«Οὗτος τάς ἁμαρτίας ἡμῶν φέρει καί περί ἡμῶν ὀδυνᾶται... Τῷ μώλωπι αὐτοῦ ἡμεῖς ἰάθημεν».

†. Σεβαστοί πατέρες, αγαπητοί μου αδελφοί. Η αγάπη και η ανοχή του φιλανθρώπου Αγίου Τριαδικού Θεού επέτρεψε πάλι να ακουστεί ο θείος Του λόγος. Οφείλομε συνεπώς πολλή την ευχαριστίαν και την δοξολογίαν.  Τα θέματά μας, τα κατά Δευτέραν θέματά μας, είναι, όπως γνωρίζετε από το βιβλίον του προφήτου Ησαΐου. Θέματα εξόχως ενδιαφέροντα, διαχρονικά και επίκαιρα. Προπαντός όμως, είναι η προβολή του θεανθρωπίνου προσώπου του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Και επειδή είναι προϊούσα η απιστία στη θεία και ανθρωπίνη φύση του Ιησού Χριστού, γι'αυτό οι πιστοί είναι ανάγκη να κατοχυρώνονται. Κι ο Ησαΐας ο προφήτης με εκείνα τα οποία μας αναφέρει, μας εκθέτει, μας δίνει μία θαυμαστή κατοχύρωση.

     Εξάλλου, ο ίδιος ο Κύριος είχε πει μελαγχολικά: «Πλὴν, ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐλθὼν ἆρα εὑρήσει τὴν πίστιν ἐπὶ τῆς γῆς;». Αυτό το «ἐλθὼν» -εννοεί την Δευτέρα Του Παρουσία- «όταν θα ξανάλθω», δηλαδή, «θα βρω την πίστιν πάνω στη γη;». Άρα, η πίστις είναι κάτι που, πηγαίνοντας προς τα έσχατα, διαρκώς θα αδυνατίζει. Έχομε δε και την προϊούσαν αποστασίαν. Όταν βεβαίως, η πίστη αδυνατίζει, τότε φθάνομε εις το φαινόμενον της αποστασίας. Για την οποία αποστασία αναφέρεται ο απόστολος Παύλος και που φυσικά εννοεί την μείωση της πίστεως, γιατί αυτό θα πει «αποστασία», εμειώθη η πίστις ή εξέλιπεν η πίστις και παρατηρείται το φαινόμενον της αποστασίας, δηλαδή της απομακρύνσεως από τον Θεό. Το λέει στην δευτέρα του προς Θεσσαλονικείς επιστολή ο Παύλος.

    Αλλά και ο ίδιος ο Κύριος δίδει κι αλλού την μαρτυρία, όπως εις τον άγγελον της Φιλαδελφείας, που είναι στο βιβλίον της «Αποκαλύψεως» και λέγει ««ὅτι ἐτήρησας τὸν λόγον τῆς ὑπομονῆς μου –ποιος είναι ο λόγος της υπομονής του; Το να είσαι πιστός και να φθάνεις με υπομονή να διατηρείς την πίστη, διότι ο κόσμος δεν θα σε αποδεχθεί. Όχι μόνον, αλλά και εις το μαρτύριον θα σε οδηγήσει. Άρα απαιτείται υπομονή. Γι'αυτό λέγει: «ὅτι ἐτήρησας τὸν λόγον τῆς ὑπομονῆς μου, κἀγώ σε τηρήσω ἐκ τῆς ὥρας τοῦ πειρασμοῦ τῆς μελλούσης ἔρχεσθαι ἐπὶ τῆς οἰκουμένης ὅλης (:γι΄αυτό κι εγώ - λέγει, θα σε φυλάξω- είδατε; Θα σε τηρήσω, θα σε φυλάξω- από την ώρα του πειρασμού που έρχεται σε ολόκληρη την οικουμένη, σε όλη τη γη. - Ποια είναι αυτή η ώρα;) πειράσαι τοὺς κατοικοῦντας ἐπὶ τῆς γῆς (: να βάλει σε δοκιμασία όλους τους κατοίκους της γης)». Ποια είναι αυτή; Ποιος είναι αυτός ο πειρασμός; Είναι: «Ποιος είναι ο Χριστός;». Το αιώνιο ερώτημά Του είναι: «Τίνα μὲ λέγουσιν εἶναι  τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου;» . Και οι άνθρωποι απαντούν. Απαντούν: «Ένας άνθρωπος· σοφός, κοινωνιολόγος, φιλόσοφος, ηθικολόγος», ό,τι θέλετε, εκτός από του ότι είναι ο Ενανθρωπήσας Θεός. Αυτός είναι ο μεγάλος πειρασμός, ο παμμέγιστος πειρασμός.

    Εξάλλου, ο Αντίχριστος όταν θα πολεμήσει τους Χριστιανούς, επάνω σε αυτό το σημείο θα τους πολεμήσει. Επειδή πιστεύουν εις τον Ιησούν Χριστόν ως Θεάνθρωπον. «Κι εγώ», λέει, «θα σε φυλάξω την ώρα εκείνη». Όλα αυτά πότε; Εις τα έσχατα. Και από πού μπορούμε να ξέρουμε ότι έχομε πορεία προς τα έσχατα; Από το ότι το φαινόμενο της αποστασίας διαρκώς ογκούται! Διαρκώς ογκούται! Μεγαλώνει! Οι Χριστιανοί μας - διότι περί των Χριστιανών πρόκειται- διότι δεν μπορούμε να μιλάμε για έναν ειδωλολάτρη ότι έχει αποστασία, εννοούμε για τους Χριστιανούς, τους χριστιανικούς λαούς, σήμερα ο πλαϊνός μας θεωρεί μεγάλο πράγμα να του πούμε ότι εμείς είμαστε Χριστιανοί με όλη τη σημασία της λέξεως και με το βάθος και το πλάτος και το ύψος. Εκπλήσσεται, γιατί; Γιατί λιγοστεύει και λιγοστεύει η πίστις. Δεν είναι λοιπόν μικρό πράγμα σήμερα να μπορείς να σταθείς. Το πρώτο πράγμα που θα συναντήσεις είναι η ειρωνεία. Τα παρακάτω; Ω, τα παρακάτω… Τα παρακάτω είναι το μαρτύριον. Το μαρτύριον αίματος.

       Ακόμη έχομε και την αυστηρή παραγγελία του Κυρίου που λέγει: «Ἔρχομαι ταχύ». Το λέει στην Εκκλησία. Σε μία από τις επτά ιστορικές εκκλησίες κ.λπ. «Κράτει ὃ ἔχεις, έρχομαι γρήγορα». «Έρχομαι γρήγορα». Τι είναι 2.000 χρόνια μπροστά στη Δημιουργία; Στον χρόνο της Δημιουργίας; Αλλά και αν θέλετε ακόμη, και μπροστά στην παρουσία του ανθρώπου επί της γης; «Κράτει ὃ ἔχεις. Κράτησε, φύλαξε αυτό που έχεις». Πρέπει, λοιπόν, να κρατήσουμε αυτό που έχουμε. Και τι είναι αυτό που έχουμε; Είναι το θεανθρώπινον πρόσωπον του Χριστού· που συγκεντρώνει τα πάντα. Δεν μιλάει για την ηθική· που υποτίθεται η ηθική. Προϋποτίθεται η ηθική. Προϋποτίθεται η τήρησις των εντολών. Γιατί αν δεν τηρείς τις εντολές του Θεού δεν μπορείς να κρατήσεις το θεανθρώπινον πρόσωπον του Χριστού, δεν γίνεται. Αυτά, λοιπόν, όλα, η ηθική του ευαγγελίου, τα πάντα, προϋποτίθενται για να φτάσεις να κρατήσεις το θεανθρώπινον πρόσωπον του Χριστού.

     Έτσι, αγαπητοί μου, και με τις δικές σας τις ευχές, ως φιλόθεοι ακροαταί, αρχίζομε τα φετινά μας θέματα, από τον προφήτη Ησαΐα, όπως είπαμε. Θα ενθυμείσθε ότι προ του Πάσχα είχαμε αναφερθεί εις τα κεφάλαια εκείνα, δηλαδή εις το 52^ον, 53^ον , τα κεφάλαια αυτά του Ησαΐου που αναφέρονται εις τον Πάσχοντα Μεσσία. Επειδή, όμως, δεν είχαμε πολύ χρόνο, γι'αυτό κάναμε μια συντομοτάτη περίληψη, και δείξαμε, μάλιστα ενθυμούμαι που σας είπα ότι όταν την Μεγάλη Παρασκευή δείτε τον Εσταυρωμένον να λιτανεύεται μέσα στην Εκκλησία, να θυμηθείτε Ποιος είναι αυτός. Ότι είναι ο «ἅγιος τοῦ Ἰσραήλ», που ενηνθρώπησε. Αυτός είναι επί του Σταυρού. Και τότε θα έχετε μέγα κέρδος, σας έλεγα, με το να έχομε συνειδητοποιήσει Ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός. Επειδή, λοιπόν, δεν ολοκληρώσαμε και υπάρχουν πολλά σημεία, γιατί δεν είχαμε χρόνο, όπως σας εξήγησα, τώρα θα προσπαθήσουμε να κάνουμε μίαν αναπλήρωσιν.

      Δεν θα πούμε τα ίδια, αλλά θα μπούμε σε λεπτομέρειες, προχωρώντας στο ιερό κείμενο. Ο προφήτης Ησαΐας, στο 53^ο κεφάλαιό του, μας αναφέρει τα Πάθη του Μεσσίου· ότι δηλαδή ο Μεσσίας είναι παθητός. Γράφει: «Οὐκ ἔστιν εἶδος αὐτῷ οὐδὲ δόξα». «Αὐτῷ». Ποιος είναι «Αὐτός»; Ο Υιός της Παρθένου. Ο Εμμανουήλ. «Εἴδομεν αὐτόν, καὶ οὐκ εἶχεν εἶδος οὐδὲ κάλλος». Δηλαδή: «Δεν υπάρχει σ’ Αυτόν», λέγει, «μορφή ευπρεπείας». Ενθυμείσθε από το σχολειό μας, την λέξη «εἶδος». Θα πει «πρόσωπον». Δηλαδή ένα ευπρεπές πρόσωπον. Πρόσωπον. «Δεν είχε», λέει, «ένα ευπρεπές πρόσωπον». «Οὐδὲ δόξα». Δηλαδή, «δεν είχε κάλλος, δεν είχε ομορφιά». Επαναλαμβάνει το ίδιο, αλλά με έναν περισσότερο τόνο: «Καὶ εἴδομεν αὐτόν, καὶ οὐκ εἶχεν εἶδος οὐδὲ κάλλος». Δεν σας κάνει εντύπωση εκείνο το «Καὶ εἴδομεν». «Τον είδαμε». «Τον είδαμε…». Ποιος Τον είδε; Το Πάθος του Μεσσίου έγινε περίπου 8 αιώνες μετά τον Ησαΐα. «Όλοι εμείς, οι προφήται. Και συνεπώς, και εγώ, ο Ησαΐας». Γι’ αυτό λέγεται - θα το ξαναπούμε πιο κάτω- ο πέμπτος ευαγγελιστής ο Ησαΐας. Είναι σαν να είναι κάτω από τον Σταυρό, όπως ήτανε ο Ιωάννης, και ο οποίος Ιωάννης καταγράφει στο ευαγγέλιό του λεπτομέρειες από το Πάθος του Χριστού, έτσι και ο Ησαΐας, ως να είναι κάτω από τον Σταυρόν –γιατί λέει «εἴδομεν αὐτόν», όπως Τον είδε και «ἐπί θρόνου ἐπηρμένου», έτσι τώρα Τον βλέπει και επί του Σταυρού. Και Τον περιγράφει μέχρι λεπτομερειών. Μας καταπλήσσει αυτό.

    «Και τον είδαμε», λέγει, «που δεν είχε μορφή ευπρεπή, ούτε κάλλος, ούτε ομορφιά, ούτε ωραιότητα· εκείνη που έχει ένας νέος άνθρωπος». Και συνεχίζει ο προφήτης την περιγραφή του και λέγει. Είμεθα εις το 4^ον χωρίον, γιατί τώρα μπαίνουμε στο κύριον θέμα μας, γιατί τα προηγούμενα τρία χωρία κάπως τα είχαμε δει προ των διακοπών μας, στο 53^ον κεφάλαιο. «Οὗτος τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν φέρει καὶ περὶ ἡμῶν ὀδυνᾶται, καὶ ἡμεῖς ἐλογισάμεθα αὐτὸν εἶναι ἐν πόνῳ καὶ ἐν πληγῇ ὑπὸ Θεοῦ καὶ ἐν κακώσει». Δηλαδή: «Αυτός φέρει επάνω Του το φορτίο των αμαρτιών μας και για μας πονά, ὀδυνᾶται, πονά. Και εμείς ενομίσαμεν, πλανώμενοι βέβαια, ότι Αυτός πονά επειδή ετιμωρήθη από τον Θεό για τις δικές μας αμαρτίες». Ο Μεσσίας, λοιπόν, όπως τον περιγράφει, είναι παθητός μέχρι Σταυρού. Δεν θα παύσω να σας λέγω ότι η τύφλωσις του Ισραήλ, όπως την αναφέρει ο Απόστολος Παύλος –τύφλωσις! Μέχρι σήμερα! 2.000 χρόνια…- οφείλεται σε αυτό το ένα σημείο: Δεν μπόρεσε μέχρι σήμερα να καταλάβει ότι ο Μεσσίας είναι πα-θη-τός. Δεν τον ήθελε παθητόν. Μα θα μου πείτε: «Δεν διάβαζαν τον Ησαΐα;». Βεβαίως! Αλλά το παρέβλεπαν το πάθος του Μεσσία. Ακούστε: Το παρέβλεπαν! Είναι εκείνο που κάποτε ακούμε ευχάριστα και δυσάρεστα και τα δυσάρεστα δεν θέλουμε να τα ακούσουμε, τα βάζουμε στην άκρη. Γιατί; Όχι γιατί είναι τόσο κουτοί οι άνθρωποι, όχι κάθε άλλο. Αλλά γιατί βάζουν μπροστά στα μάτια τους έναν εθνικόν πόθον: να γίνουν κοσμοκράτορες. Και δεν χρειάζονται έναν παθητόν Μεσσίαν. Δεν χρειάζονται… Αυτό είναι ο ογκόλιθος που στέκεται μπροστά στα μάτια τους και δεν τους έχει αφήσει μέχρι σήμερα να πιστέψουν. Αλλά να το ξέρετε, με δύο λόγια μόνο είναι αυτό, ότι δεν πίστεψαν οι Εβραίοι- μυστήριο κι αυτό, μυστήριο κι αυτό… Μα πώς; - επειδή δεν μπορούσαν να αποδεχθούν έναν παθητόν Μεσσίαν.

     Βλέπομε, όμως, ότι όταν ο Ησαΐας προβάλλει τον Μεσσία παθητόν, ευθύς εξαρχής τι κάνει; Απορρίπτει, αποβάλλει έναν Μεσσία, που θα είναι πρόσωπο πολιτικό ή κάποιος ήρως εθνικός που θα απήλασσε, τότε τουλάχιστον, την χώρα των Εβραίων. Κατοπινά, για να γίνουν οι άνθρωποι αυτοί κοσμοκράτορες. Ευθύς εξαρχής το κάνει αυτό ο Ησαΐας. Όταν παρουσιάζει αυτήν την εικόνα. Οι άρχοντες του Ισραήλ, αν είχαν προσέξει αυτήν την περιγραφή του Μεσσίου, και την είχαν αντιπαραβάλει με τον Σταυρό του Χριστού, την Σταύρωση, θα άλλαζαν αντίληψη. Αλλά ακριβώς επειδή – προφητεύεται κι αυτό - θα είχαν εσφαλμένη αντίληψη περί Μεσσίου, γι'αυτό και δεν Τον ανεγνώρισαν, βάσει των χαρακτηριστικών της υπάρξεώς Του, που μας έδωσαν οι προφήται. Γι'αυτό προφητεύεται το Πάθος του Μεσσίου, αφού οι άρχοντες θα Του το προκαλούσαν.  Δεν Τον δέχθηκαν.

    Προφητεύεται έμμεσα, δηλαδή εδώ, η συμπεριφορά των αρχόντων έναντι του Ιησού.  Στο βάθος, όμως, του Πάθους, υπάρχει μία μεγάλη αλήθεια, όπως μας τη λέει ο Ησαΐας: ότι «τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν φέρει»· «φέρει τις αμαρτίες μας». Η πρόνοια του Θεού αφήνει την άγνοια των αρχόντων, την αφήνει, να υπάρχει, αλλά και την άγνοια του διαβόλου για να επιτευχθεί αυτή η ανάληψις των αμαρτιών μας όλης της ανθρωπότητος εκ μέρους του Μεσσίου. «Αν εγνώριζαν», λέει ο Απόστολος Παύλος, «τον Κύριον της δόξης, δεν θα Τον εσταύρωναν». Αλλά αυτό, όμως, ξέφυγε από την γνώση και των αρχόντων και του διαβόλου. 

    Μια ανάληψις αμαρτιών που θα εκάλυπτε ολόκληρη την ανθρώπινη ιστορία, του παρελθόντος, του παρόντος και του μέλλοντος. Ο Σύμμαχος, ένας μεταφραστής αρχαίος, αντί της λέξεως «φέρει» που χρησιμοποιούν οι Εβδομήκοντα -κι αυτοί μεταφρασταί- γράφει: «ανέλαβε». Αλλά και ο Ματθαίος γράφει την ίδια λέξη. Και κάνει εντύπωση. Ματθαίος 8,17: «Αὐτὸς τὰς ἀσθενείας ἡμῶν ἔλαβε -Είδατε; «Ἔλαβε». Τώρα βέβαια το «λαμβάνω» και το «φέρω» είναι συνώνυμα- καί τάς νόσους ἐβάστασεν», «και ότι από αγάπη για μας έπαθε για να μας σώσει από τις αμαρτίες μας». Αυτό δε το ανήγγειλε και ο άγγελος εις τον Ιωσήφ. Βλέπετε μαρτυρίες περί του παθήματος του Μεσσίου; Λέγει ο Ματθαίος - που λέγει ο άγγελος εις τον Ιωσήφ: «Τέξεται δὲ υἱόν -η Μαρία-, καὶ καλέσεις -συ, ο Ιωσήφ, ο νομιζόμενος πατήρ- τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν· αὐτὸς γὰρ σώσει τὸν λαὸν αὐτοῦ ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν (:γιατί Αυτός θα σώσει- λέγει- τον λαό Του από τις αμαρτίες του)».

