νηστεία πρέπει νὰ ἔχει ταπείνωση. Πρέπει νὰ ἔχει ὑπακοὴ στὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ. Γιατί νηστεύω; Διότι τὸ λέγει ὁ Θεός. Οὔτε γιὰ νὰ κάνω λεπτὴ μέση, οὔτε γιὰ νὰ δείξω ἐγὼ μιὰ αὐταρέσκεια γιατί νηστεύω, ἀπὸ ἕνα ἴδιο καπρίτσιο, ἀπὸ μιὰ ἰδιοτροπία. Ὄχι, νηστεύω γιατί τὸ λέγει ὁ Θεός. Συνεπῶς, ὑπακούω στὴν ἐντολὴ τοῦ Θεοῦ. Ἀκόμη, η νηστεία πρέπει νὰ ἀποβλέπει εἰς τὸν δαμασμὸν τῶν παθῶν. Καὶ τέλος, πρέπει νὰ τείνει στὴν καλλιέργεια τῶν ἀρετῶν. Τότε μποροῦμε, ἀγαπητοί μου, νὰ ποῦμε ὅτι ἡ νηστεία εἶναι νόμιμη.
Απόσπασμα απο την🔸22η🔸ομιλία στην κατηγορία : " Ὁμιλίες Χαιρετισμῶν. Ὁμιλίες τῶν πέντε Παρασκευῶν τῶν Χαιρετισμῶν ".
► Όλες οι ομιλίες της Κατηγορίας :
" Ὁμιλίες Χαιρετισμῶν. Ὁμιλίες τῶν πέντε Παρασκευῶν τῶν Χαιρετισμῶν" εδώ ⬇️
https://arnion.gr/index.php/diafora-uemata/milies-xairetism-n
↕️
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/blog-post_9.html?m=1
🔸Λίστα ομιλιών της σειράς
«Ὁμιλίες Χαιρετισμῶν. Ὁμιλίες τῶν πέντε Παρασκευῶν τῶν Χαιρετισμῶν».🔻
https://drive.google.com/file/d/1KRKcnIbrmAoOMzsW80296JZ1OPDiWnTP/view?usp=drivesdk
🎥 Βιντεοσκοπημένες ομιλίες της σειράς «Ὁμιλίες Χαιρετισμῶν. Ὁμιλίες τῶν πέντε Παρασκευῶν τῶν Χαιρετισμῶν».🔻
https://youtube.com/playlist?list=PLxBsMI6pr40pJ07DV3ARtGRuPQcpZRNwT
📜 Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες της σειράς «Ὁμιλίες Χαιρετισμῶν. Ὁμιλίες τῶν πέντε Παρασκευῶν τῶν Χαιρετισμῶν».🔻
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%94%B9%CE%9F%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%AF%CE%B5%CF%82%20%CE%A7%CE%B1%CE%B9%CF%81%CE%B5%CF%84%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8E%CE%BD.?m=1
🔸Απομαγνητοφώνηση και ψηφιοποίηση ομιλίας : Αθανάσιος Άμβωνας.
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0
💠Πλήρης απομαγνητοφωνημένες σειρές ομιλιών (Βιβλία).
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%92%A0%CE%A0%CE%BB%CE%AE%CF%81%CE%B7%CF%82%20%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%BC%CE%B1%CE%B3%CE%BD%CE%B7%CF%84%CE%BF%CF%86%CF%89%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B5%CF%82%20%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%AD%CF%82%20%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CF%8E%CE%BD%20%28%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%B1%29.?m=1
🔸Επεξηγηματικό βίντεο Ασπάλαθου.
https://youtu.be/8tNfAHRkTCk
__⬇️Playlist "Ασπάλαθου".⬇️__
https://aspalathos21.blogspot.com/2021/07/blog-post_83.html?m=0
🔸Όλες οι ομιλίες ~4.487~ του μακαριστού πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/4487.html?m=0
📃Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες του πατρός Αθανασίου. ⬇️
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0
📜 Αποσπάσματα ομιλιών πατρός Αθανασίου ⬇️
https://athanasioslogos.blogspot.com/?m=0
__⬇️ Facebook ⬇️__
https://www.facebook.com/groups/1637818926362004/?ref=share
🔸Κατάλογος ομιλιών πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://drive.google.com/file/d/1JmrxaObMVyTA4_pS5yuMaQdoBf8-LwBP/view?usp=drivesdk
†. Πρός Δόξαν τοῦ Ἁγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ.