      Αλλά αν τότε, αν έτσι έχουν τα πράγματα, ο θάνατος του Ιησού επί του Σταυρού είναι -προσέξτε- αντιπροσωπευτικός. Είναι αντιπροσωπευτικός. Δηλαδή αντιπροσωπεύει εμάς. Εμείς έπρεπε να πεθάνουμε επί του Σταυρού. Αλλά πεθαίνει Εκείνος ἀντὶ ἡμῶν και ὑπὲρ ἡμῶν. Αλλά, πώς, όμως, γίνεται αντιπρόσωπός μας; Είπαμε ότι το Πάθος Του είναι αντιπροσωπευτικόν. Μας αντιπροσωπεύει. Αυτό, παρακαλώ, θέλω να το θυμόσαστε πάντοτε. Και να είναι προ οφθαλμών κάθε μέρα στη ζωή σας. Πώς; Με το να οικειωθούμε με την πίστη το θεανθρώπινον πρόσωπό Του. Αυτό είναι όλο. Εάν, δηλαδή, πιστέψω ότι είναι ο Ιησούς Χριστός ο Υιός του Θεού που πέθανε για μένα, τότε Τον καθιστώ εγώ αντιπρόσωπό μου και συνεπώς, τι χρειάζεται; Χρειάζεται η πίστις. Αν δεν έχω πίστη εις το θεανθρώπινο πρόσωπο του Χριστού, τότε η θυσία του Χριστού δεν έχει σε τίποτα να με ωφελήσει. Μόνο τότε. Το προσέξατε; Μόνον τότε. Όταν οικειωθώ τον Ιησούν Χριστόν με την πίστη – η πίστις είναι μέσον, είναι τρόπος και έτσι Τον καταστήσω αντιπρόσωπό μου επί του Σταυρού προς τον Πατέρα. Ακριβέστερα, προς τον Άγιον Τριαδικόν Θεόν. Μην σας κάνει εντύπωση αυτό.

    Έτσι, λοιπόν, μαθαίνομε κι εδώ γιατί η πίστις σώζει. Πώς σώζει. Με την οικείωσή μας. Με το να Τον κάνομε –το λέω τρεις φορές, ε, δεν πειράζει…- με το να Τον κάνομε αντιπρόσωπό μας. Αντίθετα, εκείνος ο οποίος δεν θα καταστήσει τον Ιησούν Χριστόν αντιπρόσωπό του, που είναι σε όλη την Ιστορία, μοναδικός αντιπρόσωπος, αυτός θα έχει αιωνίαν καταδίκην. Διότι μη νομίσετε ότι θα έχω την ελευθερία να πω «πιστεύω» ή «δεν πιστεύω». Και χθες σας το ‘λεγα στην ομιλία, ότι το θέμα της πίστεως δεν είναι θέμα μιας ελευθερίας, ναι, αλλά όταν όμως εγώ τιμωρηθώ, τι έννοια έχει μετά η ελευθερία… Ξέρετε πότε θα μπορούσα να έχω ελευθερία όπως θα την ήθελα; Όταν διαλέγω εκείνο που διαλέγω, χωρίς, χωρίς, χωρίς να τιμωρηθώ. Χωρίς να καταδικαστώ. Όταν, όμως, καταδικάζομαι στην αιωνία κόλαση, τότε πού είναι η ελευθερία; Πού είναι; Μία τέτοια όμως ελευθερία, αν μου πείτε γιατί δεν μας τη δίνει έτσι ο Θεός; Γιατί δεν μας συμφέρει. Γι’ αυτόν τον λόγο. Είναι όταν ο πατέρας αρπάζει το παιδί του που λέει «Δεν πάω στο σχολειό» και του αστράφτει ένα χαστούκι και του λέει: «Θα πας στο σχολειό!». Γιατί στο παιδί υπάρχει συμφέρον να πάει στο σχολειό.

   Και έτσι γι'αυτό καταδικάζεται ο άνθρωπος. Γιατί έχει συμφέρον να πιστέψει εις τον Χριστόν. Η απιστία δεν έχει σε τίποτε να τον ωφελήσει. Γι'αυτό ο απόστολος Παύλος λέει στην προς Εβραίους: «Ἀνασταυροῦντες ἑαυτοῖς τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ». «Ἀνασταυροῦντες ἑαυτοῖς τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ». Ποιοι; Βεβαίως εκείνοι που έγιναν Χριστιανοί. Βεβαίως εκείνοι οι οποίοι εβαπτίσθησαν. Τι θα πει «ἀνασταυροῦντες»; «Ξανασταυρώνουν στον εαυτό τους με την κακή τους συμπεριφορά, με την κακή τους ζωή, ξανασταυρώνουν τον Υιόν του Θεού». Γίνονται δηλαδή σταυρωταί ξανά. Μην ξεχνάτε ότι σταυρωταί δεν ήταν μόνο εκείνοι οι κάποιοι της εποχής του Χριστού, είναι όλοι εκείνοι οι οποίοι αρνούνται τον Ιησούν Χριστόν ουσιαστικά είναι σταυρωταί του Χριστού.

     Γράφει στο «Λευιτικόν» τα εξής, στο 16^ον κεφάλαιον: «Καὶ ἐπιθήσει Ἀαρὼν τὰς χεῖρας αὐτοῦ ἐπὶ τὴν κεφαλὴν τοῦ χιμάρου – μένομε σ’ αυτήν την περικοπήν για να σας δείξω ότι ο θάνατος του Χριστού είναι αντιπροσωπευτικός· επιμένω σ’ αυτό. – τοῦ χιμάρου· χίμαρος το χι- με γιώτα, θα πει «τράγος». Λέει ο Θεός: «Ο Ααρών, δηλαδή ο αρχιερεύς, θα βάλει τα χέρια του, επάνω στο κεφάλι του τράγου». Έφερναν ένα τραγί. Και έβαζε τα χέρια του επάνω στο κεφάλι του τράγου. Και τα δύο του χέρια - τοῦ ζῶντος - ζωντανό τραγί-  καὶ ἐξαγορεύσει ἐπ᾿ αὐτοῦ πάσας τὰς ἀνομίας τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ (:και θα αναφέρει εκεί όλες τις αμαρτίες του λαού- ἐξαγορεύσει: Θα πει όλες τις αμαρτίες του λαού) καὶ πάσας τὰς ἀδικίας αὐτῶν καὶ πάσας τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν (:όλες τις αδικίες του λαού· όλες τις αμαρτίες του λαού) καὶ ἐπιθήσει αὐτὰς ἐπὶ τὴν κεφαλὴν τοῦ χιμάρου τοῦ ζῶντος (:και θα τοποθετήσει όλες αυτές τις αμαρτίες με τα δυο του χέρια - είδατε, και ο ιερεύς βάζει τα χέρια του επάνω στην εξομολόγηση, όταν εξομολογεί. Το θυμόσαστε, το ξέρετε αυτό. Θα βάλει τα χέρια του επάνω στο κεφάλι του χιμάρου, του τραγιού) καὶ ἐξαποστελεῖ ἐν χειρὶ ἀνθρώπου ἑτοίμου εἰς τὴν ἔρημον (:και θα τον πάρει ένας άνθρωπος, τον τράγον, και θα τον κυνηγήσει να πάει στην ερημιά.- «Έρημος» όχι με την έννοια «άμμος». Με την έννοια «τόπος που δεν κατοικείται»).  Καὶ λήψεται ὁ χίμαρος ἐφ᾿ ἑαυτῷ τὰς ἀδικίας αὐτῶν –λήψεται: θα πάρει ο τράγος όλες τις αδικίες του λαού- εἰς γῆν ἄβατον (: σε τόπον που δεν κατοικούν άνθρωποι), καὶ ἐξαποστελεῖ τὸν χίμαρον εἰς τὴ,ν ἔρημον(: και θα σταλεί ο χίμαρος, το ζώο, στην ερημιά)».

     Ο τράγος εδώ, αγαπητοί μου, είναι τύπος του Ιησού Χριστού. Το τραγί τυπικά παίρνει τις αμαρτίες του λαού και απομακρύνεται. Σπουδαίο αυτό. Ξέρετε, έχομε πολλές ονομασίες του Ιησού Χριστού. Θα σας έκανε εντύπωση αν λέγαμε ότι εκτός του ότι, και πολύ πυκνά αναφέρεται, είναι ο αμνός του Θεού, ότι είναι και ο «τράγος»; Και μάλιστα ξέρετε και πώς λέγεται αυτός ο τράγος. Αποδιοπομπαίος. Το έχομε και στην γλώσσα μας αυτό. «Τι είμαι», λέμε, «εγώ, είμαι αποδιοπομπαίος τράγος;». Το λέμε σαν παροιμία. Από κει είναι παρμένο. Από το «Λευιτικόν» που σας λέγω τώρα. Συνεπώς, «τραγί για διώξιμο;». Ένα, λοιπόν, από τα ονόματα είναι κι αυτό. Έχει κι ένα άλλο όνομα: «Σκώληξ»· σκουλήκι. «Εγώ», λέει, «δεν είμαι άνθρωπος, αλλά σκώληξ», λέει ο Ψαλμωδός κ.ο.κ. Έχει, δηλαδή, ονόματα τα οποία μας καταπλήσσουν.

      Ωστόσο, εδώ απομακρύνεται το τραγί. Ναι, απομακρύνεται. Γιατί; Γιατί δεν έπρεπε να μείνει μέσα εις τον λαόν του Θεού. Γιατί; Γιατί κουβαλούσε τις αμαρτίες του λαού. Ουσιαστικά. Ουσιαστικά, θα τις έπαιρνε ο Χριστός. Τυπικά, ως τύπος, τις παίρνει το τραγί. Και κοιτάξτε, απομακρύνεται. Ναι. Διότι, όπως λέει στην προς Εβραίους ο Απόστολος Παύλος, χρησιμοποιεί άλλον σημείον της Παλαιάς Διαθήκης, ότι «ὁ Χριστὸς ἔπαθεν ἔξω τῆς παρεμβολῆς». «Παρεμβολή» θα πει στρατόπεδον. Έπαθε «ἔξω τῆς παρεμβολῆς» θα πει «έξω από την πόλη· που ο λαός εστρατοπέδευε· κατοικούσε. Έμενε στην πόλη». Πράγματι. Ο Χριστός απέθανε, εσταυρώθη «ἔξω τῆς παρεμβολῆς». 

      Αλλά ο λαός δεν θα έμενε εις τον τύπον της Παλαιάς Διαθήκης. Θα ήρχετο το πρωτότυπον. Θα ήρχετο ο Ιησούς Χριστός. Έπρεπε, λοιπόν, ο λαός να προχωρήσει στην Καινή Διαθήκη, στον Ιησούν Χριστόν, διότι όπως λέει στην προς Εβραίους ο απόστολος Παύλος: «Ἀδύνατον αἷμα ταύρων καὶ τράγων ἀφαιρεῖν ἁμαρτίας». «Είναι αδύνατον», λέγει, «το αίμα των ζώων, των ταύρων και των τράγων, αυτό να αφαιρεί αμαρτίες». Είναι αδύνατον. Συνεπώς, ήταν τύπος. Και ο τύπος αυτός έδειχνε τον Ιησούν Χριστόν. Έτσι, μόνο με το Αίμα του Ιησού Χριστού σωζόμεθα. Και από τις αμαρτίες μας και από τον θάνατον· και τον βιολογικόν και τον αιώνιον. Μας συγχωρεί τις αμαρτίες μας και ο βιολογικός θάνατος είναι αυτός που θα πεθάνομε, αλλά θα αναστηθούμε, εις ζωήν αιώνιον, και συνεπώς δεν υπάρχει άλλος έξω από τον Ιησούν Χριστόν. Οι ταλαίπωροι Εβραίοι, όταν θα χτιστεί ο ναός τους, θα κάνουν προσπάθεια να αναστηλώσουν και το παλαιό λατρευτικό τυπικό. Λέει θυσίες κ.λπ. κ.λπ. Βέβαια κάπου έχουνε μια δυσκολία, η οποία είναι ουσιαστικά απροσπέλαστη. Αλλά εκείνοι θα την προσπεράσουν την δυσκολία. Δεν υπάρχει, πλέον, η διαδοχή της αρχιερωσύνης. Δεν υπάρχει. Και δεν υπάρχει απλούστατα· ιστορικά γιατί δεν χρειάζεται. Δεν χρειάζεται πια, διότι ήλθε ο Μέγας Αρχιερεύς, όχι κατά την τάξιν του Ααρών, αλλά κατά την τάξιν του Μελχισεδέκ, που λέγει ο δεύτερος Ψαλμός, και συνεπώς, περί τι η παλαιά ιερωσύνη. Εκεί προσκρούουν, αλλά θα βρουν τον τρόπον, είναι επινοητικοί αυτοί. Και θα πουν «Να, εμείς έχομε και αρχιερέα» και θα αναστηλώσουν, όπως σας είπα, το παλαιόν τελετουργικόν. Αν είναι δυνατόν πια, το αίμα των ταύρων και των τράγων να αφήνει να συγχωρεί αμαρτίες…

     Έξω, λοιπόν, του Ιησού Χριστού και της πίστεως εις Εκείνον, που είναι ο αντιπρόσωπός μας, δεν υπάρχει άλλη σωτηρία. Γι΄αυτό σημειώνει ο απόστολος Πέτρος, στις «Πράξεις» είναι, όταν ομίλησε την ημέρα της Πεντηκοστής: «Οὐκ ἔστιν ἐν ἄλλῳ οὐδενὶ ἡ σωτηρία (:Δεν υπάρχει σε κανέναν άλλον η σωτηρία- προσέξτε, κατ΄απόλυτον εκτίμησιν)· οὐδὲ γὰρ ὄνομά ἐστιν ἕτερον ὑπὸ τὸν οὐρανὸν τὸ δεδομένον ἐν ἀνθρώποις ἐν ᾧ δεῖ σωθῆναι ἡμᾶς (:ούτε υπάρχει όνομα μέσα στον κτιστόν κόσμον, που το όνομα αυτό θα μπορούσε να σώσει τους ανθρώπους. Δεν υπάρχει. Ένα μόνον. Ο Ιησούς Χριστός)».

      Προχωρούμε στο χωρίον, που το αναλύομε: «Καὶ ἡμεῖς ἐλογισάμεθα αὐτὸν εἶναι ἐν πόνῳ καὶ ἐν πληγῇ Θεοῦ καὶ ἐν κακώσει (: Και εμείς –βλέπετε βάζει πληθυντικό, θα το δούμε λίγο πιο κάτω- κι εμείς νομίσαμε ότι αυτός, ο Μεσσίας, βρίσκεται  ‘’ἐν πόνῳ καὶ ἐν πληγῇ’’ - ‘’ἐν πληγῇ καί ἐν πόνῳ’’, είναι πρωθύστερο, διότι τον πόνο τον αισθάνομαι από την πληγή· δηλαδή σταυρώνεται και πονάει. Ξέρετε έχομε πολλές φορές πρωθύστερα τέτοια- καὶ ἐν πληγῇ Θεοῦ καὶ ἐν κακώσει». «Ἑν πληγῇ Θεοῦ καὶ ἐν κακώσει». «Είναι σε αυτήν την κάκωσιν, σε αυτήν την πάρα πολύ άσχημη κατάσταση από τον Θεό. Έτσι νομίσαμε ότι ο Θεός τον τιμωρεί». Τι παρατηρούμε εδώ: Αφού είναι στο πρώτο πρόσωπον, σαν να δείχνει ο Ησαΐας την άγνοια περί του παθητού Μεσσίου. Τι κάνει εδώ ο Ησαΐας; Οικειώνεται τον λαό του· γι'αυτό μιλάει στον πληθυντικό. Δηλαδή· γίνεται ένα με τον λαό του.  Δεν ξεχωρίζει από τον λαό του. Ο Ησαΐας το ξέρει αυτό. Αφού το προφητεύει, αφού το διατυπώνει. Αλλά οικειώνεται τον λαό του, γι'αυτό λέει: «Και εμείς τον λογαριάσαμε ότι είναι φταίχτης, γι’ αυτό τιμωρείται».

     Εδώ, λέει ένας εκκλησιαστικός ερμηνευτής: «Κοινοποιεῖ ὁ προφήτης συγκαταλέγων καὶ ἑαυτὸν τοῖς μὴ λογισαμένοις τὸν Σωτῆρα (:Βάζει και τον εαυτόν του μαζί με εκείνους που δεν λογάριασαν και δεν έδωσαν σωστήν ερμηνεία περί του Πάθους του Σωτήρος)». «Οὐκ ἐλογισάμεθα», συνεχίζει, «αὐτόν, οὐδὲ ἐνοήσαμεν τίς ποτέ ἦν (:Ούτε τον λογαριάσαμε ούτε καθίσαμε ποτέ να σκεφθούμε ποιος τάχα να είναι αυτός που σταυρώθηκε). Ὁ δὲ ἦν ἄρα ὁ τῶν ἡμετέρων ψυχῶν σωτήρ (:Αυτός, όμως, είναι ο Σωτήρας των ψυχών μας)».

     «Τουτέστιν ἐνομίσαμεν θεήλατον -λέει ο άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας. «Τον λογαριάσαμε θεήλατον». «Θεήλατος» θα πει εκείνος τον οποίο ο Θεός απομακρύνει, ωθεί, σπρώχνει, διώχνει ως ανεπιθύμητον. Έτσι τον λογαριάσαμε, ότι ήταν «θεήλατος» - ἐπ’ αὐτῷ συμβῆναι τὸ πάθος ὡς διὰ τινας ἁμαρτίας (:για κάποιες αμαρτίες) ταύτης δὲ ἕνεκα τῆς ἁμαρτίας ἐν πόνῳ καὶ ἐν πληγῇ καὶ ἐν κακώσει γενέσθαι». «Τα ‘παθε όλα αυτά γιατί στάθηκε αμαρτωλός». Και ξέρετε ποια θεωρήθηκε αμαρτία εις τον Ιησούν Χριστόν: ότι εσφετερίσθη θεία προνόμια, θεία δικαιώματα.  «Είμαι», λέει, «Υιός του Θεού». «Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν». Τι θα πουν στον Πιλάτο οι Εβραίοι, ξέρετε; Τι κατηγορία είχαν να πουν; «Είπε ότι είναι Υιός του Θεού!». Ἐν ἐννοίᾳ εἰδικῇ. Γιατί «υιοί Θεού» ήταν όλος ο λαός. Συνεπώς, σφετεριστής θείων ιδιοτήτων. Όσο για τον προφήτη, εδώ λέει ο Θεοδώρητος: «Τοῦ λαοῦ τὴν ἄγνοιαν ᾠκειώσατο». «Οικειώθηκε, πήρε την άγνοια του λαού επάνω του».

    Αν, τώρα, ανατρέξομε στην Καινή Διαθήκη, θα δούμε τους άρχοντας να Τον θεωρούν αμαρτωλόν, όπως σας είπα. Διότι όταν βλέπεις την προφητεία και την ιστορία, αυτό είναι το καλύτερο δέσιμο που μπορεί να γίνει. Ατράνταχτο δέσιμο! Προφητεία και Ιστορία. Θυμηθείτε, ακόμη, εκείνη την απολογία του τυφλού που τον πήραν εκεί στο δικαστήριον στο συνέδριον και του είπαν : «Ποιος σου άνοιξε τα μάτια;». Είπε: «Ο Ιησούς». «Μα αυτός είναι αμαρτωλός». Και εκείνος απήντησε, ο τυφλός: «Ένα ξέρω: ότι μου άνοιξε τα μάτια. Και τούτο ξέρω: ότι  ἁμαρτωλὸν ὁ Θεὸς οὐκ ἀκούει. Δεν ακούει τους αμαρτωλούς ο Θεός. Συνεπώς, εσείς τον λέτε ότι είναι αμαρτωλός». Ακόμη, θυμηθείτε: «Τό Σάββατον», λέει,  «οὐ τηρεῖ», «δεν φυλάττει το Σάββατον, άρα –γιατί ο Κύριος έκανε θεραπείες το Σάββατο- άρα, είναι αμαρτωλός· παραβάτης των εντολών του Θεού». Έτσι, λοιπόν, ισχυρίζοντο οι ταλαίπωροι αυτοί άνθρωποι.

     Και όταν εσταυρώθη ο Ιησούς, ακούστε περιγραφή την οποία μας κάνει εδώ ο Ματθαίος. Δεν θα εξηγήσω πιο πολλά. «Οἱ παραπορευόμενοι (:Αυτοί που περνούσαν από τον σταυρό μπροστά) ἐβλασφήμουν αὐτὸν κινοῦντες τὰς κεφαλάς αὐτῶν καὶ λέγοντες». «Κινοῦντες τὰς κεφαλάς». Όταν κάποιος είναι ένοχος, αμαρτωλός ξέρω ‘γω, ό,τι είναι, οι άλλοι όταν κάνουνε κουβέντα για αυτόν -είναι μία κίνηση που την έχουμε και εμείς: «Α, αυτός. Αα». Και κουνάμε το κεφάλι μας. «Κινοῦντες τὰς κεφαλάς». Κίνημα κεφαλής αποδοκιμασίας! Και τι έλεγαν:  «Ὁ καταλύων τὸν ναὸν καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις οἰκοδομῶν –(:έτσι έλεγε…). Παρανόησις φοβερή! -, σῶσον σεαυτόν (:σώσε τον εαυτόν σου)· εἰ υἱὸς εἶ τοῦ Θεοῦ, κατάβηθι ἀπὸ τοῦ σταυροῦ (: αν είσαι, λέει, υιός του Θεού, κατέβα από τον σταυρό). Ὁμοίως δὲ καὶ οἱ ἀρχιερεῖς ἐμπαίζοντες μετὰ τῶν Γραμματέων καὶ πρεσβυτέρων καὶ Φαρισαίων ἔλεγον· “Ἄλλους ἔσωσεν, ἑαυτὸν οὐ δύναται σῶσαι. εἰ βασιλεὺς Ἰσραήλ ἐστιν, καταβάτω νῦν ἀπὸ τοῦ σταυροῦ καὶ πιστεύσομεν αὐτῷ’’».

     Μέγα λάθος! Θα πιστέψω, όταν δω το θαύμα. Μα τότε δεν υπάρχει θέμα πίστεως. Υπάρχει θέμα γνώσεως. Το καταλάβατε εδώ; Έκαναν αυτό το μεγάλο λάθος. Όπως έκανε και ο Θωμάς: «Εάν δεν βάλω το δάκτυλό μου εις τον τύπον των ήλων, δεν θα πιστέψω». Μα τότε, δεν χρειάζεται πια η πίστις. Τότε έχεις γνώση… Βλέπετε πώς ο άνθρωπος, όταν, όταν, όταν…γίνεται αντιφατικός; «Πέποιθεν ἐπὶ τὸν Θεόν· ῥυσάσθω νῦν αὐτόν, εἰ θέλει αὐτόν (:Γιατί, λέγει, έδειξε την πεποίθησή του στον Θεό. Ας τον σώσει, λοιπόν, ο Θεός αν τον αναγνωρίζει, αν τον θέλει). Εἶπε γὰρ ὅτι Θεοῦ εἰμι Υἱός (:Γιατί είπε: Είμαι Υιός του Θεού)». Είδατε παρακαλώ; Είδατε την προφητεία; Είδατε την Ιστορία; Έτσι, θα επαναλάβω, το είπαμε και προηγουμένως, ότι το υποτιθέμενον αμάρτημα του Ιησού ήταν ότι έκανε, λέει, τον εαυτόν του Υιόν του Θεού, δηλαδή ίσον με τον Θεόν.

     Η Ανάσταση του Χριστού, όπως σας είπα προηγουμένως -ή μάλλον όπως σας είπα την ώρα των αποριών, με συγχωρείτε- και προπαντός η Πεντηκοστή, με την κάθοδο του Αγίου Πνεύματος εδικαίωσαν τον Ιησούν. Γιατί το είπε ο Χριστός, ότι «Εκείνος, ο Παράκλητος, θα μαρτυρήσει για μένα». Γιατί αν ήτανε, ήτανε καταπατητής θείων ιδιοτήτων, προσεταιριστής θείων ιδιοτήτων, θα ήτανε εις τον Άδη. Δεν είναι ο Χριστός στον Άδη. Ούτε θα μπορούσε να στείλει το Πνεύμα το Άγιον. Δεν μπόρεσαν οι ταλαίπωροι οι αρχιερείς να αντιληφθούν το εκούσιον του Πάθους του Ιησού. Θα μου πείτε: «Επλανήθησαν». Μάλιστα. Κι εμείς να είμεθα τότε στην εποχή τους, πιθανότατα να είχαμε πλανηθεί. Πιθανότατα κι εμείς να λέγαμε τις ίδιες εδώ λέξεις, τις βλάσφημες, που ακούσατε προηγουμένως να μας εξιστορεί ο Ματθαίος. Όταν, όμως, ο απόστολος Πέτρος έκανε κήρυγμα μετανοίας και είπε ότι «ἀγνοοῦντες ἐσταυρώσατε τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὸν ἐνανθρωπήσαντα», ιδού! Η μετάνοια. Γιατί δεν προσήλθαν στην μετάνοια. Να μετανοήσουν! Αλλά δυστυχώς το πάθος του φθόνου και η απιστία τους στις Γραφές δεν τους άφηνε να δεχθούν τον Ιησούν Χριστόν, αλλά συνέχιζε –μέχρι σήμερα! Αυτό το μυστήριον…- να τους κρατάει τυφλούς.

    Τα λέμε για τους Εβραίους, μην πάτε μακριά. Μήπως εμείς; Βαπτιστήκαμε, κατά τεκμήριον είμαστε όλοι Ορθόδοξοι Χριστιανοί, βγήκαμε από την ιδίαν κολυμβήθρα, μη νομίζετε, πόσοι από μας είναι εκείνοι οι οποίοι αρνούνται τον Ιησούν Χριστόν, με περίεργα και ανόητα επιχειρήματα…

     Προχωρούμε, αγαπητοί, εις τον πέμπτον στίχον: «Αὐτὸς δὲ ἐτραυματίσθη διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν καὶ μεμαλάκισται διὰ τὰς ἀνομίας ἡμῶν· παιδεία εἰρήνης ἡμῶν ἐπ᾿ αὐτόν. Τῷ μώλωπι αὐτοῦ ἡμεῖς ἰάθημεν». Δηλαδή: «Αυτός, όμως, τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας και ταλαιπωρήθηκε για τις ανομίες μας, παιδευτική τιμωρία για τη δική μας ειρήνη επέπεσε επάνω σ΄ Αυτόν. Με την πληγή Του εμείς θεραπευτήκαμε, γιατρευτήκαμε». Για να δούμε… Συνεχίζει ο προφήτης την περιγραφή του πάσχοντος Μεσσίου. Είναι τόσο παραστατική η περιγραφή, ώστε, όπως σας έλεγα την ώρα των αποριών, ώστε να κληθεί «ο πέμπτος ευαγγελιστής». Σαν να βλέπει –βλέπει!- με προφητικό βλέμμα τα Πάθη του Μεσσίου και τα περιγράφει προ της ιστορικής στιγμής.

     Να τα πάρουμε σημεία-σημεία. «Αὐτὸς δὲ ἐτραυματίσθη». Πρόκειται για τα προ του Σταυρού παθήματα. Ό,τι υπέστη ο Χριστός, πριν σταυρωθεί· όπως η φραγγέλωσις, όπως το σκαμπίλι, το ράπισμα, όπως ό,τι άλλο. Το μασοριτικό κείμενο, δηλαδή το παραδοσιακό κείμενο των Εβραίων, αντί της λέξεως «ἐτραυματίσθη» γράφει «ἐτρυπήθη»! Προσέξτε. Είναι μερικά πράγματα, είναι καταπληκτικά! Είναι κάτι ανάλογο με τον 21^ον Ψαλμόν, όπου εκεί αναφέρει ο Δαβίδ: «Ὤρυξαν χεῖράς μου καὶ πόδας μου». Οι Εβραίοι μέχρι σήμερα, μέχρι σήμερα λένε, ομολογούν ότι είναι μεσσιανικός αυτός ο Ψαλμός. Τώρα, πώς γίνεται να μη δέχονται παθητόν Μεσσία, δεν ξέρω να σας πω. Εκείνο, λοιπόν, το «ὤρυξαν χείρας μου καί πόδας μου» προφανώς δεν αναφέρεται εις τον Δαβίδ, διότι ουδέποτε «ὤρυξαν χείρας καί πόδας» του Δαβίδ. Πέθανε με το βασιλικό του αξίωμα, μεγαλοπρεπώς. Αυτό το «ὤρυξαν» από το «ὄρυγμα» – «ὀρύσσω», «ὄρυγμα» – «ὀρύσσω», θα πει: «σκάβω, τρυπώ». «Έσκαψαν, τρύπησαν χείρας  μου και πόδας μου». Σας κάνει εντύπωση; Είναι συγκλονιστικό, «ὤρυξαν χείρας μου καί πόδας μου»… · που στο τέλος τέλος η θανατική ποινή στους Εβραίους είναι γνωστό ότι ήταν ο λιθοβολισμός. Ο λιθοβολισμός, όμως δεν δημιουργούσε όρυγμα, τρύπημα σε χέρια και πόδια. Ήταν ρωμαϊκός τρόπος αυτός θανάτου. Κι όμως ο Δαβίδ το γράφει αυτό δέκα αιώνες προ Χριστού.

    Μετά λέγει: «Μεμαλάκισται».  Σημαίνει «κακοπάθησε, ταλαιπωρήθηκε». Βέβαια δεν έχει τη σημασία αυτή που έχει σήμερα η λέξις. Το μασοριτικόν κείμενο πάλι γράφει: «Συνετρίβη».  Κι όλα αυτά, λέει ο Ησαΐας, «διὰ τὰς ἀνομίας ἡμῶν». Και εδώ φαίνεται ακόμη ο αντιπροσωπευτικός χαρακτήρας της θυσίας του Χριστού. «Διὰ τὰς ἀνομίας ἡμῶν». Για μας. «Παιδεία εἰρήνης ἡμῶν ἐπ’ αὐτόν». «Μια παιδευτική τιμωρία για τη δική μας ειρήνη επέπεσε σε Αυτόν». Ειρήνη με τον Θεό. Όχι ειρήνη μεταξύ μας. Ειρήνη με τον Θεό. Γράφει ο Θεοδώρητος: «Ἔδει δὲ ἡμᾶς παιδευθέντας οὕτω τυχεῖν τῆς εἰρήνης». «Εμείς έπρεπε να παιδαγωγηθούμε, να τιμωρηθούμε παιδαγωγικά για να τύχομε ειρήνη με τον Θεό». Δηλαδή καταλλαγή. «Ἀλλ’ αὐτὸς εἰς ἑαυτὸν τὴν παιδείαν δεξάμενος, τῆς εἰρήνης ἡμᾶς ἠξίωσεν (:Αλλά ο Ιησούς Χριστός ανέλαβε στον εαυτόν Του αυτήν την παιδείαν, την παιδαγωγία, την τιμωρία, για να μας δώσει σε μας την ειρήνη, χωρίς εμείς να πάθουμε τίποτε)». Αρκεί να πούμε: «Πιστεύω και μετανοώ για τις αμαρτίες μου». «Πιστεύω και μετανοώ για τις αμαρτίες μου». Τι απλούστερον; Τι απλούστερον…

    Έτσι, όπως λέγει ο απόστολος Παύλος ότι «εἰρήνην ἔχομεν πρὸς τὸν Θεόν», «με τον Χριστό, με τον Χριστό έχουμε ειρήνη προς τον Θεό». Γιατί; Αυτός είναι η ειρήνη μας. Ποια «ειρήνη μας»; Η καταλλαγή μας. Συμφωνότατο αυτό, του αποστόλου Παύλου, με τον Ησαΐα. Γι'αυτό και οι άγγελοι υμνούν –εκείνο που σας είπα την ώρα των αποριών- «καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία»· είναι η ευδοκία των ανθρώπων - η ευδοκία…- να έρθει η ώρα να συμφιλιωθούν με τον Θεό. Διότι υπήρχε έχθρα ανάμεσα στον Θεό και τον άνθρωπο· από πότε; Από την πτώση του Αδάμ και της Εύας. Ήλθε η ώρα. Ήλθε η ώρα της μεγάλης καταλλαγής. Και έτσι αντί η παιδευτική αυτή τιμωρία να πέσει σε μας, πέφτει στον Χριστόν.

    Πηγαίνομε σε ένα παρακάτω ημιστίχιον: «Τῷ μώλωπι αὐτοῦ ἡμεῖς ἰάθημεν». «Με τον δικό Του μώλωπα εμείς θεραπευτήκαμε». Εδώ «μώλωψ» κατά λέξη είναι το πρήξιμο. Δηλαδή η πληγή. «Εκείνος επληγώθη. Εμείς, με την πληγή την δική Του, θεραπευτήκαμε». Θα ξέρετε ότι αυτές οι πληγές του Χριστού είναι τα διάσημά Του, ε;  Θα ξέρετε ότι όταν θα ξανάρθει ο Χριστός- Α, στους μαθητάς Του που έδειξε τα πόδια Του και τα χέρια Του τα τρυπημένα, αυτά δεν εθεραπεύθησαν, εντός εισαγωγικών δεν εθεραπεύθησαν· έμειναν πληγές. Εις πίστωσιν ότι είναι ο Ίδιος. Εξάλλου το είπε ο Θωμάς: «Ἐὰν μὴ βάλω τὸν δάκτυλόν μου εἰς τὸν τύπον τῶν ἥλων…». Όταν θα ξανάρθει ο Χριστός, θα ‘ρθει με τα τρυπημένα Του χέρια. Και στη Βασιλεία Του θα είναι με τα τρυπημένα Του χέρια. Για να πιστωθεί ότι δεν είναι κάποιος άλλος. Είναι ο Ίδιος· που έπαθε επί του Σταυρού, αντιπροσωπευτικά, για την ανθρωπότητα. Και είναι τα διάσημά Του. Δηλαδή, τα παράσημά Του: «Εγώ έπαθα για σας». Όπως ακριβώς βάζει εδώ διάσημα ο αξιωματικός, ο στρατιώτης, που στον πόλεμο τραυματίστηκε, πληγώθηκε. Διάσημα…

    Και αυτό το «ἰάθημεν», που λέει, έχει πολύ βάθος. Είναι ίασις από τις αμαρτίες μας. Είναι γνωστό ότι η αμαρτία δημιουργεί αρρώστια. Είναι γνωστό αυτό. Και ακόμα, ότι αυτή η ίασις είναι οντολογική. Εδώ είναι τώρα το σπουδαίον… Είναι οντολογική με δύο διαστάσεις. Όταν θα αναστηθούμε και μετανοήσομε και οικειωθούμε ως αντιπρόσωπό μας τον Χριστό, δεν θα υπάρχει η σφραγίδα της αμαρτίας κατά οντολογικόν τρόπον στην ύπαρξή μας. Γι'αυτό λέει, έτσι κατανοούμε αυτό που λέει ο απόστολος Παύλος, ότι η πορνεία είναι το μόνο αμάρτημα που μένει εις το σώμα. Θα φαίνεται η σφραγίδα, έστω κι αν λιώσομε εις τον τάφο, το σώμα μας θα αναστηθεί με τη σφραγίδα της αμαρτίας. Συνεπώς, η απάλειψις αυτής της σφραγίδας της αμαρτίας γίνεται από τον παρόντα κόσμο μόνον με την μετάνοιαν και την εξομολόγηση. Μόνον. Η μία διάστασις.

    Η άλλη διάστασις είναι ότι ιάται την ανθρωπότητα ο Χριστός με την ανάσταση των νεκρών. Έτσι, θεραπεύεται ο άνθρωπος και από τον θάνατον και γίνεται αθάνατος, γιατί ο θάνατος διέλυσε την ανθρωπίνη ύπαρξη. Η θυσία του Χριστού όμως… τώρα η θυσία του Χριστού θα μας δώσει πάλι, όπως λέει στις «Πράξεις», την «ὁλοκληρίαν». Την «ὁλοκληρίαν», όπως αναφέρεται η λέξις εκεί στον χωλόν που τον έκανε καλά ο Πέτρος και ο Ιωάννης. Προ της πύλης του ναού. Θα μας δώσει την «ὁλοκληρίαν». Και «ὁλοκληρία» θα πει την ένωση της ψυχής με το σώμα με την ανάσταση των νεκρών. Συνεπώς αυτή η ίασις έχει οντολογικόν βάθος. Και το φάρμακον αυτής της ιάσεως είναι μοναδικό, η θυσία του Χριστού. Το Σώμα και το Αίμα του Χριστού που κοινωνούμε. Ο Χριστός είπε: «Ὁ τρώγων μου τὴν σάρκα καὶ πίνων μου τὸ αἷμα ἔχει ζωὴν αἰώνιον». Τώρα το καταλαβαίνομε αυτό, πώς θα αποκτήσομε την αιώνια ζωή τρώγοντας το Σώμα του Χριστού και πίνοντας το Αίμα το δικό Του.

    Αλλά αγαπητοί μου, βλέπετε πόσο σπουδαία πράγματα είναι αυτά, που μας βοηθούν να συνειδητοποιούμε περισσότερο και περισσότερο το θεανθρώπινον πρόσωπο του Χριστού και τη μοναδική Του αντιπροσωπευτική θυσία. Ευχαριστώ που με ακούσατε.

🔸49η🔸 ομιλία στην κατηγορία : " Προφήτης Ἡσαΐας ".

► Όλες οι ομιλίες της Κατηγορίας :
" Προφήτης Ἡσαΐας ".
https://arnion.gr/index.php/palaia-diauhkh/profhths-hsaias
↕️
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/blog-post_74.html?m=1

🔸Λίστα ομιλιών της σειράς
«Προφήτης Ἡσαΐας».
https://drive.google.com/file/d/164wfp_g3xkKTmiub0kg9XUMOaTt8LB8q/view?usp=drivesdk

📜 Απομαγνητοφωνημενες ομιλίες της σειράς «Προφήτης Ἡσαΐας».
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%94%B9%CE%A0%CF%81%CE%BF%CF%86%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%82%20%E1%BC%A9%CF%83%CE%B1%CE%90%CE%B1%CF%82.?m=1

🔸Απομαγνητοφώνηση και επιμέλεια της ομιλίας:  Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος.
https://tasthyras.wordpress.com/tag/%ce%b5%ce%bb%ce%ad%ce%bd%ce%b7-%ce%bb%ce%b9%ce%bd%ce%b1%cf%81%ce%b4%ce%ac%ce%ba%ce%b7/

💠Πλήρης απομαγνητοφωνημένες σειρές ομιλιών (Βιβλία).
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%92%A0%CE%A0%CE%BB%CE%AE%CF%81%CE%B7%CF%82%20%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%BC%CE%B1%CE%B3%CE%BD%CE%B7%CF%84%CE%BF%CF%86%CF%89%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B5%CF%82%20%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%AD%CF%82%20%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CF%8E%CE%BD%20%28%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%B1%29.?m=1

🔸Επεξηγηματικό βίντεο Ασπάλαθου.
https://youtu.be/8tNfAHRkTCk

__⬇️Playlist "Ασπάλαθου".⬇️__
https://aspalathos21.blogspot.com/2021/07/blog-post_83.html?m=0

Όλες οι ομιλίες ~4.487~ του μακαριστού πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/4487.html?m=0

📃Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες του πατρός Αθανασίου.
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0

📜 Αποσπάσματα ομιλιών πατρός Αθανασίου ⬇️
https://athanasioslogos.blogspot.com/?m=0

__⬇️ Facebook ⬇️__
https://www.facebook.com/groups/1637818926362004/?ref=share

🔸Κατάλογος ομιλιών πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://drive.google.com/file/d/1JmrxaObMVyTA4_pS5yuMaQdoBf8-LwBP/view?usp=drivesdk

†. Πρός Δόξαν τοῦ Ἁγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ.

Εἰσαγωγικά εἰς τό 53ον Κεφάλαιον. Περιγραφή τῆς ἀδοξίας τοῦ Μεσσίου.

†. Αγαπητοί μου, ευρισκόμεθα εις το βιβλίον του προφήτου Ησαΐου και εις το 53^ον κεφάλαιον.  Σας εξήγησα την περασμένη φορά πώς πεταχτήκαμε σε αυτό το κεφάλαιο -εξάλλου τα θέματά μας είναι κατ’ επιλογήν, για να δώσουμε μία εικόνα του προσώπου του Μεσσίου· του θεανθρωπίνου προσώπου του Ιησού Χριστού. Όμως, σας είχα πει δυο λόγια την περασμένη φορά, μια μικρή εισαγωγή, πολύ μικρή εις το 53^ον κεφάλαιον, την οποία θα επαναλάβω, για να συνδέσω.

     Εδώ αναφέρεται ο προφήτης όχι μόνο ότι ο Μεσσίας είναι παθητός, αλλά και λεπτομέρειες περιγραφής του Πάθους του Μεσσίου. Όταν διαβάζει κανείς το κεφάλαιον αυτό, τότε νομίζει ότι διαβάζει ένα Ευαγγέλιον· την περιγραφή, δηλαδή, των παθημάτων του Μεσσίου, κατά τρόπον ώστε να ονομαστεί ο Ησαΐας «πέμπτος ευαγγελιστής». Ο Ησαΐας στις περιγραφές του, ειδικά εδώ τώρα, είναι πολύ ζωηρός· ώστε, όπως σας είπα, να νομίζουμε ότι διαβάζουμε το Ευαγγέλιο του Ματθαίου, του Λουκά, του Μάρκου, του Ιωάννου.

  Γράφει στο 53^ον κεφάλαιον, εις τον δεύτερον στίχον έως τον τέταρτον: «Καὶ εἴδομεν αὐτόν, καὶ οὐκ εἶχεν εἶδος οὐδὲ κάλλος. Οὗτος τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν φέρει καὶ περὶ ἡμῶν ὀδυνᾶται». «Τον είδαμε». Και μάλιστα σε χρόνο παρελθόντα. Δηλαδή, σε σχέση πώς βλέπει το όραμα, με τον χρόνο που θα γράψει την προφητεία. Ή, όπως λέγεται, υπάρχει τόση βεβαιότης ότι τα πράγματα έτσι θα είναι, ώστε να γράφει ο προφήτης- όλοι οι προφήται- σε χρόνο παρελθόντα. Αυτό το «είδαμε». «Ακούσαμε». Με τη βεβαιότητα ότι αυτά όλα θα γίνουν μία πραγματικότητα.

    Έτσι αρχίζει ο Ησαΐας εδώ, το 53^ο κεφάλαιο, με την σημείωση ότι το κήρυγμα του Μεσσίου δεν έγινε δεκτό. Είναι ο πρώτος στίχος -θα το δούμε αμέσως- και τούτο θα είχε ως αποτέλεσμα την απόρριψη, και συνεπώς το Πάθος. Το κήρυγμα του Μεσσίου θα απερρίπτετο με αποτέλεσμα  το Πάθος.

    Και εισερχόμεθα εις τον πρώτον στίχον: «Κύριε, τίς ἐπίστευσε τῇ ἀκοῇ ἡμῶν; Καὶ ὁ βραχίων Κυρίου τίνι ἀπεκαλύφθη;». Εδώ με το «Κύριε», βέβαια έχουμε μίαν Κλητικήν· ποιος ομιλεί και αποκαλεί τον Θεόν «Κύριε»; Ο προφήτης. Ο στίχος αυτός εννοιολογικά μοιάζει με την αποστολή του προφήτου μετά το όραμα του καθημένου επί του θρόνου που μας περιέγραψε εις το έκτον του κεφάλαιον - εκείνο το καταπληκτικό θέαμα- και κατόπιν καλείται να κηρύξει εις τον λαό του Θεού ό,τι έπρεπε να κηρύξει. Κι έτσι, εκεί έχομε, θα λέγαμε, ότι προχειρίζεται προφήτης ο Ησαΐας αφενός, αφετέρου δε και αποστέλλεται.  «Πήγαινε, αλλά το κήρυγμά σου», λέει στον προφήτη, «δεν θα γίνει δεκτόν». Πράγματι, αγαπητοί μου, κατά την παράδοση ο προφήτης Ησαΐας επριονίστηκε ανάποδα με ξύλινο πριόνι.  Κατά την εβραϊκή παράδοση. Τον γύρισαν ανάποδα, τα σκέλια επάνω, τα πόδια επάνω και τον πριόνισαν… Δεν έγινε δεκτό το κήρυγμα του Ησαΐου. Εδώ επαναλαμβάνει το ίδιο, διότι και εκεί και εδώ φυσικά αναφέρεται στο πρόσωπο του Μεσσίου. Συνεπώς, εδώ τώρα, του λέγεται ότι «θα αποτύχεις εις το κήρυγμά σου». Ξέρετε τι  είναι να σου λένε: «Πήγαινε να κάνεις αυτήν την αποστολή, αλλά θα αποτύχεις, δεν θα πετύχεις τίποτα»... Πώς, με τι καρδιά θα πηγαίνεις να το κάνεις αυτό το πράγμα; Είναι, έτσι… καταπληκτικό.

     Ωστόσο, για να το δούμε πώς το λέγει εκεί στο έκτο κεφάλαιο: «Καὶ ἤκουσα τῆς φωνῆς Κυρίου λέγοντος·Τίνα ἀποστείλω, καὶ τίς πορεύσεται πρὸς τὸν λαὸν τοῦτον; καὶ εἶπα· ἰδοὺ ἐγώ εἰμι (:Να, διατίθεμαι. Στείλε με). · ἀπόστειλόν με.  Καὶ εἶπε· πορεύθητι (:Πήγαινε) καὶ εἰπὸν τῷ λαῷ τούτῳ· ἀκοῇ ἀκούσετε καὶ οὐ μὴ συνῆτε καὶ βλέποντες βλέψετε καὶ οὐ μὴ ἴδητε (:Θα ακούτε, δεν θα καταλαβαίνετε. Θα βλέπετε, και σαν να μη βλέπετε)». Δηλαδή η αποστολή του προφήτου θα απετύγχανε. Έτσι κι εδώ τώρα, «ἀκοή» σημαίνει «κήρυγμα». «Κύριε», λέει, «τίς ἐπίστευσε τῇ ἀκοῇ ἡμῶν;». Δηλαδή εδώ αντί να πει «κήρυγμα», λέει «ἀκοή». Δηλαδή το αποτέλεσμα του κηρύγματος. Διότι το κήρυγμα το ακούει κανείς. «Ποιος», λέει, «πίστεψε σε αυτό που άκουσε από εκείνα που εμείς είπαμε;».

    «Βραχίων Κυρίου» τι είναι; Σημαίνει: «δυνάμεις και θαύματα του Θεού». Διότι το χέρι του Κυρίου είναι εκείνο το οποίο ενεργεί κάτι- είναι μία ανθρωπομορφική έκφρασις και συνεπώς και μάλιστα για να μην πω κάτι περισσότερο, ότι ο «βραχίων Κυρίου», ο «εἷς βραχίων», παρουσιάζεται ο Θεός με δύο χέρια, το ένα Του χέρι είναι ο Υιός και το άλλο Του χέρι είναι το Πνεύμα το Άγιον. Με τα δύο αυτά χέρια, ο Πατήρ δημιουργεί τον άνθρωπο, δημιουργεί τον κόσμο, συντηρεί τα πάντα. Είναι μία πολύ ωραία θεολογική αυτή θέσις, πάρα πολύ ωραία.

     Όταν, όμως, λέγει ότι «γίνονται θαύματα», «ο βραχίων Κυρίου θα κάνει θαύματα», «Ο Χριστός θα κάνει θαύματα»,  «Το Πνεύμα το Άγιον θα κάνει θαύματα», αλλά εκείνοι που τα έβλεπαν δεν θα επείθοντο. Γι'αυτό ο Κύριος είπε εκείνον τον φοβερόν λόγον, όταν είδαν τα θαύματά Του είπε ότι βλασφημούν εις το Πνεύμα το Άγιον. Ότι «ἐν τῷ ἄρχοντι τῶν δαιμονίων ἐκβάλλει τὰ δαιμόνια» και είπε ότι μία τέτοια αμαρτία δεν θα συγχωρηθεί ποτέ.  Είναι φοβερό!

     Ωστόσο, πάντοτε ο λόγος του Θεού ηκολουθείτο από θαύματα. Πάντοτε! Και στην Παλαιά Διαθήκη. Ναι! Φερειπείν, βγάζει τον λαό του Θεού ο Μωυσής από την Αίγυπτον. Είναι προ της Ερυθράς Θαλάσσης. Οι Αιγύπτιοι έρχονται να τους γυρίσουν πίσω. Μετενόησε ο Φαραώ. Και τότε ο λόγος του Θεού γίνεται έργον. Χτυπάει με το ραβδί του ο Μωυσής και γίνεται ξηρά. Τι βλέπουμε εδώ; Ο λόγος Του έγινε ενέργεια. Το κατά Μάρκον ευαγγέλιον  αυτό  μας λέει: «Ἐκεῖνοι δὲ –είναι στο τέλος τέλος του ευαγγελίου- -Ποιοι εκείνοι; Οι απόστολοι -ἐξελθόντες – πού; Στον κόσμον όλον- ἐκήρυξαν πανταχοῦ (:παντού εκήρυξαν τον Χριστόν), τοῦ Κυρίου συνεργοῦντος καὶ τὸν λόγον βεβαιοῦντος διὰ τῶν ἐπακολουθούντων σημείων». Συνεργεί ο Κύριος, βεβαιώνεται ο λόγος του κηρύγματος, με τι; Με τα επακολουθούντα «σημεῖα». Θαύματα! Το προσέξατε;

     Εδώ λοιπόν ο προφήτης λέγει: «Κύριε, ούτε το κήρυγμά Σου ακούν, ούτε τα θαύματά Σου που επακολουθούν με τον βραχίονά Σου γίνονται αντιληπτά. Δηλαδή, είναι πορωμένοι». Εδώ ο άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας θέτει στο στόμα του Ησαΐου την ερώτηση: «Ἆρ' οὖν ὑμεῖς, ὦ προφῆται, ἐκηρύξατε τοῖς ἄλλοις τὸ μυστήριον;». Λέει στο στόμα του Ησαΐου ένα ερώτημα που κάνει ο Ησαΐας σε όλους τους προφήτας της Παλαιάς Διαθήκης. «Λοιπόν άραγε, σεις, οι προφήται, εκηρύξατε εις τους άλλους το μυστήριον;». Ποιο «μυστήριον»; Το μυστήριον της Ενανθρωπήσεως. Και απαντώντας ο ίδιος ο προφήτης, ο Ησαΐας λέει –το αναφέρει ο άγιος Κύριλλος αυτό, σας είπα-: «Αἰτιᾶται ὡς ὁλοτρόπως ἐκκεκλικότα πρὸς ἀπείθειαν τὸν Ἰσραήλ». Εδώ ο προφήτης λέει: «Αμ, δεν θα σας ακούσουνε. Κηρύξατε; Α, δεν θα σας ακούσουνε.». Ότι ο λαός θα αποκλίνει εις απείθειαν και δεν θα καταλάβει τίποτα. Γι'αυτό ακριβώς, στην αντίδρασή τους να μη δεχθούν τον Μεσσίαν, ο Μεσσίας γίνεται παθητός. «Παθητός» θα πει, πιστεύω το αντιλαμβάνεσθε- ότι θα τύχει παθών· αυτό θα πει «παθητός». Θα τύχει παθών.

    Και ευθύς μετά στο ιερό κείμενο, ύστερα από το ερώτημα αυτό που θέτει ο Ησαΐας εις τον Κύριον, ακολουθεί το Πάθος του Μεσσίου, το οποίο ζωηρότατα όπως σας είπα, ο Ησαΐας περιγράφει.

    Δεύτερον χωρίον. «Ἀνηγγείλαμεν ὡς παιδίον ἐναντίον αὐτοῦ, ὡς ρίζα ἐν γῇ διψώσῃ. Οὐκ ἔστιν εἶδος αὐτῷ οὐδὲ δόξα· καὶ εἴδομεν αὐτόν, καὶ οὐκ εἶχεν εἶδος οὐδὲ κάλλος». «Ἀνηγγείλαμεν», λέει ο προφήτης. Ποιοι; «Εμείς οι προφήται». Δεν λέει «ἀνήγγειλα», λέει «ἀνηγγείλαμεν»· συμπεριλαμβάνει όλους τους προφήτας. Διότι, πρέπει να σας πω ότι όλοι οι προφήται, όλοι μίλησαν για το μυστήριον της Θείας Οικονομίας, για το μυστήριον της Ενανθρωπήσεως του Υιού του Θεού. Κι όπως εδώ σχολιάζει ο άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας: «Ἀνηγγείλαμεν· τοὐτέστιν, ἀνελλιπῆ πεποιήμεθα τὴν προαγόρευσιν». «Ἀνελλιπῆ» · δηλαδή συνεχώς μιλούσαμε προαγορεύοντες ότι θα ‘ρθει, δηλαδή, ο Μεσσίας.

      Πράγματι. Όλοι οι προφήτες, σας είπα, προανήγγειλαν. Όλοι προδιέγραψαν το θεανθρώπινον πρόσωπον του Κυρίου. Άλλος μιλάει πού θα γεννηθεί· όπως ο Μιχαίας· που ζήτησε ο Ηρώδης να μάθει «ποῦ ὁ Χριστὸς γεννᾶται» και του είπαν οι Γραμματείς: «Ἐν Βηθλεὲμ τῆς Ἰουδαίας». Άλλος προφήτης θα μας πει δια το περιεχόμενον του λόγου Του. Άλλος θα μας πει την στάση Του έναντι των ανθρώπων των αμαρτωλών: «Κάλαμον συντετριμμένον οὐ κατεάξει καὶ λίνον τυφόμενον οὐ σβέσει (:Φυτίλι που καπνίζει, έμεινε μια σπιθίτσα, δεν θα πάει να το σβήσει· καλάμι συντετριμμένο, δεν θα πάει να το αποστραμπουλήξει)». Δηλαδή «θα σταθεί επιεικής στις αμαρτίες των ανθρώπων». Άλλος κάτι άλλο και ούτω καθεξής. Αν, λοιπόν, έπρεπε να πάρομε όλες τις χριστολογικές προφητείες, τότε θα κάναμε την προσωπογραφία του Μεσσίου εις τον κόσμον αυτόν. Γι'αυτό μιλάει, σας είπα, εις τον πληθυντικόν.

     «Ἐναντίον αὐτοῦ». Τι λέει; «Ἀνηγγείλαμεν ὡς παιδίον ἐναντίον αὐτοῦ». «Ἐναντίον» θα πει «έναντι», «μπροστά». Τίνος; Αυτού του λαού. «Μπροστά στον λαό», με άλλα λόγια, «τα είπαμε αυτά όλοι οι προφήται»· δηλαδή, μια περιγραφή που έδειχνε ασημότητα. Γιατί; «Ὡς παιδίον ἐναντίον αὐτοῦ». «Μιλήσαμε στον λαό, αλλά μας εξέλαβε ο λαός ότι είναι φλύαρες κουβέντες σαν κι εκείνες που μπορεί να λέει ένα παιδί· ασοβάρευτα πράγματα. Έτσι μας εχαρακτήρισαν. Ασοβάρευτα πράγματα: ‘’Τι λένε αυτοί; Τι λένε αυτοί;’’». Δεν επρόκειτο για μια περιγραφή, δηλαδή, μεγαλοπρεπούς θεοφανείας· που φοβίζει τον λαό, όπως στο Σινά. Για να πει πάλι ο άγιος Κύριλλος «ὅτε πεφύτηκεν ἐν εἴδει πυρός», στο Σινά, «εμφανίστηκε ο Θεός σαν είδος πυρός», «ολόκληρο το βουνό», λέγει, «εφλέγετο, εκάπνιζε, εσείετο» Τρόμαξε ο λαός, «ὡς ἀφόρητον γενέσθαι τοῖς θεωμένοις τὴν ὄψιν (:που ήταν αφόρητη η όψις στα μάτια τους, δεν μπορούσαν να ιδούν ό,τι εγίνετο εις το Σινά)· ἀλλ΄ ὤφθη τοῖς ἐπὶ γῆς (:αλλά τώρα εμφανίζεται εδώ εις την γην. Ταπεινά. Με πολλή ταπείνωση)».

     Συνεπώς, όταν οι προφήται μιλούσαν για την ταπείνωση του Μεσσίου, ο λαός εξελάμβανε την περίπτωση αυτή ως παιδαριώδη· πώς το είπαμε; «Ἀνηγγείλαμεν ὡς παιδίον ἐναντίον αὐτοῦ»  ότι αυτά ήσαν παιδαριώδη, και συνεπώς, ασοβάρευτα πράγματα. «Επειδή μιλάμε για το Πάθος, εκείνοι νόμιζαν ότι θα έπρεπε να μιλούμε εμείς, οι προφήται, για την δόξα του Μεσσίου». Και φυσικά, μίλησαν για την δόξα του Μεσσίου οι προφήται, αλλά μίλησαν και δια το Πάθος του Μεσσίου.

     Αρκεί να θυμηθούμε, αγαπητοί, εκείνη την θαυμασία προφητεία -την θεωρώ υπέροχη!- του Βαρούχ, του γραμματέως του προφήτου Ιερεμίου. Υπήρξε γραμματεύς του, κατέγραφε τις προφητείες του Ιερεμίου, αλλά και ο ίδιος υπήρξε προφήτης. Αρκεί να θυμηθούμε ότι από τη μια μεριά παρουσιάζει τον Κύριον των δυνάμεων- ο Βαρούχ- να αποστέλλει το φως και από την άλλη μεριά, μας δείχνει να συναναστρέφεται τους ανθρώπους. Από τη μια έτσι και από την άλλη έτσι. Ακούστε πώς το λέει. Πολλές φορές σας έχω πει αυτήν την προφητεία, αλλά είναι υπέροχη: «Ὁ ἐξαποστέλλων τὸ φῶς, καὶ πορεύεται, ἐκάλεσεν αὐτό, καὶ ὑπήκουσεν αὐτῷ τρόμῳ (:Αυτός που λέγει ‘’Πήγαινε’’ στο φως  -στο φως…!- και πηγαίνει. Αυτός που ανακαλεί το φως και το φως ανακαλούμενον υπακούει με τρόμο!) οὗτος ὁ Θεὸς ἡμῶν (:Αυτός - λέγει- είναι ο Κύριός μας, ο Θεός μας), οὐ λογισθήσεται ἕτερος πρὸς αὐτόν (:δεν μπορεί να λογαριαστεί άλλος προς τον Θεό μας)».

    Είναι, είναι εκείνο του δευτέρου στίχου της Γενέσεως, που είναι μεγαλοπρεπέστατο: «καὶ εἶπεν ὁ Θεός· γενηθήτω φῶς· καὶ ἐγένετο φῶς». Πωπω… Ούτε άνθρωπος, ούτε άγγελος, Αυτός ο Θεός είπε να γίνει το φως κι έγινε το φως… «Μετὰ τοῦτο ἐπὶ γῆς ὤφθη –τι λέγει ο προφήτης;- έγινε ορατός, ορατός, ορατός, το υπογραμμίζω, κατά ρεαλιστικόν τρόπο, επάνω στην γη. -ΠΟΙΟΣ; Ο «τανύων τόν οὐρανόν»; ΠΟΙΟΣ; Ο «ἀποστέλλων τὸ φῶς»; -«Ναι!», λέει ο προφήτης, «καὶ ἐν τοῖς ἀνθρώποις συνανεστράφη»· «και ήρθε ανάμεσα στους ανθρώπους». Μα είναι συγκλονιστικό αυτό… Εγώ, αγαπητοί μου, θα σας έλεγα: Να έλειπε ολόκληρη η Παλαιά Διαθήκη, αυτό μόνο να ήτανε γραμμένο, θα μου έλεγε Ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός. Δεν θα ‘θελα τίποτα άλλο. Αυτός, λοιπόν, που στέλνει το φως, λέει να γίνει το φως, και γίνεται, Αυτός τώρα έρχεται ανάμεσά μας. Οι δύο πλευρές.

    Ο λαός ωστόσο, αν μελετούσε ορθά τους προφήτας, θα ανεκάλυπτε την ταπείνωση, αυτήν την «κένωση» του Μεσσίου, «διότι μας το είπε ο προφήτης», θα έλεγε ο λαός, «κοίταξε,  ο Κύριος των δυνάμεων έρχεται τώρα ανάμεσά μας. Γιατί παραξενεύεστε, Ιουδαίοι; Σας το είπαν οι προφήτες». Αλλά δυστυχώς, ο λαός, ή οι άρχοντές του, γιατί τότε τα θέματα Γραφής και αναγνώσεως, δεν ήταν εις την πρώτη διάθεση του λαού, διότι, ε, ο λαός δεν εγνώριζε γράμματα, γι'αυτό υπήρχαν οι Γραμματείς, οι οποίοι εγνώριζαν γραφή, ανάγνωση κ.λπ. μελετούσαν και κάθε Σάββατο στις συναγωγές εξηγείτο ο λόγος του Θεού από την Γραφήν.  Έτσι, παρά ταύτα, δεν ηνέχθη ο λαός, διότι δεν εγίνετο ορθή ερμηνεία των προφητειών, δεν ηνέχθη ο λαός τελικά έναν ταπεινωμένον Μεσσία. Αυτό ακριβώς αποτελεί και την όλη τραγικότητα του λαού. Γι’ αυτό θα επαναλάβομε ο Μεσσίας έγινε παθητός, επειδή δεν έγινε δεκτός.

    Όταν ο Ησαΐας γράφει «ἀνηγγείλαμεν ὡς παιδίον ἐναντίον αὐτοῦ», ήδη το εξηγήσαμε, «ὡς ῥίζα ἐν γῇ διψώσῃ»· «σαν μια ρίζα σε μια ξερή γη». «Γῆ διψῶσα» είναι η ξερή γη. Έχετε πάει ποτέ, εδώ στις παραλίες μας,  εδώ, στον Θερμαϊκό, στα Μεσάγγαλα πιο πέρα,  πιο πάνω, πιο κάτω, που είναι εκτεταμένες εκεί οι παραλίες, εδώ στον Στρίντζο, μάλιστα, που έχει πάρα πολλές ρίζες, που τις κατέβασε το ποτάμι, τέλος πάντων, είναι ξερό το έδαφος και είναι αυτές ρίζες ξερές. Αυτό είναι η ρίζα, «ὡς ῥίζα (:σαν ρίζα) ἐν γῇ διψώσῃ»· που δεν έχει νερό εκεί. Και οι ρίζες αυτές είναι ξερές. Δηλαδή, είναι δεύτερο παράδειγμα αυτό. Πρώτα είπε το μικρό παιδί. Το λέει «ὡς ῥίζα διψῶσα». Δηλαδή, «όπως ένα μικρό παιδί δεν λαμβάνεται υπόψιν από μια ομάδα μεγάλων στην ηλικία, έτσι και μια ρίζα φυτού, ξεραμένη, σε ξεραμένο τόπο, δεν λαμβάνεται υπόψη». Κατά τον ίδιο τρόπο –«Ρίζα ξερή, τι να την κάνουμε;»-  με τα δύο αυτά παραδείγματα, με τις δύο εικόνες, έτσι δεν υπονοείται η παρουσία του Μεσσίου. Πώς; Ως πάσχων. Δεν υπονοείται. «Δεν είναι δυνατόν!». Γιατί υπήρχε η άκρα ταπείνωσις.

    Αλλά αν οι διδάσκαλοι του Νόμου, θα επαναλάβω, μελετούσαν σωστά τους προφήτας, δεν θα έπεφταν στο τραγικό λάθος της αποδοκιμασίας του Μεσσίου. Θα μου πείτε: «Ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός ηρμήνευε τα πράγματα;». Βεβαίως! Θα σας θυμίσω τι είπε στους δύο προς Εμμαούς. Αλλά θα σας μιλήσω περισσότερο τι μίλησε, τι είπε όταν μίλησε εις τους αρχιερείς, στους Φαρισαίους, από τον εκατοστόν ένατον Ψαλμόν: «Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου· κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. Και μετά τι λέει ο Δαβίδ; Αλλού το λέει ότι θα είναι ο πρόγονος του Μεσσίου. Για ελάτε να μου πείτε τώρα, εδώ ο Δαβίδ, αποκαλεί τον Μεσσία ‘’Κύριον’’. Αλλού λέει τον Μεσσία ότι θα είναι απόγονός του. Εξηγείστε το», λέει ο Κύριος. «Εξηγείστε το!». Τσιμουδιά. Γιατί απλούστατα τους παρουσιάζει εδώ ο Κύριος ότι ο Μεσσίας θα ήταν υιός Θεού με την ειδική σημασία. «Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου». «Είπε ο Θεός Πατήρ, ο Θεός Κύριος, εις τον Υιόν Κύριον». Αυτό θέλει να πει. Από την άλλη μεριά, ότι είναι απόγονος του Δαβίδ. Δηλαδή, Θεάνθρωπος. Έτσι τους εξήγησε ο Κύριος, αλλά δεν το δέχθηκαν οι Εβραίοι. Δεν το δέχθηκαν. Ώστε εδώ έχομε μία μυστηριώδη τύφλωση του λαού.

    «Καὶ εἴδομεν αὐτόν», συνεχίζει ο προφήτης- στον δεύτερον πάντα, μένοντες, στίχον- «Καὶ εἴδομεν αὐτόν». Είναι συγκλονιστικό εκείνο το «εἴδομεν» · αν μπορούμε να το συλλάβουμε. «Και Τον είδαμε». Γιατί πληθυντικός; Γιατί μιλάνε όλοι οι προφήται. Να σας αναφέρω κάτι; Ο Αβραάμ είδε τον αναμενόμενον Μεσσίαν; Βεβαίως! Διότι ο Θεός Λόγος μιλούσε εις τον Αβραάμ. Ποτέ ο Πατήρ. Πάντα ο Θεός Λόγος. Έτσι είχε την γεύση του Υιού ο Αβραάμ. Και είπε εκείνον τον μυστηριώδη λόγο ο Χριστός· όταν του είπαν: «Και τι είσαι πιο σπουδαίος εσύ, από τον πατέρα μας, τον Αβραάμ;» και είπε ο Κύριος: «Σας βεβαιώνω, πρὶν Ἀβραὰμ γενέσθαι ἐγώ εἰμι». «Πριν γεννηθεί -το «γενέσθαι» από το «γίγνομαι», όχι από το «γεννῶ», θα το ερμηνεύσουμε τώρα ότι γεννάται- «πριν γίνει, πριν γεννηθεί ο Αβραάμ, Εγώ υπάρχω». Πήραν πέτρες να λιθοβολήσουν τον Κύριον. Και τους είπε ότι «ο Αβραάμ είδε την ημέρα την δική μου – πού την είδε; Εκεί που ήταν εις τον Άδην· τι ακριβώς είδε; «Την ημέρα την δική μου». Τι είναι «η ημέρα η δική μου»; Η ενανθρώπησις! - καὶ εἶδε καὶ ἐχάρη». Χάρηκε. Αγαπητοί μου, οι προφήται και οι δίκαιοι είχανε δει τον Θεόν Λόγον, όσο δύναμις εις αυτούς. Ο Συμεών ο Θεοδόχος τι πήρε στα χέρια του; Ένα νήπιον. Ένα  κοινό νήπιο. Και τι είπε; «Εἶδον οἱ ὀφθαλμοί μου τὸ σωτήριόν σου –ξέρετε, η λέξη «σωτήριον» σημαίνει «σωτήρ» -τον σωτήρα Σου, είδαν τα μάτια μου, είδαν οι οφθαλμοί μου το σωτήριόν Σου».

     «Καὶ εἴδομεν αὐτόν, καὶ οὐκ εἶχεν εἶδος οὐδὲ κάλλος».  «Και Τον είδαμε και δεν είχε ‘’εἶδος’’, - θα σας το ερμηνεύσω- ούτε ομορφιά, κάλλος». Ποιοι είδαν; Ποιον; Όλοι οι προφήται, όπως ήδη σας είπα, και μάλιστα ο Ησαΐας, τον Εμμανουήλ, το παιδίον της Παρθένου, τον Μεσσία. Ακόμη όσοι είδαν σύγχρονοί του τον Ιησούν επί του Σταυρού. «Και τον είδαμε». Αυτός ο πληθυντικός δεν περιορίζεται μόνο εις τον χώρον των προφητών αλλά και των παρευρισκομένων εις τον σταυρόν. Ήτο η Θεοτόκος, ήτο ο Ιωάννης ο μαθητής· και μερικοί ακόμη, ο Νικόδημος, ο Ιωσήφ, και κάποιοι ακόμη. Και εκείνοι Τον είδαν. Τι λέγω; Τον είδε όλος ο λαός. Γιατί; Η θέσις που εσταυρώθη ο Χριστός, στον Γολγοθά, έξω βέβαια από το τείχος, εκεί επίτηδες, εκτός του ότι ήταν τόπος εκτελέσεων θανατικών, περνούσαν πολλοί διαβάτες για να μπουν στην πόλη ή να βγουν από την πόλη. Γι’ αυτό ‘βάλαν και την πινακίδα, ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο, για να γίνει γνωστός ο Ιησούς, ότι δηλαδή «είπε ότι είναι βασιλεύς των Ιουδαίων, αλλά εμείς δεν τον δεχόμεθα, τον αποδοκιμάσαμε. ‘’Ιησούς ο Ναζωραίος, ο βασιλεύς των Ιουδαίων’’. Εμείς τον αποδοκιμάζομε». Όλοι αυτοί, λοιπόν, Τον είδαν. Έτσι, παρακαλώ, μέσα στο «εἴδομεν», να συμπεριληφθεί και εκείνο το μέρος του λαού που είδε κρεμασμένον τον Ιησούν.

     «Εἶδος», αγαπητοί μου, σημαίνει «μορφή», «πρόσωπον». Όπως και η λέξις «ἰδέα» με γιώτα. Γράφεται όμως και «εἰδέα» με έμψιλον γιώτα· που σημαίνει μορφή, πρόσωπον. Φερειπείν, η «ἰδέα», λέει, του αγγέλου –τίνος αγγέλου; Εις τον τάφον του Χριστού. Στην Ανάστασιν- «ἡ ἰδέα αὐτοῦ», η παρουσία του, το πρόσωπό του, «ὡς ἀστραπὴ» κ.τ.λ. κ.τ.λ. Ώστε λοιπόν, «εἶδος» σημαίνει μορφή, σημαίνει πρόσωπο. Θα επαναλάβω: «Ἰδέα» με γιώτα και «εἰδέα» με έψιλον γιώτα θα πει το ίδιο. Για να σας το κατοχυρώσω, στο 5^ο κεφάλαιο της Γενέσεως γράφεται τούτο: «Καὶ ἐγέννησε κατὰ τὴν ἰδέαν αὐτοῦ καὶ κατὰ τὴν εἰκόνα αὐτοῦ καὶ ἐπωνόμασε τὸ ὄνομα αὐτοῦ Σήθ». Είδατε; Δηλαδή, το παιδί που γέννησε, τον Σηθ, ήταν όμοιο, ήταν άνθρωπος. Μην πολυπραγμονώ. Γιατί είχε την «ἰδέαν» του Αδάμ. Δηλαδή την εικόνα και την «ἰδέαν» του Αδάμ. Ήταν, δηλαδή, άνθρωπος.

     «Δόξα», που είπε εδώ ο προφήτης, σημαίνει θέλγητρον, σημαίνει εύκλεια, σημαίνει ωραιότης. Συνεπώς, «οὐκ ἔστιν εἶδος αὐτῷ οὐδὲ δόξα», σημαίνει «δεν είχε πρόσωπο, δεν είχε ωραιότητα, εύκλεια». Συνεπώς, «πρόσωπον κάπου, περίπου, να λείπει, ἐκλεῖπον», θα μας το πει και ως «ἐκλεῖπον», γιατί; «Οὐ γὰρ ἦν ἐν εἴδει καὶ δόξη θεοπρεπεῖ», λέει ο άγιος Κύριλλος. «Διότι δεν ήταν με πρόσωπο και δόξα που θα ήρμοζε στον Θεόν. Θεοπρεπές πρόσωπον». Μάλιστα κατά τον καιρόν του Πάθους θα συμβεί κάτι το πολύ άσχημο. Λέει ο Θεοδώρητος: «Τὸν τοῦ πάθους καιρὸν πολλὴ ἦν αὐτῷ ἡ ἀτιμία καὶ ἡ ὕβρις». Ακόμη, εκείνο το «εἶδος» και «κάλλος» που μας είπε ο προφήτης, «εἶδος» και «κάλλος». «Εἶδος»  θα πει «πρόσωπον». «Κάλλος» θα πει «ομορφιά». Ισοδυναμεί αυτή η φρασούλα «εἶδος καὶ κάλλος» που σας διάβασα τώρα το ημιστίχιον με το «εἶδος»  και «δόξα». Είναι το ίδιο πράγμα.

     Στα εγκώμια της Μεγάλης Παρασκευής ψάλλομε προς τον Χριστόν -αν θυμάμαι καλά, είναι το τρίτον εγκώμιον, «Αἱ γενεαὶ πᾶσαι», αν θυμάμαι καλά- ·εκεί τοποθετείται η Θεοτόκος και λέγει εις τον Υιόν της που είναι επί του Σταυρού: «Ποῦ ἔδυ Σου τὸ κάλλος;». «Ἔδυ», δηλαδή «πού βασίλεψε, πού έδυσε, πού έδυσε η ομορφιά σου;».  Όλα αυτά είναι μια εισαγωγή του Μεσσίου επί του Σταυρού. Του πάσχοντος, δηλαδή, Μεσσίου. Σημειώσατε ότι αν δεν κάνω λάθος, από τη Μεγάλη Δευτέρα αναγνώσματα έχομε από το βιβλίο του Ιώβ. Ξέρετε γιατί; Διότι ο Ιώβ είναι ένα αντίτυπον του Ιησού Χριστού. Προσέξτε δε πώς. Αρχίζει η ιστορία του Ιώβ, είναι στα αναγνώσματα. Κοιτάξτε γιατί, πώς: Ο Ιώβ ήταν ένδοξος. Μάλιστα ήτο βασιλεύς. Ε, όπως ήταν οι βασιλείς την εποχή εκείνη. Εξάλλου οι τρεις φίλοι του ήσαν βασιλείς· που ήρθαν να τον επισκεφτούν. Θα ήταν δυνατόν, λοιπόν, να μην ήταν και ο Ιώβ βασιλεύς; Πλούσιος, σπουδαίος, ευτυχής. Ήτο, λοιπόν, ένδοξος ο Ιώβ. Φθόνῳ διαβόλου επιτρέπεται από τον Θεό να τα χάσει όλα και σε μία δευτέρα φάση να γεμίσει και από λέπρα. Έχετε δει ποτέ πρόσωπο λεπρού; Φοβερό. Φοβερόν… Όταν η λέπρα προχωρήσει, σκάβει το δέρμα, το σκάβει, κάνει λακούβες, και το πρόσωπο ήταν σαν σκοροφαγωμένο, του Ιώβ. Βέβαια, η λέπρα ακόμη γίνεται γνωστή, δηλαδή, όταν τη δούμε, το ότι δεν υπάρχει πλέον το χρώμα του δέρματος, αλλά γίνεται λευκό. Και φαγωμένο, με πληγές το πρόσωπον. Μπορείτε να φανταστείτε το πρόσωπο ενός λεπρού πώς πρέπει να είναι; Προχωρημένης λέπρας.

   Έπεσε, λοιπόν, ο Ιώβ σ’ αυτήν την εσχάτην κατάστασιν. Μάλιστα, εδώ μας λέει το εξής, ότι τον επεσκέφθησαν οι τρεις φίλοι και όταν είδαν τον Ιώβ σε αυτήν την κατάσταση - έμενε δε πλάι σε ένα σωρό αποξηραμένη κοπριά, φρικτή θέα!  «Επτά ημέρες», λέει, «και επτά νύκτες οι φίλοι του εβουβάθηκαν!». Είναι η μεγάλη έκπληξις. Ξέρετε δεν έρχεται φωνή. Εφτά μέρες να μην έχουν φωνή! Την ογδόην ημέραν μίλησαν. Από την έκπληξή τους.

    Ο Ιώβ, λοιπόν, επήρε αυτή την κατάστασιν, μετά όμως τον αποκαθιστά ο Θεός. Επήρε παιδιά, όσα και την πρώτη φορά, έζησε κάπου 240 χρόνια, πολλά χρόνια, απέκτησε αγαθά περισσότερα από την πρώτη φορά και βεβαίως, εθεραπεύτηκε η αρρώστια του. Επανήλθε εις την δόξαν του. Προσέξτε: ένδοξος-άτιμος- ένδοξος.  Γι'αυτό είναι τύπος του Χριστού. Ο Χριστός τι είναι; Ο αιώνιος Θεός, ο Θεός Λόγος. Ένδοξος. Κατεβαίνει στην ανθρωπίνη φύση, Τον ατιμάζουν οι άνθρωποι, άτιμος, χωρίς τιμήν και μετά περνάει πάλι στη θεία Του δόξα. Λέει στους μαθητάς Του: «Εάν βλέπατε τον πρώτο καιρόν, την πρώτη φάση τον Υιό του ανθρώπου στη Βασιλεία Του…». Επειδή, λοιπόν, αυτό θα συνέβαινε με τον Χριστόν, γι'αυτό θέτει ο Θεός τον Ιώβ αιώνιον παράδειγμα, αιώνιον αντίτυπον του Ιησού Χριστού. Γι'αυτό ακριβώς διαβάζονται από το βιβλίο του Ιώβ περικοπές από τη Μεγάλη Δευτέρα, μόνο και μόνο για να καταλάβομε το Πάθος του Χριστού.

      Εδώ ακόμη, μας λέει ο τρίτος τώρα στίχος «ἀλλὰ τὸ εἶδος αὐτοῦ ἄτιμον καὶ ἐκλεῖπον». Προηγουμένως μας είπε ότι δεν έχει κάλλος. Εδώ «ἐκλεῖπον (:σαν να λείπει)· παρὰ πάντας τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων (:από όλους τους υιούς των ανθρώπων· δηλαδή, από όλους τους ανθρώπους). Ἂνθρωπος ἐν πληγῇ ὢν καὶ εἰδὼς φέρειν μαλακίαν, ὅτι ἀπέστραπται τὸ πρόσωπον αὐτοῦ, ἠτιμάσθη καὶ οὐκ ἐλογίσθη».

   Λέξη λέξη θα πάρουμε. Από τον γενικόν χαρακτηρισμόν της καταστάσεως του Μεσσίου ο προφήτης, δηλαδή από την αδοξία του παιδός του Κυρίου, προβαίνει στις λεπτομέρειες. Και λέει: «ἀλλὰ τὸ εἶδος αὐτοῦ ἄτιμον». Τι είπαμε «εἶδος»; Θα πει «πρόσωπον». Και το πρόσωπον του Μεσσίου θα ήταν «ἄτιμον», δηλαδή χωρίς τιμή, χωρίς δόξα. Πρόσωπον κατησχυμμένον και αντικείμενον τροπής. Και «ἐκλεῖπον παρὰ πάντας τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων». «Ἐκλεῖπον» σημαίνει ότι «έπαψε να υπάρχει» ή «σαν να μην υπήρχε». Μεταξύ όλων των ανθρώπων. «Έπαψε», με άλλα λόγια, «να είναι άνθρωπος. Με τέτοιο αλλοιωμένον πρόσωπον». Ο Σύμμαχος, ένας μεταφραστής της Παλαιάς Διαθήκης, σημειώνει, μεταφράζει: «Ἐλάχιστος ἀνδρῶν» –το «ἐκλεῖπον», το οποίο μεταφράζουν οι Εβδομήκοντα, εδώ ο Σύμμαχος: «ἐλάχιστος ἀνδρῶν», «ο τελευταίος των ανδρών, ο πιο περιφρονημένος, ο πιο λησμονημένος άνθρωπος». Ο Κύριλλος Αλεξανδρείας σχολιάζει: «ἐν σμικρᾷ καὶ κατερριμένῃ τάξει, ὥστε δοκεῖν ἡττᾶσθαι τῶν ἄλλων ἀνθρώπων».  «Ο πιο νικημένος από τους άλλους ανθρώπους, που κατέβηκε την κάτω κάτω τάξη των ανθρώπων».

    Ο ίδιος ο Μεσσίας, αγαπητοί μου, ξέρετε πώς αποκαλεί τον εαυτόν Του εις τον 21^ον Ψαλμόν, ο οποίος είναι μεσσιακός ή μεσσιανικός, όπως το θέλετε, -καταπληκτικός Ψαλμός!- Εκεί αποκαλεί τον εαυτό Του: «Ἐγὼ δέ εἰμι σκώληξ καὶ οὐκ ἄνθρωπος, ὄνειδος ἀνθρώπων καὶ ἐξουθένημα λαοῦ». Αποκαλεί τον εαυτό Του «σκουλήκι», ο Ίδιος –δια στόματος, εννοείται, Δαβίδ. Σημειώσατε ότι βέβαια ο Δαβίδ πέθανε ένδοξος, πέθανε βασιλιάς. Δεν πέθανε σαν σκουλήκι… Και ούτε έσκαψαν χείρας του και πόδας του, «ὤρυξαν χεῖράς μου καὶ πόδας» λέει στον 21^ον Ψαλμόν. Όχι. Δεν συνέβη τέτοιο πράγμα στον Δαβίδ. Αναφέρονται κατά γράμμα εις τον Ιησούν Χριστόν. Το σκουλήκι είναι το πλέον άοπλον, είναι το πλέον δυσειδές, άσχημον, αηδές, προκαλεί αηδία, ζωύφιον, το σκουλήκι. Το σκουλήκι είναι ευχύρωτον σε όλους, δηλαδή δεν έχει τίποτα να σου αντιτάξει, το πατάς και το ζούληξες. Δηλαδή όλοι το ποδοπατούν. Δηλαδή «Εγώ που είμαι σκώληξ» - λέει ο Υιός του Θεού- «όλοι τώρα με ποδοπατούν».

   Έτσι, στον 21^ον Ψαλμόν, αποτείνει ο Μεσσίας στον Πατέρα Θεόν, την κατάστασή Του. «Ἐγὼ», αυτό το «Ἐγὼ δέ εἰμι σκώληξ καὶ οὐκ ἄνθρωπος», το λέγει ο Υιός εις τον Πατέρα. Γιατί; Για να του εκθέσει την αθλιότητά Του. Δηλαδή «Είμαι σκουλήκι. Πατέρα μου, έγινα άνθρωπος, αλλά είμαι σκουλήκι. Συνεπώς: Λυπήσου με. Συνεπώς: Λυπήσου με». Ο Θεοδώρητος λέγει: «Δίκην σκώληκος εὐτελὴς ὤφθην (:Σαν σκουλήκι τιποτένιος παρουσιάστηκα)  καὶ καταγέλαστος ἐγενόμην (:και με καταγελούσαν οι άνθρωποι)».

     Όταν ο Πιλάτος, αγαπητοί μου, έδειξε τον Ιησούν φραγγελωμένον –φραγγελωμένος θα πει με εκείνο το φοβερό φραγγέλιον, ένα ξύλο με λουριά, μαστίγιο δηλαδή, αλλά σε διαστήματα στο κάθε λουρί ήταν δεμένα κοκαλάκια, αιχμηρά δηλαδή, μικρά κοκαλάκια, ή μολύβι, μολύβι, δηλαδή το μέταλλον μολύβι· εάν έτρωγες επί γυμνού μία τέτοια μπορούσες να…να τρελαθείς απ΄τον πόνο! Αυτό από το «φραγγέλιον», «φραγγελώνω», το εδέχθηκε ο Χριστός.  Εφραγγελώθη ο Κύριος. Το αίμα έτρεχε κρουνηδόν από τις πληγές. Λοιπόν, αφού τον ερήμαξε ο Πιλάτος, δηλαδή, με άλλα λόγια, τον εφραγγέλωσε και τον ατίμασε τον Ιησούν, τον έβγαλε στο λιθόστρωτο και είπε  «Ἴδε ὁ ἄνθρωπος. Να ο άνθρωπος». Ξέρετε τι εννοούσε με αυτό; Εννοούσε αυτό το έσχατον κατάντημα του Ιησού, μόνο και μόνο για να υποκινήσει την ευσπλαχνία του πλήθους. «Λυπηθείτε τον, να! Είδατε τι έπαθε, τι έγινε; Λυπηθείτε τον». Γιατί; Ο Πιλάτος δεν βρήκε ενοχήν εις τον Ιησούν. Ο Πιλάτος πήρε και ένα μήνυμα από τη γυναίκα του. «Μηδὲν σοι καὶ τῷ δικαίῳ ἐκείνῳ. Πρόσεξε!»- η γυναίκα του του έστειλε μήνυμα- «μη βάλεις το χέρι σου επάνω σε εκείνον τον δίκαιον άνθρωπον. Πολλὰ γὰρ ἔπαθον κατ’ ὄναρ» και λοιπά και λοιπά. Οπότε ο Πιλάτος έκανε αυτό το κατάντημα, επέφερε αυτό το κατάντημα εις τον Ιησούν μόνο και μόνο για να τον λυπηθούν οι κραυγάζοντες : «Ἆρον, ἆρον, -του «αἴρω», που θα πει φονεύω- σκότωσέ τον, σκότωσέ τον». «Ἆρον, ἆρον, σταύρωσον αὐτόν». Το «σταύρωσον» σημαίνει το είδος του θανάτου. «Σκότωσέ τον, σκότωσέ τον, με το σταύρωμα». Αυτό θα πει «Ἆρον, ἆρον, σταύρωσον αὐτόν».

    Αλλά, αν ερωτήσετε ακόμη, βεβαίως το πλήθος δεν συγκινήθηκε σ’ αυτό το έσχατο κατάντημα του Ιησού δεν συγκινήθηκε. Τι λαός ήταν εκείνος! Τι άρχοντες ήσαν εκείνοι, τι φοβερό πράγμα!

      Αν ερωτήσετε ακόμη γιατί πήρε ο Μεσσίας αυτό το έσχατον σχήμα, η απάντησις είναι ότι το ένδοξο σχήμα-άνθρωπος, σαν εικόνα του Θεού, με την δυνατότητα της θεώσεως, έφθασε- ο άνθρωπος τώρα, οι απόγονοι του Αδάμ- στο έσχατο κατάντημα που τώρα αυτό το έσχατο κατάντημα του ανθρώπου, το οποίον δεν μπορούμε να δούμε, διότι μας φραγγελώνει ο διάβολος, μπορεί να έχουμε το πρόσωπό μας κανονικό, ξέρω γω, πλυμένοι, αρωματισμένοι αν θέλετε, με καθαρά ρούχα, μας έχει φραγγελώσει ο διάβολος! Μας έχει ρημάξει την ψυχή, ώστε ο άνθρωπος να είναι αγνώριστος, πραγματικά αγνώριστος! Και τώρα ο Ιησούς αναλαμβάνει, ως Μεσσίας, αναλαμβάνει τι; Την δική μας ρημαγμένη, φραγγελωμένη από τον διάβολο, φύση μας.

    Έτσι, αυτός ο λόγος του Πιλάτου «Ἴδε ὁ ἄνθρωπος» ουσιαστικά έδειχνε γενικά τον άνθρωπον και το έσχατο κατάντημά του, όχι μόνο για να τον λυπηθούν οι Εβραίοι τον Χριστόν, χάριν του οποίου, τώρα, ανθρώπου ο Μεσσίας αναλαμβάνει αυτήν την εσχάτην εικόνα. Έτσι μπορούμε να εννοήσουμε τον λόγον εκείνον του Παύλου που λέει στους Φιλιππησίους: «Ἑαυτὸν ἐκένωσε μορφὴν δούλου λαβών, ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων γενόμενος, καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν γενόμενος ὑπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ».

      «Ἄνθρωπος», λέγει, «ἐν πληγῇ ὢν», «άνθρωπος ευρισκόμενος σε πληγή». Κατά λέξη: «Ο άνθρωπος που βρίσκεται σε μία πληγή· συνεπώς βρίσκεται σε έναν πόνο». Όταν υπάρχει πληγή δεν υπάρχει πόνος; Κατά το μασοριτικόν κείμενον –είναι το λεγόμενο παραδοσιακό κείμενον των Εβραίων- γράφει: «Ἄνθρωπος θλίψεων». Κατά τον Σύμμαχον, μεταφραστή του Ησαΐου και της Παλαιάς Διαθήκης: «ἄνθρωπος γνωστὸς νόσῳ». Δηλαδή άνθρωπος που είναι γνωστός από μια αρρώστια που έπασχε - θυμηθείτε τον Ιώβ. «Ἄνθρωπος», λέγει, «ἐν πληγῇ ὤν». Τι είναι η «πληγή»; Σημαίνει «νόσος»· σημαίνει «κτύπημα», εεε… γνωστή στους άλλους! Θυμηθείτε την πληγή του Ιώβ, την λέπρα του.

     «καὶ εἰδὼς φέρειν μαλακίαν (:που γνωρίζει από πείρα να βαστάζει και να υπομένει τους πόνους από την ασθένειαν)». «Εἰδώς», «γνωρίζων», δηλαδή έχει την πείρα του πόνου.

    «ὅτι ἀπέστραπται τὸ πρόσωπον αὐτοῦ». «Ἀπέστραπται τὸ πρόσωπον αὐτοῦ». Τι θα πει; «Γιατί το πρόσωπό Του έγινε αντικείμενον αποστροφής! Μπααα…- κάνει κανείς έτσι και γυρίζει το πρόσωπό του αλλού». Κατά το μασοριτικόν: «Σαν εκείνους που μπροστά τους κρύβει κανείς το πρόσωπό του». Αν δείτε παρακαλώ, έναν μισολιωμένο άνθρωπο που τον βγάζουν από τον τάφο, τι θα κάνατε; Θα κάνετε έτσι, θα κρύψετε το πρόσωπό σας. Αν δείτε έναν σκοτωμένο άνθρωπο, θα κρύψετε το πρόσωπό σας. Αυτό θα πει ότι «ἀπέστραπται τὸ πρόσωπον αὐτοῦ», δηλαδή «εκείνος που θα έβλεπε το πρόσωπό του, θα γύριζε το κεφάλι του αλλού, δηλαδή θα έστρεφε το κεφάλι του αλλού, δηλαδή το πρόσωπό του». Αυτό που ένιωσαν, όπως σας είπα, οι τρεις φίλοι του Ιώβ όταν είδαν το πρόσωπο του Ιώβ!

     «ἠτιμάσθη καὶ οὐκ ἐλογίσθη». Τι θα πει; «Ατιμάστηκε και δεν λογαριάστηκε ότι υπάρχει». Κατά το μασοριτικόν: «Κατεφρονήθη και παρεθεωρήθη». «Κατεφρονήθη και δεν Τον λογαριάσαμε». Όλα αυτά δείχνουν το πόσο εταπεινώθη, αγαπητοί μου, ο Μεσσίας. Και ο ένδοξος Υιός του Θεού εταπεινώθη, για να ανυψώσει εμάς, τους εξουθενημένους. Το «Ἴδε ὁ ἄνθρωπος» είναι ο καθένας από μας. Ακριβώς πήρε το σχήμα μας, για να μας εξυψώσει, να μας θεώσει. Αγαπητοί μου.

    Σε λίγες ημέρες θα γιορτάσουμε τα Πάθη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Θα δούμε επί του Σταυρού τον Υιόν της Παρθένου, τον Εμμανουήλ, τον Μεσσία. Από ό,τι είδαμε στον προφήτη Ησαΐα, θα κατανοήσομε ότι το Πάθος Του είναι θεληματικό. Εκούσιο. Θα κατανοήσομε, απ’ αυτά που παρακάτω λέει, στο ίδιο κεφάλαιο, κάνω μια επιλογή διότι δεν βγαίνουν φέτος αυτά, ότι «οὗτος τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν φέρει καὶ περὶ ἡμῶν ὀδυνᾶται. Αὐτὸς ἐτραυματίσθη διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν· τῷ μώλωπι αὐτοῦ ἡμεῖς ἰάθημεν (:Θεραπευτήκαμε με την δική Του πληγή). Πάντες ὡς πρόβατα ἐπλανήθημεν, καὶ Κύριος παρέδωκεν αὐτὸν (:τον  Υιόν Του) ταῖς ἁμαρτίαις ἡμῶν (:για τις αμαρτίες μας)· ὅτι αἴρεται ἀπὸ τῆς γῆς ἡ ζωὴ αὐτοῦ, ἀπὸ τῶν ἀνομιῶν τοῦ λαοῦ μου ἤχθη εἰς θάνατον. Ὅτι ἀνομίαν οὐκ ἐποίησεν, οὐδὲ εὑρέθη δόλος ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ, καὶ τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν αὐτὸς ἀνοίσει (:θα φέρει), καὶ ἐν τοῖς ἀνόμοις ἐλογίσθη – οι λησταί – καὶ αὐτὸς τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν ἀνήνεγκε, καὶ διὰ τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν παρεδόθη· διὰ τοῦτο αὐτὸς κληρονομήσει πολλούς, ἀνθ’ ὧν παρεδόθη εἰς θάνατον ἡ ψυχὴ αὐτοῦ – η ζωή Του».

    Αλλά και την Ανάσταση του Μεσσίου, αγαπητοί μου, τις μέρες αυτές θα δούμε. «Και εγώ θα ντρεπόμουνα να πίστευα σε έναν Θεό σταυρωμένο και εξουθενημένο», λέει ο άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων, «αν δεν ήξερα ότι ο Κύριός μου ανεστήθη». Έτσι, αγαπητοί μου, το καύχημα κάθε πιστού είναι ο Σταυρός και η Ανάστασις του Μεσσίου, του Εμμανουήλ, του Υιού της Παρθένου, του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Σας εύχομαι καλό Πάσχα και καλό καλοκαίρι. Θα επανέλθομε, αν ο Κύριος το επιτρέψει, πάλι, τον Οκτώβριο, για να δούμε τα παρακάτω αναλυτικά, του 53^ου κεφαλαίου. Ο Κύριος να σας ευλογεί. Χρόνια πολλά.

🔸48η🔸 ομιλία στην κατηγορία : " Προφήτης Ἡσαΐας ".

► Όλες οι ομιλίες της Κατηγορίας :
" Προφήτης Ἡσαΐας ".
https://arnion.gr/index.php/palaia-diauhkh/profhths-hsaias
↕️
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/blog-post_74.html?m=1

🔸Λίστα ομιλιών της σειράς
«Προφήτης Ἡσαΐας».
https://drive.google.com/file/d/164wfp_g3xkKTmiub0kg9XUMOaTt8LB8q/view?usp=drivesdk

📜 Απομαγνητοφωνημενες ομιλίες της σειράς «Προφήτης Ἡσαΐας».
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%94%B9%CE%A0%CF%81%CE%BF%CF%86%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%82%20%E1%BC%A9%CF%83%CE%B1%CE%90%CE%B1%CF%82.?m=1

🔸Απομαγνητοφώνηση και επιμέλεια της ομιλίας:  Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος.
https://tasthyras.wordpress.com/tag/%ce%b5%ce%bb%ce%ad%ce%bd%ce%b7-%ce%bb%ce%b9%ce%bd%ce%b1%cf%81%ce%b4%ce%ac%ce%ba%ce%b7/

💠Πλήρης απομαγνητοφωνημένες σειρές ομιλιών (Βιβλία).
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%92%A0%CE%A0%CE%BB%CE%AE%CF%81%CE%B7%CF%82%20%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%BC%CE%B1%CE%B3%CE%BD%CE%B7%CF%84%CE%BF%CF%86%CF%89%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B5%CF%82%20%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%AD%CF%82%20%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CF%8E%CE%BD%20%28%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%B1%29.?m=1

🔸Επεξηγηματικό βίντεο Ασπάλαθου.
https://youtu.be/8tNfAHRkTCk

__⬇️Playlist "Ασπάλαθου".⬇️__
https://aspalathos21.blogspot.com/2021/07/blog-post_83.html?m=0

Όλες οι ομιλίες ~4.487~ του μακαριστού πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/4487.html?m=0

📃Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες του πατρός Αθανασίου.
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0

📜 Αποσπάσματα ομιλιών πατρός Αθανασίου ⬇️
https://athanasioslogos.blogspot.com/?m=0

__⬇️ Facebook ⬇️__
https://www.facebook.com/groups/1637818926362004/?ref=share

🔸Κατάλογος ομιλιών πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://drive.google.com/file/d/1JmrxaObMVyTA4_pS5yuMaQdoBf8-LwBP/view?usp=drivesdk

†. Πρός Δόξαν τοῦ Ἁγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ.

Ἀπό τούς ἑπτά λόγους Τοῦ Χριστοῦ πάνω στό Σταυρό. «Πάτερ ἅφες αὐτοίς οὐ γάρ οἴδασι τί ποιούσι».

†. Το μεγαλύτερο κακούργημα που αντίκρυσε ο ήλιος μέσα στην Ιστορία, αγαπητοί μου, ήταν η μαρτυρική θανάτωσις του Ενανθρωπήσαντος Υιού του Θεού, που ήρθε στον κόσμον ως λυτρωτής Του. Και να, ο Υιός της Παρθένου είναι υψωμένος επί του Σταυρού γυμνός και εγκαταλελειμμένος. Το μεγαλύτερο μέρος της παραμονής Του στον Σταυρό ο Κύριος το πέρασε σιωπηλά. Μόνο κατά διαστήματα ομίλει, σύντομα και επιγραμματικά.

     Επτά λόγους είπε επί του Σταυρού ο Κύριος. Λόγοι που αποτελούν μια ανακεφαλαίωση ολοκλήρου της διδασκαλίας Του. Τα τελευταία λόγια κάθε ανθρώπου συνήθως μας είναι πάντοτε ενδιαφέροντα. Πόσο περισσότερο δε τα τελευταία λόγια του Λυτρωτού μας θα μας ενδιέφεραν. Και οι επτά, αυτοί, λόγοι του Κυρίου επί του Σταυρού είναι εγκατεσπαρμένοι εις τα τέσσερα Ευαγγέλια. Απ’ αυτούς τους λόγους, οι τρεις πρώτοι αναφέρονται σε πρόσωπα που Τον περιεστοίχιζαν στον Σταυρό. Όπως στους εχθρούς Του, στον συσταυρωθέντα ληστή και στη μητέρα Του με τον Ιωάννη, που ήσαν παρά τον Σταυρόν. Και αποτελούν οι λόγοι αυτοί, ούτως ειπείν, την διαθήκη Του.

     Οι τρεις επόμενοι λόγοι, που είναι: «Θεέ μου, Θεέ μου, ἱνατί με ἐγκατέλιπες;»· ή: «Διψῶ»· ή: «Τετέλεσται», αναφέρονται στα Πάθη Του και στο έργον της σωτηρίας, που εκείνη την ώρα ως Μέγας Αρχιερεύς, συντελούσε. Και ο έβδομος λόγος: «Πάτερ, εἰς χεῖράς σου παρατίθεμαι τὸ πνεῦμά μου» είναι η κατασφράγισις των προηγουμένων λόγων, αλλά και της επιγείου ζωής Του και που αποτελεί κραυγή τελείας εμπιστοσύνης προς τον Πατέρα.

     Απ’ αυτούς τους επτά λόγους, αγαπητοί, ήδη προχωρούμε να προσεγγίσουμε τον πρώτο Του λόγο στον Σταυρό. «Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς· οὐ γὰρ οἴδασι τί ποιοῦσι (:Πατέρα μου, συγχώρεσέ τους, γιατί δεν ξέρουν τι κάνουν)». Είναι η πρώτη λέξις του Κυρίου Ιησού που εδώ αρχίζει με το «Πάτερ». Με αυτήν αρχίζει και με αυτήν τελειώνει και τους επτά Του λόγους επί του Σταυρού. Ο τελευταίος λόγος πάλι: «Πάτερ, εἰς χεῖράς σου παραθήσομαι τὸ πνεῦμά μου». Εξάλλου ο Κύριος ήρθε εις τον κόσμον αυτόν να αποκαλύψει τον Πατέρα και το θέλημά Του. Βέβαια, τον Άγιον Τριαδικόν Θεόν. Κι όπως λέγει ο άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων ότι δεν ηνείχετο ο Υιός –είναι στην ερώτηση: «Γιατί ενηνθρώπησε ο Υιός και δεν ενηνθρώπησε ο Πατήρ ή το Πνεύμα το Άγιον;»– διότι ο Υιός είναι Εκείνος ο Οποίος εδημιούργησε, φυσικά ο Άγιος Τριαδικός Θεός, εδημιούργησε ό,τι υπάρχει, Εκείνος, όμως, ο Οποίος, ούτως ειπείν, ανέλαβε, κατ’ άμεσον τρόπον, την Δημιουργία, ώστε να λέγει ο ευαγγελιστής Ιωάννης ότι «χωρὶς αὐτοῦ οὐδὲ ἓν γέγονεν ὃ γέγονεν (:τίποτα δεν έγινε απ’ ό,τι έχει γίνει)», γι΄ αυτόν τον λόγο ο Υιός δεν ηνείχετο, λέει ο άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων, να τιμάται και να λατρεύεται το ξύλο, η πέτρα, τα φυσικά φαινόμενα και όχι ο Πατήρ.

    Γι’αυτό ανέλαβε να ενανθρωπήσει, να έρθει κοντά μας και να μας αποκαλύψει τον αληθινόν Θεόν. Εκείνο που λέει ο Χριστός στην αρχιερατική Του προσευχή: «Τὸ ὄνομά Σου ἀπεκάλυψα τοῖς ἀνθρώποις».  Και ποιο είναι το όνομα του Θεού; «Πατήρ, Υιός και Άγιο Πνεύμα». Γι’αυτό είπε- είναι στο Κατά Ματθαίον- «Πηγαίνετε», λέει, «βαπτίζοντες αὐτούς -τα έθνη- εἰς τὸ ὄνομα  -δεν λέει «εἰς τὰ ὀνόματα»- εἰς τὸ ὄνομα  τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος». Έτσι λοιπόν, τον Πατέρα ήρθε να αποκαλύψει. Εκ του Οποίου, Πατρός, ο μεν Υιός γεννάται, το δε Πνεύμα το Άγιον εκπορεύεται.

     Όταν οι πρώτες σταγόνες αίματος άρχισαν να ρέουν από τα καρφιά, ευθύς ο Κύριος αρχίζει το αρχιερατικό Του έργο, μεσιτεύοντας προς τον Πατέρα για τους ανθρώπους όλους και ιδιαίτερα για τους σταυρωτάς Του. Είναι ταυτόχρονα θύτης και θύμα. Αναφέρει κάποια λειτουργική ευχή, που λέμε, του Ιερού Χρυσοστόμου: «Σὺ γὰρ εἶ (:διότι Εσύ είσαι), ὁ προσφέρων καὶ προσφερόμενος (:ο προσφέρων, ως θύτης και προσφερόμενος, ως θύμα), καί προσδεχόμενος (:κι Εσύ είσαι ταυτόχρονα Εκείνος ο Οποίος προσδέχεσαι την θυσίαν) καὶ διαδιδόμενος, Χριστέ, ὁ Θεὸς ἡμῶν» κ.λπ. Το διδακτικό Του έργον είχε πια τελειώσει. Και τώρα αρχίζει το αρχιερατικό Του έργον. Το έργον της αιωνίου Του αρχιερωσύνης. Γράφει ο Απόστολος Παύλος στην προς Εβραίους επιστολή του: «Ὃθεν ὤφειλε κατὰ πάντα τοῖς ἀδελφοῖς ὁμοιωθῆναι, ἵνα ἐλεήμων γένηται καὶ πιστὸς ἀρχιερεὺς τὰ πρὸς τὸν Θεόν, εἰς τὸ ἱλάσκεσθαι τὰς ἁμαρτίας τοῦ λαοῦ, ἐν ᾧ γὰρ πέπονθεν (:έχει πάθει) αὐτὸς πειρασθείς (:αφού εδοκίμασε πάσαν δοκιμασίαν), δύναται τοῖς πειραζομένοις βοηθῆσαι (:δύναται, έτσι, να βοηθήσει εκείνους οι οποίοι θα υφίσταντο οποιαδήποτε άλλη δοκιμασία)».

      Ακόμη γράφει ο απόστολος εις την προς Εβραίους: «Οὐ γὰρ ἔχομεν ἀρχιερέα μὴ δυνάμενον συμπαθῆσαι ταῖς ἀσθενείαις ἡμῶν (:που να μη συμπαθεί, από το ‘’συμπάσχω’’, στις αδυναμίες μας και είναι πεπειραμένος, δοκιμασμένος), πεπειραμένον δὲ κατὰ πάντα καθ᾿ ὁμοιότητα χωρὶς ἁμαρτίας (:αλλά χωρίς, όμως, να είναι αμαρτωλός)». Και βλέπομε εις τον Ιησούν επί του Σταυρού να λέγει εκείνο το «Ἄφες», που περικλείει όλη την αρχιερατική Του διάσταση. «Ἄφες», «συγχώρεσε».

     Ο Κύριος πονά επί του Σταυρού, γιατί είναι το «ἱερεῖον», δηλαδή το θύμα. Το «ἱερεῖον» είναι το θύμα, είναι εκείνο το οποίον επρόκειτο να θυσιαστεί. Κι όμως ξεχνά τους δικούς Του πόνους και ενδιαφέρεται για την σωτηρία των ανθρώπων. Αλήθεια, πόσο θεϊκά μεγάλη είναι η αγάπη του Κυρίου μας Ιησού… Αλλά αν ζήτησε ο Κύριος να συγχωρηθούν οι σταυρωταί Του, τότε γιατί τιμωρήθηκαν τόσο σκληρά για το ανήκουστο έγκλημά τους με την ρωμαϊκή άλωσιν που έγινε το 70; Μία γενεά μετά. Ο Κύριος, βέβαια, εζήτησε την άφεσιν· εφόσον, όμως, δεν θα ενέμενον οι σταυρωταί Του και ο λαός εις την απιστίαν και εις την αμαρτίαν.  Αυτή είναι η απάντησις.

     Σχολιάζει ο Θεοφύλακτος ότι «όλοι θα συνεχωρούντο εἰ μή μετὰ ταῦτα τῇ ἀπιστίᾳ ἐνέμειναν (:αν δεν ενέμειναν εις την απιστίαν τους)». Όλοι θα συνεχωρούντο. Διότι άλλο πράγμα να έχω μετανοήσει και άλλο πράγμα να μην έχω μετανοήσει. Γιατί απλούστατα η συγχώρηση που δίνει ο Θεός είναι δι’ εκείνους, οι οποίοι είτε τώρα μετανοούν είτε εις το μέλλον θα μετανοήσουν. Αλλά όχι σε εκείνους που δεν θα μετανοούσαν. Σημειώσατε ότι ο Κύριος ανέμενε μίαν ολόκληρη γενεά. Την μετάνοια του λαού Του. Το 33 έπαθε και η καταστροφή, η άλωσις της Ιερουσαλήμ, έγινε το 70.  37  χρόνια μετά. Ο Θεός είναι ελεήμων και περιμένει πάντα την μετάνοια. Εάν, βεβαίως, δεν υπάρχει η μετάνοια τότε έρχεται η άλλη ενέργεια του Θεού, η άλλη άκτιστος ενέργεια του Θεού, που λέγεται δικαιοσύνη.

     Ξέρετε, αγαπητοί μου, πόσα χρόνια ο Νώε έφτιαχνε την Κιβωτό; 120 χρόνια. Όχι γιατί ήταν τεράστιον το έργον. Ήταν σαν ένα πελώριο θωρηκτό. Με πολλά πατώματα. Ξύλινο.  Χωρίς τα μέσα, βεβαίως, ξυλουργικής που έχουμε σήμερα. Δεν ήτανε τόσο εις το τεχνικόν μέρος το ότι η κατασκευή έκανε εκατόν είκοσι χρόνια, αλλά ήταν σε ένα άλλο σημείον. Στο να βλέπουν οι άνθρωποι της γενεάς του Νώε την κατασκευήν της Κιβωτού και να ερωτούν τον Νώε: «Τι φτιάχνεις;». Κι εκείνος να λέγει ότι ο Θεός θα καταστρέψει τον κόσμον με νερό, δια Κατακλυσμού. Κι εκείνοι γελούσαν. Γι’ αυτό ο Χριστός είπε κάτι- ο Χριστός το είπε: «Όπως στην εποχή του Νώε έτρωγαν, έπιναν, παντρεύονταν και ήρθε ξαφνικά– Ξαφνικά; Όχι αγαπητοί μου. Δεν ήρθε ξαφνικά ο κατακλυσμός. Επερίμενε ο Κύριος 120 χρόνια.

     Και για την εποχή του Λωτ είπε ο Χριστός: «Φύτευαν, οικοδομούσαν, παντρεύονταν… Κι ήρθε ξαφνικά». Όχι, δεν ήρθε ξαφνικά. Γιατί, απλούστατα, για τον αμαρτωλό είναι ξαφνικές αυτές οι καταστάσεις. Όχι για εκείνον ο οποίος περιμένει- όπως και για την Δευτέρα Του Παρουσία, εκείνο το «όπως», αυτό θέλει να πει ο Χριστός, όπως τότε, έτσι και εις το μέλλον, οι άνθρωποι θα τρώνε, θα πίνουν, θα επενδύουν, θα φυτεύουν, θα φτιάχνουν, θα κάνουν πολιτισμό και θα ‘ρθει αιφνίδιος ο όλεθρος. Για ποιους; Για κείνους που δεν περιμένουν. Ενώ για εκείνους που περιμένουν, αισθάνονται ότι ο Κύριος αργεί. Με εκείνο το «Ναί, ἔρχου Κύριε Ἰησοῦ» που τελειώνει το βιβλίο της Αποκαλύψεως.

     Έτσι, αγαπητοί, σχολιάζει ο Θεοφύλακτος ότι όλοι θα συνεχωρούντο «εἰ μη», όπως σας είπα προηγουμένως, «μετὰ ταῦτα τῇ ἀπιστίᾳ ἐνέμειναν», «αν δεν ενέμεναν στην απιστία, τότε θα συνεχωρούντο». Και όπως σημειώνει ο Ζιγαβηνός: «Ἤπορησὰν δὲ τινὲς (:μερικοί -λέει- έχουν απορήσει) ὅτι ἐὰν ἀφήθη αὐτοῖς ἡ ἁμαρτία, πῶς αὐτοὶ ὕστερον παρεδόθησαν τοῖς Ρωμαίοις εἰς πανωλεθρίαν; (:Αν συνεχωρήθηκαν, τότε γιατί παρεδόθησαν –λέγει- εις την πανωλεθρίαν των Ρωμαίων;). Πρὸς οὕς (:Προς τους οποίους) λέγομεν ὡς οὐχ ὑπὲρ πάντων ἡ προσευχὴ γέγονεν (:η προσευχή του Ιησού Χριστού δεν έγινε για όλους), ἀλλ’ ὑπὲρ μόνον περαιτέρω μηδέν κακουργησάντων (:αλλά μόνο για κείνους οι οποίοι παρακάτω δεν εκακούργησαν)». Είναι καταπληκτικό!

     Εδώ βλέπετε, θα ‘πρεπε να συγκλονιστούν από την μαρτυρία όχι των μαθητών, από την μαρτυρίαν των στρατιωτών των φυλασσόντων τον τάφον του Ιησού ότι ανεστήθη κατά έναν καταπληκτικόν τρόπο, έγινε σεισμός, έγινε λάμψις, πετάχτηκε η πέτρα πέρα που έφρασε το μνημείον και εγίνοντο, λέει, από τον φόβο τους οι στρατιώται «ὠσεὶ νεκροί». Και τι κάνουν; Τους πληρώνουν, «μην το πείτε αυτό», «ὑμῶν κοιμωμένων», λέγει, «ἦλθον οἱ μαθηταὶ καὶ ἔκλεψαν τὸ σῶμα». Αμετανοησία βάθους… Έτσι που να γράφει ο Απόστολος Παύλος: «Οὐ πάντων ἡ πίστις». Ε, γι’ αυτούς που δεν είναι η πίστις, «οὐ με πείσεις, κἂν με πείσῃς», που έλεγαν οι Έλληνες, γι’ αυτούς τους ανθρώπους δεν είναι δυνατόν ποτέ να υπάρχει συγχώρησις. Αναμφισβήτητα…

    Λοιπόν, εφόσον θα μετανοούσαν. Αλλ’ εκείνοι δεν μετενόησαν, μέχρι σήμερα! Είκοσι αιώνες αγαπητοί μου, από τότε. Και το χειρότερο γι’ αυτούς, ότι μέχρι σήμερα κακουργούν εις βάρος της Εκκλησίας του Χριστού. Για να μην πω, κακουργούν και θα κακουργήσουν ακόμη περισσότερο εις βάρος όλων των εθνών, εκδικούμενοι την άλωση της πρωτευούσης των, της Ιερουσαλήμ, εκ μέρους των εθνών. Το καταλάβατε αυτό που είπα; Εκδικούμενοι την άλωση της Ιερουσαλήμ εκ μέρους των εθνών! Και θέλουν να κακουργήσουν εις βάρος όχι των χριστιανικών λαών, εις βάρος όλων των εθνών. Και ένα τρίτο: να πετύχουν ένα παλιό τους όνειρο: Να γίνουν κοσμοκράτορες. Και θα γίνουν! Όχι για να γεμίζουμε από ηττοπάθεια, το λέμε αυτό, αλλά για να αποκτήσουμε την αναγνώριση υπό τον Αντίχριστον. Εκείνο το πρόσωπον, το οποίο θα ηγηθεί όλων των εθνών και θα είναι Εβραίος. Και αναμένεται. Και γι’ αυτούς θα είναι ο Μεσσίας. Για μας είναι ο Αντίχριστος.

    Θα προσθέσει ο Χρυσόστομος σε όλα αυτά: «Ἀφῆκεν εἰ ἐβούλοντο μετανοῆσαι (:Εάν ήθελαν να μετανοήσουν, θα τους συγχωρούσε)· εἰ γὰρ μὴ ἀφῆκεν αὐτοῖς τὴν ἁμαρτίαν, οὐκ ἂν Παῦλος ἀπόστολος ἐγένετο». «Εάν δεν συγχωρούσε», λέγει, «ο Κύριος επί του Σταυρού, δεν θα εκερδίζετο ένας Παύλος, ως απόστολος». «Εἰ μὴ ἀφῆκεν αὐτοῖς τὴν ἁμαρτίαν, οὐκ ἂν εὐθέως τρισχίλιοι ἐπίστευσαν καὶ πεντακισχίλιοι καὶ πολλαὶ μυριάδες (:Εάν δεν συγχωρούσε ο Κύριος επί του Σταυρού, δεν θα μετανοούσαν τρεις χιλιάδες, δυο χιλιάδες, μυριάδες)»… Βέβαια, όχι ως επίσημον έθνος, αλλά ως άτομα, ως πρόσωπα. Εξάλλου, την ημέρα της Πεντηκοστής θα πει στα πλήθη ο Πέτρος: «Ἀσφαλῶς οὖν γινωσκέτω πᾶς οἶκος Ἰσραὴλ (: δηλαδή, όλος ο λαός να γνωρίζει) ὅτι καὶ Κύριον καὶ Χριστὸν αὐτὸν ὁ Θεὸς ἐποίησε, τοῦτον τὸν Ἰησοῦν ὃν ὑμεῖς ἐσταυρώσατε»[Πράξεις 2,36]. «Αυτός», λέει, «είναι Εκείνος τον Οποίον ‘’ὑμεῖς’’, εσείς εσταυρώσατε». Καλά εσταύρωσαν ο Άννας, ο Καϊάφας, ο Πιλάτος… «Ὑμεῖς»!  Ο λαός! «Γιατί από τη μια υποδέχεστε θριαμβευτικά και από την άλλη: ‘’Σταυρωθήτω’’».

     Κι αυτή η δυνατότητα συγχωρήσεως απέρρεε από τον λόγο του Χριστού, που εζήτησε αυτό το «Ἄφες αὐτοῖς».  Και φαίνεται αυτό και από την Παλαιά Διαθήκη, ακόμη, αγαπητοί μου, που ο λαός, όταν αμάρτανε, επλήρωνε την αμαρτία του. Διότι όπως λέγει η Γραφή,  το λέει και η Καινή Διαθήκη, ότι «κάθε παράβασις καὶ παρακοὴ ἔλαβεν ἔνδικον μισθαποδοσίαν». Παρέβης; Αμάρτησες; Θα πληρώσεις. Θα τιμωρηθείς! Ενώ τώρα αυτό δεν συμβαίνει στην Καινή Διαθήκη. Παρέβης; Εσταύρωσες τον Ιησούν; Τον ανασταυρώνεις στον εαυτόν σου καθημερινά μέσα στην Ιστορίαν η κάθε γενεά; Είναι έτοιμος να συγχωρήσει. Γιατί είπε το «Ἄφες αὐτοῖς». Έτσι, αγαπητοί μου, θεμελιώνεται η Καινή Διαθήκη επί της αγάπης και επί της συγχωρήσεως και επί της καταλλαγής του ανθρώπου με τον Θεό.

     Και το δεύτερον ημιστίχιον του λόγου Του: «Οὐ γὰρ οἴδασιν τί ποιοῦσιν (:Γιατί δεν ξέρουν τι κάνουν)». Πραγματικά δεν ήξεραν τι έκαναν. Λέγει ο Ζιγαβηνός: «Φθόνον μεθύοντες». «Είχαν μεθύσει από το κρασί του φθόνου»… Εκαίετο το εσωτερικό τους από τον φθόνον. Κι από το μίσος. Διότι ησθάνοντο τον λαόν να ακολουθεί Εκείνον και όχι αυτούς! Όταν δε εξαπέλυσε ο Κύριος, λίγες μέρες πιο μπροστά, εκείνα τα φοβερά «Οὐαὶ», τα «αλίμονον», «Οὐαὶ ὑμῖν Γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι ὑποκριταί» που… τούτο· που… εκείνο· που… εκείνο, εδώ γεννήθηκε το μίσος. Ότι σταύρωναν το ήξεραν, είχαν πλήρη συνείδηση. Αλλά Ποιον σταύρωναν, αυτό το αγνοούσαν.

    Γι’αυτό, όπως και ξέρετε και ο διάβολος, όταν είδε τον Ιησούν εις την έρημον να νηστεύει σαράντα ημέρες, τον παρηκολούθει μέρα νύχτα. «Ποιος είναι αυτός; Δεν έφαγε τίποτε». Όπως και ο Μωυσής στο Σινά. Δυο φορές ο Μωυσής. Όπως και ο προφήτης Ηλίας. Ενήστευσε σαράντα ημέρες. «Ποιος είναι αυτός; Ποιος είναι αυτός;». Και ήρθε ως πειραστής, αγνοώντας στο βάθος ότι μπορούσε να αποτελεί, να είναι θείον πρόσωπον. Ο διάβολος αγνοούσε το τριαδικόν του Θεού. Αυτό θα απεκαλύπτετο από τον Ιησούν Χριστόν. Άκουσε φωνήν από τον ουρανόν: «Συ είσαι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον Οποίο έχω ευδοκήσει». «Ποιος, όμως, είναι, τι είναι;». Γι’αυτό ούτε ο διάβολος εγνώρισε. Έτσι οι άρχοντες γίνονται όργανα του διαβόλου για να σταυρώσουν τον Χριστόν.

     «Εἰ γὰρ ἔγνωσαν – λέει στην Α΄ προς Κορινθίους ο απόστολος Παύλος – οὐκ ἂν τὸν Κύριον τῆς δόξης ἐσταύρωσαν (:Διότι εάν γνώριζαν, δεν θα εσταύρωναν τον Κύριον της δόξης)». Υπήρχε κάλυμμα. Κάλυμμα στη δόξα του Εσταυρωμένου, αλλά και στην διάνοια των σταυρωτών. Κάλυμμα στη δόξα του Εσταυρωμένου. Ναι. Όπως λέει ο Παύλος στους Φιλιππησίους: «Ἐκένωσεν ἑαυτόν, μορφὴν δούλου λαβών». Το «ἐκένωσεν» δεν σημαίνει «άδειασε», αλλά «περιέκρυψε την δόξα Του την θεία». Υπήρχε λόγος. Πώς τότε μπορούσαν να ξεχωρίσουν τι κάνουν, αφού υπήρχαν δυο καλύμματα, το ένα εις τον Ιησούν, δηλαδή στη θεία Του δόξα και το άλλο εις τα πρόσωπά τους; Και το κάλυμμα αυτό το έκανε παχύ ο φθόνος και το μίσος.

     Εφόνευον τον Μεσσίαν τους και δεν το γνώριζαν. Και δεν Τον γνώριζαν. Εδώ υπάρχει ένα μυστήριο. Αγαπητοί μου, δεν το καταλαβαίνομε. Θα σας το εκθέσω όμως. Το εκθέτει ο απόστολος Παύλος εις την προς Ρωμαίους επιστολή του, 11,31: «Ὥσπερ γὰρ καὶ ὑμεῖς ποτε (:όπως κάποτε –λέγει- και εσείς τα έθνη, που γράφει την προς Ρωμαίους επιστολήν, δηλαδή σε Χριστιανούς εξ εθνών, στους Ρωμαίους) ἠπειθήσατε τῷ Θεῷ (:απειθήσατε στον Θεό), νῦν δὲ ἠλεήθητε τῇ τούτων ἀπειθείᾳ (:ελεηθήκατε -λέει- από την απείθεια των Εβραίων, διότι ο Θεός εστάθη σε σας, τους εθνικούς), οὕτω καὶ οὗτοι νῦν ἠπείθησαν (:έτσι, λέει, και τώρα αυτοί απειθούν), τῷ ὑμετέρῳ ἐλέει (:στο δικό σας το έλεος), ἵνα καὶ αὐτοὶ ἐλεηθῶσι (:για να ελεηθούν και αυτοί. Ακούστε μια φράση:) συνέκλεισε γὰρ ὁ Θεὸς τοὺς πάντας εἰς ἀπείθειαν, ἵνα τοὺς πάντας ἐλεήσῃ (:όλους τους συνέκλεισε στην απείθεια, για να τους ελεήσει όλους).

    Ο λόγος; «Ὃπως μὴ καυχήσηται», λέει στην προς Ρωμαίους επιστολή του, «πᾶσα σὰρξ ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ». «Κανείς να μην μπορεί να πει: ‘’Δικαιούμαι την σωτηρίαν διότι εγώ ετήρησα τον νόμον’’». Ούτε ο Μωυσής. Προσέξτε, ούτε ο Μωυσής. Γιατί; Προσέξτε, επειδή εχτύπησε, λέει, δύο φορές την πέτρα. «Επιτέλους!», λέγει ο Μωυσής, «θέλετε από την πέτρα να σας βγάλω νερό;». Και ετιμωρήθη γι’αυτό. Γιατί; Γιατί «πᾶσα παράβασις καὶ παρακοὴ ἔλαβεν ἔνδικον μισθαποδοσίαν». Συγκλείονται, λοιπόν, όλοι εις την απείθειαν, για να ελεηθούν όλοι. Δηλαδή, με άλλα λόγια, η σωτηρία μου δεν είναι καρπός της τηρήσεως των εντολών του Θεού, αλλά και του ελέους του Θεού. Με ελεεί ο Θεός! Και ξέρετε πόσοι Χριστιανοί μας είναι εκείνοι οι οποίοι προβάλλουν την τήρηση των εντολών…

    Αγαπητοί. Ο Κύριος, με τον πρώτο Του αυτόν λόγο επί του Σταυρού, μας έδωσε συγκεφαλαιωτικά ολόκληρο το περιεχόμενο του ευαγγελικού ήθους, που είναι η συγχωρητικότης και η αγάπη. Αυτοί που στάθηκαν γνήσιοι μαθηταί Του, τον μιμήθηκαν: Ο πρωτομάρτυς Στέφανος, λιθοβολούμενος έλεγε: «Κύριε, μὴ στήσῃς αὐτοῖς τὴν ἁμαρτίαν ταύτην». Κι ο άγιος Ιάκωβος ο Αδελφόθεος, λιθοβολούμενος και αυτός έλεγε: «Παρακαλώ, Κύριε, Θεέ Πάτερ,  ἄφες αὐτοῖς· οὐ γὰρ οἴδασι τί ποιοῦσι».

    Αγαπητοί. Μεγάλα κεφάλαια σωτηρίας είναι για μας όλα αυτά. Καλό Πάσχα.

🔸41η🔸 ομιλία στην κατηγορία " Ὁμιλίες Μεγάλης Ἑβδομάδος".

► Όλες οι ομιλίες της Κατηγορίας : "  Ὁμιλίες Μεγάλης Ἑβδομάδος "
https://arnion.gr/index.php/diafora-uemata/milies-megalis-vdomados
↕️
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/blog-post_31.html?m=1

🔸Λίστα ομιλιών της σειράς
«Ὁμιλίες Μεγάλης Ἑβδομάδος».
https://drive.google.com/file/d/16QToMUd3esa-ZBfW4m0mqpAU0TqiODL8/view?usp=drivesdk

📜 Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες της σειράς : «Ὁμιλίες Μεγάλης Ἑβδομάδος».
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%94%B9%E1%BD%89%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%AF%CE%B5%CF%82%20%CE%9C%CE%B5%CE%B3%CE%AC%CE%BB%CE%B7%CF%82%20%E1%BC%99%CE%B2%CE%B4%CE%BF%CE%BC%CE%AC%CE%B4%CE%BF%CF%82.?m=1

🔸Απομαγνητοφώνηση και επιμέλεια της ομιλίας:  Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος.
https://tasthyras.wordpress.com/tag/%ce%b5%ce%bb%ce%ad%ce%bd%ce%b7-%ce%bb%ce%b9%ce%bd%ce%b1%cf%81%ce%b4%ce%ac%ce%ba%ce%b7/

💠Πλήρης απομαγνητοφωνημένες σειρές ομιλιών (Βιβλία).
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/search/label/%F0%9F%92%A0%CE%A0%CE%BB%CE%AE%CF%81%CE%B7%CF%82%20%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%BC%CE%B1%CE%B3%CE%BD%CE%B7%CF%84%CE%BF%CF%86%CF%89%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B5%CF%82%20%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%AD%CF%82%20%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CF%8E%CE%BD%20%28%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%B1%29.?m=1

🔸Επεξηγηματικό βίντεο Ασπάλαθου.
https://youtu.be/8tNfAHRkTCk

__⬇️Playlist "Ασπάλαθου".⬇️__
https://aspalathos21.blogspot.com/2021/07/blog-post_83.html?m=0

🔸Όλες οι ομιλίες ~4.487~ του μακαριστού πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://aspalathos21.blogspot.com/2024/12/4487.html?m=0

📃Απομαγνητοφωνημένες ομιλίες του πατρός Αθανασίου.
https://athanasiosamvonas.blogspot.com/2021/04/blog-post_15.html?m=0

📜 Αποσπάσματα ομιλιών πατρός Αθανασίου
https://athanasioslogos.blogspot.com/?m=0

__⬇️ Facebook ⬇️__
https://www.facebook.com/groups/1637818926362004/?ref=share

🔸Κατάλογος ομιλιών πατρός Αθανασίου Μυτιληναίου.
https://drive.google.com/file/d/1JmrxaObMVyTA4_pS5yuMaQdoBf8-LwBP/view?usp=drivesdk

†. Πρός Δόξαν τοῦ Ἁγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ.